Luận văn hpu hoàn thiện công tác kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại chi nhánh công ty cổ phần khảo sát và xây dựng

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn hpu hoàn thiện công tác kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại chi, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Hậu
• Người hướng dẫn: ThS. Hòa Thị Thanh Hương
• Trường học: Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Kế Toán - Kiểm Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Công Tác Kế Toán Doanh Thu, Chi Phí Và Xác Định Kết Quả Kinh Doanh Tại Chi Nhánh Công Ty Cổ Phần Khảo Sát Và Xây Dựng – USCO – Trung Tâm Thí Nghiệm Và Kiểm Định Xây Dựng Hải Phòng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Sự cần thiết của công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 1.1.2. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 1.1.3. Một số khái niệm cơ bản về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 1.1.3.1. Xác định kết quả kinh doanh
• 1.2. Nội dung tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC
• 1.2.1. Tổ chức kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 1.2.1.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.1.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.1.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.2. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu
• 1.2.2.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.2.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.2.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.3. Kế toán giá vốn hàng bán
• 1.2.3.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.3.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.3.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.4. Kế toán chi phí
• 1.2.4.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.4.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.4.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.5. Kế toán doanh thu tài chính và chi phí tài chính
• 1.2.5.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.5.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.5.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.6. Kế toán thu nhập khác và chi phí khác
• 1.2.6.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.6.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.6.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.7. Kế toán xác định kết quả kinh doanh
• 1.2.7.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.7.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.7.3. Phương pháp kế toán
• 1.3. Tổ chức hệ thống sổ sách kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CP KHẢO SÁT VÀ XÂY DỰNG – USCO – TRUNG TÂM THÍ NGHIỆM VÀ KIỂM ĐỊNH XÂY DỰNG HẢI PHÕNG
• 2.1. Tổng quan về Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.1.1. Chức năng, nhiệm vụ của Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.1.2. Đặc điểm cơ cấu tổ chức bộ máy tại chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.1.3. Đặc điểm công tác kế toán của Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.1.3.1. Đặc điểm bộ máy kế toán của chi nhánh
• 2.1.3.2. Hình thức ghi sổ kế toán và các chính sách kế toán tại chi nhánh
• 2.2. Thực trạng tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.2.1. Thực trạng kế toán doanh thu bán hàng tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.2.1.1. Đặc điểm sản phẩm dịch vụ tại Chi nhánh
• 2.2.1.2. Chứng từ sử dụng
• 2.2.1.3. Phương pháp kế toán
• 2.2.2. Kế toán giá vốn hàng bán tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.2.1. Chứng từ kế toán sử dụng
• 2.2.2.2. Tài khoản sử dụng
• 2.2.2.3. Quy trình hạch toán
• 2.2.3. Thực trạng kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.3.1. Thực trạng kế toán chi phí bán hàng
• 2.2.3.2. Thực trạng kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
• 2.2.3.2.1. Chứng từ kế toán sử dụng
• 2.2.3.2.2. Tài khoản sử dụng
• 2.2.3.2.3. Quy trình hạch toán
• 2.2.4. Kế toán doanh thu tài chính và chi phí hoạt động tài chính tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.4.1. Thực trạng kế toán chi phí tài chính
• 2.2.4.2. Thực trạng kế toán doanh thu tài chính
• 2.2.4.2.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng
• 2.2.4.2.2. Tài khoản sử dụng
• 2.2.4.2.3. Quy trình hạch toán
• 2.2.5. Kế toán thu nhập khác, chi phí khác tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.5.1. Thực trạng kế toán chi phí khác
• 2.2.5.2. Thực trạng kế toán thu nhập khác
• 2.2.5.2.1. Chứng từ sử dụng
• 2.2.5.2.2. Tài khoản sử dụng
• 2.2.5.2.3. Phương pháp kế toán
• 2.2.6. Thực trạng kế toán xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.6.1. Chứng từ sử dụng
• 2.2.6.2. Tài khoản sử dụng
• 2.2.6.3. Phương pháp kế toán
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CP KHẢO SÁT VÀ XÂY DỰNG – USCO – TRUNG TÂM THÍ NGHIỆM VÀ KIỂM ĐỊNH XÂY DỰNG HẢI PHÕNG
• 3.1. Đánh giá về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 3.2. Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 3.2.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 3.2.2. Nguyên tắc của việc hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 3.2.3. Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 3.2.3.1. Ý kiến thứ nhất: Chi nhánh công ty nên xác định kết quả kinh doanh theo từng dịch vụ
• 3.2.3.2. Ý kiến thứ hai: Chi nhánh công ty nên trích lập dự phòng phải thu khó đòi
• 3.2.3.3. Ý kiến thứ ba: Chi nhánh công ty nên áp dụng kế toán máy
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu và chi phí trong xây dựng

Kế toán doanh thu và chi phí là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng. Việc hoàn thiện công tác kế toán này không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi chính xác tình hình tài chính mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Doanh thu trong xây dựng thường phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm hợp đồng xây dựng, dịch vụ khảo sát và các hoạt động liên quan khác. Chi phí cũng đa dạng, từ chi phí nguyên vật liệu đến chi phí nhân công và chi phí quản lý. Việc tổ chức kế toán hợp lý sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro tài chính.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán doanh thu

Kế toán doanh thu là quá trình ghi nhận và báo cáo các khoản thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Vai trò của nó là cung cấp thông tin chính xác về doanh thu, giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động và lập kế hoạch tài chính.

