Luận văn thạc sĩ: Hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa

Tài liệu nghiên cứu Hoàn thiện quản ly thu bảo hiểm xã hội tại bảo hiểm xã hội huyện hậu lộc tỉnh thanh hóa, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Trịnh Văn Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Cảnh Hoan
• Trường học: Trường Đại học Mở Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Vai trò then chốt của quản lý thu BHXH tại huyện Hậu Lộc

Quản lý thu bảo hiểm xã hội (BHXH) là nền tảng cốt lõi, quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của hệ thống an sinh xã hội tại bất kỳ địa phương nào. Tại huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, công tác này không chỉ đảm bảo nguồn tài chính ổn định để chi trả các chế độ cho người lao động (NLĐ) mà còn thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật, góp phần ổn định kinh tế - xã hội. Một hệ thống quản lý thu bảo hiểm xã hội hiệu quả sẽ giúp mở rộng diện bao phủ, giảm thiểu tình trạng trốn đóng, nợ đọng, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động. Theo nguyên tắc đóng - hưởng, việc thu đúng, thu đủ và kịp thời là điều kiện tiên quyết để quỹ BHXH hoạt động lành mạnh. Nếu công tác thu không được quản lý chặt chẽ, quỹ sẽ đối mặt với nguy cơ mất cân đối, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng ngàn lao động và gia đình họ. Chính vì vậy, việc hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội huyện Hậu Lộc không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành BHXH mà còn là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị. Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải cách chính sách BHXH, trong đó việc tối ưu hóa công tác thu được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ, từ việc hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, nâng cao năng lực cán bộ đến việc ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường phối hợp liên ngành.

1.1. Nguyên tắc cốt lõi trong hoạt động thu bảo hiểm xã hội

Hoạt động quản lý thu BHXH phải tuân thủ ba nguyên tắc vàng. Thứ nhất, thu đúng, thu đủ, thu kịp thời. Đây là nguyên tắc cơ bản nhất, đảm bảo mọi NLĐ thuộc đối tượng đều được tham gia, mức đóng dựa trên tiền lương thực tế và thời gian nộp không bị chậm trễ. Thứ hai, tập trung, thống nhất, công bằng và minh bạch. Nguồn thu phải được quản lý tập trung tại cơ quan BHXH Việt Nam, áp dụng một chính sách công bằng cho mọi thành phần kinh tế, đồng thời công khai các thông tin về số lao động và số tiền phải đóng. Thứ ba, an toàn và hiệu quả. Tiền thu BHXH phải được quản lý chặt chẽ theo quy định tài chính nhà nước, sử dụng đúng mục đích và đầu tư tăng trưởng để bảo toàn giá trị quỹ trước các yếu tố trượt giá.

1.2. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện công tác thu tại Hậu Lộc

Việc hoàn thiện công tác thu BHXH tại Hậu Lộc có ý nghĩa chiến lược. Nó không chỉ đảm bảo nguồn lực cho chi trả các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí, mà còn xác lập rõ ràng quyền và trách nhiệm của ba bên: NLĐ, người sử dụng lao động (NSDLĐ), và cơ quan BHXH. Một quy trình thu hiệu quả sẽ giúp ngăn chặn tình trạng thất thoát, lạm dụng quỹ. Đồng thời, nó khắc phục được tính bình quân, đảm bảo tính chia sẻ rủi ro trong cộng đồng. Trong bối cảnh kinh tế hội nhập, việc quản lý chặt chẽ còn giúp bảo vệ NLĐ trước những hành vi bất bình đẳng trong việc trả lương và đóng BHXH từ phía NSDLĐ, góp phần xây dựng một môi trường lao động lành mạnh và bền vững tại địa phương.

