Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xã hội Thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định

Chuyên khảo kinh tế phân tích Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại bảo hiểm xã hội thị xã an nhơn tỉnh bình định, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Hồng Phương Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Tiến
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xã hội Thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tổng quan các đề tài đã nghiên cứu có liên quan
• Mục tiêu nghiên cứu đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG CƠ QUAN BẢO HIỂM XÃ HỘI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI
• 1.1.1. Khái niệm về Bảo hiểm xã hội
• 1.1.2. Vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội
• 1.1.3. Bản chất của Bảo hiểm xã hội
• 1.1.4. Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội
• 1.1.5. Nguồn hình thành và cơ chế quản lý các quỹ BHXH
• 1.2. NỘI DUNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CƠ QUAN BẢO HIỂM XÃ HỘI
• 1.2.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 1.2.2. Tổ chức thực hiện chứng từ kế toán
• 1.2.3. Tổ chức thực hiện hệ thống tài khoản kế toán
• 1.2.4. Tổ chức thực hiện chế độ sổ sách kế toán
• 1.2.5. Tổ chức thực hiện chế độ báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán
• 1.2.6. Tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra công tác kế toán
• 1.2.7. Tổ chức thực hiện chế độ kiểm kê tài sản
• 1.2.8. Tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán
• 1.3. ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VÀ CÁC QUY ĐỊNH CHI PHỐI TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN CỦA NGÀNH BẢO HIỂM XÃ HỘI
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ AN NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ AN NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Vị trí, chức năng
• 2.1.3. Nhiệm vụ và quyền hạn
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức hoạt động
• 2.2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ AN NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.2.1. Thực trạng tổ chức bộ máy kế toán
• 2.2.2. Thực trạng tổ chức thực hiện chứng từ kế toán
• 2.2.3. Thực trạng tổ chức thực hiện hệ thống tài khoản kế toán
• 2.2.4. Thực trạng tổ chức thực hiện chế độ sổ sách kế toán
• 2.2.5. Thực trạng tổ chức thực hiện chế độ báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán
• 2.2.6. Thực trạng tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra công tác kế toán
• 2.2.7. Thực trạng tổ chức thực hiện chế độ kiểm kê tài sản
• 2.2.8. Thực trạng tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ AN NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ AN NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. PHƯƠNG HƯỚNG, QUAN ĐIỂM VÀ NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ AN NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1.1. Phương hướng hoàn thiện
• 3.1.2. Quan điểm và nguyên tắc hoàn thiện
• 3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI THỊ XÃ AN NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.2.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán
• 3.2.2. Hoàn thiện tổ chức thực hiện chứng từ kế toán
• 3.2.3. Hoàn thiện tổ chức thực hiện hệ thống tài khoản kế toán
• 3.2.4. Hoàn thiện tổ chức thực hiện sổ sách kế toán
• 3.2.5. Hoàn thiện tổ chức thực hiện báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán
• 3.2.6. Hoàn thiện tổ chức thực hiện kiểm tra kế toán và kiểm kê
• 3.2.7. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán
• 3.3. ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
• 3.3.1. Về phía Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn
• 3.3.2. Về phía Bảo hiểm xã hội cấp trên
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kế Toán Bảo Hiểm Xã Hội An Nhơn 55 ký tự

Bảo hiểm xã hội (BHXH) đóng vai trò then chốt trong hệ thống an sinh xã hội, đảm bảo cuộc sống cho người lao động khi gặp rủi ro. Quỹ BHXH là nguồn tài chính độc lập, hình thành từ đóng góp của người lao động, doanh nghiệp và sự hỗ trợ của Nhà nước. Quản lý hiệu quả quỹ BHXH, đặc biệt là công tác kế toán BHXH, có ý nghĩa sống còn đối với sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hội. Việc hoàn thiện kế toán BHXH giúp minh bạch hóa thông tin tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ, đảm bảo quyền lợi cho người tham gia. Theo Luật BHXH số 58/2014/QH13, BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết.

1.1. Khái niệm và bản chất của BHXH An Nhơn

BHXH là sự chia sẻ rủi ro giữa các thành viên trong xã hội, nhằm bảo vệ người lao động trước những biến cố bất ngờ. Bản chất của BHXH là sự tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, thể hiện tính nhân văn sâu sắc. Tổ chức Lao động Quốc tế ILO định nghĩa BHXH theo nghĩa rộng là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động và gia đình họ khi người lao động tham gia BHXH bị giảm hoặc mất thu nhập từ lao động do các sự kiện BHXH xảy ra, trợ giúp các dịch vụ việc làm, chăm sóc y tế cho họ trên cơ sở quỹ BHXH do các bên tham gia đóng góp, nhằm ổn định đời sống cho người lao động, đảm bảo an sinh xã hội.

