CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1. Đặc điểm hoạt động xây dựng, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây dựng 1. Đặc điểm hoạt động xây dựng Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất quan trọng mang tính chất công nghiệp nhằm tạo ra cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân, tạo cở sở vật chất cho phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng góp phần thức đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thông thường, công tác XDCB do các đơn vị xây dựng nhận thầu tiến hành 1.2 Vai trò công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Tổ chức kế toán chi phí sản xuất chính xác, hợp lý và tính đúng, tính đủ giá thành công trình xây lắp có ý nghĩa rất lớn trong công tác quản lý chi phí, giá thành xây dựng, trong việc kiểm tra tính hợp pháp hợp lệ của chi phí phát sinh ở doanh nghiệp nói chung và ở các tổ đội xây dựng nói riêng.
Với chức năng là ghi chép, tính toán, phản ánh thường xuyên liên tục sự biến động của vật tư, tài sản, tiền vốn, kế toán sử dụng thước đo hiện vật và thước đo giá trị để quản lý chi phí. Thông qua số liệu do kế toán tập hợp chi phí, tính giá thành, người quản lý doanh nghiệp biết được chi phí và giá thành thực tế của từng công trình, hạng mục công trình của quá trình sản xuất kinh doanh. Qua đó nhà quản trị có thể phân tích tình hình thực hiện kế hoạch sản phẩm, tình hình sử dụng lao động, vật tư, vốn là tiết kiệm hay lãng phí để từ đó có biện Sv: Nguyễn Thị Thái 4 Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính pháp hạ giá thành, đưa ra những quyết định phù hợp với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài ra đối với công tác quản lý vĩ mô của Nhà nước, kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm các công trình xây dựng cũng giúp cho các cơ quan chức năng của Nhà nước có cái nhìn tổng thể về hoạt động đầu tư và xây lắp, kiến thiết xã hội, giúp các cơ quan ban ngành có thể tiến hành phân tích đánh giá và đưa ra các biện pháp quản lý nguồn vốn đầu tư của Nhà nước một cách hiệu quả.
Như vậy, kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp là phần không thể thiếu được đối với các doanh nghiệp xây lắp khi thực hiện chế độ kế toán, hơn nữa là nó có ý nghĩa to lớn và chi phối chất lượng công tác kế toán trong toàn doanh nghiệp.1 Sự cần thiết của của công tác kế toán tập hợp CPSX và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp. Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là một trong những chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chi phí sản xuất luôn gắn liền với việc sử dụng tài sản. Do đó tổ chức kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm một cách khoa học, hợp lý, đúng đắn có ý nghĩa rất lớn trong công tác quản lý chi phí phát sinh ở doanh nghiệp, ở từng bộ phận, từng đối tượng, góp phần tăng cường quản lý tài sản, vật tư lao động, tiền vốn một cách tiết kiệm, có hiệu quả. Mặt khác chi phí sản xuất là cơ sở tạo nên giá thành sản phẩm, tiết kiệm được CPSX là tạo điều kiện hạ giá thành sản phẩm.
Đó là một trong những điều kiện quan trọng tạo cho doanh nghiệp một ưu thế cạnh tranh. Giá thành sản phẩm còn là cơ sở để định giá bán sản phẩm, phân tích chi phí, đồng thời còn là căn cứ để xác định kết quả kinh doanh. Sv: Nguyễn Thị Thái 5 Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Trong điều kiện hiện nay khi mà CPSX và tính giá thành sản phẩm đang là vấn đề then chốt thì kế toán ngày càng có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quản lý CPSX và tính giá thành sản phẩm. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng 1.
Khái niệm chi phí sản xuất Chi phí sản xuất xây dựng là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp xây Chi phí sản xuất là hết sức quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận, do đó việc quản lý và giám sát chặt chẽ chi phí là hết sức cần thiết. Để có thể giám sát và quản lý tốt chi phí cần phải phân loại chi phí theo các tiêu thức thích hợp. Phân loại chi phí sản xuất Việc phân loại chi phí sản xuất không chỉ dựa vào các số liệu tổng hợp về chi phí sản xuất mà còn căn cứ vào số liệu cụ thể của từng loại chi phí theo từng công trình, hạng mục công trình theo từng thời điểm nhất định. Trong doanh nghiệp xây dựng chi phí được phân loại như sau: - Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế: Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Gồm toàn bộ chi phí về các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, dụng cụ dùng cho sản xuất thi công xây dựng (loại trừ giá trị vật liệu dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi).
