CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1. công trình 1. Khái niệm ầu tư x là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho công trình dự án hoàn thành đúng thời hạn; trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh môi trường bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép. [7] Trong khoảng một thập niên trở lại đây, cùng với xu hướng hội nhập khu vực hoá, toàn cầu hoá trong mọi lĩnh vực kinh tế và cả lĩnh vực đầu tư XD, công tác quản lý đầu tư XD ngày càng trở nên phức tạp đòi hỏi phải có sự phối hợp của nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều đối tác và nhiều bộ môn liên quan.
Do đó, công tác QLDA đầu tư XD đòi hỏi phải có sự phát triển sâu rộng, và mang tính chuyên nghiệp hơn nhằm đáp ứng nhu cầu trong lĩnh vực XD. Dưới tác động của nhà quản trị, QLDA được tiến hành theo ba giai đoạn chủ yếu. Đó là việc lập kế hoạch, điều phối thực hiện mà nội dung chủ yếu là quản lý tiến độ thời gian, chi phí và thực hiện giám sát các công việc dự án nhằm đạt được những mục tiêu xác định. [7] Tập hợp các giai đoạn của quá trình QLDA tạo thành một chu trình năng động từ việc lập kế hoạch đến điều phối thực hiện và giám sát, sau đó qua nhà quản lý phản hồi cho việc tái lập kế hoạch dự án như trình bày trong hình 1.1 5 Hoạch định kế hoạch - Thiết lập mục tiêu - Dự tính nguồn lực - Xây dựng kế hoạch Điều phối thực hiện Quản lý Thực - Bố trí tiến độ thời gian Lãnh đạo hiện - Phân phối nguồn lực - Phối hợp các hoạt động - Khuyến khích động viên Giám sát kiểm tra đánh giá - Đo lường kết quả - So sánh với mục tiêu - Báo cáo - Giải quyết các vấn đề 1.
Vai trò của ầ có vai trò rất lớn [13] Liên kết tất cả hoạt động, công việc của dự án, để đảm bảo dự án hoàn thành như kế hoạch đặt ra thì các công việc cần phải có sự sắp xếp tuần tự một cách hợp lý. Chính vì vậy, QLDA đã góp phần đảm bảo cho các công việc có sự liên quan, thống nhất với nhau, diễn ra tuần tự như kế hoạch đề ra, góp phần thúc đẩy hoàn thiện dự án như kế hoạch. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc liên hệ thường xuyên, gắn bó giữa nhóm QLDA với khách hàng và các nhà cung cấp đầu vào cho các dự án. Tăng cường sự hợp tác giữa các thành viên và chỉ rõ trách nhiệm của các thành viên tham gia dự án.
Tạo điều kiện phát hiện sớm những khó khăn, vướng mắc nảy sinh và điều chỉnh kịp thời những thay đổi và điều kiện không dự đoán được. Tạo điều kiện cho việc đàm phán trực tiếp giữa các bên liên quan để giải quyết những bất đồng. 6 Tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao hơn. XD các cơ sở sản xuất kinh doanh phù hợp với chiến lược và quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong từng thời kỳ để chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đẩy nhanh tiến độ tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.
do Nhà nước quản lý đạt hiệu quả cao nhất, chống thất thoát, lãng phí. QLDA bảo đảm đầu tư XD được thực hiện theo đúng quy hoạch, kiến trúc, đáp ứng yêu cầu bền vững, mỹ quan, bảo vệ môi trường sinh thái, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong XD, áp dụng công nghệ tiên tiến, bảo đảm chất lượng và thời gian XD với chi phí hợp lý, bảo đảm tiết kiệm, thực hiện bảo hành công trình. Thông qua QLDA có thể tránh được những sai sót trong những công trình lớn, phức tạp. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và không ngừng nâng cao đời sống nhân dân, nhu cầu XD các dự án công trình quy mô lớn, phức tạp cũng ngày càng nhiều.
Cho dù là nhà đầu tưhay người tiếp quản dự án đều khó gánh vác được những tổn thất to lớn do sai lầm trong quản lý gây ra. Thông qua việc áp dụng phương pháp QLDA khoa học hiện đại giúp việc thực hiện các dự án công trình lớn, phức tạp đạt được mục tiêu đề ra một cách thuận lợi. Áp dụng phương pháp QLDA sẽ có thể khống chế, điều tiết hệ thống mục tiêu dự án. Nhà đầu tư luôn có rất nhiều mục tiêu đối với một dự án công trình, những mục tiêu này tạo thành hệ thống mục tiêu của dự án.
Trong đó, một số mục tiêu có thể phân tích định lượng, một số lại không thể phân tích định lượng. Trong quá trình thực hiện dự án, chúng ta thường chú trọng đến một số mục tiêu địnhlượng mà coi nhẹ những mục tiêu định tính. Chỉ khi áp dụng 7 phương pháp QLDA trong quá trình thực hiện dự án mới có thể tiến hành điều tiết, phối hợp, khống chế giám sát hệ thống mục tiêu tổng thể một cách có hiệu quả. Một dự án có quy mô lớn sẽ liên quan đến rất nhiều bên tham gia dự án như người tiếp quản dự án, Chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, nhà cung ứng, các ban ngành chủ quản nhà nước và công chúng xã hội.