1.2. Vai trò và chức năng của kế toán BHXH

Kế toán BHXH đóng vai trò quan trọng trong việc ghi chép, phản ánh và kiểm soát các hoạt động thu, chi của quỹ BHXH. Chức năng của kế toán BHXH bao gồm: cung cấp thông tin tài chính chính xác, kịp thời; kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng quỹ; phân tích và đánh giá hiệu quả hoạt động của quỹ. Nếu công tác quản lý các quỹ bảo hiểm không đúng sẽ làm ảnh hƣởng tới khả năng cân đối quỹ trong tƣơng lai, ảnh hƣởng đến đời sống của ngƣời dân và đảm bảo sự ổn định, phát triển của kinh tế xã hội.

II. Quy Trình Kế Toán BHXH và Các Yếu Tố Ảnh Hưởng 58 ký tự

Quy trình kế toán BHXH bao gồm nhiều công đoạn, từ thu thập chứng từ, ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính đến kiểm tra, kiểm soát. Các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình kế toán BHXH bao gồm: chế độ kế toán hiện hành, trình độ của cán bộ kế toán, ứng dụng công nghệ thông tin. Ngành BHXH áp dụng theo Thông tƣ số 102/2018/TT-BTC ngày 14/11/2018 của Bộ trƣởng Bộ Tài chính và Thông tƣ số 107/2017/TT- BTC ngày 10/10/2017 của Bộ trƣởng Bộ Tài chính. Việc tuân thủ đúng quy trình và các quy định của pháp luật là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác và minh bạch của công tác kế toán.

2.1. Các bước trong quy trình kế toán BHXH

Quy trình kế toán BHXH bắt đầu từ việc thu thập và kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ gốc. Sau đó, các nghiệp vụ kinh tế phát sinh được ghi vào sổ kế toán chi tiết và tổng hợp. Cuối kỳ, kế toán viên lập báo cáo tài chính theo quy định. Báo cáo tài chính phải được kiểm tra, đối chiếu trước khi trình lên cấp trên phê duyệt.

2.2. Ảnh hưởng của CNTT đến kế toán BHXH

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) giúp tự động hóa nhiều công đoạn trong quy trình kế toán BHXH, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Các phần mềm kế toán BHXH hiện nay cho phép quản lý dữ liệu tập trung, tạo báo cáo nhanh chóng và chính xác. Quá trình kiến nghị chƣa chú trọng đến công tác ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán, nên chƣa phù hợp với xu thế công nghệ số hiện nay.

III. Thực Trạng Tổ Chức Kế Toán BHXH An Nhơn 52 ký tự

Thực trạng tổ chức công tác kế toán BHXH tại Thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định cho thấy những kết quả đạt được và những hạn chế cần khắc phục. Đánh giá thực trạng giúp xác định rõ các vấn đề tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp để hoàn thiện kế toán BHXH. Qua quá trình công tác tại đơn vị nhận thấy việc tổ chức chứng từ, sổ sách kế toán, tài khoản hạch toán, lập BCTC, …. của BHXH thị xã An Nhơn đã theo quy định của ngành nhƣng vẫn một số hạn chế nhƣ việc tổ chức công tác chứng từ kế toán chƣa linh hoạt, tài khoản chi tiết chƣa khoa học,… cần phải hoàn thiện để thông tin kế toán tại đơn vị đƣợc phản ánh đầy đủ, kịp thời, đúng quy định.

3.1. Ưu điểm trong tổ chức kế toán BHXH

BHXH Thị xã An Nhơn đã triển khai đầy đủ các nghiệp vụ kế toán theo quy định của ngành. Đội ngũ cán bộ kế toán có trình độ chuyên môn, nhiệt tình trong công việc. Ứng dụng CNTT vào công tác kế toán đã mang lại những hiệu quả nhất định.

3.2. Hạn chế và nguyên nhân trong kế toán BHXH

Việc tổ chức chứng từ kế toán còn chưa linh hoạt. Hệ thống tài khoản chi tiết chưa khoa học. Công tác kiểm tra, kiểm soát còn chưa được chú trọng đúng mức. Nguyên nhân của những hạn chế này có thể do thiếu nguồn lực, thiếu đào tạo chuyên sâu, hoặc do quy trình làm việc chưa hiệu quả.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Kế Toán BHXH An Nhơn 54 ký tự

Để hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại BHXH Thị xã An Nhơn, cần có những giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện quy trình, nâng cao trình độ cán bộ đến tăng cường ứng dụng CNTT. Các giải pháp cần phải phù hợp với đặc điểm và điều kiện thực tế của đơn vị. Do vậy, tôi chọn đề tài: “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác tổ chức kế toán tại đơn vị.

4.1. Hoàn thiện tổ chức chứng từ kế toán BHXH

Cần rà soát và sửa đổi quy trình luân chuyển chứng từ, đảm bảo tính khoa học và hợp lý. Xây dựng hệ thống mẫu biểu chứng từ đầy đủ, rõ ràng, dễ sử dụng. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát tính hợp lệ của chứng từ trước khi ghi sổ.

