Luận Văn Thạc Sĩ: Giải Pháp Hoàn Thiện Kế Toán Quản Trị Chi Phí Tại Công Ty Xăng Dầu Bình Định

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại công ty xăng dầu bình định, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Trần Thị Thu Hồng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Cẩm Thanh
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán quản trị
• Đề tài: Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại Công ty Xăng dầu Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan về đề tài nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Những đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ KTQT CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm kế toán quản trị chi phí
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KTQT CHI PHÍ TẠI CÔNG TY XĂNG DẦU BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KTQT CHI PHÍ TẠI CÔNG TY XĂNG DẦU BÌNH ĐỊNH

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, việc tối ưu hóa chi phí là một yếu tố sống còn đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Kế toán quản trị chi phí đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cần thiết cho các nhà quản lý trong việc ra quyết định. Đặc biệt, ngành xăng dầu, với vị trí chiến lược trong nền kinh tế quốc dân, cần có những biện pháp hiệu quả để kiểm soát chi phí nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh. Việc hoàn thiện kế toán quản trị tại Công ty Xăng dầu Bình Định không chỉ giúp công ty tối ưu hóa chi phí mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

II. Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Nghiên cứu về kế toán quản trị chi phí đã được nhiều tác giả thực hiện, tuy nhiên, phần lớn tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất. Đề tài này sẽ đi sâu vào việc phân tích thực trạng kế toán quản trị chi phí tại Công ty Xăng dầu Bình Định, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc kiểm soát chi phí trong doanh nghiệp thương mại, đặc biệt là trong lĩnh vực xăng dầu, còn nhiều hạn chế. Do đó, việc nghiên cứu và hoàn thiện kế toán quản trị chi phí là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty.

III. Mục đích nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu này là làm rõ các vấn đề lý luận về kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp thương mại, đồng thời đánh giá thực trạng tại Công ty Xăng dầu Bình Định. Nghiên cứu sẽ chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong công tác kế toán quản trị chi phí, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống này. Việc này không chỉ giúp công ty nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là kế toán quản trị chi phí tại Công ty Xăng dầu Bình Định, với phạm vi nghiên cứu tập trung vào năm tài chính 2018. Nghiên cứu sẽ sử dụng các phương pháp tiếp cận hệ thống để phân tích các đặc điểm của hệ thống kế toán quản trị chi phí tại công ty. Việc này sẽ giúp xác định rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác kế toán quản trị chi phí và từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

V. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sẽ áp dụng phương pháp điều tra thu thập số liệu và phân tích, tổng hợp để đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí tại Công ty Xăng dầu Bình Định. Các phương pháp này sẽ giúp xác định rõ ràng các vấn đề tồn tại trong hệ thống kế toán quản trị chi phí và đề xuất các giải pháp cải thiện. Việc sử dụng phương pháp phân tích so sánh cũng sẽ giúp làm rõ những điểm mạnh và điểm yếu của công tác kế toán quản trị chi phí tại công ty.

VI. Những đóng góp của đề tài

Đề tài nghiên cứu không chỉ hệ thống hóa các vấn đề lý luận về kế toán quản trị chi phí mà còn phân tích thực trạng tại Công ty Xăng dầu Bình Định. Những giải pháp đề xuất sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị chi phí, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty. Đặc biệt, nghiên cứu sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho các nhà quản lý trong việc ra quyết định và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, đang đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức. Theo ước tính, ngành xăng dầu đóng góp trên 50% lượng tiêu thụ nhiên liệu tại tỉnh Bình Định, thể hiện vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương và quốc gia. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao hiệu quả kinh doanh, các doanh nghiệp cần tối ưu hóa công tác quản trị chi phí, đặc biệt là kế toán quản trị chi phí nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho việc lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định.

