Luận văn hoàn thiện kiểm soát nội bộ chu trình cho vay vốn tại ngân hàng phát triển việt nam chi nhánh bình định

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn hoàn thiện kiểm soát nội bộ chu trình cho vay vốn tại ngân hàng phát triển việt nam chi, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Kiểm Soát Nội Bộ Chu Trình Cho Vay Vốn Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam - Chi Nhánh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ VÀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI CHU TRÌNH CHO VAY VỐN TRONG CÁC NGÂN HÀNG
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• 1.1.1. Lịch sử phát triển kiểm soát nội bộ
• 1.1.2. Định nghĩa và tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.1.3. Nền tảng COSO 1992 và sự kế thừa của COSO 2013
• 1.2. TÍNH HỮU HIỆU CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• 1.2.1. Khái niệm về tính hữu hiệu
• 1.2.2. Tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.2.3. Các tiêu chí đánh giá tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.3. KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI CHU TRÌNH CHO VAY VỐN TRONG CÁC NGÂN HÀNG
• 1.3.1. Đặc điểm và chức năng của chu trình cho vay vốn
• 1.3.2. Các rủi ro và sự cần thiết kiểm soát nội bộ chu trình cho vay vốn
• 1.3.3. Nội dung kiểm soát nội bộ đối với chu trình cho vay vốn
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH HỮU HIỆU CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• 1.4.1. Những yếu tố từ phía khách hàng
• 1.4.2. Những yếu tố từ phía ngân hàng
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CHO VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và đặc điểm tổ chức hoạt động
• 2.1.3. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý và phân cấp quản lý có ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát nội bộ
• 2.2. GIỚI THIỆU CHU TRÌNH CHO VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 2.3. THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CHO VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 2.3.1. Về môi trường kiểm soát cho vay vốn
• 2.3.2. Các bước đánh giá rủi ro và hoạt động kiểm soát chu trình cho vay vốn
• 2.3.3. Về thông tin và truyền thông quá trình cho vay vốn
• 2.3.4. Về hoạt động giám sát và thu hồi vốn
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ ƯU ĐIỂM, HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CHO VAY VỐN
• 2.4.1. Những hạn chế
• 2.4.2. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CHO VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CHO VAY VỐN
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN
• 3.2.1. Các giải pháp hoàn thiện
• 3.2.2. Điều kiện thực hiện các giải pháp
• 3.3. NHỮNG HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU TRONG TƯƠNG LAI
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (Bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Nội Bộ Chu Trình Cho Vay Vốn

Trong quản lý, kiểm soát nội bộ là công cụ hiệu quả để kiểm soát hoạt động và phòng ngừa rủi ro. Khái niệm kiểm soát nội bộ đã hình thành và phát triển để trở thành hệ thống lý luận về kiểm soát trong tổ chức. Quá trình này trải qua các giai đoạn: sơ khai, hình thành, phát triển và hiện đại. Giai đoạn sơ khai gắn liền với sự ra đời của các công ty kiểm toán, khi kiểm toán viên nhận thấy không cần kiểm tra tất cả nghiệp vụ mà chỉ cần chọn mẫu dựa trên sự tin tưởng vào hệ thống kiểm soát nội bộ. Năm 1929, thuật ngữ kiểm soát nội bộ được đề cập chính thức. Năm 1936, AICPA định nghĩa kiểm soát nội bộ là các biện pháp để bảo vệ tiền và tài sản, kiểm tra việc ghi chép chính xác số liệu.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Của Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng

Hoạt động kiểm soát nội bộ đã có từ thời cổ đại, khi Hy Lạp phân chia trách nhiệm thu thuế và giám sát. Hình thức ban đầu là kiểm soát tiền, phát triển từ cuộc cách mạng công nghiệp. Năm 1929, thuật ngữ kiểm soát nội bộ xuất hiện trong Công bố của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ. Năm 1936, AICPA định nghĩa kiểm soát nội bộ là các biện pháp để bảo vệ tiền và tài sản, kiểm tra việc ghi chép chính xác số liệu. Việc nghiên cứu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ ngày càng được chú trọng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kiểm Soát Nội Bộ Trong Cho Vay Vốn

Trong hoạt động ngân hàng, kiểm soát nội bộ đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn vốn và tuân thủ quy định. Đặc biệt, trong chu trình cho vay vốn, kiểm soát nội bộ giúp ngăn ngừa rủi ro tín dụng, gian lận và sai sót. Một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả giúp ngân hàng đánh giá chính xác rủi ro, quản lý nợ xấu và bảo vệ tài sản. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các ngân hàng phát triển như Ngân hàng Phát triển Việt Nam, nơi nguồn vốn được sử dụng cho các dự án quan trọng của quốc gia.

