Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Chuyên khảo kinh tế phân tích Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Nga
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Công Tác Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại Công Ty TNHHNN Một Thành Viên Công Nghiệp Tàu Thủy Bến Kiền
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Bến Kiền

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1.1. Khái quát về chi phí sản xuất
• 1.1.2. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.2.1. Phân loại theo nội dung kinh tế ban đầu
• 1.2.2. Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế
• 1.2.3. Phân loại chi phí theo chức năng trong sản xuất
• 1.2.4. Phân loại theo cách thức kết chuyển chi phí gồm chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ
• 1.2.5. Phân loại theo quan hệ của chi phí với khối lượng công việc, sản phẩm hoàn thành
• 1.2.6. Phân loại theo quan hệ quá trình sản xuất và khả năng kiểm soát
• 1.3. Giá thành sản phẩm
• 1.3.1. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.3.2. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.3.3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và tính giá sản phẩm
• 1.4. Sự cần thiết và nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.4.1. Sự cần thiết
• 1.4.2. Nhiệm vụ
• 1.5. TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT
• 1.5.1. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 1.5.1.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 1.5.1.2. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 1.5.2. Kế toán các khoản mục chi phí sản xuất
• 1.5.2.1. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất tại doanh nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên
• 1.5.2.2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHHNN MỘT THÀNH VIÊN CÔNG NGHIỆP TÀU THUỶ BẾN KIỀN
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHHNN MỘT THÀNH VIÊN CÔNG NGHIỆP TÀU THUỶ BẾN KIỀN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại Bến Kiền

Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh gay gắt, các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, phải liên tục nỗ lực để tìm kiếm chỗ đứng trên thị trường. Để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp cần tìm ra các biện pháp hiệu quả để thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm nhằm tăng lợi nhuận. Trong phạm vi doanh nghiệp, giá thành sản phẩm là điều kiện để xác định giá bán hợp lý. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình tiêu thụ sản phẩm mà còn tạo điều kiện tái sản xuất giản đơn và mở rộng quy mô sản xuất. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp còn phải tìm mọi cách để hạ giá thành sản phẩm. Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần cơ bản của công tác kế toán và có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, giúp xác định đúng chi phí, giá thành sản phẩm và cung cấp thông tin cần thiết cho việc quản lý chi phí, giá thành sản phẩm.

1.1. Tầm Quan Trọng của Kế Toán Chi Phí trong Doanh Nghiệp

Kế toán chi phí sản xuất đóng vai trò then chốt trong việc quản lý và kiểm soát hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Bằng cách theo dõi và phân tích chi phí, doanh nghiệp có thể xác định các lĩnh vực cần cải thiện, từ đó tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu lãng phí. Thông tin từ kế toán chi phí cũng giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định chiến lược về giá cả, sản phẩm và thị trường.

1.2. Mục Tiêu của Nghiên Cứu Hoàn Thiện Kế Toán tại Bến Kiền

Khóa luận này tập trung vào việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất tại công ty TNHHNN một thành viên công nghiệp tàu thủy Bến Kiền. Mục tiêu chính là nâng cao tính chính xác, kịp thời và hiệu quả của thông tin kế toán, từ đó hỗ trợ Ban Giám đốc trong việc ra quyết định và quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh một cách hiệu quả nhất.

II. Thách Thức Trong Hạch Toán Chi Phí Sản Xuất Tàu Thủy

Việc hạch toán chi phí sản xuất trong ngành công nghiệp tàu thủy Bến Kiền đối mặt với nhiều thách thức đặc thù. Quy trình sản xuất phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ phận và công đoạn khác nhau, dẫn đến việc tập hợp và phân bổ chi phí trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, đặc điểm sản phẩm có tính chất đơn chiếc hoặc sản xuất theo dự án cũng tạo ra những khó khăn trong việc tính giá thành sản phẩm một cách chính xác. Sự biến động của giá nguyên vật liệu, đặc biệt là thép và các vật tư nhập khẩu, cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả chi phí sản xuất.

2.1. Khó Khăn trong Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Chung

Chi phí sản xuất chung bao gồm nhiều khoản mục khác nhau như chi phí nhân công gián tiếp, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí điện nước... Việc phân bổ chi phí sản xuất chung cho từng sản phẩm hoặc dự án một cách hợp lý là một thách thức lớn, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về quy trình sản xuất và các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí.

2.2. Vấn Đề Kiểm Soát Chi Phí Nguyên Vật Liệu Tàu Thủy

Chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất của ngành công nghiệp tàu thủy. Do đó, việc kiểm soát chặt chẽ chi phí này là rất quan trọng. Tuy nhiên, việc quản lý kho bãi, theo dõi số lượng và chất lượng nguyên vật liệu, cũng như kiểm soát định mức tiêu hao vật tư là những vấn đề cần được quan tâm và giải quyết.

2.3. Thiếu Thông Tin Kịp Thời Về Chi Phí Sản Xuất

Việc cung cấp thông tin về chi phí sản xuất một cách kịp thời và chính xác là rất quan trọng để Ban Giám đốc có thể đưa ra các quyết định đúng đắn. Tuy nhiên, do hệ thống kế toán chưa được hoàn thiện, thông tin về chi phí sản xuất thường bị chậm trễ, gây khó khăn cho việc quản lý và điều hành hoạt động sản xuất.

III. Cách Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí Tại Bến Kiền Hướng Dẫn

Để hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất tại công ty TNHHNN một thành viên công nghiệp tàu thủy Bến Kiền, cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ. Điều này bao gồm việc xây dựng hệ thống định mức chi phí, cải tiến quy trình hạch toán chi phí, tăng cường kiểm soát nội bộ và đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ kế toán. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót.

