Chương 1: Lý luận chung về nội dung phân tích báo cáo tài chính của ngân hàng thƣơng mại. Chương 2: Thực trạng nội dung phân tích báo cáo tài chính tại Ngân hàng Thƣơng mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dầu Khí Toàn Cầu. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện nội dung phân tích báo cáo tài chính tại Ngân hàng Thƣơng mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dầu Khí Toàn Cầu. 6 Chƣơng 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ NỘI DUNG PH N TÍCH BÁO CÁO T I CHÍNH CỦA NG N H NG THƢƠNG MẠI 1.
Báo cáo tài chính và vai trò, ý nghĩa phân tích báo cáo tài chính tại ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm và đặ điểm Ngân hàng Thương mại Lịch sử phát triển của hệ thống ngân hàng gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa, và sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trƣờng đã làm biến đổi mạnh mẽ hệ thống ngân hàng thƣơng mại từ những hệ thống ngân hàng giản đơn, sơ khai ban đầu nay đã trở thành những ngân hàng hiện đại, những tập đoàn tài chính khổng lồ, đa quốc gia. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa, các tƣ tƣởng kinh tế, sự đa dạng hóa của các sản phẩm dịch vụ và đặc thù hoàn cảnh thực tế của từng quốc gia, từng đạo luật mà khái niệm ngân hàng thƣơng mại có thể đƣợc nhìn nhận dƣới góc độ này hay góc độ khác nhƣng tựu chung đều nhất quán với nhau đó là: Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức trung gian tài chính làm cầu nối giữ khu vực tiết kiệm với khu vực đầu tƣ của nền kinh tế hay nói cụ thể hơn thì Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, nhận tiền gửi từ các tác nhân trong nền kinh tế, sau đó thực hiện các nghiệp vụ cho vay và đầu tƣ vào các tài sản có khả năng sinh lời khác, đồng thời thực hiện cung cấp đa dạng các danh mục dịch vụ tài chính, tín dụng, thanh toán cho các tác nhân trong nền kinh tế. Theo Luật các TCTD Việt Nam năm 2017 ghi rõ: “Ngân hàng là một loại hình TCTD đƣợc phép thực hiện toàn bộ các hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan” [16].
Trong khái niệm này, hoạt động ngân hàng đƣợc giải thích “Là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán”. Theo Quản trị NHTM của Perter S.Rose - giáo sƣ kinh tế học và tài chính trƣờng đại học Yale thì: “Ngân hàng là loại 7 hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán – và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế” [13]. Ngân hàng thƣơng mại là một loại hình NHTM và là một đơn vị kinh tế. Nói Ngân hàng thƣơng mại là một NHTM và là một đơn vị kinh tế nghĩa là Ngân hàng thƣơng mại hoạt động trong một ngành kinh tế, có cơ cấu tổ chức bộ máy nhƣ một doanh nghiệp, Ngân hàng thƣơng mại bình đẳng trong quan hệ kinh tế với các NHTM khác.
Hoạt động của Ngân hàng thƣơng mại là hoạt động kinh doanh. Để hoạt động kinh doanh, các Ngân hàng thƣơng mại phải có vốn, phải tự chủ về tài chính. Đặc biệt hoạt động kinh doanh cần đạt đến mục tiêu tài chính cuối cùng là lợi nhuận, hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại cũng không nằm ngoài xu hƣớng đó. Tuy nhiên việc tìm kiếm lợi nhuận là phải chính đáng trên cơ sở chấp hành luật pháp của nhà nƣớc.
Hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Đây là lĩnh vực “đặc biệt” vì liên quan trực tiếp đến tất cả các ngành, liên quan đến mọi mặt của đời sống kinh tế-xã hội, lĩnh vực tiền tệ ngân hàng là lĩnh vực “nhạy cảm”, đòi hỏi một sự thận trọng và khéo léo trong điều hành hoạt động ngân hàng để tránh những thiệt hại cho xã hội. Lĩnh vực hoạt động này của Ngân hàng thƣơng mại góp phần cung ứng một khối lƣợng vốn tín dụng rất lớn cho nền kinh tế-xã hội… Tóm lại, Ngân hàng thƣơng mại là loại hình định chế tài chính trung gian hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Đây là loại định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trƣờng, góp phần tạo lập và cung ứng vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện và thúc đẩy nền kinh tế -xã hội phát triển.
Đặc điểm của ngân hàng thương mại – Là một định chế tài chính trung gian. – Hoạt động đa dạng và tổng hợp nhiều nghiệp vụ, dịch vụ. 8 – Thu hút nguồn vốn trƣớc hết bằng huy động tiền gửi, phát hành kì phiếu, trái phiếu, sau đó sử dụng nguồn vốn này thực hiện cho vay sản xuất kinh doanh, cho vay tiêu dùng. Ngoài ra còn có các dịch vụ khác: Thanh toán, chuyển tiền, bảo lãnh, ủy thác,… – Thông qua hoạt động cho vay và thanh toán, hệ thống các ngân hàng thƣơng mại có thể tạo ra lƣợng bút tệ, là bộ phận quan trọng trong khối cung tiền tệ của nền kinh tế, có ảnh hƣởng lớn đến chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ƣơng.