Luận văn tập trung nghiên cứu hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại Công ty Xăng dầu Bình Định trong năm tài chính 2018. Mục tiêu cụ thể là phân tích thực trạng công tác kế toán quản trị chi phí, đánh giá ưu điểm và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, góp phần tăng lợi thế cạnh tranh cho công ty. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các khoản chi phí kinh doanh như giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính và các bảng biểu chi tiết của công ty.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ doanh nghiệp thương mại, đặc biệt trong ngành xăng dầu, nâng cao năng lực quản trị chi phí, góp phần ổn định và phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp thương mại, tập trung vào ba khái niệm chính:

• Kế toán quản trị chi phí: Là bộ phận của hệ thống kế toán quản trị, cung cấp thông tin về chi phí để hỗ trợ các chức năng quản lý như lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra và ra quyết định. Kế toán quản trị chi phí không chỉ cung cấp thông tin tài chính mà còn thông tin phi tài chính, linh hoạt theo nhu cầu quản trị nội bộ.

• Phân loại chi phí: Chi phí được phân loại theo nội dung kinh tế (tiền lương, vật tư, khấu hao), theo công cụ kinh tế (giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp), và theo ứng xử chi phí (chi phí cố định, biến đổi, hỗn hợp). Việc phân loại này giúp doanh nghiệp kiểm soát và phân tích chi phí hiệu quả.

• Phân tích chi phí – khối lượng – lợi nhuận (CVP): Mô hình phân tích mối quan hệ giữa chi phí, sản lượng và lợi nhuận nhằm hỗ trợ nhà quản trị đưa ra các quyết định kinh doanh linh hoạt, như định giá sản phẩm, điều chỉnh chi phí và doanh thu.

Ngoài ra, luận văn còn vận dụng các khái niệm về dự toán chi phí, kiểm soát chi phí và phân tích biến động chi phí để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống để phân tích đặc trưng xây dựng và áp dụng hệ thống kế toán quản trị chi phí tại Công ty Xăng dầu Bình Định. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, bảng dự toán chi phí, báo cáo kết quả kinh doanh năm 2018 của công ty; đồng thời sử dụng các biểu mẫu kế toán và tài liệu nội bộ liên quan.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh để đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí, phân tích biến động chi phí theo các nhân tố lượng và giá, so sánh chi phí thực tế với dự toán.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu năm tài chính 2018, với toàn bộ các khoản chi phí kinh doanh của công ty được phân tích chi tiết. Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ đầu năm 2019 đến cuối năm 2019.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, toàn diện và phù hợp với đặc thù doanh nghiệp thương mại trong ngành xăng dầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân loại và kiểm soát chi phí chưa đồng bộ: Công ty đã phân loại chi phí theo các khoản như tiền lương, bảo hiểm xã hội, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí vận chuyển, chi phí bảo quản, chi phí hoa hồng bán hàng,... Tuy nhiên, việc kiểm soát chi phí còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc xây dựng định mức và dự toán chi phí chưa sát với thực tế, dẫn đến biến động chi phí vượt dự toán khoảng 10-15%.

2. Biến động chi phí giá vốn hàng bán và chi phí bán hàng: So với dự toán, chi phí giá vốn hàng bán thực tế tăng khoảng 8%, chủ yếu do biến động về giá nguyên liệu và chi phí vận chuyển. Chi phí bán hàng biến động khoảng 12%, nguyên nhân do chi phí hoa hồng và chi phí hỗ trợ bán hàng tăng cao hơn dự kiến.

3. Chi phí quản lý doanh nghiệp có xu hướng tăng nhẹ: Chi phí quản lý doanh nghiệp tăng khoảng 5% so với dự toán, do chi phí văn phòng phẩm, chi phí công tác và chi phí đào tạo tuyển dụng phát sinh vượt kế hoạch. Tuy nhiên, công ty đã có các biện pháp kiểm soát chi phí hành chính hiệu quả hơn so với các năm trước.

4. Ứng dụng phần mềm kế toán và hệ thống báo cáo: Công ty đã áp dụng phần mềm kế toán hiện đại, giúp luân chuyển chứng từ và tổng hợp chi phí nhanh chóng, chính xác. Báo cáo chi phí kinh doanh được lập định kỳ, hỗ trợ nhà quản trị theo dõi và phân tích biến động chi phí kịp thời.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của biến động chi phí là do việc xây dựng định mức và dự toán chi phí chưa sát với điều kiện thực tế, đặc biệt trong bối cảnh giá nguyên liệu và chi phí vận chuyển biến động mạnh trên thị trường. So sánh với một số nghiên cứu trong ngành xăng dầu, mức biến động chi phí của Công ty Xăng dầu Bình Định tương đối thấp, cho thấy công tác kiểm soát chi phí đã có những cải tiến tích cực.

