Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại Chương 2: Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty TNHH phát triển công nghệ thông tin 3COM Chương 3: Hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty TNHH phát triển công nghệ thông tin 3COM Sinh viên: Lê Thị Thu Hằng Lớp: KTDNE – K14 Khóa luận tốt nghiệp 3 Học viện Ngân hàng Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô giáo Lê Thị Thu Hà cùng các cán bộ nhận viên phòng kế toán Công ty TNHH phát triển công nghệ thông tin 3COM đã tận tình hướng dẫn và tạo điều kiện cho em hoàn thành khoá luận. Dù cố gắng nhưng do hiểu biết còn hạn chế, khoá luận của em không tránh khỏi những hạn chế. Kính mong sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn để khoá luận của em hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Sinh viên: Lê Thị Thu Hằng Lớp: KTDNE – K14 Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1.
Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thƣơng mại 1. Khái niệm bán hàng và kết quả kinh doanh Bán hàng là quá trình trao đổi để thực hiện giá trị của hàng hóa, tức là chuyển hóa vốn của doanh nghiệp từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ (là quá trình xuất giao hàng cho người mua được người mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán). Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán nhất định, hay kết quả kinh doanh là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Kết quả kinh doanh được biểu hiện bằng lãi (nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí).
Vai trò và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh Bán hàng là khâu cuối cùng của chu kỳ kinh doanh. Đồng thời bán hàng là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và là khâu quyết định chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, định hướng kinh doanh cho chu kỳ sau. Doanh thu và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là kết quả cuối cùng để đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Vì vậy, kế toán doanh thu và xác định kết quả hoạt động kinh doanh là một bộ phận vô cùng quan trọng trong cấu thành kế toán doanh nghiệp.
Kế toán kết quả hoạt động kinh doanh cho chúng ta cái nhìn tổng hợp và chi tiết về hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ đắc lực cho các nhà quản trị trong quá trình quản lý và phát triển doanh nghiệp. Sinh viên: Lê Thị Thu Hằng Lớp: KTDNE – K14 Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng Việc xác định đúng kết quả hoạt động kinh doanh sẽ giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp thấy được ưu và nhược điểm, những vấn đề còn tồn tại, từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục, đề ra các phương án chiến lược kinh doanh đúng đắn và phù hợp hơn cho các kỳ tiếp theo. Vai trò: Đối với một doanh nghiệp nói chung và một doanh nghiệp thương mại nói riêng, tổ chức công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò quan trọng, từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hoá, phát hiện được những hàng hoá chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh cung cấp cho doanh nghiệp giúp doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn chỉnh về kế toán bán hàng và xác định kết qủa từ đó tìm những biện pháp thiếu sót mất cân đối giữa khâu mua- khâu dự trữ và khâu bán để có biện pháp khắc phục kịp thời.
Từ các số liệu trên báo cáo tài chính mà kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh cung cấp, Nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô nền kinh tế, đồng thời nhà nước có thể kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước. Ngoài ra thông qua số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh cung cấp, các bạn hàng của doanh nghiệp biết được khả năng mua- dự trữ-bán các mặt hàng của doanh nghiệp để từ đó có quyết định đầu tư, cho vay vốn hoặc có quan hệ làm ăn với doanh nghiệp bạn. Nhiệm vụ: Để quản lý một cách tốt nhất đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh cần thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau: - Ghi chép đầy đủ, kịp thời khối lượng hàng hóa dịch vụ mua vào, bán ra, tồn kho về cả số lượng, chất lượng và giá trị. Tính toán đúng đắn giá vốn của hàng hóa và dịch vụ đã cung cấp, thành phẩm hàng hoá dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ, Sinh viên: Lê Thị Thu Hằng Lớp: KTDNE – K14 Khóa luận tốt nghiệp 6 Học viện Ngân hàng chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác nhằm xác định kết quả kinh doanh.
