Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DỊCH VỤ HỖ TRỢ CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ĐẦU TƯ 1. Khái quát về dịch vụ hỗ trợ công tác chuẩn bị đầu tư tại Sở Kế hoạch và Đầu tư 1. Khái quát về công tác chuẩn bị đầu tư 1. Khái niệm và đặc điểm của công tác chuẩn bị đầu tư - Khái niệm công tác chuẩn bị đầu tư Chuẩn bị đầu tư là một giai đoạn trong chu kì dự án đầu tư, được bắt đầu từ khi có ý tưởng đầu tư cho đến khi dự án được cấp phép.
Trong toàn bộ chu kì của dự án đầu tư, chuẩn bị đầu tư đóng vai trò tiền đề và quyết định sự thành công hay thất bại, mức độ hiệu quả của các giai đoạn sau, đặc biệt là đối với giai đoạn vận hành dự án đầu tư. Như vậy, công tác chuẩn bị đầu tư được hiểu là quá trình mà nhà đầu tư đưa ra ý tưởng đầu tư, lập dự án có tính khả thi trên khung cơ sở pháp lý hiện hành để tiến hành đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định (Cao Tiến Đạt, 2013). - Đặc điểm của công tác chuẩn bị đầu tư Công tác CBĐT có tính vô hình: Vì vậy rất khó đánh giá được lợi ích của việc sử dụng trước lúc mua và dẫn tới sự lựa chọn mua dịch vụ cũng khó khăn hơn. BPHTĐT phải bằng mọi cách tác động đến người mua để họ nhanh chóng thấy được lợi ích của việc sử dụng dịch vụ, tiện nghi và chất lượng dịch vụ cũng như sự hợp lý của giá cả dịch vụ.
Tính chất không xác định của chất lượng CTCBĐT: Chất luợng dịch vụ trước hết phụ thuộc vào người tạo ra chúng, vì mỗi người có khả năng khác nhau và trong những điều kiện môi trưòng, hoàn cảnh, trạng thái tâm lý khác nhau có thể dẫn tới chất lượng không giống nhau, nhất là trong điều 6 kiện không được tiêu chuẩn hoá (năng lực). Sau nữa, chất lượng CTCBĐT lại phụ thuộc vào sự cảm nhận của mỗi khách hàng. Các doanh nghiệp cũng tham gia vào hình thành và hoàn thiện CTCBĐT. Do đó, người cung cấp dịch vụ phải nhanh nhạy và ứng xử kịp thời với những góp ý đòi hỏi của người tiêu dùng dịch vụ mới có thể đáp ứng tốt yêu cầu của khách hàng.
Nội dung của công tác chuẩn bị đầu tư Do tính chất phức tạp, yếu tố đa dạng của các dự án đầu tư cũng như các đặc điểm nêu trên của công tác chuẩn bị dự án, số lượng các công việc cụ thể mà dự án cần phải thực hiện trong giai đoạn này là rất lớn và tùy theo nhà đầu tư lựa chọn hình thức đầu tư nào cũng như quy mô dự án của nhà đầu tư mà số lượng công việc cụ thể là không đồng nhất. Tuy nhiên, về cơ bản, chúng ta có thể phân các công việc cụ thể trong giai đoạn này ra một số công việc chính như sau: Tìm Lập báo cáo Thực hiểu cơ hội nghiên cứu tiền hiện các thủ đầu tư khả thi; tìm đối tục pháp lý tác (nếu có) Hoạt động hỗ trợ từ phía Nhà nước Chú thích: : Công việc nhà đầu tư cần thực hiện : hoạt động hỗ trợ chuẩn bị đầu tư của cơ quan nhà nước Hình 1.1 – Các công việc chính cần thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư (Nguồn: Cao Tiến Đạt, 2013) 7 Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, công việc đầu tiên mà các nhà đầu tư cần thực hiện đó là nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư. Đối với các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài chưa nắm rõ các quy định của pháp luật Việt Nam, việc nghiên cứu và tìm hiểu cơ hội đầu tư đóng vai trò quan trọng. Các nhà đầu tư cần phải tiến hành nghiên cứu thị trường, phân tích và đánh giá các chỉ số phát triển của nền kinh tế nước định tiến hành đầu tư, tìm hiểu rõ những quy định và thủ tục đầu tư, sau đó đánh giá những cơ hội và thách thức khi tham gia đầu tư vào thị trường Việt Nam.
Việc nhà đầu tư tiến hành nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư nhằm mục đích giúp bản thân nhà đầu tư đó đưa ra quyết định đầu tư theo cách hiệu quả nhất và giảm thiểu rủi ro cho mình. Sau khi nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư, nhà đầu tư cần lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và tìm đối tác đầu tư (nếu có). Đây là bước tổng hợp, đưa ra đánh giá và khẳng định về cơ hội và tính khả thi khi tham gia đầu tư nhằm loại bỏ các dự án bấp bênh (về thị trường, về kỹ thuật), những dự án mà kinh phí đầu tư quá lớn, mức sinh lợi nhỏ, hoặc không thuộc loại ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội hoặc chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh. Nhờ đó các chủ đầu tư có thể hoặc loại bỏ hẳn dự án để khỏi tốn thời gian và kinh phí, hoặc tạm xếp dự án lại chờ cơ hội thuận lợi hơn.