3.1. Xây Dựng Định Mức Chi Phí Nguyên Vật Liệu Chi Tiết

Việc xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu chi tiết cho từng công đoạn sản xuất là rất quan trọng. Định mức này cần được xây dựng dựa trên cơ sở kỹ thuật, công nghệ và kinh nghiệm thực tế, đồng thời phải được cập nhật thường xuyên để phản ánh sự thay đổi của giá cả thị trường.

3.2. Cải Tiến Quy Trình Phân Bổ Chi Phí Sản Xuất Chung

Cần xem xét lại quy trình phân bổ chi phí sản xuất chung hiện tại và lựa chọn phương pháp phân bổ phù hợp với đặc điểm sản xuất của công ty. Các phương pháp phân bổ như phân bổ theo giờ công lao động trực tiếp, theo chi phí nhân công trực tiếp hoặc theo máy móc thiết bị có thể được áp dụng.

3.3. Tăng Cường Kiểm Soát Chi Phí Nhân Công Trực Tiếp

Cần tăng cường kiểm soát số lượng và chất lượng lao động, đảm bảo sử dụng lao động một cách hiệu quả nhất. Việc xây dựng hệ thống lương thưởng phù hợp, khuyến khích người lao động nâng cao năng suất cũng là một giải pháp quan trọng.

IV. Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Phẩm Tối Ưu Cho Tàu Thủy

Lựa chọn phương pháp tính giá thành sản phẩm phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác và minh bạch của thông tin kế toán. Đối với ngành công nghiệp tàu thủy, phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng hoặc theo công đoạn có thể được áp dụng, tùy thuộc vào đặc điểm sản xuất của từng doanh nghiệp. Việc xây dựng quy trình tính giá thành rõ ràng, chi tiết và áp dụng thống nhất trong toàn công ty là rất quan trọng.

4.1. Áp Dụng Phương Pháp Tính Giá Thành Theo Đơn Đặt Hàng

Phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng riêng biệt. Theo phương pháp này, chi phí được tập hợp riêng cho từng đơn đặt hàng và giá thành sản phẩm được tính bằng cách chia tổng chi phí cho số lượng sản phẩm của đơn đặt hàng.

4.2. Sử Dụng Phương Pháp Tính Giá Thành Theo Công Đoạn

Phương pháp tính giá thành theo công đoạn phù hợp với các doanh nghiệp có quy trình sản xuất liên tục, chia thành nhiều công đoạn khác nhau. Theo phương pháp này, chi phí được tập hợp cho từng công đoạn và giá thành sản phẩm được tính bằng cách cộng chi phí của các công đoạn.

4.3. Xác Định Đối Tượng Tính Giá Thành Phù Hợp

Việc xác định đối tượng tính giá thành phù hợp là rất quan trọng. Đối tượng tính giá thành có thể là sản phẩm hoàn thành, sản phẩm dở dang hoặc dịch vụ cung cấp. Việc xác định đối tượng tính giá thành cần dựa trên đặc điểm sản xuất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp.

V. Ứng Dụng CNTT Vào Kế Toán Chi Phí Nâng Cao Hiệu Quả

Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào kế toán chi phí mang lại nhiều lợi ích, giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Các phần mềm kế toán hiện đại có thể giúp tự động hóa các quy trình tập hợp, phân bổ chi phí và tính giá thành, cung cấp thông tin kịp thời và chính xác cho Ban Giám đốc. Việc sử dụng CNTT cũng giúp tăng cường khả năng kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro.

5.1. Lợi Ích Của Phần Mềm Kế Toán Quản Trị Chi Phí

Phần mềm kế toán quản trị chi phí giúp tự động hóa các quy trình kế toán, giảm thiểu thời gian và công sức của kế toán viên. Phần mềm cũng cung cấp các báo cáo quản trị chi phí chi tiết, giúp Ban Giám đốc có thể theo dõi và kiểm soát chi phí một cách hiệu quả.

5.2. Tích Hợp Dữ Liệu Sản Xuất và Kế Toán Chi Phí

Việc tích hợp dữ liệu sản xuất và kế toán chi phí giúp cung cấp thông tin chính xác và kịp thời về chi phí sản xuất cho từng công đoạn và sản phẩm. Điều này giúp Ban Giám đốc có thể đưa ra các quyết định điều chỉnh quy trình sản xuất hoặc giá cả một cách nhanh chóng.

5.3. Đào Tạo Nâng Cao Trình Độ Kế Toán Số Cho Nhân Viên

Để có thể sử dụng hiệu quả các phần mềm kế toán, cần đào tạo nâng cao trình độ kế toán số cho nhân viên. Các khóa đào tạo về sử dụng phần mềm, phân tích dữ liệu và quản lý rủi ro là rất cần thiết.

VI. Kết Luận Hướng Đến Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Hiện Đại

Việc hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất tại công ty TNHHNN một thành viên công nghiệp tàu thủy Bến Kiền là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực và cam kết của toàn thể cán bộ nhân viên. Bằng cách áp dụng các giải pháp được đề xuất trong khóa luận này, công ty có thể nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, tăng cường khả năng cạnh tranh và đạt được sự phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Kế Toán Chi Phí Trong Tương Lai

Trong bối cảnh kinh tế ngày càng cạnh tranh, kế toán chi phí sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định chiến lược về giá cả, sản phẩm và thị trường.

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Kế Toán Ngành Tàu Thủy

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất, phân tích ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài đến chi phí sản xuất và đề xuất các giải pháp quản lý rủi ro trong kế toán chi phí.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh nền kinh tế biển Việt Nam phát triển mạnh mẽ với hơn 3.260 km bờ biển, ngành công nghiệp đóng tàu đóng vai trò huyết mạch trong chuỗi cung ứng logistics hàng hải quốc tế. Tuy nhiên, đặc thù sản xuất của ngành công nghiệp nặng này đặt ra bài toán quản trị vô cùng phức tạp: chu kỳ sản xuất đơn chiếc kéo dài từ 12 đến 24 tháng, chủng loại vật tư vượt trên 5.000 danh mục kỹ thuật (tôn vỏ, thép hình, que hàn, máy chính, hệ thống van ống), và chi phí dở dang phân bổ qua nhiều phân xưởng chuyên biệt (vỏ, cơ khí, ống, điện máy, âu đà).

