Hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH TM & DV giao nhận hàng hóa F.I – Chi nhánh Đà Nẵng

Khóa luận hoàn thiện quy trình giao nhận xuất khẩu FCL đường biển tại Công ty FDI Đà Nẵng

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà Yên
• Người hướng dẫn: Th.S Phạm Phương Trung
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Thương mại điện tử
• Đề tài: Hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH TM & DV giao nhận hàng hóa F.I – Chi nhánh Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan quy trình giao nhận hàng xuất khẩu FCL tại FDI Đà Nẵng

Dịch vụ giao nhận hàng xuất khẩu nguyên container (FCL) giữ vai trò huyết mạch trong chuỗi logistics miền Trung. Chi nhánh FDI Đà Nẵng đóng vai trò cầu nối chiến lược giữa chủ hàng và các hãng tàu quốc tế. Hoạt động vận tải đường biển tại khu vực cảng Tiên Sa ghi nhận sự gia tăng liên tục về sản lượng container. Doanh nghiệp logistics cần đảm bảo dòng luân chuyển hàng hóa diễn ra thông suốt, an toàn và đúng hẹn. Quy trình xuất khẩu FCL đòi hỏi sự chuẩn xác trong từng mắt xích nghiệp vụ. Đơn vị dịch vụ tiếp nhận đơn hàng, đặt chỗ tàu biển, điều động xe kéo và kiểm tra chất lượng vỏ container. Tiếp theo, nhân sự phụ trách tiến hành niêm phong chì, làm thủ tục hải quan và phát hành vận đơn đường biển. Mỗi khâu tác nghiệp đều gắn liền với trách nhiệm pháp lý chặt chẽ. Sự am hiểu sâu sắc về Incoterms, quy chuẩn cảng biển và quy định kiểm dịch giúp giảm thiểu rủi ro chậm trễ. Nâng cao năng lực tổ chức quy trình FCL tạo tiền đề mở rộng thị phần dịch vụ vận tải quốc tế.

1.1. Khái niệm và đặc thù của hàng hóa xuất khẩu FCL

Hàng FCL là phương thức vận chuyển mà chủ hàng thuê trọn vẹn dung tích container. Toàn bộ hàng hóa bên trong thuộc sở hữu của một đơn vị xuất khẩu. Người gửi hàng đóng hàng và niêm phong chì tại kho riêng hoặc bãi cảng. Đơn vị giao nhận chịu trách nhiệm điều phối kỹ thuật và thủ tục hải quan cho lô hàng. Phương thức này mang lại sự an toàn vượt trội cho hàng hóa thương mại quốc tế. Nguy cơ va đập cơ học hoặc mất mát trong quá trình vận chuyển giảm thiểu tối đa. Chi phí trên mỗi đơn vị thể tích tiết kiệm hơn nhiều so với gửi hàng lẻ. Doanh nghiệp cần chủ động nguồn hàng lớn để tối ưu hóa không gian chứa hàng bên trong container.

1.2. Vai trò của chi nhánh FDI Đà Nẵng trong chuỗi logistics

Chi nhánh FDI Đà Nẵng đóng vai trò trung tâm điều phối giao nhận xuất khẩu tại khu vực miền Trung. Đơn vị liên kết trực tiếp giữa các nhà máy sản xuất địa phương và mạng lưới hãng tàu toàn cầu. Cảng biển Đà Nẵng sở hữu vị trí địa lý đắc địa trên tuyến hàng hải quốc tế. Cơ sở hạ tầng cảng Tiên Sa không ngừng nâng cấp nhằm tiếp nhận các thế hệ tàu tải trọng lớn. Đội ngũ logistics FDI Đà Nẵng xử lý trọn gói quy trình tiếp nhận và vận hành hồ sơ chứng từ. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ phận điều xe và nhân viên hải quan giúp rút ngắn thời gian giải phóng container. Doanh nghiệp xuất khẩu tiết kiệm chi phí lưu kho bãi và nâng cao uy tín giao dịch quốc tế.

II. Thực trạng quy trình giao nhận hàng xuất khẩu FCL tại FDI Đà Nẵng

Thực tế vận hành giao nhận hàng FCL tại chi nhánh FDI Đà Nẵng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực song hành cùng khó khăn nội tại. Số lượng đơn hàng xử lý tăng trưởng đều qua từng quý. Doanh nghiệp duy trì quan hệ đối tác vững chắc với các hãng tàu quốc tế như Maersk, MSC, Evergreen và SITC. Đội ngũ điều độ giải quyết thủ tục thông quan ngày càng chuyên nghiệp hóa. Tuy nhiên, hệ thống vận hành bộc lộ một số nút thắt làm giảm hiệu suất tổng thể. Các sự cố phát sinh chủ yếu đến từ khâu cấp lệnh cấp vỏ container rỗng tại các depot địa phương. Tình trạng vỏ container bị hư hại sàn hoặc móp vách diễn ra thường xuyên trong mùa cao điểm xuất khẩu. Nhân viên hiện trường phải đổi container nhiều lần, dẫn đến trễ lịch đóng hàng tại kho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, quá trình trao đổi thông tin chứng từ giữa các bên liên quan còn phụ thuộc vào phương thức thủ công. Chứng từ giấy dễ xảy ra sai sót dữ liệu tên hàng hoặc khối lượng hàng thực tế. Thời tiết miền Trung mùa mưa bão cũng gây cản trở nghiêm trọng đến hoạt động bốc xếp hàng ra cầu cảng.

2.1. Hạn chế trong khâu kiểm soát vỏ container và kho bãi

Chất lượng vỏ container rỗng tại các bãi tập kết depot là thách thức lớn đối với công tác giao nhận. Doanh nghiệp thường xuyên gặp phải tình trạng vỏ container thủng dột, rỉ sét hoặc sàn gỗ bám mùi hóa chất. Công tác giám định vỏ ban đầu thiếu kỹ lưỡng dẫn đến việc bị chủ hàng từ chối tiếp nhận khi xe về đến nhà máy. Chi phí phát sinh do điều động xe đầu kéo chạy rỗng quay đầu gây thiệt hại tài chính đáng kể. Bên cạnh đó, diện tích bãi depot quanh khu vực cảng Tiên Sa vào mùa cao điểm rơi vào tình trạng quá tải. Thời gian chờ đợi tài xế hạ rỗng và nâng vỏ container kéo dài nhiều giờ đồng hồ liên tục. Điều này tạo áp lực lớn lên tiến độ giao hàng kịp giờ cắt máng theo hợp đồng.