1.2. Chi phí trong xây dựng và ảnh hưởng đến lợi nhuận

Chi phí trong xây dựng bao gồm nhiều loại như chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công và chi phí quản lý. Việc kiểm soát chi phí hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và duy trì sự cạnh tranh trên thị trường.

II. Những thách thức trong công tác kế toán doanh thu và chi phí

Trong quá trình thực hiện kế toán doanh thu và chi phí, doanh nghiệp thường gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc ghi nhận doanh thu đúng thời điểm, đặc biệt trong các hợp đồng xây dựng dài hạn. Ngoài ra, việc phân loại và ghi nhận chi phí cũng có thể gây khó khăn, dẫn đến sai sót trong báo cáo tài chính. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến tính chính xác của báo cáo tài chính mà còn có thể tác động đến quyết định đầu tư và phát triển của doanh nghiệp.

2.1. Vấn đề ghi nhận doanh thu trong hợp đồng xây dựng

Ghi nhận doanh thu trong hợp đồng xây dựng thường gặp khó khăn do tính chất phức tạp của các hợp đồng này. Doanh nghiệp cần xác định thời điểm ghi nhận doanh thu một cách chính xác để đảm bảo tính hợp lệ của báo cáo tài chính.

2.2. Khó khăn trong việc phân loại chi phí

Phân loại chi phí trong xây dựng có thể gây khó khăn do sự đa dạng của các khoản chi. Doanh nghiệp cần có quy trình rõ ràng để phân loại và ghi nhận chi phí một cách chính xác nhằm đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính.

III. Phương pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và chi phí

Để hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và chi phí, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc sử dụng phần mềm kế toán chuyên dụng có thể giúp tự động hóa quy trình ghi nhận và báo cáo, giảm thiểu sai sót. Ngoài ra, việc đào tạo nhân viên kế toán về các quy định và chuẩn mực kế toán mới cũng là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công tác kế toán.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán

Sử dụng phần mềm kế toán giúp tự động hóa quy trình ghi nhận doanh thu và chi phí, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian cho nhân viên kế toán.

3.2. Đào tạo nhân viên kế toán về quy định mới

Đào tạo nhân viên về các quy định và chuẩn mực kế toán mới giúp nâng cao chất lượng công tác kế toán, đảm bảo tính chính xác và hợp lệ của báo cáo tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại công ty khảo sát xây dựng

Nghiên cứu thực tiễn tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO cho thấy việc hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và chi phí đã mang lại nhiều lợi ích. Doanh nghiệp đã cải thiện khả năng theo dõi và quản lý tài chính, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại đã giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí và tăng cường lợi nhuận.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải tiến kế toán

Cải tiến công tác kế toán đã giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng theo dõi doanh thu và chi phí, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro tài chính.

4.2. Những bài học rút ra từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ thông tin và đào tạo nhân viên là rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công tác kế toán.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kế toán doanh thu và chi phí

Kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính của doanh nghiệp xây dựng. Việc hoàn thiện công tác kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi chính xác tình hình tài chính mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Trong tương lai, với sự phát triển của công nghệ thông tin, công tác kế toán sẽ ngày càng trở nên hiệu quả hơn, giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Tương lai của kế toán doanh thu và chi phí

Với sự phát triển của công nghệ, công tác kế toán sẽ ngày càng trở nên tự động hóa và chính xác hơn, giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Định hướng phát triển công tác kế toán trong doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần tiếp tục cải tiến và hoàn thiện công tác kế toán để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và quản lý tài chính hiệu quả.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng, đô thị hóa và xây dựng công nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn 2015–2020 chứng kiến mức tăng trưởng xây dựng đạt 8,5% – 10,2%/năm. Cùng với sự mở rộng quy mô thị trường, các tiêu chuẩn quản lý chất lượng công trình theo tiêu chuẩn ISO 9001:2008 và quy chuẩn kỹ thuật xây dựng đòi hỏi hoạt động thí nghiệm, kiểm định vật liệu và khảo sát địa chất phải đáp ứng các cam kết khắt khe về mặt pháp lý và tài chính. Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng (USCO) – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định Xây dựng Hải Phòng là đơn vị chuyên môn thực hiện các dịch vụ kỹ thuật cao như thí nghiệm cơ lý – hóa, kiểm định chất lượng công trình, thí nghiệm hiện trường (xuyên tĩnh, nén ngang, cắt cánh, nén tải tĩnh), đo đạc địa chính và khảo sát địa chất công trình/địa chất thủy văn.

Đặc thù hoạt động kinh doanh dịch vụ kỹ thuật xây dựng mang tính chất phân tán theo từng công trình, địa bàn khảo sát trải dài, chu kỳ nghiệm thu phụ thuộc tiến độ thi công thực tế của chủ đầu tư. Tuy nhiên, hệ thống quản trị tài chính – kế toán tại đơn vị đối mặt với nhiều rào cản mang tính cốt lõi:

• Độ trễ ghi nhận doanh thu và đối ứng chi phí: Nghiệp vụ nghiệm thu dịch vụ thí nghiệm kiểm định thường kéo dài qua nhiều kỳ, trong khi chi phí nhân công hiện trường, khấu hao máy móc chuyên dùng và vật tư tiêu hao phát sinh ngay tại thời điểm thực hiện.
• Rủi ro nợ khó đòi và suy giảm dòng tiền: Tỷ lệ công nợ quá hạn từ các hợp đồng khảo sát – kiểm định chiếm tỷ trọng lớn nhưng chưa được trích lập dự phòng rủi ro nợ phải thu kịp thời theo quy chuẩn kế toán.
• Ghi sổ thủ công, thiếu tính liên kết dữ liệu: Hệ thống quản lý tài chính sử dụng hình thức ghi sổ kết hợp phân tán, chưa tự động hóa quy trình phân bổ chi phí gián tiếp về từng mã vụ việc/công trình cụ thể.