II. Nền Tảng COSO và Tính Hữu Hiệu Của Kiểm Soát Nội Bộ

Năm 1949, AICPA định nghĩa kiểm soát nội bộ là cơ cấu tổ chức và các biện pháp để bảo vệ tài sản, kiểm tra sự chính xác của số liệu kế toán, thúc đẩy hoạt động hiệu quả và tuân thủ chính sách. AICPA đã ban hành nhiều chuẩn mực kiểm toán về kiểm soát nội bộ. Tuy nhiên, trước báo cáo COSO 1992, kiểm soát nội bộ vẫn chỉ là phương tiện phục vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ là khả năng đạt được các mục tiêu đã đề ra. Các tiêu chí đánh giá bao gồm: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát.

2.1. COSO 1992 và Sự Kế Thừa Của COSO 2013 Trong KSNB

Báo cáo COSO 1992 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong phát triển kiểm soát nội bộ, cung cấp khung lý thuyết toàn diện và được chấp nhận rộng rãi. COSO 2013 tiếp tục kế thừa và phát triển các nguyên tắc của COSO 1992, nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro và tuân thủ quy định pháp luật. Cả hai phiên bản đều tập trung vào năm thành phần chính của hệ thống kiểm soát nội bộ: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát.

2.2. Các Tiêu Chí Đánh Giá Tính Hữu Hiệu Của KSNB Ngân Hàng

Để đánh giá tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng, cần xem xét các tiêu chí sau: Môi trường kiểm soát (văn hóa kiểm soát, đạo đức nghề nghiệp), Đánh giá rủi ro (xác định và đánh giá rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động), Hoạt động kiểm soát (các thủ tục kiểm soát, phê duyệt, đối chiếu), Thông tin và truyền thông (hệ thống thông tin, báo cáo), Giám sát (kiểm tra, đánh giá định kỳ). Việc đánh giá này giúp ngân hàng xác định điểm yếu và cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ.

2.3. Khái Niệm Về Tính Hữu Hiệu Của Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ

Tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ thể hiện ở khả năng đạt được các mục tiêu đã đề ra, bao gồm: bảo vệ tài sản, đảm bảo thông tin tài chính đáng tin cậy, tuân thủ pháp luật và quy định, hoạt động hiệu quả. Một hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo vệ uy tín. Để đạt được tính hữu hiệu, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận và sự tham gia của tất cả nhân viên.

III. Kiểm Soát Nội Bộ Chu Trình Cho Vay Vốn Rủi Ro Giải Pháp

Chu trình cho vay vốn là hoạt động quan trọng của ngân hàng, mang lại lợi nhuận nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kiểm soát nội bộ trong chu trình cho vay vốn giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng, gian lận và sai sót. Nội dung kiểm soát nội bộ bao gồm: kiểm soát môi trường, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát. Các rủi ro thường gặp bao gồm: rủi ro do khách hàng, rủi ro do ngân hàng, rủi ro do quy trình.

3.1. Đặc Điểm và Chức Năng Của Chu Trình Cho Vay Vốn Ngân Hàng

Chu trình cho vay vốn bao gồm các giai đoạn: tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, phê duyệt, giải ngân, giám sát và thu hồi nợ. Chức năng chính là cung cấp vốn cho khách hàng để thực hiện các dự án, hoạt động kinh doanh. Chu trình cho vay vốn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát chặt chẽ, chu trình cho vay vốn có thể gây ra rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng.

3.2. Các Rủi Ro và Sự Cần Thiết KSNB Chu Trình Cho Vay Vốn

Chu trình cho vay vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro, bao gồm: rủi ro tín dụng (khách hàng không trả được nợ), rủi ro hoạt động (sai sót trong quy trình), rủi ro pháp lý (vi phạm quy định pháp luật). Kiểm soát nội bộ là cần thiết để giảm thiểu các rủi ro này và bảo vệ tài sản của ngân hàng. Một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả giúp ngân hàng đánh giá chính xác rủi ro, quản lý nợ xấu và tuân thủ quy định.

