BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM VŨ QUỐC BỈNH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 1 MUÏC LUÏC LÔØI MÔÛ ÑAÀU Trang CHÖÔNG 1: LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ NGUOÀN NHAÂN LÖÏC 1. Caùc khaùi nieäm .1 Daân cö vaø daân soá .2 Nguoàn nhaân löïc .3 Phaùt trieån nguoàn nhaân löïc. Vai troø cuûa cuûa nguoàn nhaân löïc.
Kinh nghieäm phaùt trieån nguoàn nhaân löïc cuûa moät soá nöôùc .1 Kinh nghieäm cuûa Myõ .2 Kinh nghieäm cuûa Nhaät Baûn .3 Kinh nghieäm cuûa Trung Quoác .4 Baøi hoïc kinh nghieäm phaùt trieån nguoàn nhaân löïc cuûa caùc nöôùc thöïc hieän thaønh coâng CNH – HÑH .16 CHÖÔNG 2: PHAÂN TÍCH, ÑAÙNH GIAÙ THÖÏC TRAÏNG NGUOÀN NHAÂN LÖÏC TÆNH NINH THUAÄN 2. Toång quan veà ñieàu kieän töï nhieân, kinh teá – xaõ hoäi tænh Ninh Thuaän. Ñieàu kieän töï nhieân. Kinh teá – xaõ hoäi tænh Ninh Thuaän giai ñoaïn 1995 – 2003.
Phaân tích, ñaùnh giaù thöïc traïng nguoàn nhaân löïc tænh Ninh Thuaän. Thöïc traïng daân soá. Thöïc traïng nguoàn nhaân löïc vaø söû duïng nguoàn nhaân löïc. Thöïc traïng phaùt trieån nguoàn nhaân löïc .33 CHÖÔNG 3: CAÙC GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN NGUOÀN NHAÂN LÖÏC ÑEÁN NAÊM 2010 3.
Cô sôû ñeå xaây döïng giaûi phaùp. Caùc chæ tieâu phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi, phaùt trieån daân cö vaø nguoàn nhaân löïc tænh Ninh Thuaän ñeán naêm 2010. Caùc quan ñieåm ñeå xaây döïng giaûi phaùp. Caùc giaûi phaùp.
Nhoùm giaûi phaùp chung cho coäng ñoàng daân cö. Nhoùm giaûi phaùp cho ngöôøi lao ñoäng. Nhoùm giaûi phaùp naâng cao khaû naêng hoäi nhaäp thò tröôøng lao ñoäng. Nhoùm giaûi phaùp veà chính saùch .59 KEÁT LUAÄN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 3 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1.
Söï caàn thieát cuûa ñeà taøi: I. Nguoàn löïc con ngöôøi laø ñoäng löcï ñeå taêng naêng suaát lao ñoäng, naâng cao khaû naêng caïnh tranh cuûa saûn phaåm, dòch vuï cuûa doanh nghieäp vaø cuûa toaøn boä neàn kinh teá, laø yeáu toá quyeát ñònh taêng tröôûng kinh teá vì chæ coù nguoàn nhaân löïc môùi coù khaû naêng tieáp thu vaø aùp duïng tieán boä khoa hoïc- kyõ thuaät, coâng ngheä tieân tieán, söû duïng coù hieäu quaû caùc nguoàn löïc vaät chaát khaùc, trôû thaønh löïc löôïng ñi ñaàu trong söï nghieäp, coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa vaø hoäi nhaäp. Ninh Thuaän laø moät tænh cuûa vuøng kinh teá Ñoâng Nam Boä; moät vuøng kinh teá naêng ñoäng, phaùt trieån nhaát caû nöôùc; song ñoù laïi laø moät tænh coù neàn kinh teá thaáp so vôùi möùc bình quaân chung cuûa caû nöôùc. Vì vaäy, vieäc phaùt trieån nguoàn nhaân löïc cuûa Tænh laø moät yeâu caàu böùc thieát nhaèm phaùt trieån kinh teá Tænh theo höôùng coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa.