2.2. Khó khăn trong khâu khai báo chứng từ và thông quan

Thủ tục chứng từ xuất khẩu đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối giữa hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói và tờ khai hải quan. Sai sót về tên hàng, mã HS hoặc trọng lượng hàng thực tế vẫn xảy ra định kỳ do đối chiếu văn bản thủ công. Khi cơ quan hải quan phân luồng vàng hoặc luồng đỏ, thời gian thông quan bị kéo dài thêm nhiều ngày. Hệ thống dữ liệu trao đổi giữa doanh nghiệp giao nhận và các cơ quan quản lý chuyên ngành đôi khi gặp lỗi đường truyền. Việc luân chuyển hồ sơ giấy tờ giữa văn phòng hiện trường và văn phòng trung tâm gây chậm trễ phát hành vận đơn đường biển Bill of Lading. Rủi ro chậm trễ chứng từ ảnh hưởng trực tiếp tới quyền nhận hàng của đối tác nhập khẩu nước ngoài.

III. Giải pháp hoàn thiện giao nhận hàng xuất khẩu FCL tại FDI Đà Nẵng

Hoàn thiện quy trình giao nhận hàng xuất khẩu FCL đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ từ quản trị nội bộ đến liên kết chuỗi giá trị ngoại vi. Chi nhánh FDI Đà Nẵng cần tái cơ cấu quy trình làm việc theo hướng tinh gọn và tự động hóa. Đơn vị cần ứng dụng phần mềm quản lý logistics chuyên biệt để số hóa toàn bộ dữ liệu đơn hàng. Thông tin từ khâu lấy container, niêm phong chì đến thông quan cần cập nhật theo thời gian thực. Việc thắt chặt quan hệ hợp tác chiến lược với các bãi depot và hãng tàu là ưu tiên hàng đầu. Doanh nghiệp cần ký cam kết chất lượng dịch vụ SLA với nhà xe vận tải nội địa và đơn vị cấp vỏ container. Quy định kiểm tra nghiêm ngặt tình trạng kỹ thuật vỏ trước khi rời bãi giúp loại trừ nguy cơ đổi trả phát sinh. Đồng thời, nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ giao nhận hiện trường tạo bước đột phá trong tốc độ xử lý chứng từ. Nhân viên cần nắm vững các thay đổi về thủ tục hải quan điện tử và tiêu chuẩn an toàn hàng hải. Đầu tư đồng bộ này giúp giảm chi phí ẩn và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường miền Trung.

3.1. Chuẩn hóa quy trình kiểm tra và cấp vỏ container

Doanh nghiệp cần ban hành bộ tiêu chuẩn bàn giao vỏ container chi tiết cho tài xế và nhân viên hiện trường. Mỗi container trước khi rời bãi depot phải trải qua quy trình kiểm tra 7 điểm nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế. Nội dung đánh giá tập trung vào độ kín nước, sàn container, chốt khóa và sự sạch sẽ bên trong. Đơn vị chủ động số hóa biên bản bàn giao vỏ bằng ứng dụng di động có chụp ảnh xác thực. Khi phát hiện hư hỏng, nhân viên yêu cầu depot đổi container ngay lập tức trước khi kéo xe về kho khách hàng. Giải pháp này giúp cắt giảm 100% rủi ro từ chối vỏ tại nhà máy đóng hàng, đồng thời tối ưu hóa chi phí nhiên liệu vận tải.

3.2. Ứng dụng công nghệ số và đào tạo nhân lực chuyên môn

Chuyển đổi số công tác xử lý chứng từ hải quan mang lại lợi ích đột phá cho hoạt động giao nhận. FDI Đà Nẵng cần tích hợp hệ thống phần mềm quản lý kho vận với cổng thông tin một cửa quốc gia. Dữ liệu từ hóa đơn thương mại và phiếu đóng hàng được tự động truyền lên hệ thống khai báo VNACCS/VCIS. Sai sót do nhập liệu thủ công giảm xuống mức thấp nhất. Song song với kỹ thuật số, doanh nghiệp chú trọng tổ chức đào tạo nội bộ chuyên sâu định kỳ. Nhân sự được cập nhật chính sách thuế xuất nhập khẩu và kỹ năng xử lý tình huống hải quan luồng đỏ. Sự phối hợp linh hoạt giữa chuyên môn con người và công nghệ hiện đại giúp rút ngắn 30% thời gian thông quan hàng FCL.

IV. Kết luận và triển vọng giao nhận hàng xuất khẩu FCL ở FDI Đà Nẵng

Hoàn thiện quy trình giao nhận hàng xuất khẩu FCL tại chi nhánh FDI Đà Nẵng mang ý nghĩa chiến lược sống còn đối với sự phát triển lâu dài. Quá trình chuẩn hóa nghiệp vụ tạo ra bước chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy vận hành truyền thống sang mô hình logistics tích hợp số. Mọi mắt xích vận chuyển từ nhà máy, bãi vỏ container đến cảng Tiên Sa đều vận hành theo chuẩn mực kiểm soát chất lượng khắt khe. Doanh nghiệp đạt được sự đồng thuận cao từ khách hàng nhờ thời gian giao hàng chuẩn xác và tỷ lệ rủi ro kiểm hóa thấp. Việc cắt giảm chi phí phát sinh ngoài ý muốn giúp gia tăng biên lợi nhuận cho các bên tham gia chuỗi cung ứng. Năng lực cạnh tranh của chi nhánh ngày càng được củng cố trước làn sóng đổ bộ của các tập đoàn logistics đa quốc gia. Sự thành công của mô hình quy trình hoàn thiện này tạo bài học thực tiễn giá trị cho ngành vận tải đường biển miền Trung. Doanh nghiệp cần duy trì cải tiến liên tục, chú trọng đầu tư công nghệ xanh và phát triển mạng lưới đối tác bền vững trong kỷ nguyên thương mại toàn cầu mới.

4.1. Hiệu quả kinh tế từ việc tối ưu hóa quy trình FCL

Việc tối ưu hóa quy trình giao nhận mang lại những chuyển biến kinh tế trực tiếp cho doanh nghiệp xuất khẩu. Chi phí phạt lưu vỏ hạ bãi DEM/DET được triệt tiêu hoàn toàn nhờ sự quản lý thời gian chính xác. Doanh nghiệp chủ động bố trí lịch trình vận chuyển đường bộ khớp với lịch tàu chạy, giảm phí lưu kho bãi tại cảng Tiên Sa. Bên cạnh đó, thời gian quay vòng phương tiện vận tải tăng lên đáng kể, cho phép nhà xe nhận thêm các đơn vận chuyển mới. Hiệu quả sử dụng vốn lưu động của khách hàng xuất khẩu được giải phóng nhanh hơn nhờ luân chuyển chứng từ thanh toán trơn tru. Lợi ích tài chính tổng hợp tạo nền tảng hợp tác bền chặt và lâu dài giữa các đối tác thương mại.

