Hoàn thiện tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam

Kiểm toán nội bộ (KTNB) là một phần quan trọng trong hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng. 95 trang · Học viện Ngân hàng · 2014.

• Tác giả: Phan Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: NGƯT. Tô Kim Ngọc
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn Thiện Tổ Chức Và Hoạt Động Kiểm Toán Nội Bộ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2. QUAN ĐIỂM VỀ HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ HỆ THỐNG CÁC CHỈ TIÊU ĐO LƯỜNG
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 2.1. TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2011 ĐẾN NAY
• 2.2. MÔ HÌNH TỔ CHỨC KIỂM TOÁN NỘI BỘ CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 2.4. ĐÁNH GIÁ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• LỜI MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Toán Nội Bộ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam

Kiểm toán nội bộ (KTNB) là một phần quan trọng trong hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng. Tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (NHNo&PTNTVN), KTNB không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, KTNB được định nghĩa là hoạt động tư vấn và đảm bảo độc lập nhằm tăng giá trị và cải thiện hoạt động của tổ chức. Điều này cho thấy vai trò thiết yếu của KTNB trong việc quản lý rủi ro và đảm bảo tuân thủ quy định.

1.1. Khái Niệm Kiểm Toán Nội Bộ Trong Ngân Hàng

Kiểm toán nội bộ là hoạt động đánh giá độc lập về hệ thống kiểm soát nội bộ. Nó giúp tổ chức đạt được mục tiêu thông qua việc đánh giá và nâng cao hiệu lực của quy trình quản lý rủi ro.

1.2. Vai Trò Của Kiểm Toán Nội Bộ Tại NHNo PTNTVN

KTNB tại NHNo&PTNTVN đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và ngăn chặn các sai phạm. Nó cũng giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo vệ tài sản của ngân hàng.

II. Những Thách Thức Trong Hoạt Động Kiểm Toán Nội Bộ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp

Mặc dù KTNB có vai trò quan trọng, nhưng NHNo&PTNTVN vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt nguồn nhân lực có chuyên môn cao trong lĩnh vực kiểm toán. Bên cạnh đó, quy trình kiểm toán chưa được hoàn thiện, dẫn đến việc phát hiện sai phạm không kịp thời. Những thách thức này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả của KTNB.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Chất Lượng

Sự thiếu hụt kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả KTNB chưa cao. Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là cần thiết.

2.2. Quy Trình Kiểm Toán Chưa Hoàn Thiện

Quy trình kiểm toán hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến việc phát hiện sai phạm không kịp thời. Cần có sự cải tiến để đảm bảo quy trình kiểm toán hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Hoàn Thiện Kiểm Toán Nội Bộ Tại NHNo PTNTVN

Để hoàn thiện hoạt động KTNB, NHNo&PTNTVN cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải thiện quy trình kiểm toán để đảm bảo tính hiệu quả. Thứ hai, việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của KTNB trong toàn thể nhân viên là rất cần thiết. Cuối cùng, đầu tư vào công nghệ thông tin sẽ giúp nâng cao chất lượng kiểm toán.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Kiểm Toán

Cần xây dựng quy trình kiểm toán rõ ràng và minh bạch hơn. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót trong quá trình kiểm toán.

3.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Kiểm Toán Nội Bộ

Tổ chức các buổi đào tạo và hội thảo để nâng cao nhận thức của nhân viên về vai trò của KTNB. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường làm việc có trách nhiệm hơn.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Kiểm Toán Nội Bộ

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong KTNB sẽ giúp nâng cao hiệu quả và độ chính xác của các hoạt động kiểm toán. Công nghệ có thể hỗ trợ trong việc thu thập và phân tích dữ liệu, từ đó giúp kiểm toán viên đưa ra các quyết định chính xác hơn. NHNo&PTNTVN cần đầu tư vào các phần mềm kiểm toán hiện đại để tối ưu hóa quy trình.

4.1. Lợi Ích Của Công Nghệ Trong Kiểm Toán

Công nghệ giúp tự động hóa nhiều quy trình kiểm toán, giảm thiểu thời gian và chi phí. Điều này cũng giúp nâng cao độ chính xác trong việc phát hiện sai phạm.

4.2. Các Phần Mềm Kiểm Toán Hiện Đại

Sử dụng các phần mềm kiểm toán hiện đại sẽ giúp NHNo&PTNTVN cải thiện quy trình kiểm toán. Các phần mềm này có khả năng phân tích dữ liệu lớn và đưa ra các báo cáo chi tiết.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Kiểm Toán Nội Bộ Tại NHNo PTNTVN

Nghiên cứu cho thấy rằng việc hoàn thiện KTNB tại NHNo&PTNTVN đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các sai phạm đã được phát hiện và xử lý kịp thời hơn. Điều này không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn nâng cao uy tín của ngân hàng trong mắt khách hàng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều việc cần làm để nâng cao hiệu quả hơn nữa.

5.1. Những Kết Quả Đạt Được

Việc hoàn thiện KTNB đã giúp phát hiện nhiều sai phạm và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Điều này góp phần bảo vệ tài sản và nâng cao uy tín.