– Ngoài ra, tổng tài sản của ngân hàng thƣơng mại luôn là khối lƣợng tài sản lớn nhất trong toàn hệ thống ngân hàng thƣơng mại. Khái niệm báo cáo tài chính và phân tích báo cáo tài chính tại Ngân hàng Thương mại Báo cáo tài chính là những báo cáo tổng hợp nhất về tình hình tài sản, vốn chủ sở hữu và nợ phải trả cũng nhƣ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Nói cách khác, báo cáo tài chính (BCTC) là phƣơng tiện trình bày khả năng sinh lời và thực trạng tài chính. Báo cáo tài chính là những báo cáo tổng hợp nhất về tình hình tài sản, vốn chủ sở hữu và nợ phải trả cũng nhƣ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.
Nói cách khác, báo cáo tài chính (BCTC) là phƣơng tiện trình bày khả năng sinh lời và thực trạng tài chính của DN cho những ngƣời quan tâm (chủ DN nhà đầu tƣ, nhà cho vay, cơ quan thuế và các cơ quan chức năng,…) BCTC có nghĩa quan trọng đối với công tác quản l DN cũng nhƣ đối với các cơ quan chủ quản và các đối tƣợng quan tâm. Nó đƣợc thể hiện trong các vấn đề sau: BCTC là căn cứ quan trọng trong việc phân tích, nghiên cứu, phát hiện những khả năng tiềm tàng và là căn cứ quan trọng đề ra các quyết định về quản l , điều hành hoạt động SXKD hoặc đầu tƣ của chủ sở hữu, các nhà đầu tƣ, các chủ nợ hiện tại và tƣơng lai của DN. 9 BCTC là những báo cáo đƣợc trình bày hết sức tổng quát, phản ánh một cách tổng hợp nhất về tình hình tài sản, các khoản nợ, nguồn hình thành tài sản, tình hình tài chính cũng nhƣ kết quả kinh doanh trong kỳ của DN. BCTC còn là những căn cứ quan trọng để xây dựng các kế hoạch kinh tế kỹ thuật, tài chính của DN là những căn cứ khoa học để đề ra hệ thống các biện pháp xác thực nhằm tăng cƣờng quản trị DN không ngừng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nâng cao hiệu quả SXKD, tăng lợi nhuận cho DN.
BCTC cung cấp những thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu để đánh giá tình hình và kết quả hoạt động SXKD, thực trạng tài chính của DN trong kỳ hoạt động đã qua, giúp cho việc kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn và khả năng huy động nguồn vốn vào SXKD của DN. Chính vì vậy, BCTC là đối tƣợng quan tâm của các nhà đầu tƣ. Hội đồng quản trị DN ngƣời cho vay, các cơ quan quản l cấp trên và toàn bộ cán bộ, công nhân viên của DN. * Phân tích báo cáo tài chính trong các NHTM Phân tích báo cáo tài chính là quá trình sử dụng các công cụ và kỹ thuật phân tích thích hợp để tiến hành xem xét, đánh giá dữ liệu phản ánh trên các Báo cáo tài chính.
Nhằm cung cấp thông tin hữu ích, đáp ứng yêu cầu thông tin từ nhiều phía của ngƣời sử dụng. Phân tích Báo cáo tài chính chủ yếu cung cấp thông tin cho các đối tƣợng bên ngoài NHTM là chủ yếu đƣa ra các quyết định theo những mục tiêu khác nhau. Với mục đích cung cấp thông tin giúp cho những ngƣời sử dụng đánh giá chính xác sức mạnh tài chính, khả năng sinh lợi và triển vọng cũng nhƣ những rủi ro trong tƣơng lai của NHTM, phân tích báo cáo tài chính có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quản l. Có thể khái quát nghĩa của phân tích báo cáo tài chính trên các điểm sau: 10 Cung cấp thông tin về tình hình tài chính của NHTM tại thời điểm báo cáo cùng với những kết quả hoạt động mà NHTM đạt đƣợc trong hoàn cảnh đó; Đánh giá chính xác thực trạng và an ninh tài chính, khả năng thanh toán của NHTM, tính hợp l của cấu trúc tài chính… Từ đó, các nhà quản l có căn cứ tin cậy, khoa học để đề ra các quyết định quản trị đúng đắn; Nắm bắt đƣợc sức mạnh tài chính, khả năng sinh lợi, dự báo đƣợc nhu cầu tài chính và triển vọng phát triển trong tƣơng lai của doanh nghiệp; Cung cấp những chỉ tiêu kinh tế – tài chính cần thiết giúp cho việc kiểm tra, đánh giá một cách toàn diện và có hệ thống tình hình kết quả và hiệu quả hoạt động kinh doanh, tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế – tài chính chủ yếu của NHTM, tình hình chấp hành các chế độ kinh tế – tài chính của NHTM.
Cung cấp các thông tin và căn cứ quan trọng để xây dựng các kế hoạch kinh tế – kỹ thuật, tài chính của NHTM, đề ra hệ thống các biện pháp xác thực nhằm tăng cƣờng quản trị NHTM, không ngừng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng lợi nhuận cho NHTM. * Báo cáo tài chính và phân tích báo cáo tài chính tại Ngân hàng Thương mại Phân loại báo cáo tài chính giúp cho việc nghiên cứu và sử dụng báo cáo tài chính một cách thuận lợi hơn. Tùy theo tiêu thức khác nhau mà ta có các phân loại báo cáo tài chính khác nhau.