CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ 1. Cơ sở lý luận về quản trị nhân lực và tuyển dụng nhân sự 1. Khái niệm nhân lực và quản trị nguồn nhân lực Sự phát triển của một công ty phụ thuộc vào những nguồn lực mà hiện nay doanh nghiệp đang nắm giữ trong tay. Trong đó nguồn nhân sự là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của công ty đó.
Xét cho cùng thì con người là quan trọng nhất là chủ thể của mọi hoạt động của doanh nghiệp. Chính con người đã tạo dựng doanh nghiệp, đưa ra các ý tưởng phát triển đồng thời thực thi các chiến lược và ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao tầm ảnh hưởng của công ty trên thị trường. Như vậy có thể hiểu nguồn nhân lực chính là con người, là nguồn lực sống của tổ chức. Nguồn lực đó tham gia vào mọi quá trình hình thành và phát triển của công ty và đều hướng tới mục đích cuối cùng.
Theo Liên Hợp Quốc: “ Nguồn nhân lực là trình độ lành nghề, là kiến thức và năng lực của toàn bộ cuộc sống con người hiện có thực tế hoặc tiềm năng để phát triển kinh tế - xã hội trong một cộng đồng". Trong thời đại công nghệ như hiện nay thì tìm kiếm nguồn nhân lực chất lượng cao là điều vô cùng quan trọng và cần thiết. Để có thể theo kịp với sự bùng nổ của thị trường công nghệ thì buộc các tổ chức phải trang bị cho mình một cơ cấu nguồn nhân lực trí óc hùng mạnh và đặt ra vấn đề quản trị nguồn nhân lực. Quản trị nguồn nhân lực chính là tổng hợp những hoạt động quản trị liên quan đến việc tạo ra, duy trì, phát triển và sử dụng có hiệu quả yếu tố con người trong tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chung của doanh nghiệp.
Có thể nói quản trị nguồn nhân lực là việc sử dụng con người của công ty một cách đứng đắn, phù hợp và năng suất. Nó là một trong các vai trò quan trọng của hoạt động quản trị và là trung tâm phát triển của công ty. Vai trò của quản trị nhân sự Quản trị nhân sự là hoạt động không thể thiếu trong bất kỳ một tổ chức, doanh nghiệp nào, ở tất cả các phòng ban, đơn vị. Hiệu quả của quản trị nhân sự là vô cùng to lớn đối với mỗi doanh nghiệp.
Nếu không có quản trị nhân sự mọi việc sẽ trở nên 4 vô tổ chức, vô kỷ luật. Khi đó nguồn nhân lực vốn được xem là tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp sẽ không phát huy được giá trị của nó. Trong thời đại ngay nay, quản trị nhân sự càng trở nên quan trọng giúp doanh nghiệp: - Nâng cao khả năng sử dụng nguồn lực: Cạnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt, làm sao để tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, dịch vụ luôn là bài toán đối với các doanh nghiệp. Trong các chi phí của doanh nghiệp thì chi phí cho quản lý nhân lực là tốn kém nhất.
Sẽ là một sự đầu tư hiệu quả nếu tìm được đúng người có năng lực, các cá nhân được đặt vào đúng vị trí. - Theo kịp sự biến động của môi trường: Môi trường luôn thay đổi, các doanh nghiệp phải học cách thích nghi với môi trường. Để làm được điều này cần phải có một sự năng động trong quản lý để đảm bảo tuyển chọn, sắp xếp, đào tạo, điều động nhân sự khi cần thiết nhằm tạo được hiệu quả tối ưu. - Giúp các nhà quản trị thấu hiểu nhân viên của mình hơn: Hoạt động quản trị nhân sự sẽ tạo cơ hội để các nhà quản trị lắng nghe nhân viên, gần gũi với nhân viên, tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của nhân viên.
Qua đó họ sẽ có các biện pháp để tạo động lực làm việc cho nhân viên, giúp nhân viên hăng say trong công việc. Đồng thời khi đã hiểu rõ về công việc cũng như môi trường làm việc của nhân viên nếu tổ chức có nhu cầu tuyển dụng thêm nhân sự họ sẽ biết được ứng cử viên như thế nào sẽ là người phù hợp với vị trí còn trống, tránh được những sai lầm trong tuyển dụng gây lãng phí cho tổ chức. Khái niệm về tuyển dụng Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và sử dụng người lao động. Như vậy nó cũng là quy trình sàng lọc tuyển chọn những người có năng lực và phù hợp với tổ chức.
Quy trình tuyển dụng được xem là hoàn tất khi nó bao gồm cả hoạt động định hướng nhân viên, hòa nhập nhân viên mới với tổ chức. Tuyển dụng là một quá trình có ý nghĩa hết sức quan trọng đóng vai trò quyết định chất lượng nguồn lao động của doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân sự bao gồm 2 nội dung chính là tuyển mộ và tuyển chọn. 5 Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức.
Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động nhằm đạt mục tiêu của mình. Tuyển chọn là quá trình đánh giá ứng viên dựa theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa trên yêu cầu của công việc trong số những người đã thu hút qua tuyển mộ. Tuyển dụng nhân sự là rất quan trọng trong quá trình quản trị nhân sự, những quyết định đúng đắn trong quá trình tuyển dụng nó ảnh hưởng đến sự phát triển sau này của tổ chức. Như vậy mục tiêu của quá trình tuyển dụng là lựa chọn ra những ứng viên có năng lực, kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm phù hợp nhất với yêu cầu công việc.