Từ những đánh giá được nêu trong báo cáo nghiên cứu nêu trên, nhà đầu tư bắt đầu tìm kiếm những đối tác tiềm năng, tạo mạng lưới trong các quan hệ làm ăn kinh doanh và đẩy nhanh quá trình thực hiện dự án. Cuối cùng, các nhà đầu tư thực hiện các thủ tục pháp lý để được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Để dự án đầu tư được tiến hành hợp pháp và thuận lợi thì nhà đầu tư cần thực hiện thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư được cấp bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền để tiến hành đầu tư theo đúng quy định pháp luật. 8 Ngoài ra, việc chuẩn bị đầu tư của nhà đầu tư và các hoạt động thu hút đầu tư từ phía cơ quan tiếp nhận đầu tư là hai quá trình được tiến hành song song với nhau nhưng bổ trợ cho nhau, trong đó các hoạt động chuẩn bị đầu tư là công việc của bản thân nhà đầu tư nhưng thông qua các hoạt động thu hút đầu tư từ phía cơ quan tiếp nhận đầu tư như các biện pháp xúc tiến đầu tư, các quy định pháp lý có liên quan tới môi trường đầu tư và thực hiện dự án sẽ tạo thuận lợi hơn rất nhiều cho nhà đầu tư khi tiến hành tìm kiếm cơ hội đầu tư cũng như thực hiện chuẩn bị đầu tư.
Sự hỗ trợ từ phía nước nhận đầu tư thường được thực hiện thông qua quá trình hoàn thiện môi trường đầu tư cũng như thực hiện thu hút, kêu gọi các nhà đầu tư, cụ thể bao gồm một số công việc như: - Xây dựng môi trường pháp luật về đầu tư. - Xây dựng danh mục dự án kêu gọi vốn đầu tư của quốc gia, địa phương. - Tổ chức vận động xúc tiến đầu tư. - Hỗ trợ trong công tác đàm phán, lựa chọn dự án.
- Hỗ trợ trong hoàn tất hồ sơ dự án và các hoạt động sau cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư: giải phóng mặt bằng, đền bù đất đai, nguồn nhân lực cho dự án, nhập khẩu máy móc thiết bị, hỗ trợ về vốn. Bản chất các công việc mà nhà đầu tư cần thực hiện và sự hỗ trợ từ phía nhà nước nơi mà nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư là hai công việc được tiến hành song song nên trong phần này, luận văn sẽ được trình bày theo các công việc chính trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư của nhà đầu tư, đan xen với các công việc đó là các hoạt động hỗ trợ từ phía cơ quan tiếp nhận dự án đầu tư. Vai trò của công tác chuẩn bị đầu tư Hoạt động chuẩn bị đầu tư có vai trò đặc biệt quan trọng, nhất là khi các chủ đầu tư còn đang trong giai đoạn tìm hiểu thăm dò, lựa chọn địa 9 điểm đầu tư. Vai trò của công tác chuẩn bị đầu tư có thể được liệt kê như sau: - Cung cấp thông tin và tạo cơ sở để nhà đầu tư tính toán, quyết định lựa chọn địa bàn đầu tư, phương án đầu tư: Việc cung cấp thông tin liên quan đến địa điểm đầu tư, dự án kêu gọi đầu tư, cũng như các chính sách khuyến khích đầu tư có ý nghĩa quan trọng.
Dựa trên những thông tin này, nhà đầu tư sẽ đưa ra được quyết định chính xác trong việc lựa chọn địa điểm thực hiện dự án đầu tư và quy mô dự án đầu tư. - Giúp nhà đầu tư chủ động trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý về dự án đầu tư, triển khai dự án đầu tư đúng tiến độ: Dựa trên những thông tin được cung cấp, cùng với các thông tin liên quan đến thủ tục pháp lý khi thực hiện dự án đầu tư, điều này sẽ giúp cho nhà đầu tư chuẩn bị các hồ sơ cần thiết, cũng như lên các kế hoạch cụ thể nhằm triển khai dự án đầu tư đúng tiến độ. - Hỗ trợ nhà đầu tư dự đoán và chủ động phòng tránh những yếu tố bất lợi, tối ưu hóa những yếu tố tích cực trong tiến trình thực hiện dự án: Việc cung cấp cho nhà đầu tư thông tin thị trường, điều kiện tự nhiên, khí hậu, kinh tế xã hội tại khu vực triển khai dựa án nhằm giúp nhà đầu tư có phân tích, tính toán và kế hoạch đầu tư phù hợp nhất. - Phòng tránh các rủi ro trong kinh doanh, các vi phạm pháp luật trong tiến trình thực hiện thủ tục đầu tư và triển khai dự án đầu tư: Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc phòng tránh các rủi ro pháp lý liên quan đến dự án đầu tư có một vai trò quan trọng, đặc biệt là các rủi ro có thể ngăn chặn được ngay trong quá trình chuẩn bị đầu tư.
Những khó khăn, thách thức đối với công tác chuẩn bị đầu tư Những khó khăn và thách thức thường gặp phải đối với công tác chuẩn bị đầu tư là: 10 Thứ nhất, nguồn thông tin thu thập trong công tác chuẩn bị dự án đầu tư. Đây có lẽ là một trong những khó khăn và thách thức lớn nhất đối với nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài hay các nhà đầu tư đến từ các địa bàn khác với địa bàn đang được tìm hiểu để thực hiện dự án đầu tư. Đặc biệt là với các thông tin liên quan đến địa điểm, mặt bằng hay quy hoạch của địa bàn thực hiện dự án.