Chỉ khi điều tiết tốt các mối quan hệ này mới có thể tiến hành thực hiện công trình dự án một cách thuận lợi. Mỗi dự án khác nhau lại đòi hỏi phải có các nhân tài chuyên ngành khác nhau. Tính chuyên ngành dự án đòi hỏi tính chuyên ngành của nhân tài. Vì thế, QLDA thúc đẩy việc sử dụng và phát triển nhân tài, giúp cá nhân tài có đất để dụng võ.
Tóm lại, QLDA ngày càng trở nên quan trọng và có nghĩa trong đời sống kinh tế. Trong xã hội hiện đại, nếu không nắm vững phương pháp QLDA sẽ gây ra những tổn thất lớn. Để tránh được những tổn thất này và giành được những thành công trong việc QLDA thì trước khi thực hiện dự án, chúng ta phải lên kế hoạch một cách tỉ mỉ, chu đáo 1. Các chủ thể tham gia vào quá trình Quá trình quản lý đầu tư và XD của một dự án có sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau, bao gồm: [7] - Cơ quan quản lý nhà nước về XD; - Người quyết định đầu tư; - Chủ đầu tư; - Nhà thầu trong hoạt động đầu tư XD (Tư vấn, nhà thầu thi công).
Mối quan hệ của Chủ đầu tư đối với các chủ thể liên quan - Chủ đầu tư là chủ thể chịu trách nhiệm xuyên suốt trong quá trình hình thành và QLDA đầu tư XD, có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan tổ 8 chức tham gia quản lý và chịu sự quản lý trực tiếp của người quyết định đầu tư. - Người quyết định đầu tư Quyết định Chủ đầu tư, quy định nhiệm vụ, quyền hạn và chỉ đạo Chủ đầu tư trong quá trình quản lý. Chủ đầu tư có trách nhiệm báo cáo với người quyết định đầu tư về hoạt động của mình; - Nhà thầu trong hoạt động đầu tư XD: Ngoài việc tuân thủ các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn của chuyên ngành, lĩnh vực mà mình đang thực hiện còn có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ mà Chủ đầu tư giao thông qua hợp đồng đã ký kết. Cơ quan quản lý nhà nhà nước về ĐTXD Định chế Người có thẩm quyền tài chính Người quyết định đầu tư Tư vấn Chủ đầu tư Nhà thầu Hình 1.
Mối quan hệ giữa các chủ thể tham gia vào quá trình QLDA 1. Mục tiêu của QLDA đầu tư XD công trình 1. Các mục tiêu cơ bản của QLDA XD là hoàn thành công trình đảm bảo chất lượng kỹ thuật, trong phạm vi ngân sách được duyệt và thời hạn cho phép. [7] Trong quá trình QLDA, các nhà quản lý mong muốn đạt được một cách tốt nhất tất cả các mục tiêu đặt ra: - Giai đoạn chuẩn bị dự án phải bảo đảm lập ra một dự án có các giải pháp kinh tế – kỹ thuật mang tính khả thi; 9 - Giai đoạn thực hiện dự án bảo đảm tạo ra được tài sản cố định, sản phẩm có tiêu chuẩn kỹ thuật đúng thiết kế; - Giai đoạn kết thúc XD đưa công trình của dự án vào khai thác sử dụng phải bảo đảm đạt được các chỉ tiêu hiệu quả của dự án (về tài chính, kinh tế và xã hội) theo yêu cầu dự kiến của chủ đầu tư.
Tuy nhiên, trên thực tế các nhà quản lý chỉ hy vọng đạt được sự kết hợp tốt nhất giữa các mục tiêu thành phần của QLDA nhằm tới mục tiêu tổng hợp như thể hiện trong hình 1. [7] Kết qủa Kết quả Mong muốn Mục tiêu Tổng hợp Thời gian cho phép Chi phí Thời gian Hình 1. Mối quan hệ giữa thời gian, chi phí và kết quả Thời gian, chi phí và mức độ hoàn thiện công việc là những mục tiêu cơ bản của QLDA và giữa chúng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau. Không đơn thuần chỉ là hoàn thành kết quả mà thời gian cũng như chi phí để đạt kết quả đó đều là những yếu tố rất quan trọng.
Yêu cầu đầu tư công trình Yêu cầu chung - Tính khoa học và hệ thống: Để đảm bảo yêu cầu này đòi hỏi các dự án đầu tư XD công trình phải được lập và quản lý trên cơ sở nghiên cứu kỹ, chính xác các nội dung của dự án (sự cần thiết, các điều kiện tự nhiên xã hội, 10 các phương án thực hiện và giải pháp thiết kế,.) dựa trên sự khảo sát tỉ mỉ với các số liệu đầy đủ và chính xác. Đồng thời dự án đầu tư phải phù hợp với các dự án khác, phù hợp với quy hoạch. - Tính pháp lý: Các dự án đầu tư XD công trình phải được XD và quản lý trên cơ sở pháp lý vững chắc, tức là phải tuân thủ các chính sách và pháp luật của Nhà nước. - Tính đồng nhất: Phải tuân thủ các quy định và thủ tục đầu tư của các cơ quan chức năng và tổ chức quốc tế.
- Tính thực tiễn: Phải đảm bảo tính khả thi dựa trên sự phân tích đúng đắn các môi trường liên quan đến hoạt động đầu tư XD.