3.3. Nội Dung Kiểm Soát Nội Bộ Đối Với Chu Trình Cho Vay Vốn

Nội dung kiểm soát nội bộ đối với chu trình cho vay vốn bao gồm: Kiểm soát môi trường (xây dựng văn hóa kiểm soát, đạo đức nghề nghiệp), Đánh giá rủi ro (xác định và đánh giá rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động), Hoạt động kiểm soát (thiết lập các thủ tục kiểm soát, phê duyệt, đối chiếu), Thông tin và truyền thông (xây dựng hệ thống thông tin, báo cáo), Giám sát (thực hiện kiểm tra, đánh giá định kỳ).

IV. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tính Hữu Hiệu KSNB Cho Vay Vốn

Tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong chu trình cho vay vốn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm: yếu tố từ phía khách hàng (tình hình tài chính, uy tín), yếu tố từ phía ngân hàng (chính sách tín dụng, quy trình thẩm định), yếu tố từ môi trường kinh tế (lãi suất, lạm phát). Để nâng cao tính hữu hiệu, cần xem xét và điều chỉnh các yếu tố này.

4.1. Những Yếu Tố Từ Phía Khách Hàng Ảnh Hưởng KSNB

Các yếu tố từ phía khách hàng ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ bao gồm: Tình hình tài chính (khả năng trả nợ), Uy tín (lịch sử tín dụng), Mục đích sử dụng vốn vay (tính khả thi của dự án), Tài sản đảm bảo (giá trị và tính thanh khoản). Ngân hàng cần đánh giá kỹ lưỡng các yếu tố này trước khi quyết định cho vay.

4.2. Yếu Tố Từ Ngân Hàng Ảnh Hưởng Đến KSNB Cho Vay Vốn

Các yếu tố từ phía ngân hàng ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ bao gồm: Chính sách tín dụng (mức độ chặt chẽ), Quy trình thẩm định (tính chính xác và đầy đủ), Năng lực của cán bộ tín dụng (kinh nghiệm và trình độ), Hệ thống thông tin (khả năng cung cấp thông tin kịp thời và chính xác). Ngân hàng cần cải thiện các yếu tố này để nâng cao hiệu quả kiểm soát.

V. Thực Trạng Kiểm Soát Nội Bộ Tại Ngân Hàng Bình Định

Ngân hàng Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Bình Định (VDB Bình Định) đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, hoạt động cho vay tại VDB Bình Định cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Quá trình kiểm soát chu trình cho vay tại VDB Bình Định chưa thật sự hoàn thiện, dẫn đến tình trạng nợ xấu có xu hướng tăng. Cần thiết kế một hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu để ngăn ngừa rủi ro tín dụng.

5.1. Tổng Quan Về Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam Chi Nhánh Bình Định

VDB Bình Định được thành lập với mục tiêu đóng góp vào quá trình xóa đói giảm nghèo thông qua các khoản vay cho các công trình xây dựng thủy lợi, giao thông nông thôn, cơ sở hạ tầng cho các làng nghề, vùng sâu, vùng xa và hỗ trợ xuất khẩu. Hoạt động cho vay tín dụng đầu tư và tín dụng xuất khẩu luôn đóng vai trò quan trọng, mang lại nguồn thu chủ yếu cho ngân hàng.

5.2. Giới Thiệu Chu Trình Cho Vay Vốn Tại VDB Bình Định

Quy trình cho vay vốn tại VDB Bình Định bao gồm các bước: tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, phê duyệt, giải ngân, giám sát và thu hồi nợ. Quy trình này được thực hiện bởi các phòng ban chuyên môn, đảm bảo tính khách quan và minh bạch. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế trong quy trình, cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả kiểm soát.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Soát Nội Bộ Cho Vay Vốn

Để hoàn thiện kiểm soát nội bộ chu trình cho vay vốn tại VDB Bình Định, cần thực hiện các giải pháp sau: Nâng cao nhận thức về kiểm soát nội bộ, Hoàn thiện quy trình thẩm định, Tăng cường giám sát sau cho vay, Ứng dụng công nghệ thông tin, Đào tạo cán bộ. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có sự phối hợp giữa các bộ phận.