Việc áp dụng phần mềm kế toán và tổ chức bộ máy kế toán hợp lý đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chi phí. Tuy nhiên, công tác phân tích biến động chi phí và dự báo chi phí còn hạn chế, chưa tận dụng hết tiềm năng của kế toán quản trị chi phí trong việc hỗ trợ ra quyết định chiến lược.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ biến động chi phí theo từng khoản mục và bảng so sánh chi phí thực tế với dự toán, giúp minh họa rõ ràng mức độ hiệu quả trong kiểm soát chi phí của công ty.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống định mức và dự toán chi phí: Cần xây dựng lại hệ thống định mức chi phí dựa trên phương pháp kết hợp kỹ thuật và thống kê kinh nghiệm, cập nhật thường xuyên theo biến động thị trường. Mục tiêu giảm sai lệch dự toán chi phí xuống dưới 5% trong vòng 1 năm, do phòng Kế toán phối hợp với các phòng ban liên quan thực hiện.

2. Tăng cường phân tích biến động chi phí và báo cáo quản trị: Áp dụng các công cụ phân tích chi phí – khối lượng – lợi nhuận (CVP) để dự báo và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn. Thiết lập báo cáo phân tích biến động chi phí hàng tháng, giúp ban lãnh đạo kịp thời điều chỉnh kế hoạch kinh doanh.

3. Nâng cao năng lực đội ngũ kế toán quản trị: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kế toán quản trị chi phí và phân tích tài chính cho cán bộ kế toán và quản lý trong vòng 6 tháng tới, nhằm nâng cao kỹ năng và nhận thức về vai trò của kế toán quản trị chi phí.

4. Tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ và sử dụng phần mềm kế toán: Cải tiến quy trình luân chuyển chứng từ, tăng cường kiểm soát nội bộ để giảm thiểu sai sót và gian lận. Đầu tư nâng cấp phần mềm kế toán để tích hợp các chức năng phân tích chi phí nâng cao, hoàn thành trong vòng 12 tháng.

Các giải pháp trên nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả quản trị chi phí, giảm chi phí vượt dự toán, từ đó tăng lợi nhuận và sức cạnh tranh của Công ty Xăng dầu Bình Định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu: Giúp hiểu rõ vai trò và phương pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và ra quyết định chiến lược.

2. Phòng kế toán và tài chính các doanh nghiệp thương mại: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về phân loại chi phí, lập dự toán và kiểm soát chi phí, hỗ trợ công tác kế toán quản trị nội bộ.

3. Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về ứng dụng kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp thương mại, đặc biệt trong ngành xăng dầu.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tư vấn tài chính: Hỗ trợ đánh giá và xây dựng chính sách, hướng dẫn doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị chi phí, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Mỗi nhóm đối tượng có thể áp dụng các kiến thức và giải pháp trong luận văn để cải thiện công tác quản lý chi phí phù hợp với đặc thù và quy mô hoạt động của mình.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị chi phí khác gì so với kế toán tài chính?
   Kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin chi tiết, linh hoạt cho quản lý nội bộ nhằm lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định, trong khi kế toán tài chính tập trung báo cáo tổng quát cho các đối tượng bên ngoài như nhà đầu tư, cơ quan thuế.

2. Tại sao việc xây dựng định mức chi phí lại quan trọng?
   Định mức chi phí là cơ sở để lập dự toán và kiểm soát chi phí, giúp phát hiện chi phí vượt mức, từ đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

3. Phương pháp phân tích biến động chi phí được áp dụng như thế nào?
   Phân tích biến động chi phí dựa trên hai nhân tố chính là lượng và giá, giúp xác định nguyên nhân tăng giảm chi phí so với dự toán, ví dụ như biến động giá nguyên liệu hoặc thay đổi khối lượng tiêu thụ.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác kế toán quản trị chi phí?
   Cần hoàn thiện hệ thống định mức, tăng cường phân tích và báo cáo quản trị, đào tạo nhân sự chuyên môn và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí.

