Phần mở đầu Chƣơng 1. Cơ sở lý thuyết về hoạt động bố trí mặt bằng sản xuất. Thực trạng hoạt động bố trí mặt bằng xƣởng cơ khí khuôn mẫu tại công ty TNHH Minh Đạt. Giải pháp hoàn thiện hoạt động bố trí mặt bằng xƣởng cơ khí khuôn mẫu tại công ty TNHH Minh Đạt bằng ứng dụng kỹ thuật ủ kim loại.
Phần kết luận. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BỐ TRÍ MẶT BẰNG 1.1 Khái niệm sản xuất và quản trị sản xuất 1.1 Khái niệm sản xuất Sản xuất là quá trình chuyển đổi đầu vào (vật liệu, con ngƣời, máy móc, sự quản lý, vốn) thành đầu ra (sản phẩm hay dịch vụ). Quá trình sản xuất sẽ đƣợc thực hiện một cách hiệu quả khi đầu ra có tổng giá trị lớn hơn tổng giá trị đầu vào.2 Khái niệm quản trị sản xuất Quản trị sản xuất là quá trình thiết kế, hoạch định, tổ chức điều hành và kiểm tra theo dõi hệ thống sản xuất nhằm thực hiện những mục tiêu sản xuất đã đề ra.
Hay nói cách khác, quản trị sản xuất là tổng hợp các hoạt động xây dựng hệ thống sản xuất và quản trị quá trình sử dụng các yếu tố đầu vào tạo thành các sản phẩm, dịch vụ ở đầu ra theo yêu cầu của khách hàng nhằm thực hiện các mục tiêu đã xác định. Các hoạt động trong quản trị sản xuất và tác nghiệp bao gồm: tổ chức công việc, chọn lựa quá trình sản xuất hay dịch vụ, hoạch định địa điểm, bố trí mặt bằng thiết bị, thiết kế công việc, đo lƣờng hiệu quả công việc, điều độ công việc, quản lý tồn kho và lập kế hoạch sản xuất. Nhà quản lý tác nghiệp giải quyết các vấn đề liên quan đến con ngƣời, công nghệ, thời hạn hoàn tất công việc. Các nhà quản lý này ngoài hiểu biết về khái niệm quản lý sản xuất cần đƣợc trang bị kiến thức và kỹ năng về kỹ thuật.
Các chức năng của sản xuất có quan hệ mật thiết với các chức năng khác trong một nhà máy, một doanh nghiệp hay một tổ chức. Bên cạnh bộ phận tiếp thị (đƣa ra nhu cầu cho sản xuất), bộ phận tài chính (cung cấp tiền), thì bộ phận sản xuất là nơi sử dụng nhân lực và nguồn đầu tƣ tài LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 sản lớn nhất vì bộ phận sản xuất mới thật sự sản xuất ra sản phẩm hoặc trực tiếp phục vụ. Các lĩnh vực khác nhƣ quản lý nhân sự, kỹ thuật, kế toán, cung ứng vật tƣ…sẽ hỗ trợ cho ba chức năng này. Theo cách nhìn khác, bộ phận sản xuất đƣợc xem là hạt nhân kỹ thuật của một tổ chức.
Tất cả chức năng khác có mặt chỉ để hỗ trợ cho chức năng điều hành tác nghiệp – sản xuất Thị trƣờng vốn Tài chính Lực lƣợng lao động Nhà cung cấp Cung tiêu Nhân sự Sản xuất Dịch vụ Tiếp thị Khách hàng Hình 1.1 Quản lý sản xuất đƣợc xem nhƣ hạt nhân kỹ thuật “Nguồn: Hồ Thanh Phong (2003), Quản lý sản xuất, Giáo trình giảng dạy, Trƣờng đại học Bách Khoa Thành Phố Hồ Chí Minh.” Những tác động qua lại của tác nghiệp – sản xuất với các chức năng khác đƣợc thể hiện nhƣ sau: Tiếp thị: nhận các dự báo về nhu cầu của khách hàng cũng nhƣ thông tin phản hồi từ khách hàng; Tài chính: các vấn đề liên quan đến đầu tƣ tài chính, kinh phí và những yêu cầu của cổ đông; Nhân sự: các vấn đề liên quan đến đào tạo, bồi dƣỡng, thuê mƣớn cũng nhƣ sa thải công nhân; Cung tiêu: đặt các yêu cầu mua sắm vật tƣ và nguyên liệu cho sản xuất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Khái niệm và bản chất bố trí mặt bằng Bố trí mặt bằng sản xuất thƣờng đƣợc định nghĩa là công việc sắp xếp máy móc, thiết bị và dòng vật liệu, sản phẩm trung gian giữa các công đoạn tạo ra sản phẩm. Mặt bằng sản xuất đƣợc coi là bố trí tối ƣu khi thỏa mãn các hạn chế không gian vật lý của nhà xƣởng và tối thiểu chi phí vận hành và hao tổn nguyên vật liệu. Xác định phạm vi của bài toán mặt bằng nhà máy không phải công việc dễ dàng.