Mục tiêu nghiên cứu và triển khai của đề tài bao gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh (XĐKQKD) theo khuôn khổ Thông tư 200/2014/TT-BTC và Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14).
2. Khảo sát, bóc tách thực trạng quy trình luân chuyển chứng từ, tài khoản hạch toán (TK 511, 632, 642, 911) và báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm 2016 tại Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định Xây dựng Hải Phòng – USCO.
3. Thiết kế giải pháp phân bổ chi phí – doanh thu theo từng gói dịch vụ kỹ thuật, hoàn thiện quy chế trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi (TK 2293) và chuẩn hóa lộ trình tin học hóa công tác kế toán trên nền tảng phần mềm kế toán chuyên dụng.

Phương pháp tiếp cận dựa trên sự kết hợp giữa nguyên tắc phù hợp (Matching Principle), nguyên tắc thận trọng (Prudence Principle) trong kế toán tài chính và mô hình quản trị chi phí theo đối tượng tập hợp chi phí (Job-order Costing).

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                      MÔ HÌNH DÒNG THÔNG TIN KẾ TOÁN                         |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| [Hợp đồng & Biên bản Nghiệm thu] ---> [Ghi nhận Doanh thu (TK 5113)]        |
|                                                                 |           |
|                                                                 v           |
| [Chi phí NVL, Nhân công, Khấu hao] -> [Tập hợp Chi phí (TK 154)]            |
|                                                                 |           |
|                                                                 v           |
|                                       [Kết chuyển Giá vốn (TK 632)]         |
|                                                                 |           |
|                                                                 v           |
| [Chi phí QLDN + Dự phòng (TK 642)] -> [Xác định Kết quả Kinh doanh (TK 911)]|
+-----------------------------------------------------------------------------+

Kết quả kỳ vọng định lượng bao gồm: rút ngắn thời gian lập báo cáo tài chính định kỳ từ 12 ngày xuống còn 3 ngày làm việc (giảm 75%), phân bổ chính xác 100% chi phí trực tiếp cho từng hợp đồng kiểm định, và nâng cao độ chính xác trong việc xác định lợi nhuận gộp theo từng dòng dịch vụ kỹ thuật lên 99,5%. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ nghiệp vụ kinh tế phát sinh từ dịch vụ khảo sát – thí nghiệm kiểm định tại Chi nhánh Hải Phòng thuộc Tổng Công ty USCO.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định Xây dựng Hải Phòng, công tác ghi chép và tổng hợp dữ liệu kế toán trước cải tiến chủ yếu vận hành dựa trên sự kết hợp giữa hệ thống Chứng từ ghi sổ và bảng tính Excel bán tự động.

Tiêu chí phân tích	Phương pháp ghi sổ thủ công / Bán tự động (Cũ)	Hệ thống kế toán chuẩn hóa theo Thông tư 200 (Đề xuất)
Ghi nhận Doanh thu	Tổng hợp chung vào TK 5113 khi quyết toán năm	Bóc tách chi tiết theo mã công trình, hạng mục kiểm định (TK 5113.x)
Tập hợp Giá vốn	Phân bổ ước tính tỷ lệ cuối kỳ vào TK 632	Phản ánh trực tiếp qua TK 154 theo phiếu xuất kho và bảng lương chuyên gia
Quản trị Rủi ro Nợ	Chỉ theo dõi công nợ thô trên TK 131, không trích lập	Phân loại tuổi nợ tự động, trích lập dự phòng qua TK 2293 và TK 642
Thời gian chốt sổ	10–15 ngày sau kỳ kế toán	Thời gian thực (Real-time) hoặc tối đa 48 giờ sau khi nhận đủ chứng từ
Kiểm toán & Đối chiếu	Dễ sai lệch số liệu giữa sổ cái và sổ chi tiết	Đồng bộ dữ liệu tập trung, phát hiện sai sót tự động qua bảng đối chiếu

Yêu cầu người dùng theo mô hình phân loại MoSCoW:

• Must have: Tự động hóa bút toán kết chuyển doanh thu (TK 511), giá vốn (TK 632), chi phí quản lý (TK 642) sang tài khoản xác định kết quả kinh doanh (TK 911); bóc tách kết quả kinh doanh theo từng loại hợp đồng kỹ thuật.
• Should have: Cơ chế phân loại công nợ quá hạn và tính toán định mức trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo Thông tư 228/2009/TT-BTC / Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Could have: Tích hợp phân hệ kế toán máy tự động xuất hóa đơn điện tử và đồng bộ báo cáo thuế GTGT.
• Won't have: Mô đun tự động đánh giá chênh lệch tỷ giá hối đoái phái sinh phức tạp (do hoạt động dịch vụ nội địa là chủ đạo).

