CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CÁC KHOẢN THU, CHI NGÂN SÁCH XÃ 1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN SÁCH XÃ VÀ KẾ TOÁN NGÂN SÁCH - TÀI CHÍNH XÃ 1. Tổng quan về ngân sách xã 1. Khái niệm Ngân sách xã: Ngân sách xã là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể khác phát sinh trong quá trình phân phối nhằm tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền cấp xã hằng năm.
Đặc điểm của Ngân sách xã: Ngân sách xã là cấp cơ sở trong hệ thống NSNN. Cho dù cấp ngân sách ở các quốc gia có sự khác nhau; song ở bất cứ hệ thống NSNN của quốc gia nào cũng luôn tồn tại cấp Ngân sách xã. Đóng vai một cấp ngân sách, vì Ngân sách xã cũng được phân cấp quản lý và thực hiện các nhiệm vụ chi như một cấp ngân sách thực thụ. Ngân sách xã được coi là cấp ngân sách cơ sở vì nó là cấp cuối cùng của hệ thống NSNN; và là nơi trực tiếp diễn ra các giao dịch phản ánh các quan hệ phân phối giữa nhà nước với các chủ thể khác.
Nhìn trên giác độ huy động, quản lý sử dụng tiền, Ngân sách xã thể hiện các hoạt động như đơn vị dự toán. Đóng vai như đơn vị dự toán, bởi: Tại xã có phát sinh các khoản do chính quyền xã trực tiếp thu vào Ngân sách xã, xã được giữ lại một phần hay toàn bộ số thu đó để sử dụng; và xã cũng chi trả thanh toán cho các đầu vào để đảm bảo hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã về quản lý kinh tế, xẫ hội, quốc phòng, an ninh;….và các khoản này cũng đều do chính chủ tài khoản Ngân sách xã ký lệnh chuẩn chi. Quản lý điều hành Ngân sách xã nhất thiết phải tuân thủ theo chu trình đã được xác lập trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật NSNN. Trong đó, quyền SV: Vũ Thanh Tùng Lớp: CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 23 Luận văn tốt nghiệp và trách nhiệm về ngân sách luôn đặt lên vai cơ quan quyền lực nhà nước và những người đứng đầu cơ quan hành pháp.
Nhận diện rõ đặc điểm này giúp ta phân biệt rõ cơ chế quản lý của các quỹ tiền tệ khác cũng do chính quyền cấp xã quản lý. Vai trò của Ngân sách xã: Ngân sách xã đảm bảo cho sự tồn tại và hoạt động của bộ máy nhà nước ở cở sở. Do Ngân sách xã tập trung trong tay một phần giá trị của cải xã hội để thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền cấp xã, nên đây chính là nguồn lực đảm bảo chi phí cho bộ máy nhà nước ở cấp xã. Ngân sách xã là công cụ đặc biệt quan trọng giúp chính quyền cấp xã thực hiện quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng ở địa phương.
Thu, chi Ngân sách không chỉ đơn giản là quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ mà còn thông qua đó, hoạt động này còn là công cụ để thực hiện việc kiểm tra,kiểm soát,điều chỉnh các hoạt động kinh tế,xã hội trên địa bàn theo đúng chính sách, chế độ. Tổng quan về kế toán ngân sách – tài chính xã 1. Khái niệm, nội dung Kế toán ngân sách và tài chính xã là việc thu thập, xử lý, giám đốc, và cung cấp thông tin về toàn bộ hoạt động kinh tế - tài chính xã, bao gồm các hoạt động thu chi ngân sách và hoạt động tài chính khác của xã. Nội dung kế toán ngân sách và tài chính xã: o Kế toán tiền mặt, tiền gửi tại kho bạc o Kế toán các khoản thu ngân sách o Kế toán các khoản chi ngân sách o Kế toán các quỹ công chuyên dung của xã o Kế toán thanh toán o Kế toán các hoạt động tài chính khác của xã SV: Vũ Thanh Tùng Lớp: CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 24 Luận văn tốt nghiệp o Kế toán vật tư, tài sản, đầu tư XDCB, nguồn vốn đầu tư XDCB và nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ o Lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán để nộp cho UBND xã, HĐND xã và gửi Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện 1.
Vai trò, nhiệm vụ của kế toán ngân sách và tài chính xã Vai trò: Kế toán ngân sách và tài chính xã đóng vai trò là công cụ quản lý ngân sách và tài chính xã. Như các công cụ kế toán khác, kế toán ngân sách và tài chính xã đảm nhận các chức năng thu thập, xử lý, kiểm tra giám sát và cung cấp thông tin. Tuy nhiêm điểm khác biệt là các thông tin do kế toán ngân sách và tài chính xã cung cấp gắn liền với sự vận động của quỹ ngân sách, các quỹ tài chính và hoạt động kinh tế, tài chính khác của xã. Nhiệm vụ: Là công cụ đắc lực được sử dụng trong quản lý ngân sách và tài chính xã, kế toán ngân sách và tàu chính xã có những nhiệm vụ chủ yếu sau: - Tính toán, ghi chép, phản ánh đầy đủ, kịp thời, chính xác mọi khoản thu, chi ngân sách, các quỹ công chuyên dung, các khoản thu đóng góp của dân, các tài sản, vật tư và các hoạt động sự nghiệp của xã; - Kiểm tra, kiểm soát và phân tích tình hình chấp hành dự toán thu, chi Ngân sách xã, các quy định về tiêu dung, định mức, tình hình quản lý, sử dụng các loại vật tư, tài sản, quỹ công chuyên dùng, các khoản thu đóng góp của dân; tình hình sử dụng kinh phí cuả các bộ phận trực thuộc và các hoạt động tài chính khác của xã; cung cấp thông tin kế toán, tham mưu, đề xuất với UBND, HĐND xã các giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế, chính trị, xã hội trên địa bàn; - Lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán ngân sách trình HĐND xã thảo luận và phê chuẩn, phục vụ công khai tài chính trước nhân dân.