5.2. Những Thách Thức Còn Tồn Tại

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng NHNo&PTNTVN vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức trong việc hoàn thiện KTNB. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục.

VI. Kết Luận Về Hoàn Thiện Kiểm Toán Nội Bộ Tại NHNo PTNTVN

Hoàn thiện KTNB tại NHNo&PTNTVN là một quá trình cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong hoạt động ngân hàng. Cần có sự đầu tư vào nguồn nhân lực, quy trình và công nghệ để nâng cao hiệu quả của KTNB. Việc này không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn nâng cao uy tín của ngân hàng trong thị trường cạnh tranh.

6.1. Tầm Quan Trọng Của KTNB

KTNB đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài sản và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Cần nhận thức rõ về tầm quan trọng này trong toàn thể nhân viên.

6.2. Định Hướng Tương Lai Của KTNB Tại NHNo PTNTVN

Trong tương lai, NHNo&PTNTVN cần tiếp tục hoàn thiện KTNB để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực sẽ là những yếu tố quyết định.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại là lĩnh vực kinh doanh có mức độ rủi ro cao và tính chất tác động diện rộng đến toàn bộ hệ thống tài chính. Để bảo đảm an toàn vận hành, bên cạnh sự giám sát từ các cơ quan quản lý bên ngoài như Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại cần thiết lập và duy trì hệ thống kiểm toán nội bộ vững mạnh. Kiểm toán nội bộ giữ vai trò là tuyến phòng thủ giám sát độc lập, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và quy trình quản lý rủi ro, đồng thời cung cấp các tư vấn thực tiễn nhằm cải thiện hiệu lực quản trị. Tại Việt Nam, nhiều vụ việc sai phạm và bê bối tài chính phát sinh trong hệ thống ngân hàng thời gian qua bắt nguồn từ sự thiếu hoàn thiện trong tổ chức và vận hành kiểm toán nội bộ.

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là ngân hàng thương mại có quy mô lớn nhất về vốn, tài sản, mạng lưới chi nhánh và số lượng nhân sự. Tuy nhiên, giai đoạn 2011–2013 ghi nhận nhiều vi phạm, khuyết điểm trong các mảng nghiệp vụ trọng yếu như tín dụng, huy động vốn và kinh doanh ngoại tệ. Một trong các nguyên nhân cốt lõi là công tác kiểm toán nội bộ tại Agribank còn bộc lộ nhiều bất cập về cơ cấu tổ chức, quy trình và năng lực phát hiện sai phạm.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Thanh Huyền xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về kiểm toán nội bộ và yêu cầu hoàn thiện kiểm toán nội bộ trong các ngân hàng thương mại.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam giai đoạn 2011–2013.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm hoàn thiện tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

• Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Trụ sở chính và các đơn vị thành viên).
  • Về thời gian: Hoạt động và số liệu tài chính của ngân hàng trong 3 năm, từ năm 2011 đến năm 2013.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các chuẩn mực quốc tế và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam về kiểm soát và kiểm toán nội bộ:

• Khung lý thuyết và khái niệm:

  • Định nghĩa của Hiệp hội Kiểm toán viên Nội bộ Quốc tế (IIA - 1941): Kiểm toán nội bộ là hoạt động tư vấn và đảm bảo khách quan, độc lập được thiết lập nhằm gia tăng giá trị và cải thiện hoạt động của tổ chức; vận dụng phương pháp tiếp cận có hệ thống, kỷ luật để đánh giá, nâng cao hiệu lực của quy trình quản lý rủi ro, kiểm soát và quản trị.
  • Khung kiểm soát nội bộ COSO: Định nghĩa kiểm soát nội bộ gồm 5 cấu phần có mối quan hệ hữu cơ: Giám sát quản lý và văn hóa kiểm soát; Nhận biết và đánh giá rủi ro; Các hoạt động kiểm soát và phân tách trách nhiệm; Thông tin và truyền thông; Hoạt động giám sát và khắc phục hạn chế (Monitoring). Kiểm toán nội bộ thuộc cấu phần giám sát, vận hành độc lập bên ngoài quy trình hoạt động thường ngày.
  • Văn bản pháp lý Việt Nam: Quyết định 832-TC/QĐ/CĐKT (1997), Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997 và Luật sửa đổi năm 2004; Quyết định 03/1998/QĐ-NHNN3; Quyết định 36/2006/QĐ-NHNN; Quyết định 37/2006/QĐ-NHNN; Thông tư 44/2011/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ của tổ chức tín dụng.
  • Mô hình tổ chức kiểm toán nội bộ: Khóa luận phân tích hai mô hình lịch sử tại Việt Nam: (1) Mô hình trực thuộc Tổng giám đốc (theo Luật Các tổ chức tín dụng 1997) và (2) Mô hình trực thuộc Ban kiểm soát theo ngành dọc (theo Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2004 và Thông tư 44/2011/TT-NHNN), bảo đảm tính độc lập khách quan.
  • Chức năng và nguyên tắc kiểm toán nội bộ: Gồm 5 chức năng (kiểm tra, đánh giá, xác nhận, tư vấn, đào tạo); tuân thủ 3 nguyên tắc nền tảng (tính độc lập, tính khách quan và công bằng, tính chuyên nghiệp).

