Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh tế - xã hội và ngành y tế, công tác quản lý tài chính tại các trung tâm y tế cấp quận huyện, đặc biệt là Trung tâm Y tế Quận Dương Kinh (TTYT Quận DK), trở nên cấp thiết. TTYT Quận DK là bệnh viện hạng 3, hoạt động theo mô hình kép với nhiều nhiệm vụ đa dạng, bao gồm khối dự phòng, khám chữa bệnh, trạm y tế, cơ sở điều trị Methadone và trung tâm dân số kế hoạch hóa gia đình. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính tại TTYT Quận DK giai đoạn 2018-2022, từ đó đề xuất các biện pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, đảm bảo cân đối thu chi, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý tài chính tại TTYT Quận DK, bao gồm lập kế hoạch thu chi, tổ chức thực hiện, kiểm tra, báo cáo quyết toán và các yếu tố ảnh hưởng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các trung tâm y tế tương đương bệnh viện hạng 3 tại Hải Phòng và các địa phương khác trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, góp phần phát triển ngành y tế địa phương. Theo số liệu tổng hợp, trong giai đoạn 2018-2022, tổng thu thực hiện tại TTYT Quận DK vượt dự toán từ 5% đến 9%, tuy nhiên chi thực tế cũng vượt dự toán từ 10% đến 13%, cho thấy sự cần thiết trong việc hoàn thiện công tác quản lý tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý tài chính trong bệnh viện hạng 3, tập trung vào các khái niệm chính như: quản lý tài chính bệnh viện, tự chủ tài chính, lập kế hoạch thu chi, kiểm tra tài chính và báo cáo quyết toán. Mô hình quản lý tài chính được xây dựng trên cơ sở các nguyên tắc pháp luật hiện hành, bao gồm Nghị định số 60/2021/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công lập và Thông tư số 107/2017/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán hành chính sự nghiệp. Các khái niệm về chênh lệch thu chi, phân phối các quỹ tài chính, mức độ tự chủ tài chính và các nhân tố ảnh hưởng bên trong, bên ngoài cũng được làm rõ để làm cơ sở phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính, dự toán thu chi, báo cáo quyết toán và các văn bản pháp luật liên quan giai đoạn 2018-2022 tại TTYT Quận DK. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu tài chính của trung tâm trong 5 năm, với phương pháp chọn mẫu toàn diện nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Phân tích số liệu sử dụng các chỉ tiêu tuyệt đối, tương đối, tỷ lệ phần trăm và so sánh giữa dự toán và thực hiện để đánh giá hiệu quả quản lý tài chính. Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline từ tháng 7/2022 đến tháng 6/2023, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Hiệu quả lập dự toán thu chi: Tổng thu thực hiện giai đoạn 2018-2022 vượt dự toán trung bình 5,87%, trong khi tổng chi thực hiện vượt dự toán trung bình 10,21%. Điều này cho thấy việc lập dự toán tương đối sát thực tế nhưng vẫn còn tồn tại sự chênh lệch lớn trong kiểm soát chi tiêu.

  2. Mức độ tự chủ tài chính: TTYT Quận DK được phân loại là đơn vị tự chủ một phần chi thường xuyên nhóm 3, với mức độ tự đảm bảo từ 30% đến dưới 70%. Trung tâm đã tự chủ hoàn toàn chi trả lương và các khoản chi thường xuyên cho khối khám chữa bệnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

  3. Nguồn thu và chi tiêu: Nguồn thu chủ yếu gồm ngân sách nhà nước cấp, thu viện phí, bảo hiểm y tế và các dịch vụ y tế khác. Trong đó, thu viện phí và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn, tăng trưởng bình quân 11%-13% hàng năm. Chi tiêu được phân bổ theo 5 nhóm chính, trong đó chi cho con người chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là chi nghiệp vụ chuyên môn và chi quản lý hành chính.

  4. Hạn chế trong quản lý tài chính: Công tác kiểm tra, giám sát tài chính chưa được thực hiện thường xuyên và chuyên sâu; quy chế chi tiêu nội bộ còn nhiều điểm chưa phù hợp; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính còn hạn chế; nhân lực phòng tài chính kế toán còn thiếu so với quy mô hoạt động.

Thảo luận kết quả

Sự vượt dự toán chi tiêu so với dự toán thu cho thấy TTYT Quận DK đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi phí, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 làm tăng chi phí hoạt động. So với các bệnh viện hạng 1 như Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng và Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, TTYT Quận DK còn nhiều hạn chế về nguồn lực và cơ sở vật chất, ảnh hưởng đến khả năng tăng thu và tự chủ tài chính. Việc áp dụng các quy định pháp luật mới về tự chủ tài chính đã giúp trung tâm nâng cao hiệu quả quản lý, nhưng vẫn cần hoàn thiện quy chế chi tiêu và tăng cường kiểm tra, giám sát để giảm thiểu sai sót và lãng phí. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh dự toán và thực hiện thu chi từng năm, bảng phân bổ chi tiêu theo nhóm và biểu đồ tỷ lệ tự chủ tài chính qua các năm để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Tăng cường lập kế hoạch và kiểm soát chi tiêu: Xây dựng hệ thống dự toán chi tiết, sát với thực tế hoạt động, áp dụng các công cụ kiểm soát chi tiêu chặt chẽ nhằm giảm thiểu chênh lệch giữa dự toán và thực hiện. Thời gian thực hiện: ngay trong năm tài chính tiếp theo. Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng Tài chính kế toán.

