Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm quản lý Quy hoạch sử dụng đất Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng Quy hoạch sử dụng đất tại Thành phố Hải Phòng Chương 4: Giải pháp hoàn thiện Quy hoạch sử dụng đất. Phần kết luận 16 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUẢN LÝ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở khoa học để xây dựng quy định kỹ thuật về Quy trình lập và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất – Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Địa Chính, PGS.Ts Chu Văn Thỉnh; Đề tài chủ yếu đề cập vấn đề quy trình kỹ thuật việc lập và điều chỉnh, đã phân tích rõ những vấn đề chưa hoàn thiện về kỹ thuật trong quy trình lập, thẩm định chưa quan tâm nhiều phần nội dung, tính ứng dụng thực tế, hành lang pháp lý quá trình triển khai việc lập, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, đặc biệt đề tài chưa đề cập gì về công tác quản lý quy hoạch, thực hiện quy hoạch sử dụng đất trong thời kỳ hệ thống pháp về về đất đai nói chung và về quy hoạch sử dụng đất nói riêng mới thay đổi và áp dụng thực tiễn. - Cơ sở khoa học cho việc hoạch định Chính sách đất đai -Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Địa Chính, PGS.Ts Chu Văn Thỉnh.
Đề tài đi sâu về cơ sở khoa học việc ban hành chính sách đất đai nói chung chưa cụ thể hoạch định các chính sách để hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất. Cơ sở việc hoạch địch chính sách đất đai và mối quan hệ quản lý nguồn tài nguyên đất đai, tiết kiệm hiệu quả. - Đánh giá Tiềm năng đất đai phục vụ cho Quản lý nhà nước về đất đai- KS Tôn Gia Huyên. Đề tài nghiên cứu về chất lượng đất, phương pháp, cách thức, các tiêu chí về đánh giá chất lượng đất (thổ nhưỡng) về Quản lý đất đai nói chung.
- Quy hoạch sử dụng đất Thành phố Hải Phòng đến năm 2010 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu 2001-2005. Viện Điều tra Quy hoạch đất đai, dự án triển khai thực tế quy hoạch sử dụng đất kỳ trước. Đây là dự án chỉ triển khai theo quy trình đã ban hành không phân tích các phân tích các hạn chế và thuận lợi về hành lang pháp lý và kỹ thuật trong Quy hoạch sử dụng đất - Quy hoạch sử dụng đất Thành phố Hải Phòng đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu 2011-2015. Trung tâm Nghiên cứu Quy hoạch đất.
Đây là dự án chỉ triển khai theo quy trình đã ban hành không phân tích các phân tích các hạn chế và thuận lợi về hành lang pháp lý và kỹ thuật trong Quy hoạch sử dụng đất 17 - GS.Nguyễn Thị Vòng; Cơ sở khoa học Quy hoạch sử dụng đất. Trường đại học Nông nghiệp I Hà Nội. Đây là đề tài liên quan trực tiếp tới quy hoạch sử dụng đất. Cơ sở hình thành khoa học về quy hoạch đất đai, khái niệm quy hoạch đất đai, giải thích căn cứ khoa học thực hiện Quy hoạch sử dụng đất, tuy nhiên đề tài chưa phân tích kỹ các khiếm khuyết của quy hoạch sử dụng đất với mỗi thời kỳ và thực khiếm khuyết hiện tại qua quá trình triển khai thực hiện.
Đề tài chỉ ra một số đặc điểm quan trọng của quy hoạch sử dụng đất ví dụ như quy hoạch sử dụng đất có tỉnh mở do đó với nhiều cách tương tác vào thực trạng sử dụng đất cho ra các kế quả sử dụng đất tương lai khác nhau nhằm các mục đích phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội từng thời kỳ. - Các đề tài đánh giá hiện trạng lập, thẩm định, sử dụng quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, cấp xã thời kỳ năm 1993-2003 phân tích hiện trạng đề xuất các giải pháp thực hiện tốt hơn quy hoạch các cấp cho từng thời kỳ. - Từ các nghiên cứu trên nhận thấy khoảng trống trong nghiên cứu là việc chỉ rõ một cách toàn diện các nguyên nhân, hạn chế trong công tác lập quy hoạch, thẩm định quy hoạch, tổ chức thực hiện quy hoạch (nói chung là quản lý nhà nước về quy hoạch sử dụng đất), từ đó đề xuất các gải giáp toàn diện khắc phục và hoàn thiện quy hoạch cấp tỉnh nói chung và Quy hoạch Thành phố Hải Phòng nói riêng. Tác giả thực sự mong muốn một một đề tài nghiên cứu mang tính đột phá, hữu dụng cải tiến sâu sắc những bất cập hiện thời trong quản lý Quy hoạch sử dụng đất.