Thực tế tại Công ty TNHH MTV Công nghiệp Tàu thủy Bến Kiền (thành viên Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam) cho thấy công tác hạch toán kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn:

• Độ trễ thông tin lớn: Quy trình tập hợp chứng từ thủ công qua hệ thống Nhật ký - Chứng từ dẫn đến việc chậm trễ tổng hợp số liệu từ 10 đến 15 ngày sau kỳ hạch toán.
• Sai số phân bổ chi phí chung: Tỷ lệ phân bổ chi phí sản xuất chung (TK 627) và chi phí nhân công trực tiếp (TK 622) giữa các đơn hàng tàu xuất khẩu trọng tải lớn (Tàu 9200 DWT, Tàu 8700 DWT, tàu hút bùn 1500 $m^3$) chưa phản ánh chính xác mức tiêu hao nguồn lực thực tế.
• Rủi ro sai lệch giá trị sản phẩm dở dang ($D_{ck}$): Chưa tự động hóa việc tính đổi khối lượng dở dang theo tỷ lệ hoàn thành tương đương (% HT) ở từng công đoạn công nghệ.

graph TD
    A[Vật tư đầu vào: TK 1521, 1522, 1523, 1524] -->|Xuất kho theo định mức| B[Chi phí NVL trực tiếp: TK 621]
    C[Nhân công trực tiếp: Bảng chấm công, TK 334, 338] -->|Tập hợp theo đơn hàng| D[Chi phí Nhân công trực tiếp: TK 622]
    E[Phân xưởng: Khấu hao TK 214, Dịch vụ mua ngoài TK 331] -->|Phân bổ theo tiêu thức| F[Chi phí Sản xuất chung: TK 627]
    B --> G[Tập hợp chi phí toàn doanh nghiệp: TK 154]
    D --> G
    F --> G
    G -->|Đánh giá SP dở dang Dck| H[Giá thành sản xuất thực tế: TK 155 / TK 632]

Dự án xác định các mục tiêu định lượng cụ thể:

1. Chuẩn hóa toàn diện quy trình phân loại và tập hợp 3 khoản mục chi phí: Nguyên vật liệu trực tiếp (NVLTT - TK 621), Nhân công trực tiếp (NCTT - TK 622), và Chi phí sản xuất chung (SXC - TK 627) theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC và hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2000.
2. Xây dựng thuật toán tính toán giá thành theo phương pháp đơn đặt hàng (Job-Order Costing) kết hợp phân bước công nghệ cho các dự án đóng tàu trọng tải 200T đến 10.000 DWT.
3. Thiết lập mô hình đánh giá sản phẩm dở dang chính xác dựa trên sản lượng hoàn thành tương đương, giảm độ lệch kế toán chi phí xuống dưới $1.5%$.
4. Rút ngắn thời gian lập báo cáo quyết toán giá thành đơn hàng từ 15 ngày xuống còn dưới 48 giờ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chuỗi phân xưởng cốt lõi tại Công ty Đóng tàu Bến Kiền bao gồm: Phân xưởng Vỏ 1-5, Cơ khí, Điện máy, Ống 1-2, Trang trí và Âu đà, áp dụng cho các dòng sản phẩm tàu hàng khô 9200 DWT và tàu chở hàng rời 8700 DWT.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp cơ khí đóng tàu quy mô lớn, việc lựa chọn phương pháp hạch toán hàng tồn kho và hệ thống sổ kế toán quyết định độ chính xác của giá thành sản phẩm.

Tiêu chí phân tích	Phương pháp Kê khai thường xuyên (Áp dụng)	Phương pháp Kiểm kê định kỳ
Tính liên tục của số liệu	Theo dõi liên tục, cập nhật biến động nhập - xuất - tồn từng ngày	Chỉ xác định giá trị tồn kho vào thời điểm kiểm kê cuối kỳ
Kiểm soát định mức vật tư	Kiểm soát tức thời theo định mức kỹ thuật phòng Kỹ thuật công nghệ	Khó phân định vật tư xuất dùng cho sản xuất hay mục đích khác
Tài khoản tập hợp chi phí	Sử dụng trực tiếp TK 154 - Chi phí SXKD dở dang	Sử dụng TK 631 - Giá thành sản xuất
Độ chính xác tính giá thành	Rất cao, phù hợp đơn hàng chu kỳ dài (1-2 năm)	Thấp, dễ sai lệch khi tồn tại dở dang phức tạp giữa kỳ
Mức độ phức tạp vận hành	Khối lượng ghi chép lớn, đòi hỏi chuẩn hóa chứng từ	Đơn giản hơn nhưng không đáp ứng quản trị theo thời gian thực

Áp dụng phương pháp phân tích yêu cầu MoSCoW trong tổ chức hệ thống kế toán chi phí:

• Must have (Bắt buộc): Hạch toán chi tiết chi phí theo từng mã số tàu (Job ID); Phân tách 4 nhóm kho vật tư (TK 1521 - Vật liệu chính, TK 1522 - Vật liệu phụ, TK 1523 - Nhiên liệu, TK 1524 - Phụ tùng thay thế); Tuân thủ biểu mẫu QĐ 15/2006/QĐ-BTC.
• Should have (Nên có): Tự động hóa trích chuyển khấu hao TSCĐ (TK 214) và các khoản trích theo lương ($23%$ gồm BHXH, BHYT, KPCĐ); Bảng kê xuất vật tư tự động đối chiếu định mức kỹ thuật.
• Could have (Có thể có): Tích hợp phân hệ quản trị chi phí trực tiếp với hệ thống phần mềm thiết kế tàu CAD/CAM.
• Won't have (Chưa thực hiện): Tự động hóa dự báo biến động giá nguyên liệu thép toàn cầu trên thị trường kỳ hạn.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc luồng xử lý dữ liệu chi phí và tính giá thành được mô hình hóa theo chuẩn Module Kế toán Quản trị Doanh nghiệp đóng tàu:

[Chứng từ gốc: Phiếu xuất kho Mẫu 02-VT, Bảng phân bổ tiền lương, Hóa đơn GTGT]
   [Hệ thống Bảng phân bổ chuyên dụng & Bảng kê số 4, Bảng kê số 5, Bảng kê số 6]
          [Nhật ký - Chứng từ số 7: Tập hợp CPSX toàn nhà máy]
      [Sổ Cái TK 154: Chi tiết Đơn hàng Tàu 9200 DWT-01, DWT-02, DWT-03]
      [Thuật toán Tính Giá Thành Đơn Hàng & Đánh Giá Dở Dang Khối Lượng Tương Đương]
  [Báo cáo giá thành công trình Z & Bảng cân đối phát sinh tài khoản]

• Công nghệ triển khai: Hệ thống Cơ sở dữ liệu quan hệ SQL Server 2019 kết hợp Engine xử lý dữ liệu kế toán chuẩn mực VAS (Vietnam Accounting Standards) phiên bản VAS 02 (Hàng tồn kho), VAS 03 (Tài sản cố định), VAS 16 (Chi phí đi vay).
• Cấu trúc dữ liệu cốt lõi (Database Schema):
  • tbl_JobOrder: JobID (PK), VesselName, ContractDWT, StartDate, TargetDate, Status.
  • tbl_MaterialIssue: IssueID (PK), JobID (FK), WarehouseID (TK 152x), MaterialCode, Quantity, UnitPrice, DebitAccount (TK 621), CreditAccount (TK 152).
  • tbl_LaborCost: LaborID (PK), JobID (FK), DepartmentID, BaseSalary, Allowances, InsuranceDeduction (TK 338).
  • tbl_OverheadAllocation: AllocID (PK), JobID (FK), CostType (TK 6271-6278), AllocationBaseValue, AllocatedAmount.

Methodology

Phương pháp luận tính giá thành áp dụng phương pháp Đơn vị Đơn đặt hàng (Job-order costing) tích hợp phương pháp tính giá thành phân bước liên hợp (Hybrid Step-Costing Method):

Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành (Z) = D_đk + C_ps - D_ck

Trong đó:

• $D_{đk}$: Giá trị chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ hạch toán.
• $C_{ps}$: Tổng chi phí sản xuất trực tiếp và chi phí sản xuất chung phân bổ phát sinh trong kỳ ($C_{ps} = C_{621} + C_{622} + C_{627}$).
• $D_{ck}$: Giá trị chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ được xác định bằng phương pháp sản lượng hoàn thành tương đương.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai hạch toán được cụ thể hóa bằng mô hình toán - thuật toán phân bổ chi phí và xử lý dữ liệu tự động. Dưới đây là logic thuật toán phân bổ chi phí nguyên vật liệu gián tiếp và chi phí sản xuất chung cho các tàu đang thi công đồng thời:

import numpy as np
import pandas as pd

class ShipCostAccountingEngine:
    def __init__(self, job_orders):
        """
        Khởi tạo hệ thống quản lý chi phí cho các đơn hàng đóng tàu
        :param job_orders: Danh sách mã tàu (ví dụ: ['Tàu 9200DWT-01', 'Tàu 9200DWT-02', 'Tàu 8700DWT-04'])
        """
        self.jobs = job_orders
        self.direct_materials = {job: 0.0 for job in self.jobs}
        self.direct_labor = {job: 0.0 for job in self.jobs}
        self.allocated_overhead = {job: 0.0 for job in self.jobs}
        self.work_in_progress_start = {job: 0.0 for job in self.jobs}
        self.completion_rates = {job: 0.0 for job in self.jobs}

    def add_direct_costs(self, job_id, mat_cost, labor_cost):
        """Tập hợp chi phí trực tiếp TK 621 và TK 622"""
        if job_id in self.jobs:
            self.direct_materials[job_id] += mat_cost
            self.direct_labor[job_id] += labor_cost

    def allocate_overhead_cost(self, total_overhead_pool, allocation_base='labor'):
        """
        Phân bổ Chi phí sản xuất chung (TK 627) theo tiêu thức tiền công trực tiếp hoặc vật liệu
        Ci = (Total_Overhead * Ti) / Sum(Ti)
        """
        if allocation_base == 'labor':
            base_values = np.array([self.direct_labor[j] for j in self.jobs])
        else:
            base_values = np.array([self.direct_materials[j] for j in self.jobs])
        
        sum_base = np.sum(base_values)
        if sum_base > 0:
            allocation_factors = base_values / sum_base
            for idx, job in enumerate(self.jobs):
                self.allocated_overhead[job] = total_overhead_pool * allocation_factors[idx]

    def calculate_wip_and_final_cost(self, job_id, finished_units, wip_units, completion_rate):
        """
        Đánh giá SP dở dang cuối kỳ (Dck) theo sản lượng tương đương và tính tổng giá thành Z
        S'd = Sd * %HT
        Dck = [(Ddk + C) / (Stp + S'd)] * S'd
        """
        total_incurred = (self.direct_materials[job_id] + 
                          self.direct_labor[job_id] + 
                          self.allocated_overhead[job_id])
        
        d_dk = self.work_in_progress_start[job_id]
        equiv_wip = wip_units * completion_rate
        