II. Những thách thức trong quản lý thu BHXH tại huyện Hậu Lộc

Mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định, công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại huyện Hậu Lộc vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Một trong những vấn đề nhức nhối nhất là tình trạng nợ đọng BHXH và trốn đóng còn diễn ra ở nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Theo số liệu giai đoạn 2016-2020, tổng số nợ BHXH trên địa bàn vẫn ở mức cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của NLĐ và sự ổn định của quỹ. Bên cạnh đó, việc phát triển đối tượng tham gia BHXH còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng thực tế của huyện. Nhiều doanh nghiệp cố tình không đăng ký tham gia hoặc chỉ đăng ký một phần lao động để né tránh trách nhiệm. Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về BHXH tuy đã được triển khai nhưng hiệu quả chưa cao, nhận thức của một bộ phận NSDLĐ và NLĐ còn hạn chế. Họ chưa thấy được lợi ích lâu dài của việc tham gia BHXH. Hơn nữa, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe. Các chế tài xử phạt còn nhẹ, quy trình xử lý phức tạp, dẫn đến việc các đơn vị vi phạm chây ỳ, kéo dài.

2.1. Phân tích thực trạng nợ đọng và trốn đóng bảo hiểm xã hội

Tình trạng nợ đọng và trốn đóng BHXH là rào cản lớn nhất. Nguyên nhân chính xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật của một số NSDLĐ chưa cao, cố tình chiếm dụng tiền đóng BHXH của NLĐ để quay vòng vốn sản xuất. Một số doanh nghiệp gặp khó khăn thực sự do ảnh hưởng của kinh tế, dẫn đến mất khả năng thanh toán. Luận văn của tác giả Trịnh Văn Hà chỉ ra rằng, "tình trạng nợ BHXH giai đoạn 2016-2020" (Bảng 2.12) cho thấy số nợ vẫn còn tồn tại dai dẳng ở nhiều loại hình doanh nghiệp. Việc này không chỉ gây thất thu cho quỹ mà còn tạo ra những bức xúc xã hội, khiến người lao động mất niềm tin vào chính sách an sinh.

2.2. Hạn chế trong công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH

Công tác khai thác và phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ lao động trong các doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, tham gia BHXH còn thấp so với tổng số lao động thực tế. Nguyên nhân là do sự phối hợp giữa cơ quan BHXH và các ban ngành liên quan như Thuế, Kế hoạch và Đầu tư chưa thực sự chặt chẽ để rà soát, đối chiếu dữ liệu doanh nghiệp và lao động. Ngoài ra, một bộ phận NLĐ có thu nhập thấp, công việc không ổn định cũng chưa mặn mà với việc tham gia BHXH tự nguyện, họ ưu tiên các nhu cầu chi tiêu trước mắt hơn là tích lũy cho tương lai.

III. Phương pháp tối ưu hóa quy trình quản lý thu BHXH Hậu Lộc

Để giải quyết các tồn tại, việc hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội cần bắt đầu từ việc tối ưu hóa quy trình và tăng cường phối hợp liên ngành. Đây là giải pháp mang tính nền tảng, tác động trực tiếp đến hiệu quả công việc. Trước hết, cần phải hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch thu một cách khoa học và thực tế. Kế hoạch thu hàng năm phải được xây dựng dựa trên phân tích sâu sắc các yếu tố tăng giảm đối tượng, dự báo tình hình phát triển kinh tế địa phương và kết quả của năm trước. Việc giao chỉ tiêu thu phải gắn liền với chỉ tiêu giảm nợ, tạo ra một mục tiêu kép cho đội ngũ cán bộ. Bên cạnh đó, tổ chức thực hiện thu cần được phân cấp hợp lý, rõ ràng giữa BHXH tỉnh và huyện, tránh chồng chéo. Cần áp dụng triệt để công nghệ thông tin trong việc quản lý dữ liệu đối tượng, theo dõi biến động lao động và tự động hóa các khâu báo cáo, thông báo nộp tiền. Đặc biệt, việc phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan là chìa khóa thành công. Sự liên thông dữ liệu giữa BHXH, cơ quan Thuế, và Sở Kế hoạch - Đầu tư sẽ giúp phát hiện sớm các doanh nghiệp chưa tham gia hoặc tham gia không đầy đủ, tạo thành một mạng lưới quản lý chặt chẽ.