• Phương pháp kỹ thuật kiểm toán lý thuyết:

  • Kiểm toán định hướng theo rủi ro (Risk-based auditing): Xây dựng hồ sơ rủi ro, phân loại mức độ rủi ro (cao, trung bình, thấp) để lập kế hoạch phân bổ nguồn lực và xác định tần suất kiểm toán.
  • Kiểm toán hệ thống (tuân thủ): Thực hiện phân tích hệ thống (4 bước) và xác nhận hệ thống qua thử nghiệm kiểm soát (4 bước).
  • Kiểm toán cơ bản: Áp dụng thủ tục phân tích tổng quát BCTC, kiểm tra chi tiết nghiệp vụ và số dư tài khoản.
  • Kỹ thuật chọn mẫu: Chọn mẫu thống kê và chọn mẫu phi thống kê; áp dụng chọn mẫu thuộc tính (cỡ mẫu cố định, dừng lại/tiếp tục, phát hiện) và chọn mẫu ước tính (ước tính chênh lệch, giá trị trung bình).

• Phương pháp nghiên cứu thực hiện:

  • Phương pháp so sánh, thống kê mô tả, phân tích - tổng hợp số liệu thứ cấp.
  • Sử dụng hệ thống bảng biểu, sơ đồ cấu trúc bộ máy và lưu đồ đánh giá rủi ro để minh họa luận điểm.

• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tình hình hoạt động kinh doanh năm 2011, 2013 và Báo cáo tổng kết năm 2012 của Agribank; website chính thức agribank.vn; các văn bản chỉ đạo, nghị định của Chính phủ và thông tư của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về Kiểm toán nội bộ Ngân hàng thương mại và hoàn thiện Kiểm toán nội bộ Ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết nền tảng về kiểm toán nội bộ trong lĩnh vực ngân hàng:

• Bản chất và sự phân định giữa KSNB và KTNB: KSNB là hệ thống các chính sách, quy chế và thủ tục nằm trong quy trình tác nghiệp thường nhật (đi cùng quy trình); KTNB là hoạt động giám sát độc lập nằm ngoài quy trình hoạt động thường ngày và đi sau quy trình nhằm đánh giá lại tính hiệu lực của chính hệ thống KSNB.
• Tiêu chuẩn và điều kiện hoàn thiện: Một hệ thống kiểm toán nội bộ hoàn thiện khi đáp ứng 4 điều kiện: (1) Khung văn bản pháp lý nội bộ đầy đủ; (2) Mô hình tổ chức trực thuộc Ban kiểm soát bảo đảm tính độc lập; (3) Nguồn lực nhân sự và phương tiện làm việc có chất lượng; (4) Thực hiện đầy đủ cả 5 chức năng (kiểm tra, đánh giá, xác nhận, tư vấn, đào tạo).
• Hệ thống 4 tiêu chí đo lường tính hoàn thiện:
  1. Quy trình kiểm toán nội bộ chặt chẽ: Gồm 4 giai đoạn nối tiếp: Lập kế hoạch kiểm toán (dựa trên đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát); Thực hiện kiểm toán (quản lý thực địa, ghi chép giấy tờ làm việc, họp tổng kết); Lập báo cáo kiểm toán (báo cáo từng cuộc kiểm toán, báo cáo năm, báo cáo đặc biệt); Đảm bảo chất lượng (giám sát, theo dõi việc thực hiện kiến nghị).
  2. Tính linh hoạt trong quá trình kiểm toán: Khả năng kiểm toán đột xuất và chủ động nhận diện rủi ro hoạt động (RRHĐ - gồm rủi ro con người, hệ thống, bên ngoài và pháp lý).
  3. Khả năng phát hiện sai phạm: Năng lực lựa chọn phương pháp chọn mẫu phù hợp để giảm thiểu rủi ro chọn mẫu.
  4. Hiệu quả tư vấn: Mức độ các đơn vị khắc phục sai sót, không tái phạm và cải tiến quy trình sau kiểm toán.
• Các nhân tố tác động: Phân loại thành nhân tố khách quan (khung pháp lý nhà nước, áp lực hội nhập/cạnh tranh) và nhân tố chủ quan (nhận thức của Ban lãnh đạo, hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống thông tin liên lạc nội bộ).

---

Chương 2: Thực trạng về tổ chức và hoạt động Kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Chương 2 tập trung phân tích thực tế tình hình kinh doanh và thực trạng bộ máy kiểm toán nội bộ Agribank giai đoạn 2011–2013:

• Tổng quan mạng lưới và quy mô hoạt động của Agribank:

  • Thành lập ngày 26/03/1988 theo Nghị định 53/HĐBT với tên gọi ban đầu là Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp Việt Nam, sau đó đổi tên thành Ngân hàng Nông nghiệp Việt Nam (1990) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (1996 đến nay).
  • Loại hình doanh nghiệp: Công ty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu.
  • Mạng lưới: Gần 2.300 chi nhánh và phòng giao dịch trên toàn quốc (gồm 157 chi nhánh loại 1 và 2; 774 chi nhánh loại 3; 1.393 phòng giao dịch) và 1 chi nhánh tại Campuchia; thiết lập quan hệ đại lý với 1.026 ngân hàng tại 92 quốc gia và vùng lãnh thổ.
  • Nhân sự: Khoảng 42.000 cán bộ, chiếm trên 40% tổng số cán bộ toàn ngành ngân hàng Việt Nam; phục vụ trên 30.000 doanh nghiệp và hàng triệu hộ nông dân.

• Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2011–2013:

  • Quy mô tài sản và nguồn vốn: Tổng tài sản và vốn điều lệ tăng trưởng liên tục, củng cố vị thế dẫn đầu hệ thống ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, thu nhập thuần và lợi nhuận trước thuế suy giảm do bối cảnh kinh tế vĩ mô khó khăn, nợ xấu tăng cao.
  • Huy động vốn: Tăng trưởng huy động đạt 8,24% năm 2012 và 15,9% năm 2013. Cơ cấu tiền gửi dịch chuyển tích cực sang nguồn tiền gửi ổn định từ dân cư (chiếm 60,6% năm 2011; 72,2% năm 2012; 72,9% năm 2013).
  • Hoạt động tín dụng: Tăng trưởng dư nợ đạt 8,3% (2012) và 10,4% (2013). Dư nợ bằng VND chiếm tỷ trọng áp đảo (92,3% năm 2011; 95% năm 2013). Nguồn vốn cho lĩnh vực "Tam nông" luôn chiếm tỷ trọng chi phối (68% năm 2011; 66,6% năm 2012; 71,4% năm 2013).
  • Thu phí dịch vụ: Đạt 2.091 tỷ đồng năm 2012 và 2.405 tỷ đồng năm 2013 (tăng 15%), trong đó dịch vụ thẻ tăng 27,4%, thanh toán trong nước tăng 11%.

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013	So sánh 2012/2011 (%)	So sánh 2013/2012 (%)
Tổng tài sản (tỷ đồng)	562.507	Tăng	Tăng	109,89	113,54
Vốn điều lệ (tỷ đồng)	21.605	Tăng	Tăng	123,25	113,52
Tổng thu nhập (tỷ đồng)	82.605	Giảm	Giảm	95,31	85,00
Tổng chi phí (tỷ đồng)	78.308	Giảm	Giảm	97,45	84,00
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	4.045	Giảm	Giảm	91,88	69,92

• Mô hình tổ chức kiểm toán nội bộ tại Agribank:
  • Cơ sở pháp lý thành lập: Tách khỏi bộ máy điều hành của Tổng giám đốc từ năm 2009 theo Quyết định số 207/QĐ-HĐQT-BKS ngày 25/02/2009 (căn cứ Quyết định 37/2006/QĐ-NHNN).
  • Cấu trúc tổ chức: Tổ chức theo ngành dọc, trực thuộc và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Kiểm soát. Đứng đầu là Trưởng Kiểm toán nội bộ và các Phó Trưởng ban.
  • Hệ thống đơn vị: Tại Trụ sở chính có 3 phòng (Phòng Tổng hợp, Phòng KTNB 1, Phòng KTNB 2); tại khu vực có 2 phòng phụ trách địa bàn (Phòng KTNB khu vực Miền Trung và Phòng KTNB khu vực Miền Nam). Các phòng khu vực độc lập hoàn toàn với các chi nhánh điều hành tác nghiệp trên địa bàn.
• Đánh giá thực trạng hoạt động:
  • Kết quả đạt được: Bước đầu thiết lập được tính độc lập của bộ máy theo ngành dọc; quy trình kiểm toán từng bước chuẩn hóa; phát hiện được nhiều sai phạm về hồ sơ tín dụng, định giá tài sản đảm bảo và quản lý ngân quỹ.
  • Hạn chế và nguyên nhân: Quy mô bộ máy kiểm toán nội bộ còn quá mỏng so với mạng lưới 2.300 điểm hoạt động; phương pháp kiểm toán chủ yếu mang tính hậu kiểm, chưa bao quát được toàn diện rủi ro hoạt động; ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán còn sơ sài; công tác theo dõi, giám sát thực hiện kiến nghị sau kiểm toán chưa triệt để.

---

Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức và hoạt động Kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Chương 3 đề xuất định hướng phát triển và các nhóm biện pháp hoàn thiện công tác kiểm toán nội bộ Agribank:

• 10 giải pháp hoàn thiện nội bộ:

