Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về quy trình giao dịch trực tuyến qua website. - Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trạng của quy trình giao dịch trực tuyến tại website http://www.vn/ - Chương 3: Các kết luận và đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình giao dịch trực tuyến tại website http://www.6 MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUY TRÌNH GIAO DỊCH TRỰC TUYẾN 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Công ty chứng khoán Thị trường chứng khoán là hình thức phát triển bậc cao của nền kinh tế thị trường. Một trong những chỉ tiêu quan trọng và chính xác để đo lường mức độ phát triển của một nền kinh tế đó là sự phát triển của TTCK. Sản phẩm trên TTCK không giống với các hàng hóa thông thương khác ở chỗ chúng là những hàng hóa đặc biệt.
Đó không phải là những sản phẩm hữu hình mà đó là những sản phẩm tài chính còn được gọi với tên phổ biến là chứng khoán. Thực ra hinh thức thể hiện của chứng khoán chính là các cam kết lợi ích mà tổ chức phát hành mang lại với những điều kiện ràng buộc cụ thể. Thuộc tính gắn liền với chứng khoán là tính sinh lời, tính rủi ro và tính thanh khoản. Chính vì những đặc điểm này đã làm chứng khoán trở thành một loại hàng hóa cao cấp, mà việc xác định giá trị thật không đơn giản.
Trên TTCK, không phải trực tiếp những người muốn mua hay bán chứng khoán trao đổi với nhau mà mọi giao dịch phải được thực hiện qua khâu trung gian, đó là các CTCK. Trung gian là một trong những nguyên tắc cơ bản của TTCK để đảm bảo tính trật tự trên thị trường, hỗ trợ cho công tác quản lý thị trường Luan van Trần Khắc Nam – K43I5 Chuyên đề tốt nghiệp đồng thời đảm bảo quyền lợi cho nhà đầu tư. Chính vì thế trên TTCK phải có các nhà môi giới để đảm bảo khâu trung gian này. Lịch sử hình thành và phát triển của TTCK cho thấy ban đầu các nhà môi giới thường là các cá nhân hoạt động độc lập sau đó trải qua quá trình hoạt động cùng với sự tăng lên của quy mô và khối lượng giao dịch, các nhà môi giới này có xu hướng tập hợp theo một tổ chức nhất định- đó là các CTCK.
Điều này chứng tỏ rằng người môi giới có thể là thể nhân hoặc pháp nhân nhưng trên thực tế môi giới pháp nhân được nhà đầu tư và pháp luật tin tường hơn Theo Giáo trình Thị trường chứng khoán xuất bản năm 2002 của Đại học Kinh Tế Quốc Dân: “CTCK là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên TTCK”. Ở Việt Nam, CTCK là công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn thành lập hợp hợp pháp Việt Nam, được UBCKNN cấp giấy phép thực hiện một hoặc một số loại kinh doanh chứng khoán. Căn cứ vào loại hình kinh doanh chứng khoán nhất định mà CTCK thực hiện, người ta có thể chia CTCK thành các loại sau: - Công ty môi giới chứng khoán: là CTCK chỉ đơn thuần thực hiện lệnh mua bán chứng khoán để hưởng phí. - Công ty bảo lãnh phát hành chứng khoán: bảo lãnh phat hành chứng khoán là nghiệp vụ hoạt động chính của CTCK và họ sẽ thu phí hoặc hưởng chênh lệch giá từ hoạt động này.
- Công ty kinh doanh chứng khoán: là loại CTCK dùng vốn tự có của công ty tham gia mua bán chứng khoán trên thị trường vì mục tiêu lợi nhuận. - Công ty trái phiếu: là CTCK chuyên mua bán các loại trái phiếu. - CTCK không tập trung: là các CTCK hoạt động chủ yếu trên thị trường OTC và đóng vai trò là nhà tạo lập thị trường. Như vậy, CTCK là một chủ thể quan trọng không thể thiếu trên TTCK.
Họ là tổ chức trung gian kết nối giữa tổ chức phát hành với nhà đầu tư, họ cũng có thể là nhà tạo lập thị trường và đồng thời là tổ chức cung cấp các dịch vụ cần thiết phục vụ cho hoạt dộng giao dịch chứng khoán trên thị trường. Luan van Trần Khắc Nam – K43I5 Chuyên đề tốt nghiệp 1.2 Vai trò của công ty chứng khoán Khi xuất hiện CTCK với tư cách là tổ chức trung gian tài chính thì CTCK đã góp phần làm cho kênh huy động vốn trung và dài hạn trở nên thông suốt và dễ dàng hơn, san sẻ bớt gánh nặng cho hệ thống ngân hàng thương mại. Trên TTCK, CTCK có 3 chức năng cơ bản sau: - Tạo cơ chế huy động vốn bằng cách làm cầu nối gặp gỡ giữ những người có tiền nhà rỗi với những người cần vốn. - Cung cấp cơ chế giá cả cho giao dịch - Tạo ra tính thanh khoản cho các loại chứng khoán.3 Các hoạt động chính của công ty chứng khoán CTCK có thể thực hiện một hoặc một số hay tất cả các nghiệp vụ trên TTCK hay không chỉ phụ thuộc và quy mô, năng lực của công ty mà còn phải tuân thủ quy định của pháp luật về điều kiện hành nghề.