3.1. Hoàn thiện công tác xây dựng và triển khai kế hoạch thu

Công tác lập kế hoạch thu BHXH cần được đổi mới. Thay vì chỉ dựa vào số liệu cũ, cơ quan BHXH huyện Hậu Lộc cần chủ động phối hợp với Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Chi cục Thuế để nắm bắt chính xác số lượng doanh nghiệp đang hoạt động và số lao động thực tế. Kế hoạch phải chi tiết hóa mục tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH mới, đồng thời đưa ra lộ trình giảm tỷ lệ nợ đọng cụ thể cho từng quý, từng tháng. Việc triển khai kế hoạch cần được giám sát chặt chẽ, có đánh giá định kỳ để kịp thời điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp với thực tiễn.

3.2. Tăng cường phối hợp liên ngành trong quản lý thu nộp BHXH

Sức mạnh tổng hợp từ sự phối hợp liên ngành là vô cùng quan trọng. Cần xây dựng quy chế phối hợp chính thức giữa BHXH, Thuế, Công an, Liên đoàn Lao động và Tòa án. Cơ quan Thuế cung cấp dữ liệu về doanh nghiệp và quỹ lương để đối chiếu, phát hiện hành vi trốn đóng. Thanh tra liên ngành cần được tổ chức thường xuyên và đột xuất để xử lý các đơn vị chây ỳ. Theo Sơ đồ 3.1 trong tài liệu gốc, việc "Phối kết hợp giữa BHXH huyện và các ban ngành trong quản lý thu BHXH" là một mô hình cần được phát huy, đảm bảo không một doanh nghiệp nào có thể đứng ngoài vòng pháp luật.

IV. Bí quyết nâng cao chất lượng đội ngũ và cơ sở vật chất BHXH

Con người và công nghệ là hai yếu tố quyết định hiệu quả của mọi hoạt động quản lý. Do đó, một trong những giải pháp trọng tâm để hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại huyện Hậu Lộc là đầu tư vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và hiện đại hóa cơ sở vật chất. Đội ngũ cán bộ chuyên trách thu BHXH phải được trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức. Họ không chỉ là người thực thi chính sách mà còn là những tuyên truyền viên, người trực tiếp làm việc với doanh nghiệp và người lao động. Vì vậy, cần thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng về chính sách mới, kỹ năng giao tiếp, đàm phán và xử lý tình huống. Đồng thời, phải có cơ chế đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật rõ ràng để tạo động lực và nâng cao tinh thần trách nhiệm. Song song với đó, việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin là yêu cầu cấp thiết. Hệ thống phần mềm quản lý thu cần được nâng cấp, liên thông dữ liệu đồng bộ, giúp giảm thiểu thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian cho cả doanh nghiệp và cơ quan BHXH. Việc giao dịch điện tử trong kê khai, nộp BHXH cần được đẩy mạnh để đạt tỷ lệ 100%, tạo ra sự minh bạch và thuận tiện tối đa.

4.1. Đào tạo phát triển chuyên môn cho cán bộ thu bảo hiểm

Chất lượng cán bộ là gốc rễ của vấn đề. Cần xây dựng kế hoạch đào tạo hàng năm, tập trung vào các nội dung như nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành, kỹ năng phân tích dữ liệu để phát hiện rủi ro trốn đóng, nợ đọng. Cán bộ thu phải am hiểu sâu sắc Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn thi hành để tư vấn chính xác cho NSDLĐ. Ngoài ra, cần bồi dưỡng về thái độ phục vụ, xây dựng hình ảnh người cán bộ BHXH "thân thiện, trách nhiệm" trong mắt người dân và doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu BHXH.

4.2. Hiện đại hóa trang thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin

Đầu tư vào công nghệ là đầu tư cho tương lai. BHXH huyện Hậu Lộc cần được trang bị hệ thống máy tính cấu hình cao, đường truyền internet ổn định để vận hành các phần mềm nghiệp vụ một cách trơn tru. Việc triển khai ứng dụng VssID - Bảo hiểm xã hội số cần được đẩy mạnh hơn nữa, giúp NLĐ tự giám sát quá trình đóng BHXH của mình. Đây là công cụ hữu hiệu để tăng cường tính minh bạch và phát hiện sớm các hành vi vi phạm từ phía đơn vị sử dụng lao động, góp phần làm lành mạnh hóa môi trường thực thi chính sách.