4.2. Định hướng phát triển dịch vụ logistics xanh tại Đà Nẵng

Logistics xanh đang trở thành xu thế bắt buộc trong định hướng phát triển dài hạn của ngành giao nhận miền Trung. Chi nhánh FDI Đà Nẵng tập trung chuyển đổi sang phương thức quản lý số hóa không chứng từ giấy tờ. Mọi hoạt động trao đổi biên bản giao nhận và hóa đơn thương mại được thực hiện trên môi trường điện tử nhằm tiết kiệm tài nguyên. Đồng thời, doanh nghiệp tối ưu hóa tuyến đường điều vận xe đầu kéo để cắt giảm khí thải carbon ra môi trường đô thị cảng biển. Việc kết nối chặt chẽ với các hãng tàu sở hữu đội tàu biển hiện đại thân thiện môi trường gia tăng uy tín doanh nghiệp. Đây là bước đi đón đầu các rào cản tiêu chuẩn môi trường khắt khe từ thị trường nhập khẩu quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, ngành dịch vụ logistics giữ vị trí thiết yếu trong việc đảm bảo sự liên tục của các chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại Việt Nam, vận tải đường biển đóng vai trò phương thức vận tải chủ lực khi đảm nhận hơn 80% tổng khối lượng hàng hóa xuất khẩu. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan được dẫn trong văn bản, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2024 đạt xấp xỉ 405,53 tỷ USD, cùng mức tăng trưởng khối lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển bình quân đạt 13,8%/năm. Trong các phương thức vận chuyển đường biển, hình thức giao nhận hàng hóa nguyên container (Full Container Load - FCL) được các chủ hàng và nhà xuất khẩu ưu tiên sử dụng nhằm tối ưu hóa chi phí vận tải đơn vị và giảm thiểu nguy cơ tổn thất, hư hại trong quá trình lưu chuyển.

Tuy nhiên, thực tế vận hành tại các đơn vị cung cấp dịch vụ logistics trong nước bộc lộ không ít điểm nghẽn. Tại Công ty TNHH Thương mại & Dịch vụ Giao nhận Hàng hóa F.I – Chi nhánh Đà Nẵng (trong văn bản còn được gọi là FDI – Chi nhánh Đà Nẵng), hoạt động giao nhận hàng xuất khẩu FCL bằng đường biển vẫn tồn tại nhiều hạn chế: khâu kiểm tra và xử lý chứng từ còn mang tính thủ công, thời gian hoàn tất thủ tục hải quan kéo dài, quy trình trao đổi dữ liệu nội bộ chưa đồng bộ và thiếu cơ chế tự động hóa, dẫn đến nguy cơ chậm trễ lịch trình tàu và phát sinh chi phí phụ trội.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Phân tích thực trạng quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container bằng đường biển tại Công ty TNHH TM & DV Giao nhận Hàng hóa F.I – Chi nhánh Đà Nẵng nhằm xác định các tồn tại, nguyên nhân; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành, rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận, các khái niệm, quy định pháp lý và quy trình tiêu chuẩn liên quan đến dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển.
   • Phân tích và đánh giá thực trạng quy trình giao nhận FCL tại chi nhánh trong giai đoạn 2022–2024, nhận diện các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
   • Xây dựng các giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện quy trình, tối ưu hóa công tác chứng từ, quản trị rủi ro vận tải và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.

Khóa luận giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu:

• Quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container tại Công ty F.I hiện nay bao gồm các bước nào và phát sinh những vướng mắc gì trong từng bước thực hiện?
• Những sai sót thường gặp trong quá trình xử lý hồ sơ chứng từ hải quan tại công ty là gì?
• Những giải pháp cụ thể nào giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian xử lý, tiết giảm chi phí nhưng vẫn đảm bảo độ an toàn và chất lượng dịch vụ?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển và các chứng từ, nghiệp vụ, mối quan hệ giữa các bên liên quan (chủ hàng, forwarder, hãng tàu, cơ quan hải quan, điều độ cảng, đơn vị vận tải nội địa). Đối tượng khảo sát là 14 cán bộ nhân viên thuộc các bộ phận quản trị, kinh doanh, chứng từ, hiện trường và kế toán của chi nhánh.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH TM & DV Giao nhận Hàng hóa F.I – Chi nhánh Đà Nẵng.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát thực tế trong thời gian thực tập từ ngày 23/12/2025 đến ngày 04/04/2025; số liệu thứ cấp phục vụ phân tích hoạt động kinh doanh được tổng hợp trong giai đoạn 2022–2024.
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tập trung duy nhất vào phương thức vận chuyển đường biển nguyên container (FCL), không đi sâu vào hàng lẻ (LCL) hoặc các phương thức vận tải hàng không, đường bộ và đường sắt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung pháp lý

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các định nghĩa chuyên ngành, các công ước quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật hiện hành:

• Khái niệm và dịch vụ giao nhận: Tiếp cận theo Quy tắc mẫu của Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Quốc tế (FIATA, phiên bản 2020 và 2023) và Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 (Điều 167 quy định quyền hạn, nghĩa vụ của người giao nhận). Người giao nhận được nghiên cứu ở hai tư cách: đại lý ủy thác của chủ hàng (Agent) và người chuyên chở độc lập (Principal).
• Khái niệm nghiệp vụ FCL (Full Container Load): Nghĩa vụ phân chia giữa chủ hàng (shipper), người chuyên chở (carrier) và người nhận hàng (consignee) trong quy trình đóng hàng, kẹp chì seal, bốc xếp và vận chuyển.
• Khung văn bản quy phạm pháp luật:
  • Quốc tế: Công ước Vienna 1980 về mua bán hàng hóa quốc tế; Công ước Brussels 1924 (Quy tắc Hague); Nghị định thư sửa đổi Visby 1968; Công ước Hamburg 1978.
  • Trong nước: Bộ luật Hàng hải Việt Nam 1990; Luật Hải quan 2014 (Khoản 23 Điều 4 về khái niệm thủ tục hải quan; Điều 24 về quy định bộ hồ sơ hải quan); Nghị định số 140/2007/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh dịch vụ logistics.
• Nhóm phương pháp quản lý cải tiến quy trình: Đề tài viện dẫn các phương pháp quản trị hiện đại gồm Cải tiến quy trình kinh doanh (Business Process Improvement - BPI), Quản lý quy trình kinh doanh (Business Process Management - BPM), và Khai thác dữ liệu quy trình (BPM Data Mining).
• Hệ thống chứng từ thương mại và vận tải quốc tế: Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract), Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List), Vận đơn đường biển (Master Bill of Lading, House Bill of Lading), Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O các mẫu: Form A, Form B, Form D, Form E, Form AJ, Form AK, Form CPTPP, Form EVFTA, Form RCEP, Form EAV, Form ICO, Form T, Form S), Tờ khai hải quan (Customs Declaration), Bản kê khai hàng hóa (Cargo List), Phiếu ghi chú đặt chỗ (Booking Note), Lệnh giao container rỗng (Empty Container Delivery Order), Bản lược khai hàng hóa (Master Manifest, House Manifest).
• Công cụ công nghệ nghiệp vụ: Ứng dụng phần mềm thông quan tự động ECUS5-VNACCS với các thao tác đăng ký tờ khai xuất khẩu EDA và khai báo chính thức EDC.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng, trong đó phương pháp nghiên cứu định tính giữ vai trò trọng tâm:

• Phương pháp định tính (thu thập dữ liệu sơ cấp):
  • Kỹ thuật: Phỏng vấn sâu cá nhân bằng bảng câu hỏi bán cấu trúc (thời lượng 5–10 phút/người).
  • Chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling theo Cochran, 1977).
  • Quy mô mẫu: Xác định theo nguyên lý bão hòa thông tin (Glaser & Strauss, 1967; Seidman, 2013). Cỡ mẫu thực hiện gồm $N = 14$ cán bộ nhân viên đại diện cho đầy đủ các mắt xích tác nghiệp tại công ty.
  • Phân tích dữ liệu: Sử dụng kỹ thuật phân tích chủ đề (Thematic Analysis - TA theo Braun & Clarke, 2006; Flick, 2014) để phân loại các nhóm lỗi, xác định chủ đề then chốt và đối chiếu với khung lý luận BPI/BPM.

STT	Họ và tên nhân viên	Chức vụ / Bộ phận công tác
1	Trần Minh Hiếu	Management (Quản lý giám sát quy trình)
2	Nguyễn Thị Huyền Trang	Business Development (Bộ phận phát triển kinh doanh)
3	Phạm Thị Thu Hà	Business Development (Bộ phận phát triển kinh doanh)
4	Cao Trần Kỳ Duyên	Seafreight Staff (Bộ phận Xuất nhập khẩu)
5	Dương Quốc Hiếu	Seafreight Staff (Bộ phận vận tải - Logistics)
6	Nguyễn Văn Tuấn	Sales Staff (Bộ phận vận tải - Logistics)
7	Nguyễn Thị Thùy Trâm	Seafreight Staff (Bộ phận Xuất nhập khẩu)
8	Hồ Thị Thục Trinh	Accountant Staff (Bộ phận giấy tờ, kế toán & hải quan)
9	Nguyễn Thị Thảo	Seafreight Staff (Bộ phận cảng vụ, xếp dỡ & chứng từ)
10	Trần Văn Đức Hòa	Inland Trucking Manager (Bộ phận Hải quan, thị trường & giấy tờ)
11	Lê Xuân Đức	Customs Broker Staff - Docs & Ops (Bộ phận xuất nhập khẩu)
12	Phạm Hữu Nguyên Viễn	Business Development (Bộ phận phát triển kinh doanh)
13	Huỳnh Kim Quang	Ops Staff (Bộ phận hiện trường, cảng vụ & xếp dỡ)
14	Nguyễn Tấn Hữu	Ops Staff (Bộ phận vận tải & Logistics)

• Phương pháp định lượng và phân tích dữ liệu thứ cấp:
  • Dữ liệu thứ cấp nội bộ: Tổng hợp các báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự, danh mục cơ sở vật chất và bảng tổng kết kết quả kinh doanh dịch vụ giao nhận giai đoạn 2022–2024 của công ty.
  • Dữ liệu thứ cấp bên ngoài: Các báo cáo ngành của Tổng cục Thống kê, Tổng cục Hải quan, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Bộ Công Thương.
  • Kỹ thuật xử lý: Thống kê mô tả và phương pháp đánh giá so sánh theo chuỗi thời gian nhằm đo lường biến động sản lượng container, doanh thu, thời gian xử lý và chi phí.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Đặt vấn đề

Phần mở đầu xác lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thương mại quốc tế phát triển nhanh nhưng năng lực cung ứng dịch vụ của các công ty giao nhận nội địa Việt Nam còn thấp (chỉ đáp ứng được khoảng 25% nhu cầu thị trường, trong khi các hãng giao nhận nước ngoài chiếm lĩnh 75% thị phần). Tác giả làm rõ mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nội dung - không gian - thời gian, phương pháp tiếp cận nghiên cứu định tính và định lượng, cùng cơ cấu bố cục khóa luận gồm ba phần chính.

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container bằng đường biển

Chương này chuẩn hóa hệ thống lý thuyết về ngành dịch vụ giao nhận và nghiệp vụ FCL đường biển:

• Bản chất dịch vụ giao nhận: Là chuỗi dịch vụ tổ chức lưu thông hàng hóa từ điểm gửi đến điểm nhận. Dịch vụ có tính vô hình, không thể lưu trữ, tiêu thụ đồng thời với sản xuất, mang tính chu kỳ mùa vụ cao phụ thuộc vào khối lượng hàng xuất nhập khẩu.
• Nhân tố tác động đến hiệu quả giao nhận: Phân tích 2 nhóm nhân tố. Nhóm khách quan bao gồm kinh tế vĩ mô, môi trường pháp luật quốc tế và nội địa, thời tiết thiên tai (yếu tố bất khả kháng), công nghệ (hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử EDI, tự động hóa), chính trị xã hội và đặc tính cơ lý hóa của từng loại hàng xuất khẩu (hàng nông sản mau hỏng, máy móc thiết bị quá khổ). Nhóm chủ quan gồm cơ sở hạ tầng kho bãi phương tiện, nguồn vốn đầu tư, năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ quản lý và nhân sự tác nghiệp.
• Phạm vi dịch vụ: Phân chia chi tiết thành dịch vụ thay mặt người gửi hàng (đặt tàu, đóng gói, khai hải quan, mua bảo hiểm, chuyển giao vận đơn), dịch vụ thay mặt người nhận hàng (kiểm tra chứng từ, nộp thuế lệ phí, khiếu nại tổn thất, phân phối nội địa) và các dịch vụ hàng hóa đặc thù (hàng công trình siêu trường siêu trọng, hàng may mặc treo trên mắc - GOH, hàng tham gia triển lãm).
• Quy trình lý thuyết 7 bước giao nhận hàng FCL:
  1. Tìm kiếm khách hàng và ký kết hợp đồng đại lý/giao nhận.
  2. Tiếp nhận thông tin yêu cầu chi tiết từ chủ hàng.
  3. Lấy container rỗng tại bãi và đóng hàng vào container (tuân thủ nguyên tắc phân bố tải trọng, cân bằng trọng tâm, chèn lót và gia cố hàng chống xô lệch).
  4. Vận chuyển và hạ container tại bãi xuất trước giờ cắt máng (closing time).
  5. Thực hiện thủ tục khai báo hải quan điện tử và kiểm hóa (nếu có).
  6. Gửi hướng dẫn bốc hàng (SI) và xác nhận khối lượng toàn bộ (VGM) cho hãng tàu để phát hành vận đơn.
  7. Lập bộ chứng từ thanh toán, quyết toán chi phí qua giấy báo nợ (Debit Note) và lưu trữ hồ sơ.