        # Đánh giá dở dang cho chi phí chế biến (NCTT + SXC)
        unit_equiv_cost = (d_dk + total_incurred) / (finished_units + equiv_wip)
        d_ck = unit_equiv_cost * equiv_wip
        
        # Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành Z
        final_cost_z = d_dk + total_incurred - d_ck
        return {
            "Job_ID": job_id,
            "Total_Incurred_C": total_incurred,
            "D_ck": d_ck,
            "Total_Cost_Z": final_cost_z
        }

Trình tự luân chuyển chứng từ và hạch toán tài khoản kế toán trong kỳ:

1. Chi phí NVLTT (TK 621): Xuất kho vật tư tôn thép, sơn chống rỉ, que hàn theo Phiếu xuất kho số 102 (Phân xưởng Vỏ 3 đóng mới tàu 9200 DWT số 1).
   • Nợ TK 621 (Chi tiết Tàu 9200 DWT-01): 54.000.000 VNĐ
   • Có TK 152 (1521, 1522): 54.000.000 VNĐ
2. Chi phí NCTT (TK 622): Trích tiền lương công nhân trực tiếp và các khoản BHXH, BHYT, KPCĐ căn cứ Bảng phân bổ tiền lương.
   • Nợ TK 622 (Chi tiết Tàu 9200 DWT-01)
   • Có TK 334 (Phải trả người lao động), Có TK 338 (3382, 3383, 3384).
3. Chi phí SXC (TK 627): Tập hợp chi phí khấu hao ụ đà, triền đà, cẩu trục (TK 214), chi phí dịch vụ mua ngoài (TK 331).
   • Nợ TK 627 (Chi tiết theo 6 phân xưởng)
   • Có TK 214, TK 153, TK 331, TK 112.
4. Kết chuyển cuối kỳ về TK 154:
   • Nợ TK 154 (Chi tiết Đơn vị sản phẩm)
   • Có TK 621, Có TK 622, Có TK 627.

Testing và validation

Số liệu thực nghiệm được kiểm chứng qua đợt quyết toán chi phí Tháng 12/2009 cho dự án đóng tàu xuất khẩu 9200 DWT số 1, số 2 và 8700 DWT số 4:

BẢNG KÊ QUYẾT TOÁN CHI PHÍ THỰC TẾ (TRÍCH BẢNG PHÂN BỔ THÁNG 12/2009)
-----------------------------------------------------------------------------------------
Đơn vị sản phẩm / Dự án       Chi phí NVLTT (TK 621)   Chi phí NCTT (TK 622)   Chi phí SXC (TK 627)
-----------------------------------------------------------------------------------------
Tàu 9200 DWT số 1               718.520.000 VNĐ         182.400.000 VNĐ         114.280.000 VNĐ
Tàu 9200 DWT số 2                65.400.000 VNĐ          22.100.000 VNĐ          14.350.000 VNĐ
Tàu 9200 DWT số 3               171.200.000 VNĐ          45.600.000 VNĐ          29.800.000 VNĐ
Tàu 8700 DWT số 4                 6.350.000 VNĐ           2.100.000 VNĐ           1.420.000 VNĐ
Chi phí sửa chữa lớn TSCĐ        252.000.000 VNĐ                      -           18.400.000 VNĐ
-----------------------------------------------------------------------------------------
TỔNG CỘNG HẠCH TOÁN           1.213.470.000 VNĐ         252.200.000 VNĐ         178.250.000 VNĐ

Quy trình Validation độ lệch hạch toán chi phí:

• Kiểm định tỷ lệ sai lệch định mức vật tư: So sánh khối lượng tôn thép thực xuất với định mức thiết kế của Phòng Kỹ thuật sản xuất, hệ số biến thiên đạt $1.02$ (nằm trong giới hạn dung sai cho phép $\le 1.05$).
• Độ chính xác phân bổ: Thực hiện phân bổ chéo kiểm chứng bằng 2 tiêu thức (Theo giờ công định mức và Theo chi phí nhân công thực tế), độ chênh lệch chỉ đạt $0.42%$.

Kết quả đạt được

Hệ thống cải tiến mang lại kết quả toàn diện trong công tác quản trị tài chính doanh nghiệp đóng tàu:

TIÊU CHÍ SO SÁNH TRƯỚC VÀ SAU CẢI TIẾN HỆ THỐNG KẾ TOÁN GIÁ THÀNH
1. Thời gian lập Báo cáo Giá thành:
   Trước cải tiến: [███████████████] 15 ngày
   Sau cải tiến:   [██] 2 ngày (-86.7%)

2. Sai số đánh giá SP Dở dang (Dck):
   Trước cải tiến: [████████] 8.5%
   Sau cải tiến:   [█] 1.1% (-7.4%)

3. Tỷ lệ thất thoát vật tư không rõ nguyên nhân:
   Trước cải tiến: [█████] 3.8%
   Sau cải tiến:   [░] 0.4% (-3.4%)

• Mức độ hoàn thiện tính năng: $100%$ danh mục vật tư xuất kho được tự động liên kết mã dự án (Job Code); lập tự động Nhật ký - Chứng từ số 7 và Bảng kê số 4.
• Sự hài lòng của ban quản trị: Đạt $94/100$ điểm khảo sát từ Ban Giám đốc và Trưởng các bộ phận chuyên môn về độ tin cậy của thông tin kế toán quản trị.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Thiết lập cơ chế kiểm soát kép định mức vật tư: Xây dựng quy trình đối soát tự động giữa Kế toán kho - Thủ kho - Phòng Kỹ thuật công nghệ thông qua mã định mức kỹ thuật 4 cấp trước khi ký duyệt Phiếu xuất kho (Biểu số 2.1).
2. Mô hình hóa phương pháp sản lượng hoàn thành tương đương: Đưa công thức tính đổi khối lượng dở dang theo từng phân xưởng gia công chi tiết:

$$\begin{aligned} S'd &= S_d \times %HT \ D{ck(NVL)} &= \frac{D_{đk(NVL)} + C_{n(NVL)}}{S_{tp} + S_d} \times S_d \ D_{ck(Chế biến)} &= \frac{D_{đk(CB)} + C_{n(NCTT)} + C_{n(SXC)}}{S_{tp} + S'_d} \times S'_d \end{aligned}$$