5. Kế toán quản trị chi phí hỗ trợ ra quyết định như thế nào?
   Thông qua cung cấp thông tin chi phí chi tiết và phân tích mối quan hệ chi phí – khối lượng – lợi nhuận, kế toán quản trị chi phí giúp nhà quản lý lựa chọn phương án kinh doanh tối ưu, định giá sản phẩm hợp lý và kiểm soát chi phí hiệu quả.

Kết luận

• Kế toán quản trị chi phí là công cụ thiết yếu giúp Công ty Xăng dầu Bình Định nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và lợi nhuận trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
• Thực trạng kế toán quản trị chi phí tại công ty còn tồn tại hạn chế trong xây dựng định mức và kiểm soát chi phí, dẫn đến biến động chi phí vượt dự toán khoảng 10-15%.
• Việc áp dụng phần mềm kế toán và tổ chức bộ máy kế toán hợp lý đã góp phần cải thiện công tác quản trị chi phí, tuy nhiên cần nâng cao hơn nữa năng lực phân tích và dự báo chi phí.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống định mức, tăng cường phân tích biến động chi phí, đào tạo nhân sự và tối ưu hóa quy trình kế toán nhằm nâng cao hiệu quả quản trị chi phí trong vòng 1-2 năm tới.
• Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng cho các doanh nghiệp thương mại, đặc biệt trong ngành xăng dầu, trong việc hoàn thiện kế toán quản trị chi phí để phát triển bền vững.

Để tiếp tục phát huy hiệu quả nghiên cứu, đề nghị các đơn vị liên quan triển khai các giải pháp đề xuất và theo dõi đánh giá định kỳ kết quả thực hiện. Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực quản trị chi phí, góp phần phát triển doanh nghiệp vững mạnh trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SƠ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ KTQT CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm kế toán quản trị chi phí Xã hội càng phát triển, hoạt động sản xuất kinh doanh càng được mở rộng, càng mang tính chất đa dạng, phức tạp thì nhu cầu thông tin càng trở nên bức thiết và quan trọng. Kế toán với chức năng thông tin và kiểm tra các hoạt động kinh tế - tài chính của một tổ chức để phục vụ nhu cầu quản lý của các đối tượng bên trong và bên ngoài tổ chức, doanh nghiệp lại còn có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay – giai đoạn toàn cầu hóa nền kinh tế, sự cạnh tranh mang tính chất phức tạp, khốc liệt.

Có thể nói chính chất lượng và hiệu quả của công tác kế toán ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả quản lý, điều hành tổ chức đề đạt được các mục tiêu đã đề ra. Xuất phát từ yêu cầu và tính chất thông tin cung cấp cho các đối tượng bên trong và bên ngoài tổ chức, có sự khác biệt nên thông tin kế toán được phân biệt thành thông tin kế toán tài chính và thông tin kế toán quản trị. Mặc dù kế toán quản trị mới được phát triển trong giai đoạn gần đây nhưng đã minh chứng được sự cần thiết và quan trọng của nó đối với công tác quản trị, điều hành các tổ chức, doanh nghiệp; đặc biệt là những tổ chức, doanh nghiệp có quy mô lớn, hoạt động đa lĩnh vực, đa ngành trong phạm vi rộng. Hiện nay, kế toán quản trị thật sự đã trở thành công cụ khoa học giúp nhà quản trị thực hiện tốt các chức năng hoạt động, kiểm soát và ra quyết định.

Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận của hệ thống kế toán, chính vì vậy, bản chất của kế toán quản trị chi phí trước hết thể hiện ở bản chất của kế e 8 toán. Trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu đời, có rất nhiều định nghĩa về kế toán dưới các góc độ khác nhau, tuy nhiên trong phần này tác giả chỉ phân tích hai định nghĩa cơ bản dưới góc độ bản chất và nội dung của kế toán. Thứ nhất, kế toán được định nghĩa là một bộ phận của hoạt động quản lý, với chức năng xử lý và cung cấp thông tin thực hiện về khách thể quản lý cho chủ thể quản lý, định nghĩa này hướng về bản chất của kế toán. Quá trình sản xuất ra của cải vật chất là yêu cầu tất yếu khách quan cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người.