Chương 2: Thực trạng quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH TM&DV Giao nhận Hàng hóa F.I - Chi nhánh Đà Nẵng

Chương 2 mô tả trực tiếp đơn vị nghiên cứu và bóc tách quy trình vận hành thực tế tại chi nhánh:

• Tổng quan doanh nghiệp: Lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ từng phòng ban, cơ sở vật chất, thực trạng đội ngũ nhân sự và kết quả kinh doanh dịch vụ logistics giai đoạn 2022–2024.
• Quy trình giao nhận thực tế gồm 10 bước tác nghiệp:
  1. Tiếp nhận thông tin và tìm kiếm, xử lý yêu cầu của khách hàng.
  2. Đặt chỗ với hãng tàu (Booking request và nhận Booking confirmation).
  3. Lấy container rỗng tại bãi (kiểm tra độ kín sáng, đinh tán, độ sạch mùi, tình trạng sàn và cửa container) và tổ chức đóng hàng tại kho chủ hàng.
  4. Khai báo hải quan điện tử qua hệ thống ECUS5-VNACCS (nhập dữ liệu tờ khai EDA, đăng ký chính thức EDC, nhận phân luồng xanh/vàng/đỏ).
  5. Làm thủ tục xuất hàng và xác nhận hạ bãi tại cảng biển Đà Nẵng.
  6. Gửi chỉ thị vận chuyển (SI) và phiếu cân tải trọng (VGM) cho hãng tàu qua cổng điện tử hoặc thư điện tử.
  7. Lập và phát hành House B/L (HBL) bản nháp gửi khách xác nhận, nhập liệu hệ thống, phát hành HBL chính thức và phát điện thông báo Pre-Alert cho đại lý nước ngoài.
  8. Lập và phát hành chứng từ kế toán, phát hành Debit Note quyết toán công nợ với khách hàng.
  9. Theo dõi hành trình lô hàng trên biển đến khi cập cảng đích an toàn.
  10. Hoàn thiện, thanh quyết toán các khoản chi phí bến bãi cảng biển và lưu trữ hồ sơ chứng từ nghiệp vụ.
• Phát hiện từ khảo sát thực tế: Dựa trên tổng hợp kết quả phỏng vấn sâu 14 cán bộ nhân viên, nghiên cứu phát hiện các sai sót thường gặp: việc gửi SI và VGM bị trễ hạn cắt máng dẫn đến nguy cơ rớt tàu hoặc chịu phí phạt sửa vận đơn; việc kiểm tra bộ chứng từ (Invoice, Packing List) thiếu sót thông tin khiến tờ khai hải quan bị bác bỏ hoặc chuyển luồng kiểm tra thực tế (luồng đỏ); khâu phối hợp giữa nhân viên hiện trường (Ops) và nhân viên chứng từ (Docs) đôi lúc bị gián đoạn.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container bằng đường biển tại công ty

Trên cơ sở phân tích ma trận SWOT (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức), tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Tối ưu hóa quy trình kiểm tra và xử lý chứng từ: Chuẩn hóa quy trình kiểm tra chéo (Cross-check) thông tin hàng hóa ngay khi tiếp nhận bộ chứng từ gốc từ chủ hàng nhằm hạn chế sai sót trước khi khai truyền phần mềm ECUS5-VNACCS.
2. Hoàn thiện bước gửi SI và VGM cho hãng tàu: Thiết lập mốc thời hạn kiểm soát nội bộ (Internal Cut-off Time) sớm hơn tối thiểu 4–6 tiếng so với hạn chót của hãng tàu; ứng dụng mẫu biểu kiểm soát chuẩn hóa để tránh nhầm lẫn trọng lượng thô (Gross Weight) và thông số kỹ thuật container.
3. Hoàn thiện bước tiếp nhận và xử lý thông tin ban đầu: Xây dựng biểu mẫu thu thập thông tin chuẩn (Customer Request Sheet) bao gồm đầy đủ dữ liệu về đặc tính hàng, yêu cầu bảo quản, nhiệt độ/độ thông gió (với hàng đặc thù), giấy chứng nhận hun trùng hoặc bảng chỉ dẫn an toàn hóa chất MSDS.
4. Tăng cường các biện pháp phòng ngừa rủi ro vận chuyển: Nâng cao tiêu chuẩn kiểm tra vỏ container rỗng tại bãi chỉ định (độ kín nước, bản lề, roong cao su cửa); hướng dẫn khách hàng kỹ thuật chèn lót, gia cố hàng nặng và niêm phong kẹp chì (seal) cối đúng kỹ thuật.
5. Nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh: Tăng cường đào tạo chuyên môn nghiệp vụ ngoại thương, cập nhật thay đổi trong chính sách thuế - biểu mẫu C/O mới; thiết lập kênh chăm sóc khách hàng chủ động thông qua việc cập nhật liên tục trạng thái lô hàng (milestone tracking).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đưa ra các số liệu và phát hiện cụ thể phản ánh thực trạng logistics đường biển tại Việt Nam và tại doanh nghiệp:

• Bức tranh vĩ mô: Kim ngạch xuất khẩu Việt Nam năm 2024 đạt 405,53 tỷ USD; trên 80% khối lượng hàng xuất khẩu đi qua đường biển với tốc độ tăng trưởng khối lượng hàng qua cảng biển bình quân đạt 13,8%/năm. Các doanh nghiệp logistics có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) như DHL Supply Chain (vừa đầu tư 13 triệu USD mở rộng trung tâm thứ hai tại Bắc Ninh, kỳ vọng tăng trưởng 45%/năm), Kerry Logistics, Maersk, APL, NYK, MOL, Schenker, Hapag-Lloyd hiện nắm giữ tới 75% thị phần logistics Việt Nam, trong khi các công ty giao nhận nội địa dù chiếm số lượng lớn nhưng chỉ đáp ứng được khoảng 25% nhu cầu thị trường.
• Bức tranh vận hành doanh nghiệp: Mô tả chính xác cơ cấu tổ chức và vị trí công tác của 14 nhân sự tham gia trực tiếp vào chuỗi giao nhận hàng FCL tại Công ty F.I – Chi nhánh Đà Nẵng. Xác định cụ thể 10 bước công việc thực tế thay vì mô hình 7 bước lý thuyết, chỉ rõ nguyên nhân phát sinh chậm trễ thông quan xuất phát từ sự thiếu chuẩn xác của bộ chứng từ ban đầu và sự phối hợp giữa hiện trường và văn phòng.