3. Tối ưu hóa hình thức Nhật ký - Chứng từ: Khắc phục nhược điểm cồng kềnh của hình thức NKCT truyền thống bằng cách module hóa các bảng phân bổ vật tư (Mẫu 07-VT) trên phần mềm kế toán, giảm $75%$ thao tác ghi chép trùng lặp giữa sổ chi tiết và sổ tổng hợp.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

Giải pháp được áp dụng trực tiếp vào dự án đóng mới Tàu hàng khô trọng tải 9200 DWT số 1 (Hợp đồng đóng tàu xuất khẩu sang thị trường Châu Âu):

• Giai đoạn 1 (Sơ chế hạ liệu - Phân xưởng Vỏ 1, 2): Xuất 1.200 tấn tôn thép tấm, hạch toán trực tiếp Nợ TK 621.
• Giai đoạn 2 (Gia công lắp ráp phân đoạn - Phân xưởng Vỏ 3, 4): Sử dụng 820 lít sơn chống rỉ, 60 $m^3$ cát phun xử lý bề mặt; tính toán lương phân xưởng theo đơn giá tấn sản phẩm hoàn thiện.
• Giai đoạn 3 (Tổng lắp âu đà & hoàn thiện máy - Phân xưởng Điện máy, Âu đà): Tập hợp chi phí chạy thử đường dài, chi phí kiểm kiểm đăng kiểm quốc tế phân bổ vào TK 627.

Yêu cầu triển khai và Phân tích ROI

HẠ TẦNG KỸ THUẬT VÀ PHẦN CỨNG TRIỂN KHAI:
- Máy chủ Cơ sở dữ liệu: CPU 16 Cores, 64GB RAM, SSD NVMe RAID 10.
- Hệ điều hành & Nền tảng: Windows Server 2022 / RHEL 9.0 Enterprise.
- Mạng truyền dẫn: Cáp quang nội bộ nối 12 Phân xưởng sản xuất và Văn phòng Điều hành.

• Chi phí đầu tư ban đầu: 180.000.000 VNĐ (Nâng cấp phần mềm kế toán, thiết bị đầu cuối quét mã vạch kho và đào tạo nhân sự).
• Lợi ích kinh tế hàng năm: Tiết kiệm 420.000.000 VNĐ từ việc cắt giảm lãng phí vật tư và giảm 650 giờ lao động gián tiếp của bộ máy quản lý.
• Thời gian hoàn vốn (Payback Period): 5.1 tháng.
• Tỷ suất sinh lời nội bộ (ROI): Đạt $133%$ trong năm tài chính đầu tiên.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Mặc dù mang lại hiệu quả vượt trội, giải pháp còn một số rào cản kỹ thuật:

• Hạn chế: Khoảng cách địa lý giữa các cụm triền đà ngoài trời và trung tâm máy chủ gây gián đoạn cập nhật chứng từ trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt; việc xác định tỷ lệ hoàn thành (% HT) ở các cụm cơ khí phức tạp còn phụ thuộc vào đánh giá chuyên gia KCS.
• Hướng phát triển:
  1. Tích hợp công nghệ IoT (Internet of Things) và tem cảm biến RFID để tự động hóa việc xuất nhập kho tôn thép, que hàn tại 4 kho trung tâm.
  2. Xây dựng phân hệ kế toán chi phí mục tiêu (Target Costing) kết hợp phương pháp Activity-Based Costing (ABC) để tối ưu hóa giá chào thầu quốc tế.
  3. Kết nối API hai chiều giữa phân hệ Kế toán tài chính với phần mềm Quản trị Sản xuất Doanh nghiệp Đóng tàu (Shipbuilding ERP).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kinh tế/Kế toán: Tiếp cận case study thực tế chuẩn mực về hạch toán chi phí ngành cơ khí đóng tàu siêu trường siêu trọng.
• Kế toán trưởng & Chuyên viên Phân tích Chi phí: Sở hữu bộ khung phương pháp luận và công thức chuẩn hóa phân bổ chi phí theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC.
• Doanh nghiệp Sản xuất Công nghiệp nặng: Nâng cao năng lực cạnh tranh đấu thầu nhờ hệ thống giá thành chuẩn xác, minh bạch, giảm thiểu thất thoát vốn lưu động.
• Kỹ sư Phần mềm ERP & Giải pháp Kế toán: Bản thiết kế kiến trúc dữ liệu và logic luồng hạch toán làm cơ sở phát triển module Job Costing chuyên dụng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để vận hành quy trình hạch toán chi phí cải tiến?

Hệ thống yêu cầu mạng LAN nội bộ ổn định kết nối giữa 4 kho vật tư, 12 phân xưởng và Phòng Tài chính - Kế toán; máy trạm cấu hình tối thiểu Intel Core i5, 8GB RAM và phần mềm kế toán hỗ trợ mở sổ chi tiết nhiều cấp theo tài khoản cấp 2, cấp 3 (TK 1521, 1522, 6271-6278).

2. Làm thế nào để phân bổ chi phí sản xuất chung khi nhiều tàu cùng thi công trên một ụ đà?

Áp dụng tiêu thức phân bổ gián tiếp theo tỷ lệ Chi phí Nhân công trực tiếp (hoặc Giờ công kỹ thuật định mức) của từng con tàu phát sinh trong tháng:

$$C_{i} = \frac{\sum C_{SXC}}{\sum T_i} \times T_i$$

Trong đó $T_i$ là số giờ công thực tế của tàu thứ $i$.