4.2. Nâng cao trình độ cán bộ kế toán BHXH

Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ kế toán. Tạo điều kiện cho cán bộ tham gia các hội thảo, diễn đàn chuyên ngành để cập nhật kiến thức mới. Khuyến khích cán bộ tự học, tự nghiên cứu để nâng cao trình độ.

4.3. Tăng cường ứng dụng CNTT vào kế toán BHXH

Nâng cấp phần mềm kế toán hiện có, hoặc lựa chọn phần mềm mới phù hợp với yêu cầu quản lý. Tăng cường bảo mật dữ liệu kế toán. Đào tạo cán bộ sử dụng thành thạo các phần mềm kế toán.

V. Điều Kiện Thực Hiện Giải Pháp Kế Toán BHXH 53 ký tự

Để các giải pháp hoàn thiện kế toán BHXH được thực hiện thành công, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa BHXH Thị xã An Nhơn và BHXH cấp trên. Đồng thời, cần có sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo đơn vị và sự ủng hộ của toàn thể cán bộ, viên chức. Đề tài có ý nghĩa thực tiễn thông qua việc đã đi sâu nghiên cứu, phân tích và đánh giá về thực trạng tổ chức công tác kế toán tại BHXH thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2020 nhằm chỉ ra những ƣu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong tổ chức công tác kế toán tại BHXH thị xã An Nhơn.

5.1. Vai trò của BHXH cấp trên trong kế toán

BHXH cấp trên cần hỗ trợ BHXH Thị xã An Nhơn về mặt chuyên môn, nghiệp vụ. Cung cấp các văn bản hướng dẫn, quy định mới nhất về kế toán BHXH. Tổ chức các đợt kiểm tra, giám sát định kỳ để đánh giá hiệu quả công tác kế toán.

5.2. Sự tham gia của cán bộ viên chức BHXH

Cán bộ, viên chức cần nâng cao ý thức trách nhiệm trong công việc. Chủ động học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn. Tích cực tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các giải pháp hoàn thiện kế toán.

VI. Kết Luận và Tương Lai Kế Toán BHXH An Nhơn 55 ký tự

Việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại BHXH Thị xã An Nhơn là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực và quyết tâm cao. Với những giải pháp đồng bộ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, tin rằng công tác kế toán tại BHXH Thị xã An Nhơn sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống BHXH Việt Nam. Từ đó, đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại BHXH thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định để đáp ứng yêu cầu về quản lý và minh bạch các nguồn thu, chi các quỹ BHXH theo quy định mới của ngành BHXH; đồng thời, qua đó cung cấp thông tin kế toán để quản lý các quỹ BHXH đƣợc kịp thời chính xác, đảm bảo yêu cầu quản lý tài chính tại BHXH thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính cho kế toán BHXH

Các giải pháp chính bao gồm: hoàn thiện tổ chức chứng từ kế toán, nâng cao trình độ cán bộ kế toán, tăng cường ứng dụng CNTT, và tăng cường kiểm tra, kiểm soát. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có hệ thống để đạt được hiệu quả cao nhất.

6.2. Hướng phát triển của kế toán BHXH An Nhơn

Trong tương lai, kế toán BHXH Thị xã An Nhơn cần tiếp tục đổi mới và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý. Cần chú trọng đến việc ứng dụng các công nghệ mới, như trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain, để nâng cao hiệu quả và minh bạch của công tác kế toán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế là hai trụ cột căn bản trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, giữ vai trò bảo đảm ổn định đời sống nhân dân và phát triển kinh tế bền vững. Tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định, quy mô quản lý quỹ của cơ quan Bảo hiểm xã hội không ngừng mở rộng với tổng số thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp tăng từ 244.741 triệu đồng năm 2018 lên 288.638 triệu đồng vào năm 2020. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên địa bàn thị xã đạt 93,2% dân số với 164.092 người tham gia, phục vụ 383 đơn vị sử dụng lao động và 10.791 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Sự gia tăng nhanh chóng về số lượng đối tượng tham gia cùng khối lượng nghiệp vụ thu, chi đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác kế toán tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn. Mặc dù đơn vị đã triển khai hạch toán theo Thông tư 102/2018/TT-BTC và Thông tư 107/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính, nhưng thực tiễn công tác tổ chức chứng từ, theo dõi tài khoản chi tiết và luân chuyển thông tin kế toán vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán tại đơn vị trong giai đoạn 2018 - 2020, chỉ ra nguyên nhân của các tồn tại, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao tính minh bạch và an toàn tài chính. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp tối ưu hóa công tác quản lý dòng tiền hàng trăm tỷ đồng mỗi năm và nâng cao hiệu lực kiểm soát nội bộ tại đơn vị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết tổ chức công tác kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập và lý thuyết quản lý tài chính các quỹ ngoài ngân sách nhà nước. Quá trình hạch toán kế toán tại đơn vị chịu sự điều chỉnh trực tiếp của Luật Kế toán số 88/2015/QH13, Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13, Luật Bảo hiểm y tế số 46/2014/QH13, Nghị định số 01/2016/NĐ-CP và Quyết định số 969/QĐ-BHXH năm 2019 của Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào bốn trụ cột chính:

1. Tổ chức bộ máy kế toán: Sắp xếp nhân sự theo nguyên tắc tập trung, phân định rõ chức danh từ Kế toán trưởng, kế toán viên đến thủ quỹ theo quy chuẩn ngành.
2. Tổ chức chứng từ kế toán: Quy trình 4 bước gồm lập chứng từ, ký duyệt, luân chuyển kiểm tra và bảo quản lưu trữ, kết hợp giữa chứng từ giấy truyền thống và chứng từ điện tử có chữ ký số.
3. Tổ chức hệ thống tài khoản và sổ kế toán: Áp dụng hệ thống tài khoản đặc thù ngành bảo hiểm theo Thông tư 102/2018/TT-BTC bao gồm 67 tài khoản cấp 1, 143 tài khoản cấp 2, 127 tài khoản cấp 3 và 36 tài khoản cấp 4; ghi chép theo hình thức Nhật ký - Sổ Cái kết hợp bổ sung 16 mẫu sổ kế toán chi tiết.
4. Tổ chức báo cáo tài chính và quyết toán: Lập và trình bày báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán ngân sách định kỳ theo quy định của Thông tư 107/2017/TT-BTC, bảo đảm cung cấp thông tin kịp thời phục vụ công tác giám sát tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích số liệu thực tế tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn trong giai đoạn 2018 - 2020. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán thu chi, hệ thống sổ cái và tài liệu lưu trữ nội bộ đã được phê duyệt qua các năm tài chính.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả lựa chọn cỡ mẫu gồm 8 cán bộ chủ chốt đại diện cho toàn bộ 18 cán bộ, viên chức của đơn vị. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), phân bổ cụ thể: 2 phiếu thuộc Ban Giám đốc, 2 phiếu thuộc Tổ Thu - Cấp sổ thẻ và kiểm tra, 2 phiếu thuộc Tổ Kế toán - Chi trả và giám định bảo hiểm y tế, 2 phiếu thuộc Tổ Thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội và Tiếp nhận hồ sơ. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm thu thập ý kiến đánh giá trực tiếp từ những nhân sự trực tiếp vận hành hoặc tương tác với quy trình kế toán. Đồng thời, tác giả thực hiện phỏng vấn sâu Ban Giám đốc và Kế toán trưởng nhằm xác định chính xác các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các vướng mắc trong hạch toán và luân chuyển chứng từ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn giai đoạn 2018 - 2020 mang lại các phát hiện cốt lõi sau:

Thứ nhất, về tổ chức bộ máy, đơn vị áp dụng mô hình kế toán tập trung gồm 5 nhân sự thuộc Tổ Kế toán - Chi trả và giám định bảo hiểm y tế (1 Kế toán trưởng, 1 kế toán phụ, 2 cán bộ giám định bảo hiểm y tế và 1 thủ quỹ). Bộ máy gọn nhẹ đã đáp ứng việc theo dõi các phần hành kế toán cơ bản, phục vụ quản lý 383 đơn vị và 10.791 người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, 10.079 người tham gia bảo hiểm thất nghiệp và 10.630 người tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Thứ hai, về quy trình chứng từ và luân chuyển, đơn vị tuân thủ các biểu mẫu bắt buộc của Thông tư 102/2018/TT-BTC. Tuy nhiên, thời gian luân chuyển chứng từ thanh quyết toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế và chứng từ trợ cấp ốm đau, thai sản từ các tổ nghiệp vụ sang bộ phận kế toán đôi khi còn bị kéo dài, gây ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết quyền lợi cho người tham gia.

Thứ ba, về quy mô dòng tiền và hạch toán tài khoản, tổng thu của đơn vị có sự tăng trưởng vượt bậc từ 244.741 triệu đồng năm 2018 lên 288.638 triệu đồng năm 2020 (tăng trưởng 17,94%), trong khi tổng chi năm 2018 đạt 194.991 triệu đồng. Hệ thống tài khoản hạch toán đã được cập nhật nhưng việc mở các tài khoản chi tiết cấp 3 và cấp 4 để theo dõi riêng biệt từng khoản tạm ứng khám chữa bệnh và từng đại lý thu bảo hiểm xã hội tự nguyện còn chưa được thực hiện đồng bộ.

Thứ tư, về kiểm tra và ứng dụng công nghệ thông tin, 100% cán bộ sử dụng phần mềm nghiệp vụ kế toán chuyên ngành và chữ ký số. Tuy nhiên, dữ liệu thu từ Tổ Thu chưa được tự động tích hợp hoàn toàn sang phần mềm kế toán, đòi hỏi kế toán viên phải thực hiện thao tác đối chiếu thủ công định kỳ.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu thu thập từ 8 phiếu khảo sát và hệ thống báo cáo tài chính có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng thu bảo hiểm xã hội giai đoạn 2018 - 2020 (tăng 43.897 triệu đồng sau 2 năm) và bảng ma trận đánh giá mức độ hài lòng của các tổ chuyên môn đối với 8 nội dung công tác kế toán.