Để quá trình sản xuất được thực hiện một cách có hiệu quả, nhất thiết phải có hoạt động quản lý, tức là hoạt động định hướng cho quá trình sản xuất và tổ chức thực hiện theo những hướng đã định. Trong hoạt động quản lý này, kế toán đóng vai trò là cầu nối thông tin giữa khách thể quản lý (quá trình sản xuất) và chủ thể quản lý. Thứ hai, kế toán được định nghĩa là một quá trình định dạng, đo lường, ghi chép và cung cấp các thông tin về hoạt động kinh tế của một tổ chức. Định nghĩa này hướng về nội dung của kế toán.

Dưới góc độ này, kế toán cần áp dụng hệ thống các phương pháp đặc thù (chứng từ, đối ứng tài khoản, tính giá và tổng hợp – cân đối) để cung cấp các thông tin phù hợp, tin cậy, nhất quán và so sánh được nhằm giúp cho những người sử dụng thông tin đưa ra được các quyết định đúng đắn đối với tổ chức. Như vậy, xét một cách tổng quát, kế toán quản trị chi phí có bản chất là một bộ phận của hoạt động quản lý và nội dung của kế toán quản trị chi phí là quá trình định dạng, đo lường, ghi chép và cung cấp các thông tin của chi phí hoạt động kinh tế của một tổ chức Để cụ thể hoá nội dung và chức năng quản trị chi phí chúng ta sẽ phân tích đối tượng sử dụng thông tin kế toán. Có hai loại đối tượng sử dụng thông tin kế toán là bên ngoài tổ chức và nội bộ tổ chức. Đối tượng sử dụng thông tin kế toán bên ngoài tổ chức là các e 9 cổ đông, ngân hàng, nhà cung cấp, khách hàng, cơ quan thuế, … Đối tượng sử dụng thông tin kế toán trong nội bộ tổ chức là các nhà quản lý các cấp (ban giám đốc và lãnh đạo các bộ phận) trong tổ chức.

Mặc dù cần đến thông tin về cùng một tổ chức, nhưng hai loại đối tượng này cần những thông tin với các tính chất khác nhau. Bên ngoài tổ chức cần thông tin tổng quát về tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh tế của tổ chức. Các nhà quản lý trong nội bộ trong tổ chức cần thông tin chi tiết theo từng mặt hoạt động nhằm đánh giá hiệu quả hoạt động và thiết lập kế hoạch trong tương lai cho tổ chức. Để cung cấp thông tin cho cả hai loại đối tượng này hệ thống kế toán trong tổ chức được chia thành hai bộ phận: hệ thống kế toán tài chính và hệ thống kế toán quản trị.

Kế toán tài chính chủ yếu cung cấp thông tin cho các chủ thể quản lý bên ngoài tổ chức, còn kế toán quản trị hướng tới mục tiêu cung cấp thông tin cho các chủ thể quản lý trong nội bộ tổ chức. Kế toán quản trị thường được định nghĩa là quá trình định dạng, đo lường, tích luỹ, phân tích, thiết lập, diễn giải và cung cấp thông tin tài chính và phi tài chính cho các nhà quản lý trong việc lập kế hoạch, đánh giá, kiểm soát tổ chức và bảo đảm cho việc sử dụng hợp lý các nguồn lực của tổ chức. Khái niệm này tập trung vào việc xác định nội dung, mục đích của kế toán quản trị, phân định ranh giới giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính. Mục đích chủ yếu của kế toán quản trị là cung cấp thông tin cho các nhà quản trị trong nội bộ tổ chức để đánh giá, kiểm soát quá trình hoạt động trong khi mục đích chủ yếu của kế toán tài chính là cung cấp cơ sở thông tin cho các nhà đầu tư, các ngân hàng, các đối tác ký kết các hợp đồng kinh tế đối với tổ chức.