  1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý nội bộ: Cập nhật kịp thời quy chế KTNB theo Thông tư 44/2011/TT-NHNN và các quy chuẩn quốc tế.
  2. Hoàn thiện mô hình tổ chức: Tăng cường số lượng phòng KTNB khu vực để giảm tải cho Trụ sở chính, tăng tần suất kiểm toán trực tiếp tại các chi nhánh loại 2, loại 3.
  3. Tuyển dụng và đào tạo cán bộ KTNB: Chuẩn hóa tiêu chuẩn kiểm toán viên về nghiệp vụ ngân hàng, tin học, ngoại ngữ và chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế.
  4. Hoàn thiện quy trình kiểm toán 4 bước: Nâng cao chất lượng lập kế hoạch dựa trên hồ sơ rủi ro, kiểm soát chặt chẽ giấy tờ làm việc và tổ chức họp tổng kết thực chất.
  5. Linh hoạt trong thực hiện kiểm toán: Tăng cường kiểm toán đột xuất đối với các đơn vị có dấu hiệu rủi ro cao hoặc phát sinh biến động nhân sự, tài chính bất thường.
  6. Nâng cao nhận thức nội bộ: Tuyên truyền để cán bộ nhân viên toàn hệ thống hiểu đúng bản chất hỗ trợ, tư vấn của KTNB thay vì định kiến "thanh tra bắt lỗi".
  7. Mở rộng phạm vi kiểm toán: Không chỉ tập trung vào tín dụng, cần mở rộng sang kiểm toán hệ thống công nghệ thông tin, quản trị dữ liệu và các sản phẩm dịch vụ mới.
  8. Thực hiện đầy đủ chức năng tư vấn: Đưa ra các khuyến nghị mang tính xây dựng, khắc phục tận gốc nguyên nhân của lỗ hổng quản trị.
  9. Lập báo cáo kiểm toán chi tiết: Chuẩn hóa cấu trúc báo cáo, nêu rõ rủi ro tiềm tàng, mức độ ảnh hưởng và thời hạn khắc phục cụ thể.
  10. Đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin: Trang bị phần mềm quản lý kiểm toán chuyên dụng, khai thác dữ liệu tập trung để kiểm toán từ xa.

• Các nhóm kiến nghị vĩ mô:

  • Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện khung khổ pháp lý, ban hành hướng dẫn chi tiết về kiểm toán rủi ro hoạt động và kiểm toán hệ thống CNTT trong ngân hàng.
  • Kiến nghị Chính phủ và cơ quan quản lý: Tăng cường cơ chế phối hợp giữa Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Giám sát Ngân hàng và KTNB của các TCTD.
  • Kiến nghị Ban lãnh đạo Agribank: Cấp đủ kinh phí hoạt động, tạo điều kiện tiếp cận dữ liệu toàn diện và có chế tài xử lý nghiêm các đơn vị chậm thực hiện kiến nghị kiểm toán.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực tiễn:

  • Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa được bức tranh tài chính cùng cơ cấu hoạt động của Agribank giai đoạn 2011–2013 với các số liệu cụ thể: quy mô tổng tài sản đạt trên 562 nghìn tỷ đồng (2011), mạng lưới gần 2.300 chi nhánh/phòng giao dịch, đội ngũ 42.000 cán bộ, tỷ trọng tín dụng cho nông nghiệp nông thôn đạt 71,4% (2013).
  • Phân tích chi tiết mô hình tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ ngành dọc của Agribank gồm 3 phòng tại Trụ sở chính và 2 phòng khu vực (Miền Trung, Miền Nam) trực thuộc Ban Kiểm soát theo Quyết định 207/QĐ-HĐQT-BKS.
  • Đánh giá thẳng thắn các tồn tại trong quy trình chọn mẫu, việc bỏ sót rủi ro tác nghiệp và tình trạng thiếu hụt nhân lực kiểm toán nội bộ chuyên trách.

• Đóng góp của đề tài:

  • Làm rõ sự khác biệt bản chất giữa KSNB và KTNB theo các chuẩn mực COSO, IIA và quy định tại Thông tư 44/2011/TT-NHNN, khắc phục sự nhầm lẫn khái niệm tồn tại trong các quy định cũ.
  • Xây dựng hệ thống 4 tiêu chí đánh giá tính hoàn thiện của kiểm toán nội bộ ngân hàng thương mại gắn với kiểm toán định hướng rủi ro.
  • Đề xuất hệ thống 10 giải pháp mang tính ứng dụng cao, bám sát mô hình tổ chức và đặc thù mạng lưới rộng lớn của Agribank.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:

  • Phạm vi dữ liệu thực nghiệm giới hạn trong giai đoạn 2011–2013; việc tiếp cận các báo cáo sai phạm chi tiết và hồ sơ kiểm toán nội bộ mật của Agribank bị giới hạn do quy định bảo mật ngân hàng.
  • Chưa tiến hành khảo sát điều tra định lượng (survey) đối với đội ngũ kiểm toán viên nội bộ và cán bộ quản lý chi nhánh để đo lường mức độ thỏa mãn và hiệu quả tư vấn bằng mô hình kinh tế lượng.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Nghiên cứu mô hình kiểm toán nội bộ ứng dụng phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và kiểm toán liên tục (Continuous Auditing) trong môi trường ngân hàng số.
  • Đánh giá sự tương thích của mô hình kiểm toán nội bộ ngân hàng thương mại Việt Nam với các chuẩn mực Basel II, Basel III và chuẩn mực quốc tế IIA cập nhật.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành: Ngân hàng, Tài chính doanh nghiệp, Kiểm toán và Kiểm soát nội bộ tại các trường khối kinh tế.
  • Cán bộ thực tiễn: Các nhà quản trị ngân hàng, thành viên Ban Kiểm soát và kiểm toán viên nội bộ tại các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng thương mại nhà nước có mạng lưới chi nhánh rộng.
• Nội dung giá trị:
  • Phương pháp phân tích hệ thống kiểm toán theo định hướng rủi ro (Risk-based auditing).
  • Tài liệu thực tế về cơ cấu tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ ngành dọc trực thuộc Ban Kiểm soát tại một ngân hàng thương mại quy mô lớn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân biệt sự khác nhau căn bản giữa Kiểm soát nội bộ (KSNB) và Kiểm toán nội bộ (KTNB) như thế nào?
Khóa luận chỉ rõ KSNB là một hệ thống các chính sách, quy chế và thủ tục nằm trong quy trình, đi cùng quy trình hoạt động hàng ngày nhằm bảo đảm an toàn tài sản và tuân thủ. Trong khi đó, KTNB là một cấu phần thuộc hoạt động giám sát (Monitoring), nằm ngoài quy trình, đi sau quy trình và vận hành hoàn toàn độc lập để đánh giá lại tính hữu hiệu của chính hệ thống KSNB.