Kết quả nghiên cứu tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn có sự tương đồng với các công trình của Nguyễn Vũ Nhật Ngân (2017) tại Thành phố Hồ Chí Minh và Bùi Thị Kim Yến (2019) tại huyện Hoài Ân về tình trạng ách tắc chứng từ thanh toán chế độ ngắn hạn và giám định y tế. Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ ra bước tiến vượt bậc hơn so với khảo sát của Nguyễn Thị Mai Trâm (2019) tại thành phố Quy Nhơn nhờ việc đơn vị đã kịp thời áp dụng hệ thống tài khoản chuẩn theo Thông tư 102/2018/TT-BTC thay vì Thông tư cũ. Nguyên nhân chủ yếu của các hạn chế xuất phát từ khối lượng hồ sơ đối tượng tăng 93,2% độ bao phủ dân số trong khi biên chế kế toán chỉ có 5 người, kết hợp hạ tầng phần mềm chuyên ngành chưa có tính năng đồng bộ hóa thời gian thực.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao chất lượng tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và phân công lao động kế toán: Rà soát và chuẩn hóa bản mô tả công việc cho từng vị trí trong Tổ Kế toán; bố trí cán bộ kế toán phụ trách chuyên trách khâu theo dõi công nợ và đối chiếu đại lý thu. Đơn vị cần phối hợp với Bảo hiểm xã hội tỉnh Bình Định tổ chức đào tạo chuyên sâu ít nhất 2 đợt mỗi năm về chuẩn mực kế toán công, phấn đấu đạt mục tiêu 100% nhân viên kế toán sử dụng thành thạo tất cả các phân hệ phần mềm quản lý tài chính trước năm 2023. Chủ thể thực hiện: Giám đốc Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn và Kế toán trưởng.

2. Chuẩn hóa quy trình luân chuyển và kiểm soát chứng từ kế toán: Xây dựng quy chế luân chuyển chứng từ nội bộ quy định rõ thời hạn xử lý tối đa không quá 2 ngày làm việc tại mỗi tổ chuyên môn. Rút ngắn thời gian thẩm định chứng từ thanh toán khám chữa bệnh bảo hiểm y tế từ 15 ngày xuống dưới 7 ngày làm việc; đẩy mạnh áp dụng 100% chứng từ điện tử trong đối chiếu giao dịch với hệ thống Kho bạc Nhà nước và các ngân hàng thương mại. Chủ thể thực hiện: Kế toán trưởng và các tổ nghiệp vụ.

3. Hoàn thiện hệ thống tài khoản và sổ sách kế toán: Khai thác triệt để hệ thống 143 tài khoản cấp 2 và 127 tài khoản cấp 3 theo Thông tư 102/2018/TT-BTC, tiến hành mở chi tiết các tiểu khoản theo dõi riêng nguồn kinh phí chi quản lý bộ máy và các quỹ thành phần. Thiết lập 16 mẫu sổ kế toán chi tiết theo quy định để theo dõi từng đại lý thu xã hội hóa, bảo đảm tỷ lệ đối chiếu số dư khớp đúng 100% vào ngày cuối cùng của mỗi tháng. Chủ thể thực hiện: Tổ Kế toán.

4. Nâng cấp ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường kiểm tra nội bộ: Đề xuất Bảo hiểm xã hội Việt Nam nâng cấp tính năng tự động liên thông dữ liệu giữa phân hệ quản lý thu nợ và phần mềm kế toán tập trung; xây dựng kế hoạch tự kiểm tra kế toán định kỳ 4 lần mỗi năm và tổ chức kiểm kê tài sản đột xuất mỗi quý một lần nhằm ngăn chặn thất thoát tài sản công. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và Ban Kiểm tra nội bộ đơn vị.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám đốc và cán bộ kế toán tại các cơ quan Bảo hiểm xã hội cấp huyện, thị xã: Tài liệu cung cấp giải pháp thực tế để tái cấu trúc quy trình luân chuyển chứng từ, quản lý dòng tiền thu chi quy mô trên 280 tỷ đồng và hoàn thiện hệ thống sổ sách theo đúng Thông tư 102/2018/TT-BTC.
2. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Luận văn là nguồn tham khảo học thuật giá trị về kế toán sự nghiệp đặc thù, cung cấp góc nhìn so sánh thực tế giữa quy định pháp lý và hoạt động thực tiễn tại các cơ quan quản lý quỹ an sinh xã hội.
3. Các cơ quan quản lý nhà nước như Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Bộ Tài chính: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về những vướng mắc khi áp dụng chế độ kế toán tại cấp cơ sở, từ đó hỗ trợ công tác sửa đổi, bổ sung chính sách tài chính công phù hợp hơn với chuyển đổi số.
4. Cơ quan Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra tài chính: Hỗ trợ nhận diện các điểm kiểm soát rủi ro trọng yếu trong quy trình lập báo cáo quyết toán thu chi bảo hiểm và quản lý quỹ khám chữa bệnh tại đơn vị sự nghiệp công lập.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt lớn nhất giữa chế độ kế toán theo Thông tư 102/2018/TT-BTC và chế độ kế toán hành chính sự nghiệp thông thường là gì? Thông tư 102/2018/TT-BTC thiết lập hệ thống tài khoản kế toán đặc thù gồm 67 tài khoản cấp 1, 143 tài khoản cấp 2 và bổ sung 16 mẫu sổ kế toán chi tiết phục vụ việc theo dõi riêng biệt các quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp độc lập với ngân sách nhà nước.