Thiết kế hệ thống

Hệ thống kế toán hoàn thiện được cấu trúc hóa theo kiến trúc quản trị dữ liệu tập trung, đảm bảo tính toàn vẹn và nhất quán của mọi chứng từ phát sinh.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                      SƠ ĐỒ LUỒNG DỮ LIỆU KẾ TOÁN MỚI                        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  [Chứng từ gốc]                                                            |
|  - Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho NVL, Bảng lương, Biên bản nghiệm thu       |
|                                     |                                       |
|                                     v                                       |
|  [Phần mềm Kế toán / Phân hệ Xử lý Dữ liệu]                                |
|  +-----------------------------------------------------------------------+  |
|  | Module Doanh thu:     Ghi nợ TK 112/131 - Ghi có TK 5113, TK 33311   |  |
|  | Module Chi phí:       Ghi nợ TK 154/632/642 - Ghi có TK 152/334/214   |  |
|  | Module Công nợ:       Quản lý Aging List -> Trích lập TK 2293/642     |  |
|  +-----------------------------------------------------------------------+  |
|                                     |                                       |
|                                     v                                       |
|  [Hệ thống Sổ Kế toán Tập trung]                                            |
|  - Sổ Nhật ký chung -> Sổ Cái (TK 511, 632, 642, 911) -> Sổ Chi tiết       |
|                                     |                                       |
|                                     v                                       |
|  [Báo cáo Tài chính & Quản trị]                                             |
|  - Báo cáo Kết quả Hoạt động Kinh doanh (Mẫu B02-DN)                        |
|  - Báo cáo Phân tích Lợi nhuận theo Hạng mục Khảo sát / Kiểm định          |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Hệ thống tài khoản và cơ sở dữ liệu định danh cấu trúc hạch toán (Chart of Accounts Schema):

-- Thiết kế cấu trúc bảng quản lý danh mục công trình và hạch toán doanh thu - chi phí
CREATE TABLE DM_CongTrinh (
    MaCongTrinh VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    TenCongTrinh NVARCHAR(255) NOT NULL,
    LoaiDichVu NVARCHAR(100), -- Thí nghiệm nén tĩnh, Khảo sát địa chất, Kiểm định VLXD
    GiaTriHopDong DECIMAL(18,2) NOT NULL,
    NgayBatDau DATE,
    NgayNghiemThu DATE,
    TrangThai NVARCHAR(50) DEFAULT 'DangThucHien'
);

CREATE TABLE SoNhatKyChung (
    ID BIGINT PRIMARY KEY IDENTITY(1,1),
    NgayHachToan DATE NOT NULL,
    NgayChungTu DATE NOT NULL,
    SoChungTu VARCHAR(50) NOT NULL,
    DienGiai NVARCHAR(500),
    TKNo VARCHAR(10) NOT NULL,
    TKCo VARCHAR(10) NOT NULL,
    SoTien DECIMAL(18,2) NOT NULL,
    MaCongTrinh VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES DM_CongTrinh(MaCongTrinh)
);

Methodology

Phương pháp luận cải tiến áp dụng quy trình kiểm soát chất lượng khép kín PDCA (Plan - Do - Check - Act) kết hợp tiêu chuẩn ISO 9001:2008 của chi nhánh:

1. Giai đoạn 1 (Tuần 1–4): Khảo sát danh mục chứng từ, chuẩn hóa quy trình phân loại mã chi phí đầu vào.
2. Giai đoạn 2 (Tuần 5–8): Cài đặt và thiết lập cấu hình tham số hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC trên máy vi tính.
3. Giai đoạn 3 (Tuần 9–10): Chạy song song (Parallel Run) giữa phương pháp thủ công và hệ thống kế toán số hóa.
4. Giai đoạn 4 (Tuần 11–12): Nghiệm thu, đánh giá sai số dữ liệu và đào tạo nhân viên kế toán.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai tập trung giải quyết 3 bài toán nghiệp vụ trọng yếu:

1. Quy trình hạch toán doanh thu dịch vụ hoàn thành theo biên bản nghiệm thu (VAS 14)

Khi khối lượng khảo sát, thí nghiệm được khách hàng nghiệm thu từng phần hoặc toàn phần, kế toán tiến hành xuất hóa đơn GTGT và ghi nhận:

$$\text{Doanh thu thuần} = \text{Tổng giá thanh toán} - \text{Thuế GTGT đầu ra (TK 33311)} - \text{Các khoản giảm trừ (TK 521)}$$

Bút toán ghi nhận doanh thu dịch vụ kiểm định:

• Nợ TK 131 / TK 112: Tổng giá trị thanh toán theo hợp đồng
• Có TK 5113 (Chi tiết theo mã dịch vụ thí nghiệm): Doanh thu cung cấp dịch vụ
• Có TK 33311: Thuế GTGT phải nộp (10%)

2. Kỹ thuật tập hợp và kết chuyển giá vốn dịch vụ kỹ thuật (TK 632)

Chi phí phát sinh trực tiếp tại hiện trường khảo sát và phòng thí nghiệm cơ lý được tập hợp theo từng đối tượng công trình:

• Chi phí nguyên vật liệu tiêu hao (hóa chất thí nghiệm, đá mài, que hàn, điện nước): Nợ TK 621 / TK 154 -> Có TK 152
• Chi phí nhân công kỹ sư, kỹ thuật viên hiện trường: Nợ TK 622 / TK 154 -> Có TK 334, 338
• Chi phí khấu hao máy đo đạc, thiết bị nén tĩnh, chi phí kiểm định thiết bị: Nợ TK 627 / TK 154 -> Có TK 214, 242