Chi phí nhân công: Bao gồm các khoản chi về tiền lương, tiền thưởng, các khoản phụ cấp, trợ cấp có tính chất lương, các khoản trích theo lương của công nhân viên trong doanh nghiệp xây dựng và tiền công lao động thuê ngoài. Sv: Nguyễn Thị Thái 6 Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Chi phí khấu hao TSCĐ: Là toàn bộ số khấu hao TSCĐ của tất cả các TSCĐ sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp như tiền điện, nước, điện thoại. Chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ các chi phí khác dùng cho sản xuất ngoài các yếu tố kể trên như các khoản chi cho giao dịch, tiếp khách, … - Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm.
Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ các chi phí nguyên vật liệu xuất dùng trực tiếp cho sản xuất để cấu thành nên thực thể của công trình xây dựng như gạch, cát, vôi, xi măng, sắt, thép, bê tông. Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lương chính, tiền lương phụ, phụ cấp, tiền thưởng … của công nhân trực tiếp xây dựng. Chi phí sử dụng máy thi công là các khoản chi phí mà đơn vị xây dựng bỏ ra có liên quan trực tiếp đến việc sử dụng máy thi công phục vụ cho xây dựng, lắp đặt các công trình, hạng mục công trình (máy thi công không phân biệt của đơn vị hay thuê ngoài) như chi phí NVL sử dụng máy thi công, chi phí tiền lương công nhân trực tiếp điều khiển máy thi công, khấu hao máy thi công và chi phí bằng tiền khác. Chi phí sản xuất chung là những khoản chi phí phát sinh phục vụ cho sản xuất của đội và công trình xây dựng nhưng không trực tiếp cấu thành thực thể ….của công trình.
Chi phí sản xuất chung bao gồm tiền lương bộ phận quản lý đội xây dựng, các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN theo tỷ lệ quy định cho toàn bộ đội xây dựng, chi phí khấu hao TSCĐ dùng cho quản lý đội, chi phí dịch vụ mua ngoài… Sv: Nguyễn Thị Thái 7 Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. Giá thành sản phẩm xây dựng và phân loại giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây dựng 1. Khái niệm giá thành sản phẩm xây dựng Giá thành sản phẩm xây dựng là toàn bộ chi phí sản xuất bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí máy thi công và chi phí sản xuất chung tính cho từng công trình, hạng mục công trình hay khối lượng xây dựng đến giai đoạn quy ước đã hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao và được chấp nhận thanh toán. Những chi phí này cấu thành nên giá thành CT hay HMCT hoàn thành.
Giá thành công trình hoàn thành là giá thành công trình, hạng mục công trình đã hoàn thành, đảm bảo đúng quy trình, thiết kế, chất lượng như hợp đồng và được chủ đầu tư và chấp nhận thanh toán. Giá thành khối lượng xây dựng hoàn thành là giá thành cho khối lượng công việc xây dựng được hoàn thành tại một điểm dừng kỹ thuật nhất định và đạt được những tiêu chí sau: - Đạt được điểm dừng kỹ thuật hợp lý - Nằm trong bản vẽ thiết kế và đạt giá trị sử dụng. - Được xây dựng cụ thế và được chủ đầu tư nghiệm thu và chấp nhận thanh toán. Phân loại giá thành sản phẩm xây dựng Trong doanh nghiệp xây dựng, giá thành được chia thành nhiều loại khác nhau nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý.
Theo đặc thù của ngành sản xuất nói chung và ngành xây dựng nói riêng, giá thành được phân loại như sau: - Căn cứ vào nguồn số liệu và thời điểm tính toán : chỉ tiêu giá thành được chia thành 3 loại như sau: Giá thành dự toán:Là tổng số các chi phí dự toán để hoàn thành một khối lượng xây dựng. Giá thành dự toán được lập trước khi tiến hành xây Sv: Nguyễn Thị Thái 8 Lớp:CQ50/21.03 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính dựng trên cơ sở các định mức thiết kế được duyệt và đơn giá xây dựng cơ bản hiện hành theo từng vùng lãnh thổ. Giá thành dự toán = Chi phí trực tiếp + Chi phí chung Căn cứ vào giá thành dự toán, ta có thể xác định được giá trị dự toán của sản phẩm xây dựng theo công thức: Giá trị dự toán sản phẩm Giá thành dự toán sản Lãi định = + xây dựng phẩm xây dựng mức Trong đó: Lãi định mức trong XDCB được nhà nước quy định trong từng thời kỳ. Giá trị dự toán xây dựng được xác định dựa vào định mức đánh giá của các cơ quan có thẩm quyền và dựa trên mặt bằng giá cả thị trường.