Với mục đích khác nhau nên nội dung của kế toán quản trị và kế toán tài chính cũng khác nhau. Kế toán quản trị cung cấp thông tin hướng về tương laicủa tổ chức, trong khi kế toán tài chính cung cấp thông tin về quá khứ của tổ chức. Kế toán quản trị không chỉ cung cấp thông tin tài chính mà còn cung cấp thông tin phi tài chính về các quá trình e 10 hoạt động trong nội bộ tổ chức cũng như môi trường bên ngoài tổ chức. Hơn nữa, kế toán quản trị không phải tuân thủ theo các nguyên tắc, chuẩn mực kế toán ban hành mà được thực hiện một cách linh hoạt nhằm đáp ứng tốt nhất cho nhu cầu quản trị trong nội bộ tổ chức.

Bên cạnh khái niệm kế toán tài chính và kế toán quản trị còn có khái niệm kế toán chi phí. Theo Viện kế toán viên quản trị của Mỹ (IMA), kế toán chi phí được định nghĩa là “ kỹ thuật hay phương pháp để xác định chi phí cho một dự án, một quá trình hoặc một sản phẩm… Chi phí này được xác định bằng việc đo lường trực tiếp, kết chuyển tuỳ ý, hoặc phân bổ một cách có hệ thống và hợp lý”.Theo định nghĩa này, kế toán chi phí không phải là một bộ phận độc lập, một phân hệ thứ ba của hệ thống kế toán, mà kế toán chi phí vừa là một bộ phận của kế toán tài chính và vừa là một bộ phận của kế toán quản trị Dưới góc độ kế toán tài chính, bộ phận kế toán chi phí có chức năng tính toán, đo lường chi phí phát sinh trong tổ chức theo đúng các nguyên tắc kế toán để cung cấp thông tin về giá vốn hàng bán, các chi phí hoạt động trên báo cáo kết quả kinh doanh và giá trị hàng tồn kho trên bảng cân đối kế toán. Dưới góc độ kế toán quản trị, bộ phận kế toán chi phí có chức năng đo lường, phân tích về tình hình chi phí và khả năng sinh lời của các sản phẩm, dịch vụ, các hoạt động và các bộ phận của tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu năng của quá trình hoạt động kinh doanh. Bên cạnh quan điểm coi kế toán chi phí vừa là một bộ phận của kế toán tài chính và vừa là một bộ phận của kế toán quản trị còn có quan điểm đồng nhất kế toán chi phí với kế toán quản trị.

Quan điểm này xuất phát từ thực tế khách quan là thông tin chi phí cho các mục đích quản trị nội bộ ngày càng quan trọng đối với sự sống còn của tổ chức. Các nhà quản trị của tổ chức không phải đơn thuần chỉ cần quyết định được chi phí giá vốn của hàng bán hoặc dịch vụ cung cấp mà quan trọng hơn, họ cần phải có khả năng kiểm soát chi phí của e 11 các hoạt động và các quá trình trong ngắn hạn cũng như dài hạn. Theo tác giả, quan điểm đồng nhất kế toán chi phí với kế toán quản trị sẽ dẫn đến sự “thiên vị” khi xây dựng hệ thống kế toán chi phí trong các tổ chức. Hệ thống kế toán chi phí theo quan điểm này sẽ quá tập trung vào việc cung cấp thông tin cho quản trị nội bộ và sẽ sao nhãng việc cung cấp thông tin trung thực và khách quan cho việc lập các báo cáo tài chính.

Theo tác giả, quan điểm kế toán chi phí vừa có trong hệ thống kế toán tài chính và vừa có trong hệ thống kế toán quản trị là hoàn toàn hợp lý, trong đó bộ phận kế toán chi phí trong hệ thống kế toán quản trị được gọi là kế toán quản trị chi phí. Quan điểm này thể hiện đúng bản chất, chức năng của kế toán chi phí và sẽ giúp ích trong việc xây dựng hệ thống kế toán chi phí hiệu quả trong các tổ chức, với việc kết hợp hài hoà các mục tiêu của hệ thống kế toán tài chính và hệ thống kế toán quản trị.