CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT HẢI QUAN ĐỐI VỚI ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT KHẨU NHẬP KHẨU 1. Cơ sở lý luận về công tác kiểm soát hải quan.1 Khái niệm, đặc điểm của công tác kiểm soát Hải quan. Khái niệm công tác Kiểm soát Hải quan. Công tác kiểm soát hải quan là công tác đặc thù của lực lượng hải quan để thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong phạm vi địa bàn hoạt động của mình, cụ thể là sử dụng kết hợp các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan, phương tiện, trang thiết bị kỹ thuật trong hoạt động phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Đặc điểm công tác Kiểm soát Hải quan. - Áp dụng biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan, thu thập thông tin. trong nước và ngoài nước liên quan đến hoạt động hải quan để chủ động phòng,. chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, phục vụ thông.
quan hàng hóa và kiểm tra sau thông quan; phối hợp với các cơ quan hữu quan bảo vệ bí mật về người cung cấp thông tin các vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép. hàng hóa qua biên giới theo quy định của pháp luật.[17] - Thực hiện kiểm soát hải quan đối với hàng hóa, phương tiện vận tải; chủ. trì, phối hợp với cơ quan nhà nước hữu quan thực hiện các hoạt động phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong địa bàn hoạt. động hải quan.[17] - Khi tiến hành kiểm soát hải quan đối với hàng hóa, phương tiện vận tải trong địa bàn hoạt động hải quan, CQHQ được áp dụng biện pháp tuần tra,.
điều tra, xác minh hoặc biện pháp nghiệp vụ khác theo quy định của Luật này,. pháp luật xử lý vi phạm hành chính, pháp luật tố tụng hình sự và pháp luật tổ. chức điều tra hình sự.[17] 7 - Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan cung cấp thông tin, tài liệu. để phục vụ việc kiểm tra, điều tra, xác minh hành vi buôn lậu, vận chuyển trái.
phép hàng hóa qua biên giới.[17] - Yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh mở bưu phẩm, hàng hóa được xuất khẩu, nhập khẩu qua đường bưu chính,. chuyển phát nhanh để kiểm tra khi có căn cứ cho rằng bưu phẩm, hàng hóa đó. có tài liệu, hàng hóa liên quan đến buôn lậu , vận chuyển trái phép hàng hóa qua .[17] - Sử dụng cờ hiệu, đèn hiệu, pháo hiệu, còi, loa; sử dụng vũ khí và công. cụ hỗ trợ theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và.
công cụ hỗ trợ.[17] - Ngoài địa bàn hoạt động hải quan, CQHQ phối hợp, thực hiện các hoạt. động kiểm soát hải quan để phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép. hàng hóa qua biên giới theo quy định của pháp luật. Mục tiêu, nguyên tắc của kiểm soát hải quan hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Công tác KSHQ tập trung thực hiện những mục tiêu, nguyên tắc cơ bản sau: Thứ nhất, kiểm soát hàng hóa được vận chuyển từ nước ngoài vào lãnh thổ Việt Nam (hàng nhập khẩu), hàng được vận chuyển từ Việt Nam ra nước ngoài, vào khu phi thuế quan (hàng xuất khẩu) hay hàng hóa từ nước ngoài được trung chuyển qua lãnh thổ Việt Nam để sang nước thứ 3 (hàng quá cảnh, tạm nhập tái xuất) để đảm bảo tính minh bạch, hợp pháp của hàng hóa.
Thứ 2, kịp thời ngăn chặn, phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh xử lý hành vi vi phạm pháp luật. Đặc biệt là xử lý nghiêm đối với các hành vi gian lận thương mại, buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Thứ 3, tạo hành lang pháp lý vững trắc, công bằng, minh bạch thuận lợi và bình đẳng cho các cá nhân khi tham gia hoạt động XNK hàng hóa qua biên giới. 8 Thứ 4, đảm bảo thu thuế theo đúng quy định, tránh thất thu ngân sách nhà nước.
Thứ 5, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động XNK nhưng vẫn đảm bảo chức năng quản lý của nhà nước về Hải quan. Tham gia hội nhập; giao lưu thương mại quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động XNK trong nước phát triển. Hàng hóa ngày càng đa dạng với nhiều chủng loại mặt hàng theo các loại hình XNK tương ứng. Để kim ngạch và số thu ngân sách trong hoạt động XNK ngày càng tăng trưởng góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế đất nước cũng như quan hệ thương mại với các nước trên thế giới đòi hỏi, toàn ngành Hải quan phải nỗ lực hỗ trợ, tạo điều kiện để thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp khi tham gia XNK với tinh thần “giảm thời gian, chi phí và thủ tục hành chính trong thông quan; đảm bảo quản lý chặt chẽ, hiệu quả trong hoạt động XNK” 1.2 Cơ sở pháp lý thực hiện công tác kiểm soát hải quan.