Vôùi nhöõng kieán thöùc ñaõ ñöôïc trang bò trong quaù trình hoïc taäp, chuùng toâi vaän duïng vaøo luaän vaên Thaïc só kinh teá: “Caùc giaûi phaùp phaùt trieån nguoàn nhaân löïc tænh Ninh Thuaän giai ñoaïn 2004 – 2010”. Muïc tieâu nghieân cöùu: Muïc tieâu nghieân cöùu cuûa luaän vaên laø ñöa ra cac giaûi phaùp phaùt trieån nguoàn nhaân löïc ñeå ñaùp öùng keá hoaïch phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa tænh Ninh Thuaän ñeán naêm 2010. Phöông phaùp nghieân cöùu: IV. Luaän vaên ñöôïc thöïc hieän treân cô sôû toång hôïp lyù luaän veà vai troø cuûa con ngöôøi trong phaùt trieån kinh teá, kinh nghieäm phaùt trieån nguoàn löïc con ngöôøi ôû moät soá quoác gia, phaân tích thoáng keâ thöïc traïng nguoàn nhaân löïc tænh Ninh Thuaän (so saùnh thöïc traïng nguoàn nhaân löïc Tænh vôùi caùc ñòa phöông khaùc), söû duïng moâ hình toaùn hoïc nhaèm xaùc 4 ñònh cung - caàu lao ñoäng ñeán naêm 2010 vaø ñöa ra moät giaûi phaùt nhaèm phaùt trieån nguoàn nhaân löïc cuûa Tænh.
Nguoàn soá lieäu söû duïng trong luaän vaên naøy ñöôïc toång hôïp töø caùc nieân giaùm thoáng keâ cuûa Toång cuïc Thoáng keâ, Boä Lao ñoäng, Thöông binh – Xaõ hoäi, Cuïc Thoáng keâ tænh Ninh Thuaän; quy hoïach phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi tænh Ninh Thuaän vaø cuûa caùc ngaønh thuoäc Tænh,… Phaàn meàm Eviews 4 ñöôïc söû duïng ñeå chaïy caùc moâ hình. Keát caáu cuûa luaän vaên: V. Luaän vaên ñöôïc trình baøy thaønh 3 chöông: - Chöông I : Lyù luaän chung veà nguoàn nhaân löïc. - Chöông II : Thöïc traïng nguoàn nhaân löïc tænh Ninh Thuaän.
- Chöông III : Caùc giaûi phaùp phaùt trieån nguoàn nhaân löïc tænh Ninh Thuaän ñeán naêm 2010. Tuy ñaõ coù nhieàu coá gaéng, nhöng vôùi kieán thöùc haïn cheá, kinh nghieäm nghieân cöùu chöa toaøn dieän, neân luaän vaên naøy chaéc chaén coøn nhieàu thieáu soùt. Kính mong nhaän ñöôïc söï goùp yù, giuùp ñôõ cuûa caùc thaày, coâ ñeå chuùng toâi tieáp tuïc hoaøn thieän hôn nöõa vaán ñeà nghieân cöùu vaø naâng cao hôn nöõa kieán thöùc, kinh nghieäm nghieân cöùu. 5 CHÖÔNG 1 LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ NGUOÀN NHAÂN LÖÏC 1.
CAÙC KHAÙI NIEÄM 1. Daân cö vaø daân soá Daân cö laø taäp hôïp nhöõng con ngöôøi cuøng cö truù treân moät laõnh thoå nhaát ñònh. Laõnh thoå ôû ñaây coù theå laø xaõ, huyeän, tænh, caû nöôùc, moät chaâu luïc hay toaøn boä traùi ñaát. Khi noùi ñeán moät daân cö naøo ñoù thì thoâng tin quan troïng vaø caàn thieát thöôøng ñöôïc tìm hieåu ñaàu tieân laø qui moâ cuûa noù, töùc laø toång soá daân.
