CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản, vai trò của công tác tuyển dụng nhân lực `1. Một số khái niệm cơ bản 1.1 Nhân lực: Nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này bao gồm có thể lực và trí lực. Thể lực bao gồm: sức khỏe, sức bền, chiều cao, cân nặng, khả năng chịu đựng…Thể lực của mỗi cá nhân phụ thuộc vào sức khỏe của từng người, vào giới tính, thu nhập, chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, tuổi tác…Trí lực là sức suy nghĩ, sự tiếp thu kiến thức, hiểu biết, tài năng cũng như quan điểm, nhân cách…của từng người.
Nguồn nhân lực: Nguồn nhân lực là nguồn lực của toàn bộ cán bộ, công nhân lao động trong tổ chức đó đặt trong mối quan hệ phối kết hợp các nguồn lực của mỗi người, sự hỗ trợ những khác biệt trong nguồn lực của mỗi người, sự bổ trợ khác biệt trong nguồn lực của mỗi cá nhân thành nguồn lực của tổ chức (9,1) 1. Tuyển dụng nhân lực: Theo nghĩa hẹp: Tuyển dụng là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Đồng thời, là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được. Theo nghĩa rộng: Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và sử dụng người lao động.
Như vậy, có thể hiểu quá trình tuyển dụng bắt đầu từ khi thu hút ứng viên đến khi chấm dứt hợp đồng lao động. Trong khái niệm này tuyển dụng bao gồm một quá trình rất dài, “ Tuyển dụng” đã được cắt nghĩa thành “ Tuyển” đó là quá trình thu hút, sàng lọc, lựa chọn ứng viên vào vị trí làm việc còn trống. Và “ dụng” là quá trình sử dụng ứng viên sau khi ứng viên đó đã được tuyển chính thức. Theo quan điểm nghiên cứu của bài khóa luận: “Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút ứng viên từ những nguồn khác nhau đến tham dự 3 tuyển vào các vị trí còn trống trong tổ chức và lựa chọn trong số họ những người đáp ứng tốt yêu cầu công việc đặt ra” (12,2) 1.
Vai trò của công tác tuyển dụng nhân lực: Công tác quản trị nhân lực nói chung và công tác tuyển dụng nhân lực trong tổ chức nói riêng có vai trò vô cùng quan trọng. Đối với người lao động: Thông qua thông tin tuyển dụng của doanh nghiệp người lao động có cơ hội tham gia ứng tuyển để lựa chọn cho mình một công việc, vị trí phù hợp với năng lực, trình độ và kỹ năng chuyên môn. Quá trình tuyển dụng giúp người lao động và doanh nghiệp sẽ hiểu rõ nhau hơn mà không cần phải thông qua tung tâm môi giới. Điều này làm giảm chi phí cho người lao động.Tuyển dụng giúp người lao động có thể tìm kiếm được các thông tin một cách đầy đủ nhất về doanh nghiệp đang tuyển và các vị trí trống để có thể tìm được doanh nghiệp phù hợp với mình nhất.
Đối với doanh nghiệp: Tuyển dụng có hiệu quả sẽ mang lại cho doanh nghiệp đội ngũ nhân viên lành nghề, năng động nhân lực.Tuyển dụng nhân lực tốt giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu mà daonh nghiệp đặt ra và hoạt động hiệu quả khi tuyển dụng tìm được người phù hợp với công việc đề ra. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong thời kỳ hội nhập. Vì thế doanh nghiệp có thể thực hiện tốt các mục tiêu đề ra, nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.Chất lượng của đội ngũ nhân lực tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp và tuyển dụng nhân lực góp phần tìm kiếm nguồn nhân lực có chất lượng đó.Tuyển dụng nhân lực hiệu quả sẽ giúp nhân lực tiết kiệm thời gian, công sức và giảm chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp. Đối với xã hội: Việc tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế- xã hội: Người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác.
Đồng thời việc tuyển dụng nhân lực còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực của xã hội một cách hữu ích nhất. Tuyển dụng giúp các doanh nghiệp tìm được các nhân tài và giúp doanh nghiệp phát triển, tổ chức phát triển thì cũng góp phần làm xã hội đi lên.Quá trình tuyển dụng tốt giúp cho người lao động áp dụng kiến thức kĩ năng của mình vào lao động sản xuất, làm giảm 4 tình trạng làm trái ngành nghề trong xã hội.Khi thông tin tuyển dụng đến chính xác với người lao động thì khả năng tìm kiếm được việc làm của người lao động được cao hơn, nhằm giảm các nguy cơ về tệ nạn xã hội có liên quan đến việc lừa đảo môi giới việc làm. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tuyển dụng nhân lực: 1. Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp 1.
Chính sách quy định và pháp luật lao động của Nhà nước Mỗi nước có một quy định, một chính sách riêng về lao động. Tùy thuộc vào từng điều kiện và tình hình của nước đó mà họ áp dụng những quy định, chính sách sao cho phù hợp. Mọi cá nhân hay tổ chức người Việt hoặc người nước ngoài cư trú, làm việc tại Việt Nam đều phải tuân theo pháp luật của Việt Nam. Đồng thời, các chính sách, văn bản luật của nước ta luôn luôn thay đổi theo từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển của đất nước.