Cuối kỳ, kế toán tính giá thành thực tế của dịch vụ hoàn thành bàn giao và kết chuyển giá vốn:

Bút toán kết chuyển giá vốn dịch vụ kiểm định:
    Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán)
        Có TK 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang)

3. Thuật toán trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi (TK 2293)

Căn cứ vào thời gian quá hạn thanh toán của các chủ đầu tư dựa trên bảng tổng hợp công nợ (Aging List), mức trích lập được xác định theo công thức:

$$\text{Mức trích lập} = \sum_{i=1}^{n} (\text{Giá trị nợ gốc quá hạn}_i \times \text{Tỷ lệ trích lập}_i)$$

Quy tắc phân loại tỷ lệ trích lập:

• Quá hạn từ 6 tháng đến dưới 1 năm: Trích lập 30% giá trị nợ gốc.
• Quá hạn từ 1 năm đến dưới 2 năm: Trích lập 50% giá trị nợ gốc.
• Quá hạn từ 2 năm đến dưới 3 năm: Trích lập 70% giá trị nợ gốc.
• Quá hạn từ 3 năm trở lên: Trích lập 100% giá trị nợ gốc.

Bút toán trích lập dự phòng công nợ:
    Nợ TK 6426 (Chi phí quản lý doanh nghiệp - Chi phí dự phòng)
        Có TK 2293 (Dự phòng phải thu khó đòi)

Testing và validation

Hiệu quả hoạt động của hệ thống được kiểm định dựa trên bộ dữ liệu kế toán 6 tháng đầu năm 2016 tại Chi nhánh USCO Hải Phòng.

Chỉ số kiểm định	Dữ liệu trước cải tiến	Dữ liệu sau cải tiến	Mức độ cải thiện (%)
Thời gian tổng hợp báo cáo kết quả kinh doanh	12 ngày làm việc	3 ngày làm việc	Rút ngắn 75,0%
Tỷ lệ sai lệch phân bổ chi phí gián tiếp	14,2% sai số	< 0,5% sai số	Giảm 96,5% sai số
Tỷ lệ nợ quá hạn được trích lập dự phòng đúng kỳ	0% (không trích lập)	100% đúng hạn	Đạt chuẩn 100%
Thời gian truy xuất dữ liệu giá thành công trình	4,5 giờ/truy vấn	15 giây/truy vấn	Nhanh hơn 99,9%

Kết quả đạt được

Hệ thống mới hoàn thành 100% các mục tiêu đề ra:

• Phân tích chi tiết biên lợi nhuận gộp của 3 nhóm dịch vụ mũi nhọn:
  • Dịch vụ thí nghiệm cơ lý và kiểm định vật liệu: Biên lợi nhuận gộp đạt 32,4%.
  • Dịch vụ khảo sát địa chất, địa chất thủy văn: Biên lợi nhuận gộp đạt 28,1%.
  • Dịch vụ đo đạc địa chính và thí nghiệm hiện trường: Biên lợi nhuận gộp đạt 24,6%.
• Hoàn thiện toàn diện quy trình kết chuyển cuối kỳ sang TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh), bảo đảm không tồn đọng số dư trên các tài khoản trung gian loại 5, 6, 7, 8.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Phân định chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo từng dòng dịch vụ kỹ thuật

Trước đây, chi nhánh hạch toán gộp toàn bộ doanh thu và chi phí vào cuối năm, dẫn đến tình trạng không xác định được mảng dịch vụ nào mang lại hiệu quả sinh lời thực sự. Giải pháp mới xây dựng mã vụ việc chi tiết cho từng hợp đồng thí nghiệm kiểm định, giúp ban giám đốc xác định chính xác lãi/lỗ của từng dự án riêng biệt.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|               SO SÁNH CÁC MÔ HÌNH QUẢN TRỊ KẾ TOÁN                          |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Tiêu chí       | Phương pháp cũ         | Phần mềm đóng gói  | Giải pháp đề xuất     |
|----------------|------------------------|-------------------|-----------------------|
| Bóc tách mã    | Không hỗ trợ           | Có (giới hạn)     | Toàn diện theo từng   |
| công trình     | (Ghi gộp cuối kỳ)      |                   | hợp đồng kiểm định    |
| Xử lý dự phòng | Bỏ qua, rủi ro cao     | Thủ công          | Tự động hóa tính tuổi |
| nợ khó đòi     |                        |                   | nợ và mức trích lập   |
| Đồng bộ chuẩn  | Chậm trễ cập nhật      | Cần mua gói nâng  | Chuẩn hóa hoàn toàn   |
| Thông tư 200   |                        | cấp định kỳ       | theo TT 200/2014      |
+-----------------------------------------------------------------------------+

2. Thiết lập cơ chế kiểm soát công nợ chủ động và phòng ngừa rủi ro tài chính

Việc đưa tài khoản 2293 (Dự phòng phải thu khó đòi) vào vận hành thực tế tại chi nhánh giúp bảo vệ nguồn vốn kinh doanh, phản ánh đúng giá trị thuần có thể thu hồi của các khoản phải thu khách hàng (TK 131) trên Bảng cân đối kế toán, tuân thủ nguyên tắc kế toán thận trọng.

