CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP 1. Tổng quan về đơn vị hành chính sự nghiệp và kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp 1. Khái quát chung về đơn vị hành chính sự nghiệp 1. Khái niệm, phân loại đơn vị hành chính sự nghiệp Đơn vị hành chính sự nghiệp là những đơn vị quản lý hành chính Nhà nước, đơn vị sự nghiệp y tế, văn hoá, giáo dục, thể thao, sự nghiệp khoa học công nghệ, sự nghiệp kinh tế,.
hoạt động bằng nguồn kinh phí Nhà nước cấp, cấp trên cấp hoặc các nguồn kinh phí khác như: thu sự nghiệp, phí, lệ phí, thu từ kết quả hoạt động sản xuất – kinh doanh, nhận viện trợ, biếu tặng…theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp để thực hiện nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao. Hoạt động của các đơn vị HCSN rất phong phú, đa dạng, phức tạp và mang tính phục vụ lợi ích xã hội. Vì vậy hoạt động của các đơn vị HCSN thường không có thu hoặc có thu nhưng không đủ đáp ứng nhu cầu chi tiêu, các khoản chi cho các hoạt động chủ yếu được trang trải bằng nguồn kinh phí của nhà nước cấp. Do chi tiêu chủ yếu bằng nguồn kinh phí nhà nước cấp nên đơn vị phải lập dự toán thu và chi và việc chi tiêu phải đúng dự toán được duyệt theo các tiêu chuẩn, định mức nhà nước quy định.
Có thể phân loại đơn vị HCSN theo một số cách sau đây: Căn cứ vào chức năng hoạt động: bao gồm các đơn vị như sau: - Cơ quan hành chính thuần tuý: như các các cơ quan công quyền, cơ quan quản lý kinh tế, xã hội … (các Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND…) SV: NGUYỄN HOÀNG HIỆP LỚP: CQ50/23.01 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH - Đơn vị sự nghiệp (Sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp giáo dực, sự nghiệp y tế…) - Các tổ chức, đoàn thể xã hội (Các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội…) Căn cứ vào việc phân cấp tài chính: đơn vị hành chính sự nghiệp được tổ chức theo hệ thống dọc tương ứng với từng cấp ngân sách nhằm phù hợp với công tác chấp hành ngân sách cấp đó. Cụ thể đơn vị HCSN chia thành ba cấp: Đơn vị sự toán cấp I: là cơ quan chủ quản các ngành hành chính sự nghiệp trực thuộc TW và địa phương như các Bộ, tổng cục, Sở, ban,…Đơn vị dự toán cấp I trực tiếp quan hệ với cơ quan tài chính để nhận và thanh quyết toán nguồn kinh phí cấp phát. Đơn vị dự toán cấp I có trách nhiệm: + Tổng hợp và quản lý toàn bộ vốn của ngân sách giao, xác định trách nhiệm và quyền hạn của các đơn vị kế toán cấp dưới. + Phê chuẩn dự toán quí, năm của các đơn vị cấp dưới.
+ Tổ chức việc hạch toán kinh tế, việc quản lý vốn trong toàn ngành. + Tổng hợp các báo biểu kế toán trong toàn ngành, tổ chức kiểm tra kế toán và kiểm tra tài chính đối với đơn vị cấp dưới. - Đơn vị dự toán cấp II: Trực thuộc đơn vị dự toán đơn vị cấp I chịu sự lãnh đạo trực tiếp về tài chính và quan hệ cấp phát vốn của đơn vị dự toán cấp I. Đơn vị dự toán cấp II quản lý phần vốn ngân sách do đơn vị cấp I phân phối bao gồm phần kinh phí của bản thân đơn vị và phần kinh phí của các đơn vị cấp III trực thuộc.
Định kỳ đơn vị phải tổng hợp chi tiêu kinh phí ở đơn vị và của đơn vị dự toán cấp III báo cáo lên đơn vị dự toán cấp I và cơ quan tài chính cùng cấp. - Đơn vị dự toán cấp III: Trực thuộc đơn vị dự toán cấp II. Chịu sự lãnh đạo trực tiếp về tài chính và quan hệ cấp phát vốn của đơn vị dự toán cấp II, SV: NGUYỄN HOÀNG HIỆP LỚP: CQ50/23.01 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH là đơn vị cuối cùng thực hiện dự toán. Đơn vị dự toán cấp III trực tiếp sử dụng kinh phí của ngân sách, chấp hành các chính sách về chi tiêu, về hạch toán, tổng hợp chi tiêu kinh phí báo cáo lên đơn vị cấp II và cơ quan tài chính cùng cấp theo định kỳ.
Đơn vị dự toán (HCSN) có thể chỉ có một cấp hoặc hai cấp. Ở các đơn vị chỉ có một cấp thì cấp này phải làm nhiệm vụ của cấp I và cấp III. Ở các đơn vị được tổ chức thành hai cấp thì đơn vị dự toán cấp trên làm nhiệm vụ của đơn vị dự toán cấp I, đơn vị dự toán cấp dưới làm nhiệm vụ của đơn vị cấp III. Đặc điểm đơn vị hành chính sự nghiệp Đơn vị hành chính là một bộ phận cấu thành bộ máy nhà nước, do đó cũng mang đầy đủ các đặc điểm chung của bộ máy nhà nước.