TỔ CHỨC KẾ TOÁN CÁC KHOẢN THU, CHI NGÂN SÁCH XÃ 1. Nội dung và nguyên tắc kế toán 1.1 Nội dung các khoản thu Ngân sách xã SV: Vũ Thanh Tùng Lớp: CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 25 Luận văn tốt nghiệp - Căn cứ Luật Ngân sách nhà nước, Luật sửa đổi bổ sung một số điềucủa Luật NSNN; - Căn cứ Nghị định số 87/CP ngày 19/12/1996 của Chính phủ về phân cấp quản lý, lập, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước và Nghị định số51/1998/NĐ-CP ngày 18 tháng 7 năm 1998 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một sốđiều của Nghị định 87/CP ngày 19/12/1996 quy định chi tiết việc phân cấp quản lý, lập, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước; - Căn cứ Nghị định số 178/CP ngày 28/10/1994 của Chính phủ về nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Bộ Tài chính; Bộ Tài Chính đã ban hành thông tư “Quy định về quản lý ngân sách phường và các hoạt động tài chính khác ở xã, phường, thị trấn” trong đó quy định rõ ràng: Thu ngân sách xã gồm ba nguồn: Các khoản thu xã hưởng 100%, các khoản thu phân chia theo tỉ lệ % giữa ngân sách xã với ngân sách cấp trên, thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách xã. Trong đó : Các khoản thu xã hưởng 100% là các khoản thu dành cho xã sử dụng toàn bộ số thu trên địa bàn xã như: - Các khoản phí, lệ phí quy định thu vào ngân sách xã. - Các khoản thu từ hoạt động sự nghiệp kinh tế, văn hoá, phường hội, y tế và sự nghiệp khác.
- Các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho xã. - Thu đấu thầu và thu khoán theo mùa vụ từ sử dụng quỹ đất công ích 5% và hoa lợi công sản do xã quản lý. - Thu chênh lệch (thu lớn hơn chi) từ các hoạt động sự nghiệp và các hoạt động sinh lời của xã. - Thu viện trợ không hoàn lại của các tổ chức, cá nhân ở nước ngoài trực tiếp cho phường.
SV: Vũ Thanh Tùng Lớp: CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 26 Luận văn tốt nghiệp - Thu kết dư ngân sách năm trước. - Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Các khoản thu phân chia theo tỉ lệ % giữa ngân sách phường với ngân sách cấp trên là khoản thu mà phường được hưởng một phần đảm bảo nguồn tài chính cho phường hoạt động. Các khoản thu này, tỉ lệ ngân sách phường được hưởng tối thiểu là 70% và tối đa là 100% căn cứ vào nguồn thu và nhiệm vụ chi của phường do HĐND cấp tỉnh quyết định.
Các khoản thu gồm : - Thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế chuyển quyền sử dụng đất. - Thuế nhà, đất. - Tiền cấp quyền sử dụng đất. - Thuế giá trị gia tăng không kể thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu.
- Thuế thu nhập doanh nghiệp không kể thuế thu nhập doanh nghiệp của các đơn vị hạch toán toàn ngành và thu xổ sổ kiến thiết. - Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao. - Thuế chuyển thu nhập ra nước ngoài. - Thu sử dụng vốn ngân sách.
- Thuế tài nguyên. - Lệ phí trước bạ nhà đất. - Thuế tiêu thụ đặc biệt hàng hoá sản xuất trong nước thu vào các mặt hàng bài lá, hàng mã, vàng mã và các dịch vụ vũ trường, mát xa, karaoke…. Thu bổ sung từ ngân sách trên là nguồn thu có số thu chiếm tỷ trọng lớn nhất ở hầu hết các phường, phường trên toàn quốc hiện nay, do thị phần kinh tế phường hội mà phường được phân cấp quản lý để mang lại nguồn thu phường hưởng 100% và hưởng theo tỷ lệ phân chia là nhỏ, yếu kém chính vì thế số thu từ các hoạt nguồn này rất nhỏ so với nhu cầu chi tiêu của phường do đó phường phải trông chờ vào hai nguồn thu bổ sung : SV: Vũ Thanh Tùng Lớp: CQ50/23.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 27 Luận văn tốt nghiệp - Bổ sung để cân đối ngân sách.
- Bổ sung có mục tiêu theo các chế độ hoặc các chương trình, mục tiêu của Nhà nước.