6.1. Phương Hướng Hoàn Thiện Kiểm Soát Nội Bộ Cho Vay Vốn

Phương hướng hoàn thiện kiểm soát nội bộ là xây dựng một hệ thống kiểm soát toàn diện, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản lý rủi ro và tuân thủ quy định pháp luật. Cần tập trung vào các yếu tố: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát.

6.2. Các Giải Pháp Hoàn Thiện và Điều Kiện Thực Hiện KSNB

Các giải pháp hoàn thiện bao gồm: Nâng cao nhận thức về kiểm soát nội bộ, Hoàn thiện quy trình thẩm định, Tăng cường giám sát sau cho vay, Ứng dụng công nghệ thông tin, Đào tạo cán bộ. Điều kiện thực hiện là có sự cam kết của lãnh đạo, sự tham gia của tất cả nhân viên và nguồn lực tài chính đầy đủ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ VÀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI CHU TRÌNH CHO VAY VỐN TRONG CÁC NGÂN HÀNG 1. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ 1. Lịch sử phát triển kiểm soát nội bộ [3] Hoạt động kiểm soát luôn là khâu quan trọng trong quá trình quản lý, điều hành của nhà quản trị nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức. Hoạt động kiểm soát được thực hiện gắn liền với hệ thống kiểm soát nội bộ.

Cùng với sự phát triển của thực tiễn quản lý, khái niệm kiểm soát nội bộ đã hình thành và phát triển để trở thành một hệ thống lý luận về vấn đề kiểm soát trong tổ chức. Quá trình hình thành và phát triển của kiểm soát nội bộ có thể tóm tắt qua các giai đoạn là sơ khai, hình thành, phát triển và giai đoạn hiện đại. Giai đoạn sơ khai Mọi hoạt động kinh tế đều cần các nguồn vốn trong đó ngân hàng là kênh cung cấp vốn chủ yếu. Để có thể cung cấp vốn, ngân hàng cần nắm được tình hình tài chính của doanh nghiệp thông qua các báo cáo tài chính có độ tin cậy cao.

Chính vì vậy các công ty kiểm toán ra đời. Khi thực hiện chức năng nhận xét báo cáo tài chính, các kiểm toán viên đã sớm nhận thức được rằng không cần kiểm tra tất cả các nghiệp vụ kinh tế phát sinh mà chỉ cần chọn mẫu để kiểm tra và dựa vào sự tin tưởng vào hệ thống kiểm soát nội bộ tại đơn vị được kiểm toán. Chính vì vậy kiểm toán viên bắt đầu quan tâm đến kiểm soát nội bộ. Kiểm soát nội bộ đã tồn tại từ thời cổ đại.

Khi Hy Lạp có chính quyền kép, với việc phân chia trách nhiệm thu thuế và giám sát việc thu thuế. Hình thức ban đầu của kiểm soát nội bộ là kiểm soát tiền và bắt đầu từ cuộc cách mạng công nghiệp; thuật ngữ kiểm soát nội bộ bắt đầu xuất hiện từ giai đoạn này. Năm 1929, thuật ngữ kiểm soát nội bộ được đề cập chính thức trong một Công bố của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Federal Seserve Bulletin). Thông qua đó, khái niệm kiểm soát nội bộ và vai trò của hệ thống KSNB trong công ty chính thức được công nhận như là một cơ sở để phục vụ cho việc lấy mẫu thử nghiệm của 8 kiểm toán viên.

Khi thực hiện chức năng nhận xét báo cáo tài chính, kiểm toán viên nhận thức rằng không cần thiết kiểm tra tất cả các nghiệp vụ kinh tế phát sinh mà chỉ cần chọn mẫu để kiểm tra dựa vào sự hiểu biết về hệ thống KSNB mà doanh nghiệp được kiểm toán đã thiết lập, vận hành và tập hợp thông tin để lập báo cáo tài chính. Vì vậy, KSNB lúc bấy giờ được hiểu rất đơn giản như là một công cụ để bảo vệ tiền và các tài sản khác đồng thời thúc đẩy nâng cao hiệu quả hoạt động. Năm 1936, công bố của Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ (AICPA- American Institute of Certified Public Accountants) đã định nghĩa về KSNB là: “.các biện pháp và thách thức được chấp nhận và thực hiện trong một tổ chức để bảo vệ tiền và tài sản, cũng như kiểm tra việc ghi chép chính xác số liệu”. Thời điểm này, việc nghiên cứu và đánh giá hệ thống KSNB ngày càng được chú trọng.