Phạm vi của bài toán này khác với bài toán khác. Ví dụ, nhà phân tích mặt bằng có thể đƣợc yêu cầu xác định vị trí cho nhà máy mới. Hệ quả là chúng ta cần phải giải rất nhiều bài toán bố trí mặt bằng để tìm ra lời giải tốt nhất. Sự đa dạng này một phần là do có nhiều cách xây dựng mặt bằng nhà máy.
Bài toán mặt bằng nhà máy phát sinh có tthể do nguyên nhân sau: sự thay đổi trong thiết kế sản phẩm, gia tăng hay loại bỏ một sản phẩm từ một chyền sản xuất, sự gia tăng hay giảm nhu cầu sản phẩm, thay đổi thiết kế, quá trình thay thế một hay nhiều thiết bị, tiếp nhận một tiêu chuẩn an toàn mới, thay đổi về tổ chúc trong công ty, quyết định xây dựng một nhà máy mới…Bài toán mặt bằng nhà máy cũng có thể phát sinh do tắt nghẽn (bottleneck) trong sản xuất chật chội, thời gian chậm trễ và thời gian nhàn rỗi, quản lý yếu kém, khoảng lƣu trữ tạm thời lớn, trở ngại dòng nguyên vật liệu, không đáp ứng tiến độ, tỷ lệ thời gian sử lý vật liệu trên thời gian sản xuất cao. Bởi vậy ngƣời thiết kế mặt bằng nhà máy cần phải kết hợp ngƣời thiết kế sản phẩm, thiết kế quá trình và ngƣời điều độ. Hơn thế nữa, bài toán mặt bằng còn có thể là bài toán thiết kế hệ thống rất phức tạp. Nó yêu cầu cần có các công cụ phân tích và thiết kế hệ thống phức tạp để tìm ra một lời giải mặt bằng thỏa đáng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Bài toán mặt bằng nhà máy có thể có nhiều cách thức và có thể có những tác động đáng kể đến hiệu quả của toàn hệ thống. Do đó, một mặt bằng tối ƣu là kỳ vọng của ngƣời thiết kế mặt bằng nhà máy. Nếu khối lƣợng của bài toán mặt bằng nhà máy quá lớn nên việc tối ƣu thực sự hệ thống vƣợt qua khả năng hiện tại. Trong trƣờng hợp này, phƣơng pháp thong thƣờng để giải bài toán mặt bằng nhà máy là tìm một giải pháp thỏa mãn bằng cách dùng phƣơng pháp tiếp cận thành phần.
Toàn bộ hệ thống đƣợc định nghĩa là tập hợp các thành phần hay hệ thống con và cố gắng tìm lời giải tối ƣu cho từng bộ phận chứ không phải tối ƣu cho toàn hệ thống. Tuy nhiên, giải pháp này đƣợc xem là tốt hơn so với cách tìm lời giải bằng cách khác. Khi sử dụng phƣơng pháp tiếp cận thành phần, có nguy cơ lời giải cho một thành phần đƣợc tìm ra mà làm hỏng cả một hệ thống. Để cực tiểu khả năng này, cần phải phối hợp các quyết định liên quan tới sản phẩm, qui trình, điều độ (Hình 1.