HIện nay, trên TTCK CTCK đảm nhận các hoạt động cơ bản sau: - Hoạt động môi giới chứng khoán - Hoạt động tự doanh - Hoạt động bảo lãnh phát hành - Hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán - Hoạt động quản lý danh mục đầu tư.2 Một số lý thuyết về quy trình giao dịch trực tuyến 1.1 Quy trình giao dịch chứng khoán Quy trình giao dịch chứng khoán được thực hiện theo 5 bước như sau: - Bước 1: Nhà đầu tư đến mở tài khoản và đặt lệnh mua hay bán tại một CTCK. - Bước 2: CTCK chuyển lệnh đó cho đại diện của công ty tại Trung tâm giao dịch chứng khoán để nhập vào hệ thống giao dịch của trung tâm - Bước 3: Trung tâm giao dịch chứng khoán thực hiện ghép lệnh và thông báo kết quả giao dịch cho CTCK - Bước 4: CTCK thông báo kết quả cho nhà đầu tư. - Bước 5: Nhà đầu tư nhận được chứng khoán (nếu là người mua) hoặc tiền (nếu là người bán) trên tài khoản của mình tại CTCK sau 3ngày làm việc kể từ ngày mua hoặc bán nếu quy định về thời gian thực hiện thanh toán bù trừ là T+3. Luan van Trần Khắc Nam – K43I5 Chuyên đề tốt nghiệp 1.2 Giao dịch trực tuyến Theo Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, giao dịch trực tuyến là việc thành viên sử dụng hệ thống giao dịch của thành viên (CTCK) kết nối trực tiếp với hệ thống giao dịch của sở giao dịch chứng khoán TP.HCM để thực hiện giao dịch chứng khoán theo các quy định hiện hành về giao dịch chứng khoán.
Hệ thống giao dịch của thành viên là toàn bộ hoặc một phần hệ thóng máy tính của thành viên kết nối với hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM để thực hiện giao dịch chứng khoán. Nhân viên phụ trách giao dịch trực tuyến là người được thành viên chỉ định để phối hợp với sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM trong các hoạt động liên quan đến giao dịch trực tuyến. Chương trình giao dịch tự động là các phần mềm có khả năng tự tạo lệnh trong giao dịch và truyền lệnh và hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM mà không cần hỗ trợ của con người. Dự phòng là tính năng khi một thiết bị hoặc ứng dụng gặp sự cố, nhân viên kĩ thuật phải thao tác để đưa một thiết bị thay thế khác vào hoạt động.
Dự phòng nóng là tính năng khi một thiết bị hoặc ứng dụng gặp sự cố, hệ thống tự động chuyển mọi hoạt động về thiết bị thay thế (không cần sự thao tác của nhân viên kỹ thuật). Địa điểm kết nối đường truyền cân bằng là trụ sở hoặc chi nhánh của thành viên đặt thiết bị và đường truyền căn bằng tải kết nối trực tiếp đến Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Địa điểm kết nối giao dịch trực tuyến là địa điểm đặt hệ thống máy chủ phục vụ cho giao dịch trực tuyến đã đăng ký với Sở Giao dịch Chứng khoán TP. “Giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán là các giao dịch trong hoạt động, dịch vụ về chứng khoán và thị trường chứng khoán được thực hiện bằng phương tiện điện tử, bao gồm: hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng, lưu ký chứng khoán, niêm yết chứng khoán; hoạt động quả lý công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, công ty đầu tư chứng khoán; hoạt động công bố thông tin và các hoạt động khác liên quan đến thị trường chứng khoán theo quy định tại Luật Chứng khoán”- Thông tư số 50/2009/TT-BTC.
Một quy trình giao dịch trực tuyến của các CTCK bao gồm các bước cơ bản sau: Luan van Trần Khắc Nam – K43I5 Chuyên đề tốt nghiệp - Bước 1: Làm thủ tục đăng kí giao dịch trực tuyến tại Công ty, sau khi đăng kí thành công, khách hàng sẽ được cung cấp thẻ giao dịch và mật khẩu truy cập. - Bước2: Để sử dụng dịch vụ giao dịch trực tuyến khách hàng truy cập vào website của Công ty và đăng nhập vào hệ thống. - Bước 3: Ở bước này khách hàng có thể thực hiện các thao tác như truy vấn số dư tài khoản, đặt lệnh mua/ bán chứng khoán… - Bước 4: Sau khi đặt lệnh, khách hàng sẽ nhận được tin nhắn (số điện thoại lúc đăng kí) yêu cầu thực hiện lệnh giao dịch, và sẽ có một mã số chứng thực trên thẻ giao dịch. Tùy theo yêu cầu và nội dung tin nhắn khác nhau của từng công ty mà khách hàng sẽ soạn tin nhắn khác nhau để xác nhận lại lệnh đã đặt trên website.
- Bước 5: Lệnh của khách hàng sẽ được truyền vào TTGDCK TP.HCM hoặc Hà Nội nhanh chóng và chính xác. Giao dịch trực tuyến qua website có nhiều ưu điểm hơn giao dịch trực tuyến tại sàn: - Khách hàng có thể tiết kiệm thời gian và công sức hơn so với giao dịch truyền thống. - Khách hàng dễ dàng truy vấn và xem thông tin giao dịch của mình - Thời gian đặt lệnh được rút ngắn Số tiền để đầu tư cho hệ thống giao dịch trực tuyến hiện nay là rất lớn, và thực tế hiện nay có rất nhiều phần mềm giao dịch trực tuyến khác nhau đang được triển khai trên thị trường. Tùy vào từng năng lực, quy mô của từng Công ty mà mức độ đầu tư cho hệ thống cũng khác nhau Luan van Trần Khắc Nam – K43I5 Chuyên đề tốt nghiệp CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KẾT QUẢ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CỦA QUY TRÌNH GIAO DỊCH TRỰC TUYẾN TẠI WEBSITE WWW.VN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CHỨNG KHOÁN TRÍ VIỆT 2.1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Phương pháp thu thập dữ liệu 2.