Giai đoạn hình thành Năm 1949, một báo cáo đặc biệt của AICPA, định nghĩa KSNB là: “.cơ cấu tổ chức và các biện pháp, cách thức liên quan được chấp nhận và thực hiện trong một tổ chức để bảo vệ tài sản, kiểm tra sự chính xác và đáng tin cậy của số liệu kế toán, thúc đẩy hoạt động có hiệu quả, khuyến khích sự tuân thủ các chính sách của người quản lý”. Sau đó, AICPA đã soạn thảo và ban hành nhiều chuẩn mực kiểm toán đề cập đến những khái niệm và khía cạnh khác nhau của kiểm soát nội bộ như: - Năm 1958, Ủy ban thủ tục kiểm toán (CAP - Committee on Auditing Procedure) trực thuộc AICPA ban hành báo cáo về thủ tục kiểm toán 29 (SAP - Statement on Auditing Procedure) về: “Phạm vi xem xét kiểm soát nội bộ của kiểm toán viên độc lập” - Năm 1962, CAP tiếp tục ban hành SAP 33 làm rõ hơn về kiểm soát nội bộ - Năm 1972, CAP tiếp tục ban hành SAP 54 “Tìm hiểu và đánh giá kiểm soát nội bộ” Như vậy trong suốt thời kỳ trên, khái niệm kiểm soát nội bộ đã không ngừng mở rộng ra khỏi những thủ tục bảo vệ tài sản và ghi chép sổ sách kế toán. Tuy nhiên, trước khi báo cáo COSO (Committee of Sponsoring Organizations) 1992 [1] ra đời, kiểm soát nội bộ vẫn mới dừng lại như là một phương tiện phục vụ cho kiểm toán viên trong kiểm toán báo cáo tài chính. Giai đoạn phát triển AICPA đã soạn thảo và ban hành nhiều chuẩn mực đề cập đến những khái niệm và khía cạnh khác nhau của KSNB trong hơn 40 năm sau đó như: - SAP 29 (1958) “Phạm vi kiểm toán viên độc lập xem xét KSNB”, trong đó lần đầu tiên đề cập phân biệt KSNB về quản lý và KSNB về kế toán.

- SAP 54 (1972) “Tìm hiểu về đánh giá KSNB”, đã đưa ra 4 mục tiêu của kiểm soát kế toán. - SAS 55 (1988) “Xem xét KSNB trong kiểm toán báo cáo tài chính”, đã đưa ba yếu tố của KSNB là môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán và các thủ tục kiểm toán. Vào thập niên 1970 – 1980, nền kinh tế Hoa Kỳ phát triển mạnh mẽ kéo theo các vụ gian lận ngày càng tăng về số lượng lẫn quy mô, gây ra những tổn thất đáng kể cho nền kinh tế. Năm 1977, sau vụ bê bối Watergate, quốc hội Hoa Kỳ đã ban hành Luật chống hối lộ ở nước ngoài.

Điều luật này nhằm nhấn mạnh đến vai trò của KSNB trong việc ngăn ngừa những khoản thanh toán bất hợp pháp và dẫn đến nhu cầu ghi chép đầy đủ trong mọi hoạt động của đơn vị kế toán. Năm 1985, với sự sụp đổ của các công ty cổ phần có niêm yết làm cho các nhà ban hành luật càng quan tâm đến hoạt động KSNB của công ty. Nhiều quy định hướng dẫn về KSNB của các cơ quan chức năng Hoa Kỳ được ban hành trong giai đoạn này như: Ủy ban chuẩn mực kiểm toán Hoa Kỳ năm 1988, Ủy ban chứng khoán Hoa Kỳ năm 1998, Tổ chức nghiên cứu kiểm toán nội bộ năm 1991. Trước tình hình này, năm 1985, Ủy Ban COSO đã được thành lập.