Đóng góp của nghiên cứu:

• Về mặt học thuật: Hệ thống hóa chi tiết các quy định pháp luật điều chỉnh quan hệ giao nhận vận tải biển (Luật Thương mại 2005, Luật Hải quan 2014, Bộ luật Hàng hải 1990) và hệ thống 13 mẫu Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) phổ biến trong các FTA thế hệ mới; liên kết giữa lý luận cải tiến quy trình BPI/BPM với nghiệp vụ giao nhận FCL cụ thể.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp cho Ban giám đốc Chi nhánh F.I Đà Nẵng quy trình 10 bước chuẩn hóa kèm các mốc kiểm soát thời gian (Internal Cut-off) đối với khâu nộp SI và VGM, giúp hạn chế rủi ro trễ tàu, phạt phí chỉnh sửa manifest và giảm tỷ lệ tờ khai bị phân luồng đỏ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số hạn chế do điều kiện thực tế thực hiện đề tài:

• Giới hạn về phạm vi khảo sát: Nghiên cứu được thực hiện trong thời gian thực tập có hạn (từ ngày 23/12/2025 đến ngày 04/04/2025), quy mô mẫu phỏng vấn sơ cấp dừng lại ở 14 nhân viên tại một chi nhánh duy nhất (Đà Nẵng), chưa mở rộng khảo sát đối chiếu với các chi nhánh khác thuộc hệ thống công ty F.I trên toàn quốc.
• Giới hạn về loại hình nghiệp vụ: Khóa luận chỉ tập trung vào phương thức vận chuyển hàng xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển; chưa đánh giá quy trình giao nhận hàng gom/hàng lẻ (LCL) và các phương thức vận tải đa phương thức kết hợp.
• Hướng mở rộng tiếp theo:
  • Nghiên cứu mở rộng sang quy trình giao nhận hàng lẻ container (LCL) và hàng nhập khẩu FCL tại khu vực cảng biển miền Trung.
  • Phân tích sâu hơn việc ứng dụng các giải pháp công nghệ số hóa quy trình (chuyển đổi số, phần mềm quản lý vận tải TMS/FMS tích hợp) nhằm tự động hóa việc đối chiếu dữ liệu giữa khách hàng, forwarder và hãng tàu.

Giá trị tham khảo

Báo cáo nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Thương mại điện tử, Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng, Kinh doanh quốc tế: Là tài liệu nghiên cứu tình huống thực tế (case study) về việc vận dụng kiến thức khai báo hải quan điện tử qua phần mềm ECUS5-VNACCS (nghiệp vụ EDA, EDC), quy trình cấp phát vận đơn (Master B/L, House B/L) và quản lý chứng từ FCL đường biển.
• Đội ngũ nhân viên giao nhận mới vào nghề: Cung cấp cẩm nang chi tiết về các bước kiểm tra chất lượng container rỗng tại bãi, kỹ thuật chèn lót gia cố hàng hóa trong container, nguyên tắc phân bổ trọng tải để đảm bảo an toàn hàng hải và cách phân biệt các mẫu chứng nhận xuất xứ C/O.
• Doanh nghiệp giao nhận vừa và nhỏ (SMEs Forwarder): Có thể tham khảo phương pháp rà soát quy trình vận hành nội bộ, áp dụng ma trận SWOT và thiết lập các điểm kiểm soát rủi ro thời gian trong tương tác với hãng tàu và cơ quan hải quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được xác định như thế nào?

Đối tượng nghiên cứu là quy trình giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH TM & DV Giao nhận Hàng hóa F.I – Chi nhánh Đà Nẵng cùng hệ thống chứng từ và mối quan hệ giữa các bên liên quan. Phạm vi thời gian nghiên cứu thực địa từ 23/12/2025 đến 04/04/2025, với chuỗi dữ liệu kinh doanh thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2022–2024. Đề tài không nghiên cứu hàng lẻ (LCL) hay các phương thức vận tải đường bộ, đường sắt và hàng không.

2. Tác giả đã sử dụng phương pháp và cỡ mẫu nào để thu thập dữ liệu sơ cấp?

Tác giả áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính với kỹ thuật phỏng vấn sâu bán cấu trúc cá nhân (thời lượng 5–10 phút/cuộc). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling), dừng mẫu khi dữ liệu đạt ngưỡng bão hòa thông tin. Cỡ mẫu phỏng vấn thực tế gồm 14 cán bộ nhân viên thuộc đầy đủ các bộ phận: Quản lý (1), Phát triển kinh doanh (3), Xuất nhập khẩu / Seafreight (4), Vận tải - Logistics (3), Kế toán (1), Hiện trường / Cảng vụ (2).

3. Quy trình thực tế tại F.I Đà Nẵng gồm mấy bước và phần mềm hải quan nào được sử dụng?

Quy trình thực tế tại chi nhánh gồm 10 bước: (1) Tiếp nhận và xử lý yêu cầu, (2) Đặt chỗ hãng tàu, (3) Lấy container rỗng và đóng hàng, (4) Làm thủ tục hải quan, (5) Làm thủ tục xuất hàng tại cảng, (6) Gửi chi tiết SI và VGM cho hãng tàu, (7) Phát hành HBL, nhập hệ thống và gửi Pre-Alert cho đại lý, (8) Phát hành chứng từ kế toán và Debit Note, (9) Theo dõi lô hàng, (10) Lưu trữ hồ sơ. Phần mềm hải quan được công ty sử dụng là ECUS5-VNACCS để đăng ký tờ khai xuất khẩu (EDA) và khai báo chính thức (EDC).

4. Văn bản chỉ ra những rủi ro và thiếu sót cốt lõi nào trong quy trình tác nghiệp?

Các điểm nghẽn chính được ghi nhận qua phỏng vấn gồm: việc xử lý dữ liệu chứng từ (Invoice, Packing List) từ khách hàng còn thiếu chính xác gây chậm trễ thông quan hải quan; việc truyền chỉ thị bốc hàng (SI) và phiếu cân tải trọng (VGM) bị sát hoặc trễ hạn cut-off dẫn đến nguy cơ rớt tàu hoặc phát sinh phí chỉnh sửa vận đơn; việc kiểm tra độ kín sáng, vệ sinh của container rỗng tại bãi chưa triệt để dễ gây hư hỏng hàng hóa; và thiếu sự phối hợp tự động hóa dữ liệu giữa bộ phận văn phòng và hiện trường.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp chủ yếu nào để khắc phục các tồn tại trên?