2. Bộ máy Kiểm toán nội bộ của Agribank được tổ chức theo mô hình nào và trực thuộc cấp nào?
Bộ phận KTNB của Agribank được tổ chức thành hệ thống thống nhất theo ngành dọc, trực thuộc và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Kiểm soát theo Quyết định số 207/QĐ-HĐQT-BKS (năm 2009). Cơ cấu gồm Trưởng/Phó ban, 3 phòng tại Trụ sở chính (Phòng Tổng hợp, Phòng KTNB 1, Phòng KTNB 2) và 2 phòng khu vực (Miền Trung, Miền Nam).

3. Tác giả đưa ra những tiêu chí nào để đo lường tính hoàn thiện của tổ chức và hoạt động KTNB?
Tác giả đề xuất hệ thống 4 tiêu chí đo lường: (1) Quy trình KTNB chặt chẽ (đầy đủ 4 giai đoạn: Lập kế hoạch, Thực hiện, Báo cáo, Đảm bảo chất lượng); (2) Tính linh hoạt trong quá trình kiểm toán (khả năng kiểm toán đột xuất và cập nhật rủi ro hoạt động); (3) Khả năng phát hiện các sai phạm (áp dụng phương pháp chọn mẫu tối ưu); (4) Hiệu quả tư vấn của KTNB (giúp đơn vị khắc phục sai sót và không tái phạm).

4. Cơ cấu dư nợ và nguồn vốn huy động của Agribank giai đoạn 2011–2013 có đặc điểm gì nổi bật?
Về nguồn vốn, tiền gửi dân cư chiếm tỷ trọng chi phối và tăng liên tục (từ 60,6% năm 2011 lên 72,9% năm 2013). Về tín dụng, cho vay bằng VND chiếm trên 92%–95% tổng dư nợ; nguồn vốn tập trung chủ lực cho lĩnh vực "Tam nông" (nông nghiệp, nông dân, nông thôn) với tỷ trọng luôn duy trì mức xấp xỉ 66,6% đến 71,4% tổng dư nợ.

5. Nhóm giải pháp trọng tâm nào được tác giả đề xuất để nâng cao hiệu lực kiểm toán tại Agribank?
Tác giả đề xuất 10 giải pháp, trong đó tập trung vào việc: mở rộng mô hình phòng KTNB tại các khu vực, đào tạo chuyên môn sâu cho kiểm toán viên, hoàn thiện quy trình kiểm toán định hướng rủi ro, mở rộng kiểm toán sang lĩnh vực công nghệ thông tin và tăng cường ứng dụng phần mềm kiểm toán để chuyển dần từ hậu kiểm sang giám sát rủi ro liên tục.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phan Thị Thanh Huyền đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm toán nội bộ trong ngân hàng thương mại theo các chuẩn mực COSO, IIA và các quy định pháp lý tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh và mô hình bộ máy kiểm toán nội bộ tại Agribank giai đoạn 2011–2013, tác giả đã chỉ rõ những kết quả đạt được cũng như các tồn tại cố hữu về quy mô nhân sự, quy trình giám sát và hạ tầng công nghệ. Hệ thống 10 giải pháp và các kiến nghị vĩ mô được xây dựng có cơ sở khoa học, đóng góp giá trị tham khảo thiết thực cho công tác hoàn thiện hệ thống kiểm soát và kiểm toán nội bộ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và Kết luận, Khóa luận gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về Kiểm toán nội bộ Ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng về tổ chức và hoạt động Kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam Chƣơng 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức và hoạt động Kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam 3 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm kiểm toán nội bộ KTNB lần đầu tiên xuất hiện tại Mỹ vào những năm 30 của thế kỉ 20, nhƣng chỉ phát triển từ sau các vụ gian lận tài chính ở công ty Worldcom và Eron (Mỹ) những năm 2000-2001 và đặc biệt là khi Luật Sarbanes-Oxley của Mỹ ra đời năm 2002. Luật này quy định các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Mỹ phải báo cáo về kết quả của hệ thống kiểm soát nội bộ của công ty.