Công tác kiểm soát hải quan là công tác đặc thù của lực lượng kiểm soát hải quan để thực hiện nhiệm vụ chính và trọng tâm là đấu tranh, phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Công tác kiểm soát hải quan được cụ thể hóa bằng việc lực lượng Kiểm soát Hải quan áp dụng kết hợp, linh hoạt các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan để thực hiện nhiệm vụ. Vì công tác kiểm soát hải quan là công tác thường xuyên của lực lượng Kiểm soát Hải quan và đặc biệt quan trọng trong việc kiểm soát hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu. Nhận thức được tầm quan trọng của Công tác kiểm soát hải trong quá trình thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới nên khi Quốc hội ban hành Luật Hải quan năm 2014 đã dành Chương V để quy định về phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới của lực lượng kiểm soát hải quan.
Tại Chương VII của Nghị định 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 của Chính có hướng dẫn về các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan là xương sống của Công tác kiểm soát Hải quan, cụ thể có quy định về 09 biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan gồm: Vận động quần chúng tham gia phòng; 9 chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới (công tác vận động quần chúng); - Tuần tra hải quan (công tác tuần tra hải quan);[7]. - Thu thập, nghiên cứu thông tin về địa bàn, tuyến vận chuyển hàng hóa,. vụ việc, hiện tượng, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và. người có liên quan (công tác điều tra nghiên cứu nắm tình hình);[7] - Thu thập, nghiên cứu thông tin về cá nhân có dấu hiệu hoạt động liên.
quan đến buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới (công tác sưu. tra);[7] - Thu thập, xử lý thông tin trong nước và ngoài nước liên quan đến hoạt. động hải quan. Cử cán bộ, công chức hải quan ra nước ngoài để xác minh, thu.
thập thông tin, tài liệu theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc. tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên (công tác thu thập xử lý thông tin);[7] - Tuyển chọn, xây dựng, sử dụng những người không thuộc biên chế của. CQHQ để thực hiện các nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép. hàng hóa qua biên giới (công tác xây dựng cơ sở bí mật);[7] - Bố trí công chức hải quan kiểm tra, giám sát, theo dõi diễn biến hoạt.
động của đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. (công tác trinh sát ngoại tuyến);[7] - Sử dụng các phương tiện, kỹ thuật nghiệp vụ chuyên dụng theo quy định. của pháp luật để thực hiện nhiệm vụ kiểm tra , giám sát, theo dõi diễn biến, hoạt. động của đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới (công.
tác trinh sát kỹ thuật).[7] Cũng tại Nghị định 08/2015/NĐ-CP Chính phủ đã yêu cầu Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan và quy định. chế độ đảm bảo thực hiện các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan. Vì vậy, ngày 15/6/2018 Bộ Tài chính đã ban hành thông tư 728/TT-BTC (chế độ mật) quy định về việc thực hiện các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan, cụ thể:. vận động quần chúng; tuần tra hải quan; điều tra nghiên cứu nắm tình hình; sưu 10 tra; thu thập xử lý thông tin; trinh sát ngoại tuyến; trinh sát kỹ thuật; trinh sát nội .[7] Để hướng dẫn thực hiện thống nhất toàn ngành Hải quan về các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát Hải quan, ngày 20/11/2018 Tổng cục hải quan đã ban hành Quyết định 450/QĐ-TCHQ (chế độ mật) về việc ban hành hướng dẫn thực hiện Thông tư 728/2018/TT-BTC nhằm đảm bảo công tác kiểm soát hải quan được thực hiện một cách hiệu quả đúng quy định của pháp luật.[6] Việc ban hành Thông tư để hướng dẫn chi tiết các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan cho thấy tầm quan trọng của công tác kiểm soát hải quan trong quy trình nghiệp vụ hải quan và thể hiện ý chí của Quốc hội cũng như Chính phủ trong thực thi chính sách pháp luật nhà nước trong lĩnh vực hải quan.
Gọi công tác kiểm soát hải quan là công tác đặc thù vì ngoài quy trình nghiệp vụ kiểm soát được hướng dẫn riêng mang tính bí mật dành cho lực lượng kiểm soát hải quan trong toàn ngành thì công tác xử lý thể hiện chuyên môn của cán bộ điều tra, tố tụng, cụ thể đối với một vụ việc cụ thể: - Khi tiến hành xem xét xử lý theo pháp luật hành chính nếu thấy vụ việc có dấu hiệu hình sự thì Công tác kiểm soát hải quan được thể hiện qua việc xác minh, làm rõ hành vi vi phạm, xác định các yếu tố hình sự để khi thất đủ căn cứ cấu thành tội phạm được định danh tại Luật hình sự cơ quan hải quan có trách nhiệm khởi tố, điều tra theo thẩm quyền về các Tội danh buôn lậu (Điều 188 BLHS), Tội vận chuyển trái phép hàng hóa tiền tệ qua biên giới (Điều 189 BLHS), Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190 BLHS), Nhiệm vụ quyền hạn điều tra của Hải quan được quy định tại Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015. Quy trình kiểm soát hải quan hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.