Cụ thể: Cơ quan nhà nước hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, được tổ chức và hoạt động trên nguyên tắc tập trung dân chủ. Tính quyền lực nhà nước thể hiện ở chỗ cơ quan nhà nước là một bộ phận của bộ máy nhà nước, cơ quan nhà nước nhân danh nhà nước tham gia vào các quan hệ pháp luật nhằm thực hiện các quyền và nghĩa vụ hợp lý. Mỗi cơ quan nhà nước đều hoạt động dựa trên các quy định của pháp luật, có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn nhất định và có những mối quan hệ phối hợp trong thực thi công việc được giao. Chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan nhà nước do pháp luật quy định, đó là tổng thể những quyền và nghĩa vụ cụ thể mang tính quyền lực, được nhà nước trao cho để thực hiện nhiệm vụ, chức năng của mình, cụ thể: Các cơ quan nhà nước được tổ chức hoạt động trên cơ sở của pháp luật và thực hiện pháp luật, trong quá trình hoạt động có quyền hạn ban hành các quyết định hành chính thể hiện dưới hình thức là văn bản pháp quy và các văn bản cá biệt; được thành lập theo quy đinh của hiến pháp, luật, pháp lệnh hoặc SV: NGUYỄN HOÀNG HIỆP LỚP: CQ50/23.01 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH theo quy định của cơ quan nhà nước cấp trên; được đặt dưới sự giám sát, kiểm tra của cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp và báo cáo hoạt động trước cơ quan quyền lực cùng cấp; có tính độc lập nhưng theo quy tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc quyền lực phục tùng.
Hoạt động tài chính của đơn vị hành chính sự nghiệp Hoạt động tài chính là một trong những hoạt động quan trọng hàng đầu trong đơn vị hành chính sự nghiệp để bảo đảm đơn vị có thể hoạt động ổn định, hoạt động tài chính bao gồm công tác sử dụng nguồn kinh phí, nguồn vốn, thực hiện các hoạt động, theo dõi tình hình thu chi và quyết toán. Để theo dõi hoạt động tài chính thì cơ chế quản lý tài chính đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc định hình cách thức luân chuyển của dòng tài chính. Khi xem xét hoạt động tài chính cần xem xét nguồn tài chính và cách thức phân bổ nguồn tài chính. Nguồn tài chính trong đơn vị hành chính sự nghiệp: Nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước có thể do ngân sách nhà nước (NSNN) cấp toàn bộ hoặc cấp một phần.
Để duy trì các hoạt động cho sự tồn tại và phát triển của các cơ quan hành chính sự nghiệp đòi hỏi phải có các nguồn tài chính đảm bảo. Trong khi đó, hoạt động của các cơ quan đơn vị này thực hiện mục đích phục vụ lợi ích công cho xã hội, không đòi hỏi người nhận những dịch vụ và hàng hóa do tổ chức mình cung cấp phải trả tiền. Do đó, NSNN sẽ phải cấp phát kinh phí để duy trì hoạt động của các tổ chức công. Hiện nay, các tổ chức công được phép thu một số khoản thu như phí, lệ phí và các khoản thu khác theo Luật pháp quy định nhằm bổ sung nguồn kinh phí hoạt động nhưng xét tổng thể thì nguồn kinh phí hoạt động chủ yếu vẫn do Nhà nước cấp.
Nguồn tài chính (kinh phí) của đơn vị HCSN được hình thành từ các nguồn: SV: NGUYỄN HOÀNG HIỆP LỚP: CQ50/23.01 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH - Ngân sách nhà nước hoặc cơ quan quản lý cấp trên cấp theo dự toán được duyệt (gọi tắt là nguồn kinh phí nhà nước): hàng năm, đơn vị HCSN lập dự toán theo hướng dẫn lập dự toán năm được Bộ Tài chính ban hành. Căn cứ vào dự toán đơn vị cung cấp, cơ quan tài chính xem xét và cấp nguồn kinh phí nhà nước theo quy định. - Các khoản đóng góp: các khoản đóng góp cho đơn vị HCSN được ghi nhận theo nguyên tắc không bồi hoàn hoặc bồi hoàn không trực tiếp tuân thủ theo nguyên tắc của pháp luật. - Các khoản thu sự nghiệp: các khoản thu sự nghiệp bao gồm thu phí, lệ phí, thu do sai phạm thu hồi được được phép để lại một phần theo quy định.
- Các khoản tài trợ, viện trợ, biếu tặng của các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước: tương dự như các khoản đóng góp đơn vị nhận được, các khoản tài trợ viện trợ cũng không bồi hoàn nhằm đảm bảo cơ quan HCSN không bị rằng buộc bởi các quyết định tài chính liên quan tới các yếu tố bên ngoài. - Các khoản thu khác theo chế độ Đối với cơ quan hành chính, công tác quản lý tài chính áp dụng nghị định của Chính phủ số 130/2005/NĐ-CP quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản hành chính đối với cơ quan Nhà nước. Nguồn tài chính trong cơ quan hành chính nhà nước được hình thành từ 03 nguồn chính: + Nguồn Ngân sách Nhà nước cấp + Các khoản phí, lệ phí được để lại theo chế độ quy định + Các khoản thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Phân bổ nguồn tài chính: Phân bổ nguồn tài chính trong đơn vị HCSN được thực hiện dựa trên dự toán phân bổ hàng năm và phân loại nguồn kinh phí được giao.
SV: NGUYỄN HOÀNG HIỆP LỚP: CQ50/23.01 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.