Luật Sarbanes-Oxley thể hiện sự quan tâm của Chính Phủ về việc phải triển khai một phƣơng pháp bài bản, hệ thống đối với những tổ chức có mức độ ảnh hƣởng mạnh mẽ đến xã hội. Đi đôi với sự mở rộng và khẳng định tầm quan trọng của KTNB đối với các đơn vị, xã hội cũng ngày càng thừa nhận vai trò chuyên môn của kiểm toán viên nội bộ. Chính vì thế, vào năm 1941, Tổ chức quốc tế về KTNB (IIA) đã đƣợc thành lập tại New York (Hoa Kỳ) và hiện IIA đã có hơn 50.000 thành viên trên toàn thế giới. Thành viên của IIA còn có các hiệp hội tại các địa phƣơng hoặc các tổ chức nghề nghiệp của các quốc gia.

Theo IIA, Kiểm toán nội bộ đƣợc định nghĩa nhƣ sau: “KTNB là hoạt động tư vấn và đảm bảo một cách khách quan và độc lập được thiết lập nhằm tăng giá trị và cải thiện hoạt động của tổ chức. Nó giúp một tổ chức đạt được các mục tiêu của mình thông qua việc tạo ra một cách tiếp cận có hệ thống, có tính kỉ luật để đánh giá và nâng cao hiệu lực của quy trình quản lý rủi ro, kiểm soát và quản trị doanh nghiệp”. Khái niệm trên đã cho thấy mục đích cơ bản, bản chất và phạm vi của KTNB. Tại Việt Nam, cơ sở pháp lý đầu tiên liên quan đến KTNB xuất hiện vào tháng 11 năm 1997 cùng với sự ban hành quyết định 832-TC/QĐ/CĐKT của Bộ tài chính về quy chế kiểm toán nội bộ.

Trong hệ thống Ngân hàng Việt nam, thuật ngữ kiểm toán nội bộ chính thức xuất hiện khi Thống đốc NHNN ban hành quyết định số 4 03/1998/QĐ-NHNN3 ngày 3/1/1998 quy định về việc ban hành quy chế mẫu về tổ chức và hoạt động kiểm tra, kiểm toán nội bộ trong các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam. Và đến năm 2006, văn bản này đƣợc thay thế bằng quyết định số 37/2006/QĐ-NHNN về việc ban hành quy chế kiểm toán nội bộ của tổ chức tín dụng. Tháng 12 năm 2011, NHNN đã ban hành Thông tƣ 44/2011/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nộ bộ và củng cố hoạt động kiểm toán nội bộ cho các TCTD Việt Nam, thay thế các Quyết định số 36/2006/QĐ-NHNN và 37/2006/QĐ-NHNN. Theo Thông tƣ 44, “Kiểm toán nội bộ là việc rà soát, đánh giá độc lập, khách quan đối với hệ thống kiểm soát nội bộ, đánh giá độc lập về tính thích hợp và tuân thủ quy định, chính sách nội bộ, thủ tục, quy trình đã được thiết lập trong tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; đưa ra kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của các hệ thống, quy trình, quy định, góp phần bảo đảm tổ chức tín dụng hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật”.

Có khá nhiều quan điểm về KTNB, tuy nhiên các quan điểm không mâu thuẫn với nhau mà đều có sự tƣơng đồng, cho thấy hoạt động KTNB bao gồm 2 mảng lớn là xác nhận và tƣ vấn, với yêu cầu là đảm bảo tính khách quan và độc lập. Trong đó: - Dịch vụ xác nhận (asurance) liên quan đến việc kiểm toán viên nội bộ đánh giá một cách khách quan các bằng chứng thu thập đƣợc để đƣa ra ý kiến hay các kết luận độc lập về một quy trình, một hệ thống hay một vấn đề khác. Bản chất và phạm vi của hoạt động xác nhận đƣợc xác định bởi các kiểm toán viên nội bộ. - Hoạt động tƣ vấn: Khi thực hiện tƣ vấn, các kiểm toán viên nội bộ cần phải đảm bảo tính khách quan và không đƣợc nhận các trách nhiệm quản lý.

Dựa trên các công việc của KTNB, KTNB đƣợc kì vọng sẽ đƣa ra các khuyến nghị để hoàn thiện các bộ phận, các quy trình có cơ hội phát triển hoặc có những khiếm khuyết cần khắc phục. Thêm vào đó, KTNB có thể cung cấp các dịch vụ tƣ vấn trợ giúp một cách riêng biệt cho tất cả các cấp trong đơn vị, từ Hội đồng quản trị đến các nhân viên và các cấp quản lý trong việc thực hiện trách nhiệm của mình một cách hiệu quả. Vai trò của hệ thống KSNB và KTNB trong NHTM ngày càng trở nên quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay nhiều ngƣời vẫn còn nhầm lẫn giữa hai khái niệm đó.

