Chương I: Lý luận chung về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp Chương II: Thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Như Hà Chương III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Như Hà Sau một thời gian thực tập, cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của Thạc sĩ Nguyễn Bích Liên và các anh chị trong phòng kế toán – tài chính Công ty TNHH Thƣơng mại và Xây dựng Nhƣ Hà, em đã hoàn thành bài khóa luận này. Tuy nhiên do thời gian thực tập còn ngắn và kiến thức của bản thân em còn hạn chế nên bài khóa luận của em không tránh khỏi thiếu sót. Em kính mong nhận đƣợc sự chỉ bảo của các thầy cô giáo cùng các bạn để bài khóa luận của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! SV: Hoàng Thị Trinh Lớp: KTB_K15 Khóa luận tốt nghiệp 3 Học viên ngân hàng CHƢƠNG 1.
LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Đặc điểm sản xuất xây lắp ảnh hƣởng đến kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp Sản xuất xây lắp là một ngành sản xuất có tính chất công nghiệp. Tuy nhiên đó là một ngành sản xuất công nghiệp đặc biệt. Sản phẩm xây dựng cơ bản đƣợc tiến hành sản xuất một cách liên tục, từ khâu thăm dò, điều tra khảo sát đến thiết kế thi công và quyết toán công trình khi hoàn thành.
Sản xuât xây dựng cơ bản cũng có tính dây chuyền, giữa các khâu của hoạt động sản xuất có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nếu một khâu ngừng trệ sẽ ảnh hƣởng đến hoạt động sản xuất của các khâu khác. Sản phẩm xây lắp mang tính chất riêng lẻ, sản phẩm xây lắp không có sản phẩm nào giống sản phẩm nào, mỗi sản phẩm có yêu cầu về mặt thiết kế mỹ thuật, kết cấu, hình thức, địa điểm xây dựng. Chính vì vậy, mỗi sản phẩm xây lắp đều có yêu cầu về mặt tổ chức quản lý, tổ chức thi công và biện pháp thi công phù hợp với đặc điểm của từng công trình cụ thể, có nhƣ vậy việc sản xuất thi công mới mang lại hiệu quả cao và đảm bảo cho sản xuất đƣợc liên tục. Do sản phẩm có tính chất đơn chiếc và đƣợc sản xuất theo đơn đặt hàng nên chi phí bỏ vào sản xuất thi công cũng hoàn toàn khác nhau giữa các công trình, ngay cả khi công trình thi công theo các thiết kế mẫu nhƣng đƣợc xây dựng ở những địa điểm khác nhau với các điều kiện thi công khác nhau thì CPSX cũng khác nhau.
Việc tập hợp các chi phí sản xuất, tính giá thành và xác định kết quả thi công xây lắp cũng đƣợc tính cho từng sản phẩm xây lắp riêng biệt, sản xuất xây lắp đƣợc thực hiện theo đơn đặt hàng của khách hàng nên ít phát sinh chi phí trong quá trình lƣu thông. Sản phẩm xây lắp có giá trị lớn, khối lượng công trình lớn, thời gian thi công tương đối dài, có công trình phải xây dựng nhiều năm mới xong. Trong sản xuất thi công xây lắp chƣa tạo ra sản phẩm cho xã hội nhƣng lại sử dụng nhiều vật tƣ, nhân lực của xã hội. Do đó khi lập kế hoạch xây lắp cần cân nhắc, thận trọng, nêu rõ các yêu cầu về vật tƣ, tiền vốn, nhân công.
Việc quản lý theo dõi quá trình sản xuất thi công phải chặt chẽ, đảm bảo sử dụng vốn tiết kiệm, nhƣng vẫn đảm bảo chất lƣợng thi công công trình. Do thời gian thi công tƣơng đối dài nên kỳ tính giá thành thƣờng không xác định hàng tháng nhƣ trong sản xuất công nghiệp mà đƣợc xác định theo thời điểm khi công trình, hạng mục công trình hoàn thành hay thực hiện bàn giao thanh toán theo giai đoạn quy ƣớc tuỳ thuộc vào kết cấu, đặc điểm kỹ thuật và khả năng về vốn của SV: Hoàng Thị Trinh Lớp: KTB_K15 Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viên ngân hàng đơn vị xây lắp. Việc xác định đúng đắn đối tƣợng tính giá thành sẽ góp phần to lớn trong việc quản lý sản xuất thi công và sử dụng đồng vốn hiệu quả nhất. Sản xuất xây lắp thường diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của điều kiện thiên nhiên, môi trƣờng, thời tiết và do đó việc thi công xây lắp ở một mức độ nào đó mang tính chất thời vụ.