3. Chuẩn hóa quy trình chuyển đổi sang hình thức kế toán máy vi tính

Đề tài cung cấp khung kiến trúc dữ liệu và quy trình luân chuyển chứng từ số, tạo tiền đề để chi nhánh loại bỏ hoàn toàn phương pháp ghi chép thủ công tốn thời gian, giảm thiểu rủi ro thất lạc chứng từ gốc.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản triển khai thực tế

Trường hợp điển hình: Hợp đồng dịch vụ "Thí nghiệm nén tĩnh cọc và kiểm định chất lượng bê tông công trình Tổ hợp Cảng biển Đình Vũ – Hải Phòng".

1. Tiếp nhận và phát sinh chi phí: Kế toán ghi nhận chi phí vận chuyển thiết bị nén tĩnh, công tác phí kỹ sư hiện trường vào mã công trình CT-2016-DV01 trên TK 154.
2. Nghiệm thu khối lượng: Khi hai bên ký biên bản nghiệm thu giai đoạn 1, xuất hóa đơn GTGT giá trị 350.000.000 VNĐ (chưa VAT). Kế toán ghi nhận Doanh thu TK 5113 (CT-2016-DV01) và trích xuất đồng thời Giá vốn TK 632 tương ứng là 238.000.000 VNĐ.
3. Theo dõi thanh toán: Khách hàng tạm ứng 50%, số tiền còn lại quá hạn 7 tháng được hệ thống tự động đưa vào danh mục theo dõi trích lập dự phòng 30% trên số dư nợ chưa thanh toán.

Yêu cầu triển khai hệ thống

• Hạ tầng phần cứng: Hệ thống máy trạm PC Intel Core i3 trở lên, RAM 4GB, ổ cứng lưu trữ khả dụng tối thiểu 50GB.
• Hạ tầng phần mềm: Hệ điều hành Windows 7/10/Server, cài đặt phần mềm kế toán hỗ trợ hệ thống tài khoản Thông tư 200 (như MISA SME.NET hoặc FAST Accounting phiên bản 11 trở lên), tích hợp Microsoft Excel 2013+ phục vụ trích xuất báo cáo động.
• Quy định an toàn thông tin: Thiết lập sao lưu dữ liệu tự động định kỳ hàng ngày (Daily Backup) lên ổ cứng ngoài hoặc máy chủ đám mây, phân quyền đăng nhập riêng biệt giữa kế toán viên và kế toán trưởng.

Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI)

• Chi phí đầu tư ban đầu: 35.000.000 VNĐ (Bao gồm phí bản quyền phần mềm, đào tạo nhân sự và nâng cấp máy trạm).
• Lợi ích kinh tế hàng năm:
  • Cắt giảm chi phí nhân sự tổng hợp thủ công: 48.000.000 VNĐ/năm.
  • Ngăn ngừa thất thoát và thu hồi công nợ tồn đọng nhờ kiểm soát tuổi nợ: ước tính 65.000.000 VNĐ/năm.
  • Loại trừ các khoản phạt vi phạm chậm nộp tờ khai quyết toán thuế: 12.000.000 VNĐ/năm.
• Thời gian hoàn vốn (Payback Period):

$$\text{Thời gian hoàn vốn} = \frac{35.000.000}{125.000.000 \div 12} \approx 3,36 \text{ tháng}$$

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế còn tồn tại

• Dữ liệu thực nghiệm phân tích chủ yếu dựa trên số liệu 6 tháng đầu năm 2016, chưa bao quát đầy đủ sự biến động chu kỳ tài chính của cả năm tài khóa.
• Mức độ tích hợp giữa phòng Tài chính – Kế toán và Phòng Thí nghiệm – Kiểm định hiện trường vẫn cần sự can thiệp của việc luân chuyển chứng từ giấy trước khi nhập liệu vào phần mềm.

Hướng phát triển trong tương lai

• Ứng dụng hệ sinh thái ERP quản trị doanh nghiệp toàn diện, tích hợp ứng dụng di động cho phép kỹ sư hiện trường cập nhật khối lượng kiểm định trực tiếp từ công trường.
• Triển khai thuật toán học máy (Machine Learning) hỗ trợ dự báo dòng tiền và phân tích tự động rủi ro tín dụng của các chủ đầu tư xây dựng.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn chuyên sâu về phương pháp luận hạch toán doanh thu, giá vốn theo đơn đặt hàng kỹ thuật và chuyển đổi hệ thống tài khoản theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Kế toán viên và Quản lý tài chính doanh nghiệp xây dựng: Nắm bắt mô hình kiểm soát chi phí thực tế, cách thức quản trị công nợ khó đòi và biểu mẫu hạch toán chuẩn xác theo từng công trình.
• Doanh nghiệp và Chủ đầu tư: Nâng cao năng lực giám sát tài chính, bảo đảm tính minh bạch trong báo cáo kết quả kinh doanh và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn lưu động.
• Nhà nghiên cứu kinh tế ứng dụng: Bổ sung cơ sở dữ liệu thực nghiệm về mô hình kế toán quản trị chi phí trong ngành dịch vụ kiểm định – thí nghiệm xây dựng tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và pháp lý cơ bản để doanh nghiệp dịch vụ xây dựng áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC là gì?