2. Quy mô quản lý tài chính của Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn trong giai đoạn nghiên cứu đạt mức nào? Trong giai đoạn 2018 - 2020, tổng số thu các quỹ bảo hiểm tại đơn vị tăng từ 244.741 triệu đồng lên 288.638 triệu đồng (tăng 17,94%), quản lý 383 đơn vị với tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 93,2% dân số thị xã tương đương 164.092 người tham gia.

3. Cơ cấu bộ máy kế toán tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn được bố trí như thế nào? Đơn vị bố trí bộ máy kế toán theo mô hình tập trung gồm 5 nhân sự thuộc Tổ Kế toán - Chi trả và giám định bảo hiểm y tế, bao gồm 1 Kế toán trưởng phụ trách chung, 1 kế toán phụ, 2 giám định viên y tế và 1 thủ quỹ trực thuộc sự chỉ đạo của Giám đốc.

4. Cỡ mẫu và phương pháp khảo sát thực tế của đề tài được thực hiện ra sao? Tác giả đã phát 8 phiếu khảo sát theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích tới 2 lãnh đạo Ban Giám đốc và 6 cán bộ phụ trách tại 3 tổ nghiệp vụ (đạt tỷ lệ phản hồi 100%), kết hợp phỏng vấn sâu Ban Giám đốc và Kế toán trưởng để xác định nguyên nhân hạn chế.

5. Giải pháp trọng tâm nào giúp rút ngắn thời gian thanh quyết toán bảo hiểm y tế tại đơn vị? Giải pháp trọng tâm là liên thông dữ liệu tự động giữa phần mềm giám định bảo hiểm y tế với phần mềm kế toán, chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ và áp dụng chữ ký số để rút ngắn thời gian xử lý chứng từ từ 15 ngày xuống dưới 7 ngày làm việc.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xã hội thị xã An Nhơn giai đoạn 2018 - 2020 với quy mô thu đạt 288.638 triệu đồng.
• Hệ thống hóa khung lý thuyết kế toán an sinh xã hội dựa trên Luật Kế toán 2015, Thông tư 102/2018/TT-BTC và Thông tư 107/2017/TT-BTC.
• Làm rõ các tồn tại về thời gian luân chuyển chứng từ y tế và tính liên thông công nghệ thông tin giữa bộ phận thu và bộ phận kế toán.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao nhằm chuẩn hóa bộ máy, chứng từ, tài khoản chi tiết và tăng cường kiểm tra nội bộ.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý an toàn quỹ bảo hiểm xã hội tại địa bàn thị xã An Nhơn.

Đóng góp chính của luận văn là xây dựng mô hình tổ chức kế toán tinh gọn, chuẩn hóa theo các thông tư mới nhất của Bộ Tài chính dành cho cơ quan bảo hiểm xã hội cấp huyện. Trong giai đoạn 2023 - 2025, đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh số hóa toàn diện quy trình kiểm soát chứng từ và đào tạo nghiệp vụ cho 100% nhân sự kế toán. Quý cơ quan và bạn đọc quan tâm có thể áp dụng các khuyến nghị này nhằm tối ưu hóa công tác quản trị tài chính công tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, danh mục các từ viết tắt, danh mục bảng biểu, hình, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, nội dung luận văn đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán trong cơ quan BHXH Chƣơng 2. Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại BHXH thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định Chƣơng 3. Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại BHXH thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định 8 CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG CƠ QUAN BẢO HIỂM XÃ HỘI 1. TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI 1. Khái niệm về Bảo hiểm xã hội BHXH là chính sách xã hội quan trọng của mỗi quốc gia, vì BHXH là sự chia sẻ rủi ro và các nguồn quỹ nhằm bảo vệ ngƣời lao động khi họ không có khả năng làm việc. Do đó, trong thực tế có rất nhiều cách hiểu khác nhau về BHXH, tùy thuộc vào cách tiếp cận và góc nhìn về BHXH, điển hình nhƣ: Tổ chức lao động Quốc tế ILO (International Labour Organization, 1992) đã đƣa ra khái niệm về BHXH theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp nhƣ sau: - Theo nghĩa rộng, BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho ngƣời lao động và gia đình họ khi ngƣời lao động tham gia BHXH bị giảm hoặc mất thu nhập từ lao động do các sự kiện BHXH xảy ra, trợ giúp các dịch vụ việc làm, chăm sóc y tế cho họ trên cơ sở quỹ BHXH do các bên tham gia đóng góp, nhằm ổn định đời sống cho ngƣời lao động, đảm bảo an sinh xã hội.