Đây là một Ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lận khi lập báo cáo tài chính (thường gọi tắt là Ủy ban Treedway). Ủy ban này được sự bảo trợ của 5 tổ chức: Hiệp hội kế toán viên công chứng Mỹ (AICPA), Hội kế toán Mỹ (American Accounting Association), Hiệp hội quản trị viên tài chính (The Financial Executives Institute - FEI), Hiệp hội kế toán viên quản trị (Institute of Management Accountants - IMA), Hiệp hội kiểm toán viên nội bộ (The Institute of Internal Auditors - IIA). Trước tiên, COSO đã sử dụng chính thức từ KSNB thay vì từ kiểm soát nội bộ về kế toán. Đến năm 1992, Ủy ban COSO đã chính thức ban hành Báo cáo 1992.

10 Báo cáo COSO 1992 là tài liệu đầu tiên trên thế giới đưa ra khuôn mẫu lý thuyết về KSNB một cách đầy đủ và có hệ thống. Trong báo cáo này nêu rõ KSNB không chỉ dừng lại ở vấn đề liên quan đến báo cáo tài chính mà được mở rộng ra phương diện hoạt động của doanh nghiệp và tuân thủ các chính sách. Giai đoạn hiện đại (thời kỳ hậu COSO – từ 1992 đến nay) Báo cáo COSO ra đời nhằm đưa ra một định nghĩa, một cách hiểu được chấp nhận rộng rãi về KSNB và cũng hỗ trợ cho các nhà quản trị kiểm soát công ty một cách tốt hơn. Báo cáo COSO 1992 chưa thực sự hoàn chỉnh nhưng đã tạo lập được một cơ sở lý thuyết rất cơ bản và được xem là nền tảng về KSNB.

Sau đó, hàng loạt các nghiên cứu phát triển về KSNB trong nhiều lĩnh vực khác nhau đã ra đời như phát triển về Quản trị rủi ro (ERM - chú dẫn tiếng anh về công ty nhỏ vào năm 2004 hay phát triển theo hướng công nghệ thông tin (CoBIT- Control Objectives for Information and Related Technology), theo hướng kiểm toán độc lập, chuyên sâu về những ngành nghề cụ thể và giám sát vào năm 2008, cụ thể như sau: (i) Phát triển về phía quản trị Năm 2001, COSO tiếp tục triển khai nghiên cứu hệ thống đánh giá rủi ro doanh nghiệp (ERM) trên cơ sở báo cáo COSO 1992. Tháng 7/2003, bản dự thảo đã được công bố. Trong bản dự thảo, ERM được định nghĩa gồm 8 bộ phận: Môi trường nội bộ, thiết lập mục tiêu, nhận diện sự kiện, đánh giá rủi ro, đối phó rủi ro, các hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát. Đến 2004, ERM đã được chính thức ban hành, theo đó ERM không nhằm thay thế cho báo cáo COSO 1992 mà chỉ được xem là cánh tay nối dài của báo cáo này.

Hướng dẫn này vẫn dựa trên nền tảng của báo cáo COSO 1992 và giải thích về cách thức áp dụng kiểm soát nội bộ trong các công ty đại chúng quy mô nhỏ (smaller publicly traded companies). CoBIT nhấn mạnh đến kiểm soát trong môi trường tin học (CIS - Computer Infomation System), bao gồm những lĩnh vực hoạch định và tổ chức, mua và triển khai, phân phối và hỗ trợ, giám sát. Các định nghĩa, nhân tố của kiểm soát nội bộ trong báo cáo COSO (1992) đã được đưa vào chuẩn mực này. - SAS 94 (2001): Ảnh hưởng của công nghệ thông tin đến việc xem xét kiểm soát nội bộ trong việc kiểm toán báo cáo tài chính.

- Hệ thống chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISA – International Standard on Auditing) cũng sử dụng báo cáo của COSO khi yêu cầu xem xét hệ thống kiểm soát nội bộ trong kiểm toán báo cáo tài chính, cụ thể là: - ISA 315 dựa trên báo cáo COSO 1992 đã định nghĩa: “Hệ thống kiểm soát nội bộ là một quá trình do bộ máy quản lý, ban giám đốc và các nhân viên của đơn vị chi phối, được thiết lập nhằm cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm thực hiện ba mục tiêu của báo cáo tài chính đáng tin cậy, pháp luật và các quy định được tuân thủ, hoạt động hữu hiệu và hiệu quả. Hệ thống kiểm soát nội bộ được thiết kế và thực hiện nhằm giảm thiểu những rủi ro kinh doanh có khả năng đe dọa đến việc đạt được những mục tiêu trên”.