Nếu 5 các khái niệm đó không đƣợc hiểu đúng, sẽ dẫn tới tình trạng các nhà quản trị NH thiết lập nên một hệ thống KSNB và KTNB hoạt động không thực sự hiệu quả. Trong mô hình quản trị ngân hàng thì hệ thống KSNB luôn là một yếu tố mang tính sống còn. Theo COSO (The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission), “Kiểm soát nội bộ là một quy trình chịu ảnh hưởng bởi Hội đồng quản trị, các nhà quản lý và các nhân viên khác của một tổ chức, được thiết kế để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý trong việc thực hiện các mục tiêu sau: hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động; tính tin cậy, đầy đủ và kịp thời của các thông tin tài chính và thông tin quản lý; tuân thủ các quy định và luật lệ hiện hành”. Cũng theo COSO, hệ thống KSNB bao gồm 5 nhân tố có quan hệ mật thiết: giám sát quản lý và văn hóa kiểm soát, nhận biết và đánh giá rủi ro, các hoạt động kiểm soát và phân tách trách nhiệm, thông tin và truyền thông, các hoạt động giám sát và khắc phục hạn chế.

- Giám sát quản lý và văn hóa kiểm soát: là nền tảng ý thức, là văn hóa của tổ chức tác động đến ý thức kiểm soát của toàn bộ thành viên trong tổ chức. Nó đƣợc thể hiện thông qua tính kỷ luật, cơ cấu tổ chức, giá trị đạo đức, tính trung thực, triết lý quản lý, phong cách điều hành. - Nhận biết và đánh giá rủi ro: Các NH luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro. Do đó, điều cấp thiết cần làm nhƣ một phần của quá trình KSNB là nhận biết và đánh giá các rủi ro này.

Từ khía cạnh KSNB, quá trình đánh giá rủi ro cần xác định và đánh giá các nhân tố bên trong và bên ngoài – những nhân tố có thể ảnh hƣởng tiêu cực tới việc đạt đƣợc các mục tiêu của NH. Quá trình này cần bao trùm toàn bộ các rủi ro mà NH phải đối mặt và diễn ra trên tất cả các cấp độ của NH. - Các hoạt động kiểm soát và phân tách trách nhiệm: Là tập hợp những chính sách và thủ tục kiểm soát để đảm bảo cho các chỉ thị của các nhà quản lý đƣợc thực hiện, là các hành động cần thiết thực hiện để đối phó với rủi ro đe dọa đến việc đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức. - Thông tin và truyền thông: Các thông tin cần thiết phải đƣợc nhận dạng, thu thập và trao đổi trong tổ chức dƣới các hình thức và thời gian thích hợp, sao cho nó giúp mọi thành viên trong tổ chức thực hiện đƣợc nhiệm vụ của mình.

Thông tin và truyền thông 6 tạo ra báo cáo, cung cấp các thông tin cần thiết cho việc quản lý và kiểm soát tổ chức. Sự trao đổi thông tin hữu hiệu đòi hỏi phải diễn ra theo nhiều hƣớng. - Các hoạt động giám sát và khắc phục hạn chế: Là quá trình đánh giá chất lƣợng của hệ thống KSNB theo thời gian. Những khiếm khuyết của hệ thống KSNB cần đƣợc phát hiện kịp thời để có những biện pháp khắc phục càng sớm càng tốt.

Mục tiêu chính của việc giám sát là nhằm đảm bảo cho hệ thống KSNB luôn hoạt động hữu hiệu. Có thể thấy rằng cả hệ thống KSNB và KTNB đều hƣớng đến mục đích là kiểm soát rủi ro. Tuy nhiên, chúng có vị trí và vai trò khác nhau trong NH. “Kiểm soát” là chỉ hoạt động, hệ thống KSNB là một hệ thống có tổ chức, bao gồm nhiều yếu tố, những yếu tố này đảm bảo cho NH hoạt động theo ý chí của ban lãnh đạo, đó chính là những chính sách, quy chế, quy định của Pháp luật, của NH mà bắt buộc mọi thành viên phải tuân theo.

Việc sử dụng các biện pháp để đảm bảo cho các chính sách, quy chế, quy định đó đƣợc thực hiện gọi là “hoạt động kiểm soát”. KTNB là một hoạt động thuộc cấu phần thứ 5 (Monitoring), đây là hoạt động giám sát một cách độc lập hệ thống KSNB trong một tổ chức, đƣợc thiết kế ngoài quy trình hoạt động thƣờng ngày. Do vậy, có thể thấy rằng hệ thống KSNB tồn tại dù cho NH ở bất kì quy mô nào, đó là điều kiện tiên quyết để NH tồn tại và phát triển. KTNB là một bộ phận đặc thù trong NH song NH không bắt buộc phải có.

NH có thể thiết lập một bộ máy KTNB nếu nhận thấy cần phải có thêm một biện pháp kiểm soát hữu hiệu. Hệ thống KSNB giống nhƣ một “hành lang” các quy định, chính sách, quy chế đƣợc thiết lập để bảo đảm cho NH hoạt động hiệu quả và đạt đƣợc các mục tiêu của mình, hoạt động kiểm soát là các thủ tục đƣợc áp dụng để đảm bảo rằng NH đang đi đúng trong “hành lang” đó; bộ phận KTNB có nhiệm vụ kiểm tra hoạt động kiểm soát có thực sự diễn ra hay không, đánh giá mức độ kiểm soát của hệ thống một cách trung thực, khách quan, chỉ ra những hạn chế và đề xuất các khuyến nghị để hoàn thiện hệ thống KSNB.