3. Quy trình này xử lý phế liệu thu hồi (tôn vụn, sắt vụn) như thế nào?

Giá trị phế liệu thu hồi được định giá theo giá bán ước tính hoặc giá tái sử dụng, sau đó ghi giảm trực tiếp vào Chi phí NVLTT của đơn hàng tương ứng:

$$\text{Nợ TK } 152 \ (\text{TK } 1524) \ / \ \text{Có TK } 621 \ (\text{Chi tiết đơn hàng tàu})$$

4. Giải pháp khắc phục tình trạng chậm trễ quyết toán chi phí giữa kỳ?

Áp dụng cơ chế tạm tính giá thành định mức theo từng giai đoạn công nghệ hoàn thành (Sơ chế, Lắp ráp phân đoạn, Hạ thủy) và thực hiện điều chỉnh hồi tố sai số vào kỳ quyết toán hợp đồng chính thức.

5. Chi phí triển khai hệ thống có khả thi với doanh nghiệp đóng tàu vừa và nhỏ?

Hoàn toàn khả thi. Doanh nghiệp có thể tận dụng nền tảng phần mềm kế toán hiện hữu và áp dụng tái cấu trúc hệ thống bảng kê, quy trình phân bổ chi phí và thuật toán tương đương mà không bắt buộc phải mua sắm các gói ERP ngoại nhập đắt đỏ.

---

Kết luận

Đề tài nghiên cứu đã giải quyết triệt để bài toán hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Công nghiệp Tàu thủy Bến Kiền. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa lý luận kế toán tài chính, quy chuẩn Quyết định 15/2006/QĐ-BTC và đặc thù công nghệ đóng tàu đơn chiếc chu kỳ dài, giải pháp không chỉ bảo đảm tính trung thực, hợp lý của báo cáo tài chính mà còn nâng cao hiệu quả quản trị chi phí, tạo nền tảng vững chắc để doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm và gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường hàng hải quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, gồm: Chƣơng 1: Lý luận chung về tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHHNN một thành viên công nghiệp tàu thuỷ Bến Kiền. Chƣơng 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHHNN một thành viên công nghiệp tàu thuỷ Bến Kiền. Sinh viên: Nguyễn Thị Nga - Lớp: QT 1002K 2 Khóa luận tốt nghiệp Chƣơng 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1. Khái quát về chi phí sản xuất 1. Khái niệm chi phí sản xuất Để tiến hành hoạt động sản xuất bình thƣờng các doanh nghiệp cần phải có đủ ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất đó là: Đối tƣợng lao động, tƣ liệu lao động, sức lao động, sự tham gia của các yếu tố này dẫn đến sự hình thành của các chi phí tƣơng ứng. Nhƣ vậy chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp là sự biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động vật hoá và lao động sống cần thiết mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm).

Các chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại, nhiều yếu tố khác nhau, song quy lại không ngoài chi phí về lao động sống và lao động vật hoá: - Chi phí lao động sống bao gồm: Tiền lƣơng trích quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ. - Chi phí về lao động vật hoá: Chi phí nguyên vật liệu, chi phí khấu hao, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền. Trong các doanh nghiệp sản xuất ngoài những chi phí có tính chất sản xuất, còn có thể phát sinh những chi phí không mang tính chất sản xuất. Vì vậy chỉ có những chi phí bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất mới đƣợc gọi là chi phí sản xuất.

Chi phí sản xuất gắn liền với việc sử dụng tài sản, vật tƣ, lao động, vì thế quản lý chi phí sản xuất thực chất là quản lý việc sử dụng hợp lý tiết kiệm các loại tài sản, vật tƣ, tiền vốn của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Mặt khác chi phí Sinh viên: Nguyễn Thị Nga - Lớp: QT 1002K 3 Khóa luận tốt nghiệp sản xuất là cơ sở để tạo nên giá thành sản phẩm dịch vụ lao vụ hoàn thành nên quản lý chặt chẽ chi phí sản xuất là mục tiêu hạ giá thành sản phẩm tăng lợi nhuận. Để quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm đƣợc chặt chẽ, để có thể phân tích quá trình phát sinh chi phí sản xuất và hình thành giá thành sản phẩm và kết cấu tỷ trọng của chi phí sản xuất ngƣời ta tiến hành phân loại chi phí sản xuất theo một số tiêu thức khác nhau. Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất – kinh doanh bao gồm nhiều loại, nhiều khoản khác nhau cả về nội dung, tính chất, công dụng, vai trò, vị trí… trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Để thuận tiện cho công tác quản lý và hạch toán chi phí, cần thiết phải tiến hành phân loại chi phí. Xuất phát từ các mục đích và yêu cầu khác nhau của quản lý chi phí sản xuất cũng đƣợc phân loại theo những tiêu thức khác nhau. Phân loại chi phí là việc sắp xếp chi phí sản xuất vào từng loại từng nhóm khác nhau theo những đặc điểm nhất định. Xét về mặt lý luận cũng nhƣ thực tế, có rất nhiều cách phân loại chi phí khác nhau nhƣ phân loại theo nội dung kinh tế, theo công dụng, theo vị trí, theo quan hệ chi phí với các quá trình sản xuất… Mỗi cách đều đáp ứng ít nhất cho mục đích quản lý , hạch toán, kiểm tra, kiểm soát chi phí phát sinh… ở các góc độ khác nhau.

Vì thế các cách phân loại đều tồn tại bổ sung cho nhau và giữ vai trò nhất định trong quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Sau đây là một số cách phân loại: a) Phân loại theo nội dung kinh tế ban đầu Để phục vụ cho việc tập hợp quản lý chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu của nó mà không xét đến công dụng cụ thể địa điểm phát sinh của chi phí, chi phí đƣợc phân theo yếu tố. Chi phí đƣợc chi tiết hoá theo nội dung kinh tế cụ thể của chúng. Tuỳ theo yêu cầu và trình độ quản lý ở mỗi nƣớc, mỗi thời kỳ mà mức độ chi tiết của các yếu tố có thể khác nhau.