Khóa luận đề xuất 5 nhóm giải pháp: tối ưu hóa quy trình kiểm tra chéo chứng từ để giảm trễ hạn thông quan; chuẩn hóa việc thiết lập hạn cắt máng nội bộ sớm đối với khâu gửi SI và VGM cho hãng tàu; hoàn thiện phiếu thu thập thông tin yêu cầu của khách hàng ngay từ đầu; tăng cường quy trình kiểm tra vỏ container, giám sát kỹ thuật chèn lót, gia cố và kẹp seal để giảm rủi ro hàng hóa; và đào tạo nâng cao trình độ nhân sự kết hợp cập nhật quy định chính sách mới nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ tổng thể.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Nguyễn Thị Hà Yên đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên container (FCL) bằng đường biển gắn liền với hệ thống pháp luật hàng hải, thương mại và hải quan hiện hành. Thông qua phương pháp nghiên cứu định tính với sự tham gia của 14 cán bộ nhân viên tác nghiệp trực tiếp, đề tài đã phản ánh chi tiết thực trạng quy trình 10 bước tại Công ty TNHH TM & DV Giao nhận Hàng hóa F.I – Chi nhánh Đà Nẵng giai đoạn 2022–2024. Các giải pháp hoàn thiện được xây dựng bám sát vào những bất cập trong việc xử lý chứng từ, kiểm soát thời hạn gửi SI/VGM và quản trị rủi ro vận chuyển, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác hoàn thiện quy trình giao nhận tại các doanh nghiệp logistics vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT KHẨU NGUYÊN CONTAINER BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Cơ sở lý luận về hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu nguyên Container (FCL) bằng đường biển 1. Những lí luận cơ bản về hoạt động giao-nhận 1. Khái niệm giao-nhận, người giao nhận, dịch vụ giao nhận Giao-nhận Giao nhận là chuỗi các hoạt động nhằm chuyển hàng hóa từ người gửi đến người nhận một cách hiệu quả, an toàn và đúng pháp luật.

Giao: Là quá trình sắp xếp, vận chuyển và bàn giao hàng hóa từ phía người gửi đến điểm đến theo thỏa thuận. Hoạt động này bao gồm đóng gói, bốc xếp, vận chuyển và giao hàng cho người nhận hoặc người ủy quyền nhận hàng. Nhận: Là quá trình tiếp nhận hàng hóa từ người giao, kiểm tra tình trạng, số lượng, chứng từ kèm theo và xác nhận đã nhận đúng như cam kết. Theo định nghĩa của FIATA, giao nhận hàng hóa là một dịch vụ quản lý logistics và vận chuyển thực tế thay mặt cho chủ hàng, đảm bảo sự luân chuyển hàng hóa hiệu quả và tuân thủ pháp lý trong toàn bộ chuỗi cung ứng – đặc biệt là trong vận tải quốc tế và qua biên giới.

Người giao-nhận Giao - nhận là cá nhân hoặc tổ chức chịu trách nhiệm sắp xếp vận chuyển hàng hóa theo hợp đồng ủy thác, nhằm bảo vệ quyền lợi của bên ủy thác. Người giao - nhận không trực tiếp vận chuyển nhưng thực hiện các công việc như lưu kho, bảo quản, trung chuyển, làm thủ tục hải quan và kiểm hóa để đảm bảo quá trình giao nhận diễn ra hiệu quả. Theo Luật Thương mại Việt Nam 2005, người làm dịch vụ giao - nhận là thương nhân có giấy đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực này, bao gồm: chủ hàng tự giao nhận, chủ tàu giao nhận thay chủ hàng, hoặc các tổ chức, cá nhân như đại lý hàng hóa, công ty kho bãi, người giao - nhận chuyên nghiệp. Người giao - nhận ký hợp đồng ủy thác với chủ hàng, không phải đơn vị vận tải trực tiếp, có thể thuê hoặc hợp tác với bên vận tải để thực hiện giao nhận.

Họ phải tuân SVTH: Nguyễn Thị Hà Yên 8 Khoá luận cuối khoá GVHD: Th.S Phạm Phương Trung thủ quy định pháp luật vận tải và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong vận tải và thương mại quốc tế. Dịch vụ giao - nhận hiện nay mở rộng từ việc đặt chỗ vận chuyển, giao nhận hàng hóa đến tư vấn tuyến đường, chọn phương tiện vận tải và hỗ trợ đóng gói nhằm đảm bảo an toàn, thuận tiện và đúng tiến độ. Dịch vụ giao-nhận (Theo Quy tắc mẫu của Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Quốc tế FIATA, 2020), dịch vụ giao-nhận hàng hóa bao gồm tất cả các loại dịch vụ liên quan đến quá trình vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói và phân phối hàng hóa. Bên cạnh đó, dịch vụ này còn cung cấp các tư vấn liên quan đến các hoạt động trên, bao gồm hải quan, tài chính, bảo hiểm, thanh toán và thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa.

(Theo quy định của Luật Thương mại Việt Nam năm 2005), dịch vụ giao-nhận hàng hóa được coi là một hành vi thương mại, trong đó người cung cấp dịch vụ giao nhận có trách nhiệm nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, thực hiện các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ liên quan khác. Mục đích của quá trình này là bảo đảm hàng hóa được chuyển đến người nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, người vận tải hoặc các đơn vị giao nhận khác (gọi chung là khách hàng). Đặc điểm của dịch vụ giao-nhận vận tải Dịch vụ giao nhận vận tải, như một loại hình dịch vụ, có đặc điểm chung của các dịch vụ khác như vô hình, không có tiêu chuẩn chung để đánh giá chất lượng, không thể lưu trữ và quá trình cung cấp diễn ra đồng thời với tiêu dùng. Chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào cảm nhận của khách hàng.

Tuy nhiên, dịch vụ giao nhận vận tải có những đặc điểm riêng, như không tạo ra sản phẩm vật chất mà chỉ thay đổi vị trí của hàng hóa mà không tác động đến bản thân hàng hóa. Hoạt động này có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển sản xuất và cải thiện đời sống cộng đồng nhờ vào việc thúc đẩy lưu thông hàng hóa nhanh chóng và hiệu quả. Ngoài ra, dịch vụ giao nhận vận tải còn có tính thời vụ rõ rệt. Do dịch vụ giao nhận chủ yếu phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu (XNK), khối lượng công việc của ngành này phụ thuộc rất lớn vào lượng hàng hóa XNK, vốn thường mang tính thời vụ.