- Theo nghĩa hẹp, BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho ngƣời lao động và gia đình họ từ quỹ BHXH do các bên tham gia đóng góp, khi ngƣời lao động tham gia BHXH bị giảm hoặc mất thu nhập từ lao động do các sự kiện BHXH xảy ra nhằm đảm bảo ổn định đời sống gia đình ngƣời lao động và đảm bảo an sinh xã hội. Còn theo Từ điển Bách khoa Việt Nam (Từ điển Bách khoa Việt Nam, 2019) thì định nghĩa “BHXH là sự thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho ngƣời lao động bị mất hoặc giảm thu nhập trong các trƣờng hợp do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, tử tuất, dựa trên cơ sở một quỹ tài chính chung từ sự đóng góp của các bên tham gia BHXH có sự bảo hộ của nhà nƣớc theo pháp luật nhằm đảm bảo 9 an toàn đời sống cho ngƣời lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo an toàn xã hội”. Đồng thời, theo Luật BHXH số 58/2014/QH13 (Quốc hội, 2014) đã xác định: BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của ngƣời lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết. Từ quan điểm nêu trên, theo quan điểm của tác giả, có thể hiểu chung nhất về BHXH nhƣ sau: BHXH là sự đảm bảo hoặc thay thế một phần thu nhập do mất hoặc giảm thu nhập trong các trường hợp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hưu trí và tử tuất, trên cơ sở đóng góp từ các bên tham gia, có sự bảo trợ của nhà nước.

Dưới góc độ pháp luật thì BHXH là tổng hợp các quy định về điều kiện đóng và hưởng BHXH của người tham gia theo quy định. Vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội 1. Vai trò của Bảo hiểm xã hội Từ khi BHXH ra đời và phát triển, đã ngày càng khẳng định đƣợc vai trò của BHXH trên nhiều phƣơng diện khác nhau trong thực tế cuộc sống cũng nhƣ trong phát triển kinh tế xã hội của quốc gia. Có thể khái quát vai trò của BHXH trên các mặt sau (Quốc hội, 2014; Bộ Tài chính, 2016; BHXH, 2019): Thư nhất, BHXH góp phần ổn định cuộc sống ngƣời lao động khi hết tuổi lao động hoặc không còn khả năng lao động, trợ giúp ngƣời lao động khi gặp rủi ro: ốm đau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp,.

sớm trở lại trạng thái sức khỏe ban đầu cũng nhƣ sớm có việc làm,. Thứ hai, BHXH làm tăng thêm mối quan hệ gắn bó giữa ngƣời lao động, ngƣời sử dụng lao động và Nhà nƣớc. Thứ ba, BHXH góp phần ổn định và nâng cao chất lƣợng lao động, bảo đảm sự bình đẳng về vị thế xã hội của ngƣời lao động trong các thành phần kinh tế khác nhau, thúc đẩy sản xuất phát triển. 10 Thứ tư, BHXH là một công cụ đắc lực của Nhà nƣớc, góp phần vào việc phân phối lại thu nhập quốc dân một cách công bằng, hợp lý giữa các tầng lớp dân cƣ, đồng thời giảm chi cho ngân sách nhà nƣớc, bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Thứ năm, BHXH góp phần thực hiện mục tiêu tăng trƣởng và phát triển kinh tế của đất nƣớc, góp phần đảm bảo ổn định chính trị, xã hội… 1. Chức năng và nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội BHXH Việt Nam là cơ quan thuộc Chính phủ có chức năng tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách về BHXH, BHYT, BHTN; quản lý và sử dụng các quỹ: BHXH, BHYT, BHTN; thanh tra chuyên ngành việc đóng BHXH, BHTN, BHYT theo các quy định của pháp luật. Theo Nghị định 01/2016/NĐ-CP, ngày 05/01/2016 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của BHXH Việt Nam (Chính phủ, 2016), cụ thể nhƣ sau: BHXH Việt Nam là cơ quan có chức năng tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách về BHXH, BHYT, BHTN; quản lý và sử dụng các quỹ BHXH, BHYT, BHTN; thanh tra chuyên ngành việc đóng BHXH, BHYT, BHTN theo quy định của pháp luật Việt Nam về các quỹ BHXH. BHXH Việt Nam chịu sự quản lý nhà nƣớc của Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội về BHXH, BHTN; của Bộ Y tế về BHYT; của Bộ Tài chính về chế độ tài chính đối với các quỹ BHXH, BHYT, BHTN.