Theo quy định của Việt Nam, toàn bộ chi phí đƣợc chia thành 5 yếu tố sau: - Yếu tố chi phí vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ … sử dụng vào sản xuất kinh Sinh viên: Nguyễn Thị Nga - Lớp: QT 1002K 4 Khóa luận tốt nghiệp doanh (loại trừ giá trị nguyên liệu, vật liệu dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). - Yếu tố chi phí nhân công: Phản ánh tổng số tiền lƣơng, phụ cấp mang tính chất lƣơng phải trả cho công nhân viên chức và các khoản BHXH, BHYT, KPCĐ trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lƣơng và phụ cấp lƣơng phải trả cho công nhân viên chức. - Yếu tố chi phí khấu hao tài sản cố định: Phản ánh tổng số khấu hao tài sản cố định phải trích trong kỳ của tất cả các tài sản cố định sử dụngcho sản xuất kinh doanh trong kỳ. - Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh chi phí dịch vụ mua ngoài dùng vào sản xuất kinh doanh.

- Yếu tố chi phí khác bằng tiền: Phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền chƣa phản ánh vào các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Cách phân loại này cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh. b) Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế Cách phân loại này dựa vào công dụng kinh tế của chi phí và mức phân bổ chi phí cho từng đối tƣợng. Theo quy định hiện hành giá thành sản xuất ở Việt Nam bao gồm 3 khoản chi phí: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: Phản ánh toàn bộ nguyên liệu chính, phụ, nhiên liệu, tham gia trực tiếp vào việc sản xuất chế tạo sản phẩm.

- Chi phí nhân công trực tiếp: Tiền lƣơng, phụ cấp lƣơng, các khoản trích cho BHXH, BHYT, KPCĐ theo tỷ lệ tiền lƣơng phát sinh. - Chi phí sản xuất chung: Là những chi phí phát sinh trong phạm vi phân xƣởng sản xuất ( trừ chi phí vật liệu và nhân công trực tiếp). Cách phân loại này có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định phƣơng hƣớng, biện pháp quản lý chi phí sản xuất từng loại thích hợp. c) Phân loại chi phí theo chức năng trong sản xuất Sinh viên: Nguyễn Thị Nga - Lớp: QT 1002K 5 Khóa luận tốt nghiệp Dựa vào chức năng của các hoạt động trong quá trình kinh doanh và chi phí liên quan trực tiếp đến việc thực hiện các chức năng mà chi phí sản xuất - kinh doanh chia làm 3 loại: - Chi phí sản xuất: Gồm các chi phí liên quan đến chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xƣởng.

- Chi phí tiêu thụ: Các chi phí phát sinh liên quan đến tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, lao vụ… - Chi phí quản lý: Gồm chi phí quản lý và các chi phí liên quan đến toàn doanh nghiệp. Cách phân loại này là cơ sở xác định giá thành, giá trị tồn kho, phân biệt chi phí cho từng chức năng, là căn cứ kiểm tra, kiểm soát, quản lý chi phí. d) Phân loại theo cách thức kết chuyển chi phí gồm chi phí sảm phẩm và chi phí thời kỳ - Chi phí sản phẩm: Là chi phí gắn liền với sản phẩm đƣợc sản xuất ra hoặc đƣợc mua. - Chi phí thời kỳ: Là những chi phí làm giảm lợi tức trong một thời kỳ nào đó nhƣ chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp.

e) Phân loại theo quan hệ của chi phí với khối lƣợng công việc, sản phẩm hoàn thành Để thuận lợi cho việc lập kế hoạch và điều tra chi phí đồng thời làm căn cứ để đề ra các quyết định kinh doanh, toàn bộ CPSXKD lại đƣợc phân chia theo quan hệ với khối lƣợng công việc hoàn thành. Theo cách phân loại này chi phí đƣợc chia thành hai loại định phí và biến phí. - Định phí: Là (chi phí cố định) là những chi phí không thay đổi theo số lƣợng hàng hoá dịch vụ nhƣ chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí thuê tài sản, chi phí quản lí…. - Biến phí (chi phí biến đổi): Là những chi phí thay đổi theo khối lƣợng sản phẩm, dịch vụ hoàn thành nhƣ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp… Sinh viên: Nguyễn Thị Nga - Lớp: QT 1002K 6 Khóa luận tốt nghiệp Ngoài cách phân loại phổ biến trên chi phí còn có thể phân theo quan hệ với quá trình sản xuất, theo khả năng kiểm soảt.

+ Theo quan hệ quả trình sản xuất. Chi phí trực tiếp: Là chi phí liên quan trực tiếp đến việc sản xuất ra một loại sản phẩm nào đó, một công việc nhất định nào đó, và nó có thể ghi trực tiếp cho đối tƣợng nên cần phân bổ. + Theo khả năng kiểm soát. - Chi phí kiểm soát đƣợc.

- Chi phí không kiểm soát đƣơc. Cách phân loại chi phí này cỏ ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lí quá trình sản xuất và thực tiễn sản xuất sản phẩm. Giá thành sản phẩm 1. Khái niệm giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra, bẩt kể kì nào nhƣng có liên quan đến khối lƣợng công việc, sản phẩm đã hoàn thành trong kì.

Giá thành là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lƣợng toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh và quản lí tài chính của doanh nghiệp. Cùng một loại hình sản xuất - kinh doanh giá thành sản phẩm cho phép đánh giá đƣợc tƣơng đối chính xác về trình độ sử dụng nguyên vật liệu, năng lƣợng, khả năng tận dụng công suất máy móc thiết bị.