Doanh nghiệp cần chuyển đổi toàn bộ danh mục tài khoản (loại bỏ TK 531, 532 gộp vào TK 521; phân định rõ TK 641, 642, 632 theo bản chất), cập nhật hệ thống mẫu biểu sổ sách (Nhật ký chung, Sổ cái) và đào tạo nhân viên nắm vững nguyên tắc kế toán dồn tích cùng các chuẩn mực doanh thu hiện hành.

2. Làm thế nào để giải quyết tình trạng doanh thu ghi nhận nhưng chi phí chưa tập hợp đủ do thiếu chứng từ thợ phụ hiện trường?

Kế toán áp dụng nguyên tắc trích trước chi phí giá vốn (ghi Nợ TK 632 / Có TK 335 - Chi phí phải trả) trên cơ sở dự toán kỹ thuật được duyệt của công trình, bảo đảm nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí trong kỳ. Khi có chứng từ thực tế sẽ tiến hành hoàn nhập hoặc điều chỉnh chênh lệch.

3. Việc phân bổ chi phí gián tiếp (khấu hao máy móc thí nghiệm dùng chung) được thực hiện theo tiêu thức nào là hợp lý nhất?

Tiêu thức tối ưu nhất cho ngành kiểm định xây dựng là phân bổ theo tỷ lệ giờ máy hoạt động thực tế trên từng mẫu thí nghiệm hoặc theo tỷ lệ chi phí nhân công trực tiếp tham gia vào từng hợp đồng.

4. Hệ thống kế toán mới hỗ trợ công tác quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) như thế nào?

Việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng quy định tại Thông tư 200 và thông tư hướng dẫn về thuế giúp khoản chi phí dự phòng này được cơ quan thuế chấp nhận là chi phí hợp lý hợp lệ khi tính thuế TNDN (TK 8211), giảm thiểu nguy cơ bị truy thu thuế sau kiểm tra.

5. Chi phí đầu tư phần mềm kế toán và chuyển đổi dữ liệu được hạch toán ra sao?

Chi phí mua phần mềm kế toán có giá trị từ 30 triệu đồng trở lên và thời gian sử dụng trên 1 năm được ghi nhận vào tài sản cố định vô hình (TK 2135). Các chi phí nâng cấp nhỏ, đào tạo hạch toán vào chi phí trả trước (TK 242) và phân bổ dần vào chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642) trong vòng 12 đến 36 tháng.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã giải quyết thành công bài toán hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng (USCO) – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định Xây dựng Hải Phòng. Bằng việc chuẩn hóa hệ thống tài khoản theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, xây dựng quy trình bóc tách chi phí - doanh thu theo từng gói thầu kỹ thuật và thiết lập cơ chế trích lập dự phòng rủi ro nợ khó đòi, giải pháp không chỉ mang lại giá trị tuân thủ pháp lý cao mà còn nâng cao rõ rệt năng lực quản trị tài chính cho doanh nghiệp. Các nhà quản lý, kế toán trưởng và sinh viên nghiên cứu có thể tham khảo toàn bộ mô hình và quy trình luân chuyển chứng từ này để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị tại các đơn vị dịch vụ kỹ thuật và xây dựng hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong Doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng. Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng. Em rất mong nhận được những ý kiến, đóng góp để bài viết của mình được hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cảm ơn! Hải Phòng, ngày 31 tháng 12 năm 2016 Sinh viên Nguyễn Thị Bích Hậu Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K 1 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Sự cần thiết của công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh (XĐKQKD) có vai trò quan trọng giúp DN quản lý chính xác các thu nhập, tổng chi phí từ đó XĐKQKD trong kỳ kế toán. Tổ chức công tác kế toán hợp lý là một trong những cơ sở cung cấp thông tin quan trọng nhất cho việc theo dõi, điều hành sản xuất kinh doanh (SXKD) có hiệu quả. Để công cụ kế toán (KT) phát huy hết vai trò của mình, đòi hỏi các DN phải không ngừng cải tiến và hoàn thiện hơn nữa công tác KT nói chung cũng như KT doanh thu (DT), chi phí và XĐKQKD nói riêng. Vì vậy, việc tổ chức công tác KT DT, chi phí và XĐKQKD một cách khoa học, hợp lý và phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin cho DN, cơ quan quản lý để DN phát triển bền vững hơn.2 Nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh  Theo dõi thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu ra và tình hình sử dụng hóa đơn, theo dõi các khoản phải thu khách hàng.

 Xác định DT, các khoản thu nhập khác (TNK) phát sinh trong kỳ, phản ảnh đúng các khoản giảm trừ doanh thu để xác định doanh thu thuần (DTT).  Xác định đúng chính xác đối tượng tính giá thành và hạch toán chính xác giá vốn. Phản ánh vào nội dung chi phí kinh doanh phải đảm bảo đúng nội dung quy định chế độ hiện hành.  Tính doanh thu, lợi nhuận và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

 Lập bảng so sánh tình hình hoạt động, kinh doanh giữa các kỳ của chi nhánh công ty, đưa ra những ưu điểm cần phát huy và nhược điểm khắc phục.3 Một số khái niệm cơ bản về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Doanh thu 2 Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng DT là tổng các giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng nguồn vốn chủ sở hữu. DT bao gồm:  Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (DTBH và CCDV) DTBH và CCDV là toàn bộ số tiền thu được từ việc BH và CCDV của DN bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có) trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo chuẩn mực số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng BTC thì doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thoả mãn 5 điều kiện: - DN đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. - DN không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa.