Ñeå hieåu roõ hôn veà moät daân cö, ngöôøi ta laïi phaân chia toång soá daân thaønh nhieàu nhoùm nhoû khaùc nhau caên cöù treân nhöõng tieâu thöùc nhaát ñònh naøo ñoù. Ñoù laø quaù trình nghieân cöùu cô caáu daân cö. Daân soá laø daân cö ñöôïc xem xeùt döôùi hai goùc ñoä: quy moâ vaø cô caáu. Quy moâ daân soá ñöôïc hieåu laø toång soá daân sinh soáng treân moät vuøng laõnh thoå vaøo moät thôøi ñieåm xaùc ñònh.
Cô caáu daân soá laø söï phaân chia toång soá daân cuûa moät vuøng laõnh thoå thaønh caùc nhoùm, caùc boä phaän theo moät hay nhieàu tieâu thöùc. Caùc tieâu thöùc thöôøng ñöôïc söû duïng laø giôùi tính, ñoä tuoåi, trình ñoä hoïc vaán, ngheà nghieäp, tình traïng hoân nhaân, nôi cö truù, daân toäc… 1. Nguoàn nhaân löïc 1. Theo nghóa roäng NNL cuûa moät vuøng laø toång hôïp nhöõng tieàm naêng lao ñoäng cuûa con ngöôøi coù trong moät thôøi kyø xaùc ñònh.
Tieàm naêng ñoù bao haøm toång hoaø theå löïc, trí löïc, nhaân caùch cuûa boä phaän daân soá coù theå tham gia vaøo caùc hoaït ñoäng KT-XH. NNL theo quan nieäm nhö treân goàm toaøn boä daân cö coù cô theå phaùt trieån bình thöôøng vaø coù ñoä tuoåi töø giôùi haïn döôùi cuûa tuoåi lao ñoäng trôû leân. ÔÛ Vieät Nam, theo quy ñònh cuûa Toång cuïc Thoáng keâ NNL bao goàm boä phaän daân cö trong ñoä tuoåi lao ñoäng (nam töø ñuû 15 ñeán 60, nöõ töø ñuû 15 ñeán 55) coù khaû naêng lao ñoäng vaø boä phaän daân cö ngoaøi ñoä tuoåi lao ñoäng coù tham gia saûn xuaát. Nhö vaäy, giôùi haïn döôùi cuûa tuoåi lao ñoäng ôû Vieät Nam laø 15 vaø NNL theo quy ñònh cuûa Vieät Nam khaùc vôùi caùc nöôùc ôû choã bao goàm caû lao ñoäng treû em coù tham gia lao ñoäng.
Hieän nay coù nhieàu yù kieán cho raèng, khoâng neân tính soá treû em döôùi tuoåi tham gia lao ñoäng vaøo NNL vì vi phaïm Coâng öôùc quoác teá veà quyeàn treû em. Theo nghóa heïp: a. Nguoàn lao ñoäng: - Theo töø ñieån thuaät ngöõ trong lónh vöïc lao ñoäng cuûa Lieân Xoâ (Matxcôva taùi baûn naêm 1997 – baûn tieáng Nga): Nguoàn lao ñoäng laø toaøn boä nhöõng ngöôøi lao 6 ñoäng döôùi daïng tích cöïc (ñang tham gia lao ñoäng) vaø tieàm taøng (coù khaû naêng lao ñoäng chöa tham gia lao ñoäng). Khaùi nieäm nguoàn lao ñoäng nhö treân ñoàng nghóa vôùi khaùi nieäm NNL (vì caùc nöôùc ñaõ khoâng tính lao ñoäng treû em vaøo NNL).