Đề tài càng thực sự thiết thực hơn trong bối cảnh Luật đất đai năm 2013 ban hành có những thay đổi căn bản dẫn đến hệ thống văn bản quy pháp pháp luật dưới luật có những thay đổi tiếp theo thì việc tìm ra các hạn chế công tác Quản lý Nhà nước về quy hoạch sử dụng đất để hoàn thiện làm Công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch ngày càng tốt hơn.2 Cơ sở lý luận về quy hoạch sử dụng đất 1.1 Khái niệm về quy hoạch sử dụng đất Trong nhiều tài liệu tham chiếu nghĩa gốc của thuật ngữ “quy hoạch” thì quy hoạch có nghĩa là khuôn mẫu, quy củ, cách thức, hoạch là hoạch định, nghĩ ra, bày ra. Vì thế trong nhiều cuộc hội nghị luận bàn về quy họach thường hiểu quy hoạch là sự bố trí, sắp xếp cái gì đó (khách thể) cho gọn ghẽ ngay ngắn có trật tự theo yêu cầu mục đích của một chủ thể. Từ đó các định nghĩa về quy hoạch sử dụng đất đai cho tới ngày nay có thể thấy là rất nhiều. Do tiếp cận dưới các góc độ khác nhau và tùy thuộc vào yêu cầu của mỗi quốc gia cần có nội dung, cách làm và tính thiết thực của hệ thống quy hoạch sử dụng đất đai của mình mà tiếp cận tới một định nghĩa cho riêng mình.
Tuy vậy về cơ bản vẫn có thể định nghĩa là: Quy hoạch sử dụng đất đai là hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của Nhà nước về tổ chức sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc phân bổ quỹ đất đai (khoanh định cho các mục đích và các ngành) và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất (các giải pháp sử dụng cụ thể), nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo điều kiện bảo vệ đất đai và môi trường mà vẫn phát triển kinh tế xã hội. Từ định nghĩa trên ta thấy rằng Quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh là phân bổ nguồn lực đất đai hợp lý, khoa học, có hiệu quả trong phạm vi lãnh thổ cấp tỉnh (Thành phố trực thuộc Trung Ương) nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo điều kiện bảo vệ đất đai và môi trường mà vẫn pháp triển kinh tế, xã hội của tỉnh bằng việc sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế nhà nước. 19 Mối quan hệ Quy hoạch sử dụng đất đai với quy hoạch khác Quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất đai với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội: Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội là tài liệu mang tính khoa học, sau khi được phê duyệt sẽ mang tính chiến lược chỉ đạo sự phát triển kinh tế xã hội, được luận chứng bằng nhiều phương án kinh tế - xã hội về phát triển và phân bố lực lượng sản xuất theo không gian có tính đến chuyên môn hoá và phát triển tổng hợp sản xuất của các vùng và các đơn vị cấp dưới. Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội là một trong những tài liệu tiền kế hoạch cung cấp căn cứ khoa học cho việi xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Trong đó, có đề cập đến dự kiến sử dụng đất đai ở mức độ phương hướng với một nhiệm vụ chủ yếu. Còn đối tượng của quy hoạch sử dụng đất đai là tài nguyên đất. Nhiệm vụ chủ yếu của nó là căn cứ vào yêu cầu của phát triển kinh tế và các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội điều chỉnh cơ cấu và phương hướng sử dụng đất, xây dựng phương án quy hoạch phân phối sử dụng đất đai thống nhất và hợp lý. Như vậy, qui hoạch sử dụng đất đai là quy hoạch tổng hợp chuyên ngành,cụ thể hoá quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội, nhưng nội dung của nó phải được điếu hoà thống nhất với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội.
Quan hệ giữa qui hoạch sử dụng đất đai với qui hoạch phát triển nông nghiệp: Quy hoạch phát triển nông nghiệp xuất phát từ nhu cầu của phát triển kinh tế - xã hội đối với sản xuất nông nghiệp để xác định hướng đầu tư, biện pháp, bước đi về nhân tài, vật lực đảm bảo cho các ngành trong nông nghiệp phát triển đạt tới qui mô các chỉ tiêu về đất đai, lao động, sản phẩm hàng hoá, giá trị sản phẩm. trong một thời gian dài với tốc độ và tỷ lệ nhất định. Quy hoạch phát triển nông nghiệp là một trong những căn cứ chủ yếu của quy hạch sử dụng đất đai. Qui hoạch sử dụng đất đai tuy dựa trên quy hoạch và dự báo yêu cầu sử dụng của các ngành trong nông nghiệp, nhưng chỉ có tác dụng chỉ 20 đạo vĩ mô, khống chế và điều hoà quy hoạch phát triển nông nghiệp.
Hai loại quy hoạch này có mối quan hệ qua lại vô cùng cần thiết và không thể thay thế lẫn nhau. Quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất đai với quy hoạch đô thị: Căn cứ vào yêu cầu của kế hoạch dài hạn phát triển kinh tế xã hội và phát triển của đô thị, quy hoạch đô thị sẽ định ra tính chất, quy mô, phương châm xây dựng đô thị, các bộ phận hợp thành của đô thị, sắp xếp một cách toàn diện hợp lý toàn diện, bảo đảm cho sự phát triển của đô thị được hài hoà và có trật tự, tạo những điều kiện có lợi cho cuộc sống và sản xuất. Tuy nhiên, trong quy hoạch sử dụng đất đai được tiến hành nhằm xác định chiến lược dài hạn về vị trí, qui mô và cơ cấu sử dụng toàn bộ đất đai như bố cục không gian trong khu vực quy hoạch đô thị. Quy hoạch đô thị và quy hoạch sử dụng đất công nghiệp có mối quan hệ diện và điểm, cục bộ và toàn bộ.
Sự bố cục, quy mô sử dụng đất, các chỉ tiêu chiếm đất xây dựng.,trong quy hoạch đô thị sẽ được điều hoà với quy hoạch sử dụng đất đai.