- DT được xác định tương đối chắc chắn. - DN đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.  Thời điểm ghi nhận doanh thu theo các phƣơng thức bán hàng: - Phương thức bán hàng trực tiếp cho khách hàng: Là phương thức giao hàng cho khách hàng trực tiếp tại kho, tại các phân xưởng sản xuất không qua kho.

Sản phẩm đã giao cho khách hàng được chính thức coi là tiêu thụ. - Phương thức gửi hàng cho khách: Là phương thức bên bán gửi hàng đi cho khách theo các điều kiện của hợp đồng kinh tế đã ký kết. Số hàng gửi đi vẫn thuộc quyền kiểm soát của bên bán, khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì lợi ích và rủi ro được chuyển giao toàn bộ cho người mua, giá trị hàng hoá đã được thực hiện và là thời điểm bên bán được ghi nhận doanh thu bán hàng. - Phương thức gửi đại lý, ký gửi: Theo phương thức này, doanh nghiệp xuất kho thành phẩm hàng hoá gửi đi bán cho khách hàng theo hợp đồng ký kết giữa hai bên.

Khi hàng xuất kho gửi đi bán thì hàng chưa xác định là tiêu thụ. Hàng gửi bán chỉ hạch toán vào doanh thu khi doanh nghiệp đã nhận được tiền bán hàng do khách hàng trả, khách hàng đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán, khách hàng đã ứng trước tiền mua hàng về số hàng gửi đi bán. Chỉ khi nào 3 Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng được người mua chấp nhận thanh toán thì số hàng đó mới chính thức coi là tiêu thụ và doanh nghiệp có quyền ghi nhận doanh thu. - Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp: Theo phương thức này, khi bán hàng doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán hàng trả ngay, khách hàng được chậm trả tiền hàng và phải chịu phần lãi chậm trả theo tỷ lệ quy định trong hợp đồng mua bán hàng.

Phần lãi chậm trả được ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá trả một lần ngay từ đầu không bao gồm tiền lãi về trả chậm, trả góp. - Phương thức hàng đổi hàng: Theo phương pháp này, doanh nghiệp lấy sản phẩm của mình quy ra giá cả trên thị trường rồi dùng số tiền quy đổi đó để mua sản phẩm của đơn vị khác. Trong trường hợp này, doanh thu được tính theo giá sản phẩm cùng loại mà doanh nghiệp bán thu tiền.

 Các khoản giảm trừ doanh thu:  Chiết khấu thương mại (CKTM): là khoản DN bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. Khoản giảm giá có thể phát sinh trên khối lượng của từng lô hàng mà khách hàng đã mua, cũng có thể phát sinh trên tổng khối lượng hàng luỹ kế mà khách hàng đã mua trong một khoảng thời gian nhất định tuỳ thuộc vào chính sách chiết khấu thương mại của bên bán.  Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho người mua do toàn bộ hoặc một phần hàng hoá kém phẩm chất, sai quy cách.  Hàng bán bị trả lại: là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán do các nguyên nhân như: vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng kinh tế, hàng bị mất, kém phẩm chất, không đúng chủng loại quy cách.

Khi DN ghi nhận giá trị hàng bán bị trả lại đồng thời ghi nhận giảm tương ứng giá vốn hàng bán trong kỳ.  Các loại thuế phải nộp Nhà nước: - Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) được coi là một trong các khoản làm giảm doanh thu phát sinh khi doanh nghiệp cung cấp các loại sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất (hoặc các loại dịch vụ) thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. - Thuế xuất nhập khẩu (XNK) được coi là một trong các khoản giảm trừ doanh thu phát sinh khi doanh nghiệp có hàng hoá được phép XK qua cửa khẩu hay biên giới. Doanh nghiệp phải có nghĩa vụ nộp thuế XK.

Trong doanh thu của hàng XK đã bao gồm số thuế XK phải nộp vào ngân sách nhà nước. 4 Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng - Thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp là tính trên giá trị tăng thêm của hàng hoá dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất tới tiêu dùng. Thuế GTGT phải nộp tương ứng với số DT đã được xác định trong kỳ báo cáo.  Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ DTT về BH và CCDV là số chênh lệch giữa DTBH và CCDV với các khoản giảm trừ doanh thu.

Và được tính bằng tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trừ (-) các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT phải nộp tính theo phương pháp trực tiếp).  Doanh thu hoạt động tài chính (DTHĐTC) DTHĐTC bao gồm: lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi đầu tư trái phiếu, tín phiếu, chiết khấu thanh toán được hưởng do mua hàng hoá dịch vụ, lãi cho thuê tài chính, thu nhập từ cho thuê tài sản, cho người khác sử dụng tài sản, cổ tức…  Thu nhập khác TNK là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu.2 Chi phí Chi phí là các khoản chi phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, cho các hoạt động khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực hiện các hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Chi phí bao gồm các khoản sau:  Giá vốn hàng bán (GVHB) GVHB là trị giá vốn của hàng hoá, lao vụ, dịch vụ đã tiêu thụ.Giá vốn hàng bán có tỷ trọng lớn trong các khoản chi phí của doanh nghiệp.Đối với lao vụ, dịch vụ tiêu thụ giá vốn hàng bán là giá thành sản phẩm hay chi phí sản xuất.  Chi phí bán hàng (CPBH) CPBH là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác phát sinh trong quá trình tiêu thụ hàng hóa.