V. Giải pháp nâng cao ý thức chấp hành chính sách BHXH

Một hệ thống pháp luật hoàn thiện và một bộ máy thực thi hiệu quả sẽ không thể phát huy hết tác dụng nếu thiếu đi sự tự giác chấp hành từ đối tượng chịu tác động. Do đó, giải pháp mang tính bền vững nhất để hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội là nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của cả người sử dụng lao động (NSDLĐ) và người lao động (NLĐ). Công tác tuyên truyền cần được đổi mới mạnh mẽ, không chỉ dừng lại ở việc phổ biến luật trên giấy tờ mà phải đi vào thực chất. Cần đa dạng hóa các hình thức truyền thông: tổ chức các buổi đối thoại trực tiếp tại doanh nghiệp, sử dụng mạng xã hội, các phương tiện thông tin đại chúng địa phương để lan tỏa thông điệp về quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia BHXH. Nội dung tuyên truyền phải ngắn gọn, dễ hiểu, tập trung vào lợi ích thiết thực mà BHXH mang lại như một "của để dành" an toàn cho tương lai. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể như Công đoàn, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ trong việc vận động, giám sát việc thực hiện chính sách BHXH tại cơ sở. Khi NLĐ hiểu rõ quyền lợi của mình, họ sẽ trở thành những giám sát viên tích cực nhất, chủ động yêu cầu NSDLĐ thực hiện đúng nghĩa vụ.

5.1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật

Công tác tuyên truyền phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và có trọng tâm, trọng điểm. Cần phân loại đối tượng để có hình thức và nội dung tuyên truyền phù hợp. Đối với NSDLĐ, cần nhấn mạnh về trách nhiệm pháp lý và lợi ích của việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Đối với NLĐ, cần làm rõ các quyền lợi về chế độ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản. Theo tài liệu nghiên cứu, việc "thực hiện công tác tuyên truyền" (Bảng 2.13) cần được đánh giá hiệu quả định kỳ để điều chỉnh phương pháp cho phù hợp.

5.2. Giải pháp tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp NLĐ

Nâng cao trách nhiệm phải đi đôi với các biện pháp cụ thể. Cần công khai danh sách các doanh nghiệp nợ đọng BHXH trên các phương tiện thông tin đại chúng để tạo áp lực xã hội. Đồng thời, khen thưởng, vinh danh các doanh nghiệp thực hiện tốt chính sách BHXH. Về phía NLĐ, cần khuyến khích họ chủ động kiểm tra thông tin đóng BHXH qua ứng dụng VssID hoặc cổng thông tin điện tử của BHXH Việt Nam. Trao quyền giám sát cho người lao động chính là cách hiệu quả nhất để đảm bảo việc thu nộp BHXH được thực hiện nghiêm túc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và bài học kinh nghiệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội. Chƣơng 2: Phân tích thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Chƣơng 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2025. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI 1.

Tổng quan về quản lý thu Bảo hiểm xã hội 1. Bảo hiểm và bảo hiểm xã hội a) V bảo hiểm Mặc dù bảo hiểm đã có nguồn gốc và lịch sử phát triển khá lâu đời, nhưng do tính đặc thù của loại hình dịch vụ này, cho đến nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất. Theo các chuyên gia bảo hiểm, một định nghĩa đầy đủ và thích hợp cho bảo hiểm phải bao gồm việc hình thành một quỹ tiền tệ (quỹ bảo hiểm), sự hoán chuyển rủi ro và phải bao gồm cả sự kết hợp số đông các đơn vị đối tượng riêng lẻ, độc lập chịu cùng một rủi ro như nhau tạo thành một nhóm tương tác. Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về bảo hiểm.