BHXH Việt Nam có nhiệm vụ tổ chức thu các khoản đóng BHXH, BHYT, BHTN của các cơ quan, đơn vị, tổ chức, ngƣời SDLĐ và cá nhân theo quy định của pháp luật. Tiếp nhận các khoản kinh phí từ ngân sách nhà nƣớc chuyển sang để chi trả các chế độ BHXH, BHYT, BHTN theo quy định của pháp luật; tiếp nhận hồ sơ, giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản; tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; hƣu trí; tử tuất; dƣỡng sức phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản và sau khi điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; khám, 11 chữa bệnh, chi trả trợ cấp thất nghiệp, … theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, BHXH cũng tổ chức chi trả lƣơng hƣu; trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp ốm đau; trợ cấp thai sản; trợ cấp mất sức lao động; trợ cấp dƣỡng sức phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản và sau khi điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp tử tuất; chi phí khám, chữa bệnh đầy đủ, thuận tiện, đúng thời hạn; tổ chức thu BHTN của các cơ quan, đơn vị, tổ chức, ngƣời SDLĐ và ngƣời lao động; tổ chức chi trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề, hỗ trợ tìm việc làm, đóng BHYT cho ngƣời đƣợc hƣởng trợ cấp thất nghiệp theo quy định của pháp luật. Đồng thời, quản lý và sử dụng các quỹ BHXH, BHYT, BHTN bao gồm: Quỹ hƣu trí và tử tuất; quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; quỹ ốm đau và thai sản; quỹ BH thất nghiệp; quỹ BHYT theo nguyên tắc tập trung thống nhất, công khai, minh bạch, đúng mục đích theo quy định của pháp luật; tổ chức hạch toán các quỹ BHXH, BHYT, BHTN theo quy định của pháp luật.

Bản chất của Bảo hiểm xã hội BHXH đƣợc lập ra nhằm đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của ngƣời lao động. Có thể hiểu BHXH chính là quá trình tổ chức sử dụng một quỹ tiền tệ tập trung đƣợc dồn tích dần, do sự đóng góp của ngƣời lao động và ngƣời SDLĐ, dƣới sự quản lý, điều tiết của Nhà nƣớc để đảm bảo phần thu nhập thoả mãn những nhu cầu sinh sống thiết yếu của ngƣời lao động khi họ gặp những biến cố làm giảm hoặc mất thu nhập. Do đó, bản chất của BHXH đƣơc thể hiện ở các nội dung chính nhƣ sau: Thứ nhất, BHXH là nhu cầu khách quan, đa dạng và phức tạp của xã hội, nhất là trong xã hội mà sản xuất hàng hoá hoạt động theo cơ chế thị trƣờng, mối quan hệ thuê mƣớn lao động phát triển ở một mức nhất định. Và khi kinh tế càng phát triển thì BHXH càng đa dạng và hoàn thiện, có thể nói BHXH là nhu cầu cần thiết để đảm bảo các tiêu chuẩn hay giá trị cho cuộc sống tối thiểu.

12 Thứ hai, mối quan hệ giữa các bên tham gia BHXH là mối quan hệ 3 bên, gồm: bên tham gia BHXH, bên quản lý quỹ BHXH (thông thƣờng là cơ quan chuyên trách do Nhà nƣớc lập ra và bảo trợ) và bên đƣợc hƣởng BHXH là ngƣời lao động và gia đình họ khi có đủ các điều kiện ràng buộc cần thiết. Thứ ba, những rủi ro xảy ra trong BHXH có thể là rủi ro ngẫu nhiên, trái với ý muốn chủ quan của con ngƣời nhƣ ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp… hoặc là những trƣờng hợp không hoàn ngẫu nhiên nhƣ tuổi già, thai sản. Thứ tư, phần thu nhập của ngƣời lao động bị giảm hoặc bị mất đi khi gặp phải sự cố, rủi ro sẽ bù đắp hoặc thay thế từ một nguồn quỹ tiền tệ tập trung đƣợc tồn tích lại. Nguồn quỹ này do bên tham gia bảo hiểm đóng góp là chủ yếu, ngoài ra còn đƣợc sự hỗ trợ từ phía Nhà nƣớc.

Thứ năm, mục tiêu chính của BHXH là nhằm thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của ngƣời lao động trong trƣờng hợp bị giảm hoặc bị mất thu nhập, mất việc làm để đảm bảo nhu cầu sinh sống thiết yếu của họ, chăm sóc sức khoẻ và chống lại bệnh tật. Từ các bản chất trên cho thấy, BHXH không phải là loại hình bảo hiểm cá nhân hay cá nhân tự bảo hiểm mà nó là sự bảo hiểm đặt trong những mối quan hệ nhất định trong cộng đồng theo các quy định của Nhà nƣớc, BHXH không thể tách khỏi một chế độ chính trị nhất định và phải dựa trên nền kinh tế cụ thể.