Vì vậy, dịch vụ giao nhận cũng chịu ảnh hưởng bởi đặc điểm này (FIATA, 2020). Thêm vào đó, người cung cấp dịch vụ giao nhận không chỉ thực hiện các công việc như làm thủ tục hải quan, môi giới vận tải, thanh toán cước phí mà còn có thể SVTH: Nguyễn Thị Hà Yên 9 Khoá luận cuối khoá GVHD: Th.S Phạm Phương Trung tham gia vào các dịch vụ bổ trợ như gom hàng, chia hàng và bốc xếp. Vì vậy, hiệu quả hoạt động của dịch vụ này phụ thuộc nhiều vào cơ sở hạ tầng, trang thiết bị kỹ thuật và kinh nghiệm của người làm dịch vụ giao nhận (Luật Thương mại Việt Nam, 2005). Yêu cầu của dịch vụ giao-nhận vận tải Dịch vụ giao nhận vận tải không có tiêu chuẩn đánh giá chất lượng cụ thể, nhưng để đáp ứng tốt nhu cầu khách hàng, cần đảm bảo một số yêu cầu quan trọng: Tính chính xác và an toàn: Kiểm soát chặt chẽ số lượng, chất lượng, tình trạng hàng hóa nhằm tránh thất thoát, nhầm lẫn và tổn thất trong quá trình vận chuyển.

Tối ưu chi phí: Cần giảm thiểu chi phí vận chuyển, lưu kho, bốc dỡ,. thông qua tối ưu quy trình, đầu tư công nghệ và nâng cao năng lực nhân sự. Đảm bảo chất lượng: Giao hàng đúng hẹn, lựa chọn phương tiện phù hợp, quản lý chứng từ hiệu quả và nắm rõ đặc tính hàng hóa. Tiến độ giao nhận nhanh chóng: Rút ngắn thời gian vận chuyển và xử lý thủ tục nhằm đảm bảo hàng đến đúng hạn, đáp ứng kịp thời nhu cầu thị trường.

An toàn và bảo mật hàng hóa: Sử dụng bao bì phù hợp, tuân thủ quy trình bảo quản, đặc biệt với hàng dễ vỡ hoặc có giá trị cao. Tuân thủ pháp lý: Đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định về hải quan, thuế và vận chuyển quốc tế để hạn chế rủi ro pháp lý. Chăm sóc khách hàng: Duy trì liên lạc, minh bạch thông tin và hỗ trợ kịp thời qua các nền tảng công nghệ hiện đại để nâng cao trải nghiệm khách hàng. Vai trò của dịch vụ giao, nhận và người giao, nhận trong thực tiễn 1.

Vai trò của dịch vụ giao, nhận vận tải Trong bối cảnh thương mại quốc tế phát triển mạnh mẽ, công tác giao và nhận hàng đóng vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo thực hiện đầy đủ các điều khoản của hợp đồng ngoại thương. Các công ty giao nhận đóng vai trò trung gian, giúp quy trình vận chuyển trong và ngoài nước diễn ra thuận lợi, kịp thời đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, hoạt động này không đơn giản chỉ là chuyển hàng từ người gửi đến người nhận mà là cả một chuỗi quy trình chuyên môn cao. Trong đó: Giao hàng: Là khâu tổ chức vận chuyển hàng hóa từ kho xuất đi đến nơi nhận theo yêu cầu.

Quá trình này đòi hỏi kiểm tra chứng từ, đóng gói, lựa chọn phương tiện và theo dõi tiến trình giao hàng đảm bảo đúng thời gian và điều kiện thỏa thuận. SVTH: Nguyễn Thị Hà Yên 10 Khoá luận cuối khoá GVHD: Th.S Phạm Phương Trung Nhận hàng: Bao gồm các bước tiếp nhận hàng tại điểm đích, kiểm tra số lượng, chất lượng, hoàn tất thủ tục và đưa hàng vào sử dụng hoặc phân phối. Việc nhận hàng đòi hỏi sự cẩn trọng để phát hiện kịp thời những sai lệch, hư hỏng, từ đó đưa ra phương án xử lý nhanh chóng. Nếu quá trình giao – nhận không diễn ra trôi chảy, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro như thiếu nguyên liệu, trì hoãn sản xuất, chi phí lưu kho tăng cao,.

Ngoài ra, dịch vụ giao nhận mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp: Tối ưu chi phí: Giảm thiểu chi phí đi lại, đào tạo, quản lý vận chuyển. Lưu thông hàng hóa an toàn: Giao nhận trọn gói giúp tiết kiệm thời gian và công sức. Tăng hiệu suất khai thác vận tải: Giúp phương tiện vận chuyển quay vòng nhanh, giảm thời gian trống, tối ưu hạ tầng logistics (Nguyễn Thị Bích Hạnh, 2023). Vai trò của người giao-nhận Vai trò của người giao hàng Người giao hàng thường là đơn vị đại diện cho bên xuất khẩu hoặc bên cung cấp, chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức, sắp xếp và đảm bảo hàng hóa được chuyển đi đúng thời gian, địa điểm, và điều kiện đã thỏa thuận.

Vai trò của họ có thể bao gồm: Phát hành chứng từ vận tải: Trong nhiều trường hợp, người giao (có thể là người giao nhận) phát hành vận đơn hoặc các giấy tờ cần thiết cho việc xuất khẩu hàng hóa. Tổ chức vận chuyển: Sử dụng các phương tiện hoặc mạng lưới logistics để điều phối quá trình vận chuyển. Gom hàng (Cargo Consolidation): Với các lô hàng nhỏ, người giao tổ chức gom lại thành lô lớn nhằm tiết kiệm chi phí và tối ưu hóa không gian container. Người chuyên chở (Carrier): Trong một số trường hợp, người giao còn trực tiếp là đơn vị vận chuyển (Actual Carrier) hoặc là nhà thầu vận chuyển (Contracting Carrier) khi ký hợp đồng vận tải với người gửi hàng.

Khai báo hải quan: Nếu có chức năng môi giới hải quan, người giao có thể đại diện khách hàng khai báo, xử lý các thủ tục xuất khẩu tại cửa khẩu. Trong vai trò này, người giao đóng vai trò như một "kiến trúc sư của vận tải" (Architect of Transport), xây dựng các phương án vận chuyển tối ưu về chi phí, thời gian và độ an toàn. SVTH: Nguyễn Thị Hà Yên 11 Khoá luận cuối khoá GVHD: Th.S Phạm Phương Trung Vai trò của người nhận hàng Người nhận hàng thường đại diện cho bên nhập khẩu hoặc người mua, là người tiếp nhận hàng hóa tại điểm đến cuối cùng. Vai trò của họ mang tính xác nhận, giám sát và hoàn tất giao dịch hàng hóa.

Cụ thể: Kiểm tra hàng hóa: Đảm bảo số lượng, chất lượng hàng hóa đúng theo hợp đồng và chứng từ liên quan. Hoàn tất thủ tục nhập khẩu: Người nhận hoặc đơn vị được ủy quyền chịu trách nhiệm khai báo và thông quan tại hải quan nước nhập khẩu.