Theo Dennis Kessler: “Bảo hiểm là sự đóng góp của số đông vào sự bất hạnh của số ít” [16.9] Theo Monique Gaullier: "Bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó, một bên là người được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm thực hiện mong muốn để cho mình hoặc để cho người thứ ba trong trường hợp xảy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản đền bù các tổn thất được trả bởi một bên khác: đó là người bảo hiểm. Người bảo hiểm nhận trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt hại theo các phương pháp của thống kê”.9] Tập đoàn bảo hiểm AIG của Mỹ định nghĩa: “Bảo hiểm là một cơ chế, theo cơ chế này, một người, một DN hay một tổ chức chuyển nhượng rủi ro cho công ty bảo hiểm, công ty đó sẽ bồi thường cho người được bảo hiểm các tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm và phân chia giá trị thiệt hại giữa tất cả những người được bảo hiểm”.9] 7 Theo Luật kinh doanh bảo hiểm của Việt Nam (ban hành ngày 09/12/2000) thì “kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của DN bảo hiểm nhằm mục đích sinh lợi, theo đó DN bảo hiểm chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để DN bảo hiểm trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Như vậy, để có một khái niệm chung nhất về bảo hiểm, chúng ta có thể đưa ra định nghĩa: “Bảo hiểm là một sự cam kết bồi thường của người bảo hiểm với người được bảo hiểm về những thiệt hại, mất mát của đối tượng bảo hiểm do một rủi ro đã thoả thuận gây ra, với điều kiện người được bảo hiểm đã thuê bảo hiểm cho đối tượng bảo hiểm đó và nộp một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm [23. Bảo hiểm xã hội Khi chưa có Luật BHXH, khái niệm về BHXH được tiếp cận dưới những góc độ khác nhau: Dưới góc độ chính sách: BHXH là một chính sách xã hội, nhằm giải quyết các chế độ xã hội liên quan đến một tầng lớp đông đảo NLĐ và bảo vệ sự phát triển kinh tế - xã hội, sự ổn định chính trị quốc gia.

Dưới góc độ quản lý: BHXH là công cụ quản lý của Nhà nước để điều chỉnh mối quan hệ kinh tế giữa NLĐ, NSDLĐ và Nhà nước; thực hiện quá trình phân phối và phân phối lại thu nhập giữa các thành viên trong xã hội. Dưới góc độ tài chính: BHXH là một quỹ tài chính tập trung, được hình thành từ sự đóng góp của các bên tham gia và có sự hỗ trợ của Nhà nước. Dưới góc độ thu nhập: BHXH là sự bảo đảm thay thế một phần thu nhập khi NLĐ có tham gia BHXH bị mất hoặc giảm thu nhập. Theo Bộ luật Lao động: BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ khi họ bị mất hoặc giảm khoản thu nhập từ nghề nghiệp do bị mất hoặc giảm khả năng lao động hoặc mất việc làm do những rủi ro xã hội thông 8 qua việc hình thành, sử dụng một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia bảo hiểm xã hội, nhằm góp phần đảm bảo an toàn đời sống của NLĐ và gia đình họ, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn xã hội [13, tr.

Khái niệm về BHXH được khái quát một cách cao nhất, đầy đủ nhất quy định tại Điều 3 Luật BHXH: "Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH". Hiện nay BHXH được phân loại theo 2 loại hình BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, khái niệm cụ thể như sau: - Về Bảo hiểm xã hội bắt buộc BHXH bắt buộc là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà NLĐ và NSDLĐ phải tham gia. - Về Bảo hiểm xã hội tự nguyện Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Quản lý thu bảo hiểm xã hội ).