- Kiểm tra giám sát tiến độ thực hiện, kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, phân phối lợi nhuận, làm tròn nghĩa vụ đối với nhà nước. - Phản ánh kịp thời doanh thu bán hàng để xác định kết quả bán hàng, đôn đốc, kiểm tra, đảm bảo thu đủ và kịp thời tiền bán hàng, tránh bị chiếm dụng vốn bất hợp lý. - Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng, xác định kết quả và phân phối kết quả, phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. Như vậy công tác bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là công việc quan trọng của doanh nghiệp nhằm xác định số lượng và giá trị của lượng hàng hoá bán ra cũng như doanh thu và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Song để phát huy được vai trò và thực hiện tốt các nhiệm vụ đã nêu trên đòi hỏi phải tổ chức công tác kế toán thật khoa học, hợp lý đồng thời cán bộ kế toán phải nắm vững nội dung của việc tổ chức tốt công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp 1. Phương thức tiêu thụ trực tiếp Tiêu thụ trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho (hoặc trực tiếp taị phân xưởng không qua kho) của doanh nghiệp. Phương thức này bao gồm bán buôn và bán lẻ: - Bán buôn Bán buôn là hình thức bán hàng cho người mua trung gian để họ tiếp tục chuyển bán hoặc tiếp tục đưa vào quá trình sản xuất, gia công chế tạo ra sản phẩm mới.Đặc trưng của phương thức này là kết thúc nghiệp vụ bán hàng, hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
Hàng bán theo phương thức này thường là với khối lượng lớn và nhiều hình thức thanh toán. Đối với phương thức bán buôn, doanh nghiệp thường sử dụng các hình thức sau: Sinh viên: Lê Thị Thu Hằng Lớp: KTDNE – K14 Khóa luận tốt nghiệp 7 Học viện Ngân hàng Bán buôn qua kho: Là phương thức bán buôn hàng hóa đã nhập về kho của doanh nghiệp thương mại. Bán buôn vận chuyển thẳng: Là phương thức bán hàng mà theo đó doanh nghiệp mua hàng của bên cung cấp để giao bán thẳng cho người mua. - Bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cá nhân và bộ phận nhu cầu kinh tế tập thể.
Số lượng tiêu thụ của mỗi lần bán thường nhỏ. Phương thức bán hàng đại lý, ký gửi Là phương thức mà bên chủ hàng xuất hàng giao cho bên nhận đại lý để bán. Bên đại lý hưởng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá. Theo phương thức này, sản phẩm sản xuất ra được giao cho các đại lý để tiêu thụ, hàng ký gửi được coi là hàng gửi bán và vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi doanh nghiệp nhận được thông báo đã bán được hàng.
Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký với bên nhận đại lý, doanh nghiệp lập chứng từ phiếu xuất kho hay biên bản giao hàng để giao cho đại lý. Đến thời hạn thanh toán sẽ lập quyết toán gửi cho doanh nghiệp về số hàng đã bán, số tiền bán hàng đã thu được và số tiền hoa hồng cho bên đại lý. Khi đó thành phẩm mới được coi là tiêu thụ và kế toán căn cứ vào bảng quyết toán để ghi sổ. Phương thức hàng đổi hàng Là phương thức tiêu thụ mà trong đó doanh nghiệp đem vật tư, hàng hóa, sản phẩm của mình đem đổi lấy vật tư, hàng hóa, sản phẩm của doanh nghiệp khác, hay còn gọi là phương thức thanh toán bù trữ lẫn nhau.
Khi đó ở doanh nghiệp vừa phát sinh nghiệp vụ bán hàng vừa phát sinh nghiệp vụ mua hàng. Phương thức bán hàng trả góp Đây là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Theo phương thức này khi giao hàng cho người mua thì lượng hàng chuyển giao được coi là tiêu thụ, doanh thu Sinh viên: Lê Thị Thu Hằng Lớp: KTDNE – K14 Khóa luận tốt nghiệp 8 Học viện Ngân hàng bán hàng được tính theo giá bán tại thời điểm thu tiền một lần, khách hàng chỉ thanh toán một phần tiền mua hàng để nhận hàng và phần còn lại sẽ trả dần trong một thời gian và chịu khoản lãi theo quy định trong hợp đồng. Khoản lãi do bán trả góp được hạch toán vào doanh thu hoạt động tài chính.