Khi tìm kiếm thiết kế mặt bằng thỏa mãn, mọi ngƣời phải thống nhất cơ sở hay các tiêu chuẩn đánh giá các phƣơng án thiết kế. Một trong những tiêu chuẩn thƣờng đƣợc dùng trong việc đánh giái các phƣơng án mặt bằng là chi phí nâng chuyển nguyên vật liệu (Material hangdling cost). Cần lƣu ý, trong nhiều tình huống nó không phải là tiêu chuẩn phù hợp. Tuỳ trƣờng hợp, một số mục tiêu quan trọng để nghiên cứu mặt bằng có thể là: - Cực tiểu vốn đầu tƣ thiết bị.
- Cực tiểu thời gian sản xuất chung. - Tận dụng hiệu quả không gian hiện có. - Cung cấp cho nhân viên thuận lợi, an toàn và thoải mái. - Duy trì tính linh hoạt trong bố trí và điểu hành.
- Cực tiểu chi phí nâng chuyển nguyên vật liệu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Cực tiểu những sai biệt trong các loại thiết bị xử lý vật liệu. - Làm dễ dàng cho quá trình sản xuất. - Làm dễ dàng cho cấu trúc tổ chức.
Thiết kế Sản phẩm Thiết kế sản phẩm mặt bằng Thiết kế Thiết kế điều độ quy trình Hình 1.2 Thông tin liên kết giữa sản phẩm , quá trình, tiến độ và thiết kế mặt bằng. White (1992)” Ngoài những mục tiêu đó còn có những mục tiêu khác có thể dùng để hƣớng dẫn ngƣời phân tích giải bài toán bố trí mặt bằng, có thể có một số ràng buộc trong lời giải. Ví dụ, có một số luật lệ và hạn chế của địa phƣơng, nhà nƣớc về mức tiếng ồn cho phép. Cùng với những tiêu chuẩn khác liên quan nhƣ sự thông gió, nhiệt độ, ánh sáng có thể ảnh hƣởng tới lời giải bài toán mặt bằng.
Vị trí địa lý của tòa nhà có thể hạn chế của mặt bằng. Trong trƣờng hợp tòa nhà có sẵn, mặt bằng phải phù hợp với tòa nhà hiện tại. Trong trƣờng hợp tòa nhà mới, vị trí xây dựng có thể hạn chế hình dạng công trình và ảnh hƣởng đến mặt bằng. Khi nhà xƣởng có sẵn mà cần phải thiết kế mặt bằng thì xuất hiện rất nhiều ràng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 buộc cho lời giải.
Ví dụ, giải pháp mặt bằng có thể bị ảnh hƣởng bởi vị trí hiện tại của tƣờng, cột , thiết bị, nền để thiết bị nặng, trạm bốc dỡ hàng, cửa sổ, ánh sáng, thiết bị thông gió, khu vực văn phòng và lƣu trữ, thoát nƣớc, cấp nƣớc, và đƣờng dây điện. Một số trƣờng hợp có thể tái bố trí lại. Tuy nhiên, bất cứ khi nào cần xem xét lại việc tái bố trí, ngƣời phân tích cần xem kỹ chi phí tái bố trí những thiết bị hiện tại với lợi ích từ việc tái bố trí. Luận văn này sẽ giải quyết bài toán tái bố trí mặt bằng sản xuất hiện có và tìm ra lời giải tốt nhất với tiểu chuẩn là cực tiểu tổng chi phí vận chuyển nguyên vật liệu và chi phí tái bố trí các thiết bị hiện tại.3 Các quy trình thiết kế mặt bằng cổ điển 1.1 Cách tiếp cận hệ thống lý tƣởng của Nadler Mặc dù phƣơng pháp này đƣợc thiết kế cho hệ thống công việc, nhƣng ý tƣởng của cách tiếp cận này cũng đƣợc áp dụng cho thiết kế mặt bằng nhà máy.
Và mặt dù nó mang tính triết lý hơn là một quy trình, cách tiếp cận hệ thống lý tƣởng dựa trên cách tiếp cận thứ bậc: - Hƣớng đến “hệ thống lý tƣởng lý thuyết” ( theoretical ideal system) - Khái niệm hóa “hệ thống lý tƣởng sau cùng” (ultimate ideal sytem) - Thiết kế “hệ thống lý tƣởng công nghệ khả dụng” (technologically workable ideal sytem) - Cài đặt “hệ thống đề nghị” (recommended system) Nhƣ thể hiện trong hình 1.