Vai trò của tuyển dụng Tuyển dụng nhân sự không chỉ là công việc của phòng nhân sự, và cũng không chỉ là việc làm đơn giản bổ sung nguồn nhân lực cho doanh nghiệp, mà đó thực sự là quá trình tìm kiếm và lựa chọn kỹ càng. Tuyển dụng đóng vai trò hết sức ý nghĩa với doanh nghiệp, người lao động và với cả bộ phận xã hội. Đối với doanh nghiệp, tuyển dụng cung cấp cho tổ chức đội ngũ nhân viên có năng lực, sáng tạo, phù hợp với cơ cấu tổ chức. Tuyển dụng tốt góp phần giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các kế hoạch kinh doanh đã đề ra, bởi vì tuyển dụng tốt tức là tìm ra người thực hiện công việc có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao.
Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong điều kiện toàn cầu hóa. Chất lượng nguồn lao động quyết định đến năng lực cạnh tranh của công ty. Tuyển dụng nguồn nhân lực hiệu quả góp phần quan trọng vào việc tạo ra “đầu vào” của nguồn nhân lực. Đối với người lao động, tuyển dụng nguồn nhân lực giúp cho người lao động trong doanh nghiệp hiểu rõ thêm về quan điểm của các nhà lãnh đạo, từ đó sẽ định hướng cho họ theo những quan điểm đó.
Hơn nữa, tuyển dụng mang tính cạnh tranh nên thúc đẩy các ứng viên phải cố gắng hơn nữa để có được sự chú ý của nhà tuyển dụng. 6 Đối với xã hội, tuyển dụng góp phần sử dụng nguồn lực xã hội hữu ích nhất, không bỏ qua những người có năng lực. Vai trò quan trọng hơn nữa là giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội như: tạo công ăn việc làm cho người lao động từ đó tăng thu nhập và giảm bớt tình trạng thất nghiệp cũng như giảm các tệ nạn xã hội. Mục tiêu của tuyển dụng nhân sự Tuyển dụng lao động là một quá trình thu hút, nghiên cứu lựa chọn và quyết định tiếp nhận một cá nhân vào một vị trí của tổ chức.
Mục đích của một cuộc tuyển dụng là rất rõ ràng: trong số những người tham gia dự tuyển, doanh nghiệp sẽ tìm chọn một hoặc một số người phù hợp nhất với các vị trí cần tuyển. Nguồn nhân lực luôn là tài nguyên màu mỡ để khai thác nhưng không phải ai cũng có thể tìm đúng và đủ những ứng viên phù hợp cho doanh nghiệp của mình. Vì thế, tuyển dụng ở từng vị trí đều cần phải có mục tiêu, việc tuyển dụng như mục tiêu đã đề ra sẽ khiến cho nhà tuyển không bị mất thời gian tìm kiếm những ứng viên không phù hợp và loại bỏ những hồ sơ không cần thiết. Các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đều nhận thức rõ ràng về vai trò của chất lượng nguồn nhân lực vì thế cần củng cố và trau dồi lực lượng lao động cần thiết cho các hoạt động của doanh nghiệp.
Tìm kiếm những ứng viên phù hợp với trí tuệ, tâm lý, động cơ cần thiết là tiêu chí chính cho mục tiêu hoạt động của tổ chức. Quá trình tuyển dụng nhân viên chính là một sự thích ứng giữa hai mảng cung và cầu về lao động trên thị trường lao động. Trước hết doanh nghiệp cần có nhu cầu về lao động, cần phải xác định yêu cầu người đảm nhận vị trí đó là đào tạo, kinh nghiệm và phẩm chất cá nhân. Song song với đó là cung lao động trên thị trường lao động và đương nhiên các yếu tố cần có phải đáp ứng được với yêu cầu lao động của doanh nghiệp tương đương là đào tạo, kinh nghiệm và phẩm chất cá nhân.
Sau đó dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp cũng như nguồn cung của thị trường lao động, doanh nghiệp sẽ so sánh có đáp ứng được không và chọn ra ứng viên phù hợp, thỏa mãn nhất sau đó mới đưa ra quyết định tuyển dụng. 7 Để thực hiện được quá trình trên, mỗi doanh nghiệp cần có một bản mô tả công việc được gọi tắt là JD (Job description), để hiểu một cách đơn giản thì JD là mô tả công việc, chức năng, nhiệm vụ của một vị trí công việc nào đó. Thông qua JD, doanh nghiệp có thể vạch ra được công việc chi tiết của một người. Từ đó dễ dàng hơn trong việc tuyển dụng và quản lý công việc.
Khi tuyển dụng JD sẽ là biểu mẫu để người tuyển dụng chỉ ra cho ứng viên rằng họ cần những gì và nhận được gì khi ứng tuyển. Ngược lại đối với ứng viên đây sẽ là yêu cầu và lợi ích của công ty mà bạn cần có khi ứng tuyển. Đối với nhà tuyển dụng: JD là căn cứ quan trọng để giúp nhà tuyển dụng tìm được ứng viên phù hợp. Điều này được trình bày qua những yêu cầu, kỹ năng mà ứng viên cần có.
Từ đó trở thành căn cứ để lựa chọn và phỏng vấn.