Do đó, các doanh nghiệp luôn cần cập nhật, sửa đổi các chính sách, chế độ của mình để phù hợp với sự thay đổi của Nhà nước. Thái độ của xã hội đối với nghề Thái độ của xã hội đối với nghề nghiệp là ý kiến chung của đại bộ phận về ngành nghề được đề cập đến. Các tiêu chí chủ yếu tác động đến thái độ của xã hội đối với nghề nghiệp gồm: tính ổn định, mức lương, chính sách ưu đãi cho lao động, cơ hội thăng tiến. Những nghề được phần đông xã hội quan tâm, coi trọng sẽ thu hút được nhiều lao động có mong muốn làm nghề đó, dẫn đến cung lao động cao, dễ dàng hơn trong tìm kiếm và tuyển chọn được những lao động có chất lượng.
Đặc điểm thị trường lao động Khi cung lao động ở một ngành hoặc một nghề lớn hơn cầu lao động trên thị trường thì dẫn đến có một lượng lao động dư thừa cần có việc làm. Điều này khiến các nhà tuyển dụng thuận lợi hơn trong công việc do họ có thể tìm được nhiều đối tượng hơn cho công việc với mức lương trả cho lao động ngành nghề này thấp hơn. Ngược lại, nếu cung lao động trên thị trường nhỏ hơn cầu lao động sẽ dẫn đến tình trạng khan hiếm nhân lực trog ngành nghề đó. Các nhà tuyển dụng sẽ khó khăn hơn trong việc tìm kiếm những lao động trong ngành chưa có việc làm hoặc tích cực tìm kiếm những người đã có việc làm kèm theo mức đãi ngộ cao hơn công việc họ đang có.
Hoạt động tuyển dụng của đối thủ cạnh tranh Trên thì trường lao động, có nhiều doanh nghiệp, tổ chức cùng có nhu cầu nhân lực trong một ngành nghề, trong cùng một giai đoạn. Các doanh nghiệp sẽ có những chính sách đa dạng để cạnh tranh với nhau sao cho thu hút được những lao động có chất lượng nhất về làm việc cho mình. Mặt khác, sự cạnh tranh lao động của các tổ chức có thể dẫn đến tình trạng nhân viên bỏ việc để chuyển sang làm ở tổ chức khác. Sự bỏ việc thường xuyên của nhân viên đòi hỏi tổ chức phải tiến hành công tác tuyển dụng thường xuyên để lấp đầy những vị trí trống.
Sự phát triển của hệ thống giáo dục – đào tạo Hệ thống giáo dục đào tạo bao gồm các trường nghề, cao đẳng, đại học có chức năng đào tạo người lao động có những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm những công việc của một ngành nghề nhất định. Sự phát triển của các trường đào tạo ảnh hưởng rất lớn đến số lượng và chất lượng của lao động trong ngành nghề trên thị trường lao động. Các trường đào tạo cần bám sát nhu cầu lao động trong hiện tại và tương lai để có biện pháp đào tạo nguồn nhân lực phù hợp cả số lượng và chất lượng. Các yếu tố bên trong doanh nghiệp: 1.
Quan điểm của lãnh đạo về công tác tuyển dụng nhân lực Nếu nhà lãnh đạo nhận thấy vai trò, tầm quan trọng của công tác tuyển dụng nhân lực trong tổ chức thì sẽ có thái độ đúng đắn trong tuyển dụng, tạo điều kiện chuẩn bị tốt hơn cho quy trình tuyển dụng, đầu tư kinh phí cho tuyển dụng, từ đó nâng cao chất lượng tuyển dụng.Việc tiến hành công tác tuyển dụng phải thực hiện theo ý kiến chủ chỉ đạo của lãnh đạo với sự tham mưu, tư vấn của cán bộ tuyển dụng và các cấp quản lý. Hình ảnh và uy tín của doanh nghiệp Uy tín của doanh nghiệp là sự tín nhiệm, tin cậy của mọi người, của xã hội dành cho tổ chức. Uy tín bao gồm uy tín bên trong đối với các nhân viên tổ chức và uy tín bên ngoài được thể hiện thông qua quan hệ của tổ chức với cộng đồng xung quanh. Đa số lao động mong muốn làm việc tại những công ty có vị thế và uy tín nhằm đảm bảo khả năng có được mức lương vao và phát triển bản thân.
Do đó công ty uy tín và có hình ảnh tốt trong mắt người lao động sẽ dễ dàng hơn trong việc thu hút lao động về làm việc tại doanh nghiệp. Tình hình tài chính của doanh nghiệp Một doanh nghiệp có khả năng tài chính tốt sẽ đầu tư nhiều cho công tác tuyển dụng vì họ mong muốn thu hút được nhiều ứng viên thực sự tiềm năng, tỉ lệ sang lọc ứng viên cao hơn khiến khả năng chọn được nhân lực giỏi cũng dễ dàng. Điều này khiến cho mọi hoạt động của công tác tuyển dụng dễ dàng hơn như: quảng cáo, lựa chọn phương pháp tuyển, hỗ trợ ứng viên,…. Doanh nghiệp nào có khả năng tài chính tốt sẽ thu hút được nhiều ứng viên hơn những doanh nghiệp có khả năng tài chính chưa tốt.