Do đặc điểm này, trong quá trình thi công cần tổ chức quản lý lao động, vật tƣ chặt chẽ, đảm bảo thi công nhanh, đúng tiến độ, khi điều kiện môi trƣờng thời tiết thuận lợi. Trong điều kiện thời tiết không thuận lợi ảnh hƣởng đến chất lƣợng thi công, có thể sẽ phát sinh các khối lƣợng công trình phải phá đi làm lại và các thiệt hại phát sinh do ngƣời sản xuất, doanh nghiệp cần có kế hoạch điều độ cho phù hợp nhằm tiết kiệm chi phí, hạ giá thành. Thời gian sử dụng sản phẩm xây lắp tương đối dài và sản phẩm xây lắp đƣợc sử dụng tại chỗ, địa điểm xây lắp luôn thay đổi theo địa bàn thi công. Do vậy cần tính toán, khảo sát, kiểm tra giám sát thật kỹ trƣớc mắt cũng nhƣ lâu dài.
Khi công trình hoàn thành, điều đó có nghĩa là ngƣời công nhân không còn làm việc ở đó nữa, phải chuyển đến thi công ở một công trình khác. Do đó sẽ phát sinh chi phí nhƣ điều động công nhân, máy móc thi công. vì vậy kế toán cần theo dõi chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh này, kế toán cần tính toán kỹ các khoản chi phí này để đƣa ra kế hoạch điều động công nhân, máy móc, hoặc đi thuê tại chỗ nơi thi công công trình hoặc điều động nhân lực, vật lực tại doanh nghiệp để giảm chi phí di dời. Khái quát chung về chi phí sản xuất và giá thành trong doanh nghiệp xây lắp.
Khái niệm chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất. Khái niệm chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp nói riêng và trong doanh nghiệp sản xuất nói chung là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành hoạt động sản xuất, thi công trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm). Trong đó chi phí về lao động sống bao gồm các khoản phải trả cho ngƣời lao động nhƣ tiền lƣơng, bảo hiểm xã hội; chi phí lao động vật hoá bao gồm các chi phí về nguyên vật liệu, nhiên liệu, động lực, khấu hao tài sản cố định(TSCĐ), chi phí máy thi công (MTC).
Khi tiến hành sản xuất, không phải tất cả các chi phí đều liên quan đến hoạt động sản xuất sản phẩm mà còn các chi phí khác nhƣ quản lý doanh nghiệp, các khoản chi phí về hao hụt vật liệu ngoài định mức. Do đó chỉ những khoản liên quan trực tiếp tới quá trình thi công, sản xuất mới đƣợc coi là chi phí sản xuất và đƣợc tập hợp tính vào giá thành cuối kỳ. SV: Hoàng Thị Trinh Lớp: KTB_K15 Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viên ngân hàng b. Yêu cầu quản lý chi phí sản xuất trong DNXL.
Quản lý CPSX trong DNXL cần đảm bảo những yêu cầu cơ bản sau: - Doanh nghiệp cần phải tổ chức quản lý chặt chẽ các chi phí sản xuất. - Doanh nghiệp cần tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất kinh doanh. - Căn cứ vào định mức kinh tế - kỹ thuật, chế độ tài chính do cấp có thẩm quyền ban hành. - Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc công ty có trách nhiệm trƣớc Nhà nƣớc, trƣớc Pháp luật về tính đúng đắn, hợp pháp của các khoản chi phí và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp mình.
Phân loại chi phí sản xuất trong DNXL. Tuỳ thuộc vào mục đích và yêu cầu của công tác quản lý mà chi phí sản xuất có thể đƣợc phân loại theo những tiêu thức khác nhau. Trong công tác kế toán chi phí sản xuất thƣờng đƣợc phân loại theo những tiêu thức sau Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế (yếu tố chi phí). Để cung cấp thông tin về chi phí một cách cụ thể nhằm khắc phục cho việc xây dựng và phân tích định mức vốn lƣu động, việc lập kế hoạch kiểm tra và phân tích dự toán định mức chi phí, các yếu tố chi phí đƣợc chi tiết hoá theo nội dung kinh tế cụ thể của chúng.
Toàn bộ chi phí đƣợc chia theo các yếu tố sau: - Chi phí nguyên vật liệu: gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ… sử dụng vào sản xuất kinh doanh - Chi phí nhân công bao gồm toàn bộ tiền lƣơng, phụ cấp theo lƣơng phải trả cho ngƣời lao động và các khoản trích theo lƣơng gồm BHXH, BHYT, KPCĐ theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lƣơng và phụ cấp lƣơng phải trả ngƣời lao động tính vào chi phí - Chi phí khấu hao tài sản cố định: phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng cho sản xuất kinh doanh - Chi phí dịch vụ mua ngoài: phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho sản xuất kinh doanh - Chi phí khác bằng tiền: gồm các chi phí khác bằng tiền mà chƣa đƣợc phản ánh trong các yếu tố trên dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh Cách phân loại này là cơ sở cho doanh nghiệp lập dự toán chi phí sản xuất và lập SV: Hoàng Thị Trinh Lớp: KTB_K15 Khóa luận tốt nghiệp 6 Học viên ngân hàng các kế hoạch khác nhƣ: kế hoạch cung cấp vật tƣ, kế hoạch sử dụng lao động…Đồng thời, đối với Nhà nƣớc là cơ sở để tính toán thu nhập quốc dân.