- Theo quy ñònh cuûa Toång cuïc Thoáng keâ: Nguoàn lao ñoäng goàm nhöõng ngöôøi töø ñuû 15 tuoåi trôû leân coù vieäc laøm vaø nhöõng ngöôøi trong ñoä tuoåi lao ñoäng coù khaû naêng lao ñoäng nhöng ñang thaát nghieäp hoaëc ñang ñi hoïc hoaëc ñang laøm noäi trôï cho gia ñình mình hoaëc chöa coù nhu caàu laøm vieäc. Noùi khaùc ñi: Nguoàn lao ñoäng =NNL – Lao ñoäng treû em Khaùi nieäm naøy phuø hôïp vôùi qui ñònh cuûa Boä Luaät Lao ñoäng veà ñoä tuoåi lao ñoäng vaø thoáng nhaát quan ñieåm nhieàu nöôùc treân theá giôùi. Noù bao goàm nhöõng ngöôøi lao ñoäng ôû daïng tích cöïc (ñang tham gia lao ñoäng) vaø nhöõng ngöôøi lao ñoäng coøn ñang ôû daïng tieàm taøng (coù khaû naêng lao ñoäng nhöng chöa tham gia lao ñoäng).Löïc löôïng lao ñoäng: Löïc löôïng lao ñoäng laø boä phaän cuûa nguoàn lao ñoäng ñang tham gia hoaït ñoäng kinh teá, khoâng keå laø coù vieäc laøm hay khoâng coù vieäc laøm. - Theo ILO: Löïc löôïng lao ñoäng laø moät boä phaän daân soá trong ñoä tuoåi qui ñònh thöïc teá ñang coù vieäc laøm vaø nhöõng ngöôøi thaát nghieäp (khoâng coù vieäc laøm vaø coù nhu caàu laøm vieäc).
Trong khaùi nieäm cuûa ILO veà löïc löôïng lao ñoäng noùi treân, tuy khoâng ñeà caäp ñeán phaïm truø “Coù khaû naêng lao ñoäng” nhöng chuùng ta phaûi ngaàm hieåu löïc löôïng lao ñoäng chæ goàm nhöõng ngöôøi coù khaû naêng lao ñoäng. - Trong cuoán saùch höôùng daãn nghieäp vuï chæ tieâu xaõ hoäi ôû Vieät Nam cuûa Toång cuïc Thoáng keâ qui ñònh: Löïc löôïng lao ñoäng laø nhöõng ngöôøi töø ñuû 15 tuoåi trôû leân coù vieäc laøm vaø khoâng coù vieäc laøm. - Theo quan nieäm cuûa ngaønh lao ñoäng Vieät Nam: Löïc löôïng lao ñoäng goàm nhöõng ngöôøi töø ñuû 15 tuoåi trôû leân ñang tham gia hoaït ñoäng kinh teá, khoâng phaân bieät coù vieäc laøm hay ñang thaát nghieäp. Khaùi nieäm cuûa ngaønh lao ñoäng Vieät Nam veà cô baûn thoáng nhaát vôùi quan ñieåm cuûa ILO vaø qui ñònh hieän haønh cuûa Toång cuïc Thoáng keâ veà löïc löôïng lao ñoäng.
Löïc löôïng lao ñoäng laø moät boä phaän cuûa nguoàn lao ñoäng nhöng khoâng ñoàng nhaát vôùi nguoàn lao ñoäng. Löïc löôïng lao ñoäng khoâng bao goàm boä phaän daân soá trong ñoä tuoåi lao ñoäng coù khaû naêng lao ñoäng nhöng khoâng tham gia hoaït ñoäng kinh teá nhö ñang ñi hoïc, ñang laøm noäi trôï cho gia ñình mình hoaëc chöa coù nhu caàu laøm vieäc. Vôùi vieäc khoâng tính lao ñoäng treû em vaøo NNL, ôû moät khoâng gian vaø thôøi gian xaùc ñònh, xeùt veà khaû naêng coù theå söû duïng thì khaùi nieäm NNL ñoàng nghóa vôùi nguoàn 7 lao ñoäng, neáu xeùt veà tình traïng hoaït ñoäng thì khaùi nieäm NNL ñoàng nghóa vôùi löïc löôïng lao ñoäng. Moái quan heä giöõa daân soá, NNL, nguoàn lao ñoäng vaø löïc löôïng lao ñoäng theo quan nieäm cuûa ngaønh lao ñoäng Vieät Nam ñöôïc minh hoïa trong sô ñoà1.