Khái niệm v quản lý thu bảo hiểm xã hội Cũng như các tổ chức kinh tế - chính trị - xã hội khác, tổ chức BHXH muốn tồn tại và phát triển phải có một nguồn tài chính riêng để chi dùng cho công tác thực hiện chính sách, chế độ. Do đó, thu BHXH là nhân tố có tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của BHXH ở bất kì một quốc gia nào trên thế giới. Thu BHXH là việc nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép một số đối tượng được tự nguyện tham gia, 9 lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình. Trên cơ sở đó hình thành một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích bảo đảm cho các hoạt động BHXH.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy hiệu quả thu BHXH nói chung và thu BHXH đối với hình thức bắt buộc nói riêng thường đạt được kết quả không cao. Trước khi đi đến khái niệm công tác quản lý thu BHXH cần phải hiểu thế nào là quản lý? Có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý. Nhưng xét về mặt bản chất, quản lý chính là sự tác động có kế hoạch, sắp xếp, tổ chức, chỉ huy, kiểm tra các chủ thể quản lý, các quá trình xã hội và hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra của tổ chức và đúng với ý chí của nhà nước quản lý với chi phí thấp nhất. Xuất phát từ khái niệm của quản lý: "Quản lý là sự tác động có tổ chức có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra".

Như vậy, quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có xác định mục tiêu, thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể quản lý (quản lý, điều khiển) và đối tượng quản lý (chịu sự quản lý), đây là quan hệ giữa lãnh đạo và bị lãnh đạo, không đồng cấp và có tính bắt buộc. Nó diễn ra trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người với nhiều cấp độ, nhiều mối liên hệ với nhau. Đối với hoạt động BHXH thì quản lý được bao gồm cả quản lý các đối tượng tham gia và thụ hưởng, quản lý thu, quản lý chi trả và quản lý nguồn quỹ từ đầu tư tăng trưởng [17, tr. Để quản lý thu BHXH đảm bảo theo đúng các quy định của Nhà nước, cơ quan BHXH phải xây dựng biện pháp, kế hoạch, tổ chức các thao tác nghiệp vụ, phối hợp với các cơ quan hữu trách và hình thành hệ thống chuyên thu từ trung ương đến địa phương, thực hiện theo một quy trình chặt chẽ, khép kín.

Như vậy, trong quản lý thu BHXH, mối quan hệ ba bên là NLĐ, NSDLĐ và cơ quan BHXH được xác lập quyền và trách nhiệm của mỗi bên do pháp luật về BHXH quy định. Các quy định này là những căn cứ pháp lý mà mỗi bên phải tuân thủ, thực hiện nghiêm túc. Mặt khác, để thu đúng, đủ, kịp thời, không để thất thoát tiền thu, đòi 10 hỏi cơ quan BHXH phải có phương pháp và biện pháp hữu hiệu, kể cả các biện pháp hỗ trợ. Như vậy, quản lý thu BHXH là một quá trình chủ thể quản lý tác động đến đối tượng quản lý, trong hoạt động dự báo, xây dựng chỉ tiêu kế hoạch, tổ chức thực hiện, điều chỉnh và kiểm tra để đạt được mục tiêu quản lý bằng các nguyên tắc và phương pháp nhất định [17, tr.

Quản lý thu BHXH được khái quát như sau: Quản lý thu BHXH là sự tác động của Nhà nước thông qua các quy định mang tính pháp luật bắt buộc các bên tham gia BHXH phải tuân thủ thực hiện; trong đó cơ quan BHXH sử dụng các biện pháp nghiệp vụ và các phương pháp đặc thù tác động trực tiếp vào đối tượng đóng BHXH để đạt mục tiêu đề ra. Sự tác động đó được thực hiện bằng hệ thống các biện pháp hành chính, kinh tế và pháp luật nhằm đạt được mục tiêu thu đúng đối tượng, thu đủ số lượng và không để thất thu tiền đóng BHXH, đảm bảo thời gian theo quy định [26, tr. Vai trò v quản lý thu bảo hiểm xã hội Quỹ BHXH hiện đang được thực hiện nhằm đạt mục tiêu là một công quỹ độc lập với ngân sách nhà nước, nhằm đảm bảo về tài chính để chi trả các chế độ BHXH cho NLĐ. Vì thế công tác thu BHXH ngày càng trở thành khâu quan trọng và quyết định đến sự tồn tại và phát triển của việc thực hiện chính sách BHXH.