  2. Hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ: Rà soát, cập nhật và ban hành quy chế chi tiêu nội bộ phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động, đảm bảo công khai, minh bạch và hiệu quả. Thời gian: trong 6 tháng tới. Chủ thể: Ban lãnh đạo, phòng Tổ chức hành chính phối hợp phòng Tài chính.

  3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin: Triển khai phần mềm quản lý tài chính hiện đại, tích hợp với hệ thống quản lý bệnh viện để nâng cao hiệu quả xử lý dữ liệu, giảm thiểu sai sót và tăng tính minh bạch. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Ban lãnh đạo, phòng Công nghệ thông tin, phòng Tài chính.

  4. Phát triển nguồn nhân lực tài chính: Tăng cường đào tạo, tuyển dụng nhân sự có trình độ chuyên môn cao cho phòng Tài chính kế toán, nâng cao năng lực quản lý tài chính và kỹ năng ứng dụng công nghệ. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban lãnh đạo, phòng Tổ chức hành chính.

  5. Nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và dịch vụ y tế: Đầu tư trang thiết bị, cải thiện cơ sở vật chất, mở rộng dịch vụ để thu hút bệnh nhân, tăng nguồn thu hợp pháp. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Ban lãnh đạo, các khoa chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Lãnh đạo các trung tâm y tế cấp quận huyện: Nhận diện các vấn đề quản lý tài chính thực tiễn, áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính phù hợp với đặc thù bệnh viện hạng 3.

  2. Phòng Tài chính kế toán các bệnh viện công lập: Tham khảo phương pháp lập dự toán, tổ chức thực hiện và kiểm tra tài chính, từ đó cải tiến quy trình quản lý tài chính tại đơn vị mình.

  3. Cơ quan quản lý nhà nước về y tế và tài chính: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, hướng dẫn và cơ chế hỗ trợ các bệnh viện hạng 3 trong việc tự chủ tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

  4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế y tế: Tài liệu tham khảo quý giá về quản lý tài chính trong bệnh viện công lập, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh và xu hướng tự chủ tài chính.

Câu hỏi thường gặp

  1. Quản lý tài chính tại trung tâm y tế hạng 3 có điểm gì đặc biệt?
    Quản lý tài chính tại trung tâm y tế hạng 3 đòi hỏi cân đối giữa nguồn ngân sách nhà nước cấp và nguồn thu từ dịch vụ y tế, đồng thời phải tuân thủ các quy định pháp luật về tự chủ tài chính, đảm bảo hiệu quả và minh bạch trong thu chi.

  2. Tại sao dự toán chi thường vượt dự toán thu tại TTYT Quận DK?
    Nguyên nhân chủ yếu do chi phí phát sinh tăng cao, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, cùng với việc kiểm soát chi tiêu chưa chặt chẽ và quy chế chi tiêu nội bộ chưa hoàn thiện.

  3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các trung tâm y tế?
    Cần tăng cường lập kế hoạch chi tiết, hoàn thiện quy chế chi tiêu, ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển nguồn nhân lực tài chính và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế để tăng nguồn thu hợp pháp.

  4. Mức độ tự chủ tài chính ảnh hưởng thế nào đến hoạt động của trung tâm y tế?
    Mức độ tự chủ tài chính cao giúp trung tâm chủ động hơn trong việc sử dụng nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện chất lượng dịch vụ và đời sống cán bộ nhân viên.

  5. Các bệnh viện hạng 1 có thể giúp gì cho trung tâm y tế hạng 3 trong quản lý tài chính?
    Các bệnh viện hạng 1 có kinh nghiệm trong khai thác nguồn thu, quản lý chi tiêu và ứng dụng công nghệ hiện đại, từ đó trung tâm y tế hạng 3 có thể học hỏi, áp dụng các mô hình quản lý phù hợp để nâng cao hiệu quả tài chính.

Kết luận

  • Luận văn đã phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính tại TTYT Quận Dương Kinh giai đoạn 2018-2022, chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế trong lập dự toán, tổ chức thực hiện và kiểm tra tài chính.
  • Nghiên cứu làm rõ vai trò của tự chủ tài chính trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại bệnh viện hạng 3, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính.
  • Các giải pháp tập trung vào tăng cường lập kế hoạch, hoàn thiện quy chế chi tiêu, ứng dụng công nghệ thông tin và phát triển nguồn nhân lực tài chính.
  • Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các trung tâm y tế tương đương bệnh viện hạng 3 trên địa bàn Hải Phòng và các địa phương khác, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và chất lượng dịch vụ y tế.
  • Đề nghị các cơ quan quản lý, lãnh đạo bệnh viện và các nhà nghiên cứu tiếp tục triển khai, hoàn thiện và mở rộng nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo nhằm phát huy tối đa hiệu quả quản lý tài chính trong ngành y tế.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong kế hoạch tài chính năm 2024 và theo dõi, đánh giá hiệu quả thực hiện để điều chỉnh kịp thời.