MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quá trình đổi mới chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa, tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa buộc các doanh nghiệp phải đối mặt với sự cạnh tranh hết sức gay gắt. Sự thay đổi cơ chế này đã làm cho không ít doanh nghiệp gặp khó khăn, lúng túng trong sản xuất và kinh doanh; tuy nhiên, có không ít doanh nghiệp đã tìm đƣợc những hƣớng đi đúng đắn, kịp thời đề ra những giải pháp thích hợp nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo lập và phát huy thế mạnh của mình, nhờ đó đã đạt đƣợc hiệu quả kinh doanh cao, đứng vững và không ngừng phát triển. Xây dựng cơ bản là một lĩnh vực công nghiệp đặc thù.
Khác với các lĩnh vực khác, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xây dựng diễn ra chủ yếu thông qua hình thức đấu thầu do các Chủ đầu tƣ tổ chức. Trên thế giới hình thức đấu thầu xây dựng đã đƣợc áp dụng từ lâu, ở nƣớc ta, từ khi nhà nƣớc ban hành "Quy chế đấu thầu" rồi đến Luật Đấu thầu, thì đấu thầu xây dựng mới thực sự trở thành một lĩnh vực cạnh tranh hết sức gay gắt giữa các doanh nghiệp xây dựng. Mặt khác, trong những năm gần đây, đã xuất hiện nhiều dự án xây dựng có quy mô lớn, sử dụng vốn ngân sách hoặc vốn vay của các tổ chức tín dụng đòi hỏi phải tổ chức đấu thầu xây dựng trên cơ sở cạnh tranh. Chính vì vậy, vấn đề hoàn thiện công tác đấu thầu xây dựng luôn giành đƣợc sự quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp xây dựng.
Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng là một doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực xây dựng, có quy mô lớn trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Trong những năm vừa qua, Công ty đã có những nỗ lực trên nhiều mặt nhằm nâng cao sức cạnh tranh, phát triển sản xuất và đã giành đƣợc nhiều thành tựu hết sức quan trọng, hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao, trở thành một trong những doanh nghiệp xây dựng mạnh trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt đƣợc, Công ty vẫn còn những tồn tại, hạn chế nhất định, đặc biệt là trong lĩnh vực cạnh tranh đấu thầu xây dựng. Đây là một trở ngại lớn, có ảnh hƣởng đến sự phát triển lâu dài và bền vững của Công ty.
1 Trong bối cảnh hiện nay, trƣớc sự lớn mạnh của các doanh nghiệp xây dựng trong nƣớc, sự xuất hiện của những Công ty xây dựng lớn của nƣớc ngoài, sự phát triển của khoa học công nghệ xây dựng. cho thấy rằng cạnh tranh đấu thầu xây dựng giữa các doanh nghiệp xây dựng diễn ra rất gay gắt. Vì vậy, vấn đề hoàn thiện công tác đấu thầu có một vai trò hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với sự thành công và phát triển của các doanh nghiệp xây dựng nói chung và của Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng -Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng nói riêng. Xuất phát từ nhận thức trên, tôi đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác đấu thầu xây dựng tại Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng" làm luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh với hy vọng mở rộng khả năng hiểu biết của mình và mong muốn góp một phần nhỏ bé vào sự phát triển của Công ty.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích Đánh giá thực trạng, công tác đấu thầu xây dựng của Công ty; qua đó tìm ra những ƣu thế, thành tựu và những tồn tại trong công tác đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng. Đồng thời đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác đấu thầu xây dựng của Công ty trong thời gian tới. Nhiệm vụ - Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài, qua đó làm rõ cơ sở lý luận chung của các công tác trong đấu thầu xây dựng.
- Nghiên cứu các nhân tố (nhân tố bên trong và nhân tố bên ngoài) ảnh hƣởng đến các công tác đấu thầu xây dựng, khảo sát các yếu tố khách quan và chủ quan tác động tới công tác đấu thầu của Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng; qua đó chỉ ra những ƣu điểm, tồn tại và hạn chế của Công ty trong những năm vừa qua. 2 - Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác đấu thầu của Công ty trong giai đoạn hiện nay. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng Luận văn nghiên cứu công tác đấu thầu xây dựng, các nhân tố ảnh hƣởng và chi phối; thực trạng và giải pháp hoàn thiện công tác đấu thầu của Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng -Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng.
Phạm vi nghiên cứu Về mặt không gian, phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn ở những vấn đề quy trình tổ chức đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng đối với Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng. Về mặt thời gian, luận văn đánh giá tình hình công tác đấu thầu của Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng -Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến nay và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đấu thầu của Công ty trong thời gian tới. Phƣơng pháp nghiên cứu 4. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp Những tài liệu thu thập đƣợc tại Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng -Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng, các sách, các bài viết, các bài báo của các tác giả trong và ngoài nƣớc; các thông tin trên các trang website có liên quan đến nội dung hoàn thiện công tác đấu thầu và các chuyên đề nghiên cứu về đấu thầu.
Phương pháp thống kê và phân tích Quá trình thực hiện phƣơng pháp này dựa trên các cơ sở các nghiên cứu và cơ sở lý luận có trƣớc, số liệu thu thập đƣợc trong quá trình nghiên cứu, tiến hành tổng hợp, phân tích số liệu, đánh giá, đo lƣờng, rút ra nhận xét và đƣa ra kiến nghị. Tình hình nghiên cứu: Để thực hiện nghiên cứu về việc hoàn thiện công tác đấu thầu tại Công ty TNHH MTV VLXD-XL và KDN ĐN, trên cơ sở nghiên cứu các lý thuyết về quản 3 trị dự án đầu tƣ, quản trị chiến lƣợc, các văn bản pháp luật về đầu thầu (Luật Đấu thầu, các Thông tƣ, Nghị định về đấu thầu…), các đề tài về đấu thầu, tác giả đã tìm hiểu thêm một số tài liệu nghiên cứu về đấu thầu nhƣ sau: - “Nâng cao năng lực đấu thầu” của tác giả Lê Văn Tăng (Cục trƣởng Cục Đấu thầu - Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ). Tác giả đã nêu những ƣu nhƣợc điểm của công tác đấu thầu tại các doanh nghiệp hiện nay và một số giải pháp hoàn thiện. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Oanh (2014), “Đấu thầu quốc tế trong hoạt động đầu tƣ ở Việt Nam”.
Luận văn đã phân tích thực trạng đấu thầu quốc tế tại VN và đƣa ra các bài học kinh nghiệm của các nƣớc (Nga, Hàn Quốc, Campuchia) và các tổ chức quốc tế (Ngân hàng thế giới, ngân hàng phát triển Châu Á, ngân hàng phát triển Nhật Bản) về đấu thầu. - Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Vƣơng Cƣờng (2014), “Nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam”. Luận văn đã trình bày cơ sở khoa học về chất lƣợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông, thực trạng chất lƣợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam trong thời gian qua, giải pháp nâng cao chất lƣợng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam. - Luận văn thạc sĩ Đại Học Đà Nẵng (2013), “Thực trạng và các giải pháp nhằm tăng khả năng cạnh tranh trong đấu thầu của doanh nghiệp xây dựng” của tác giả Nguyễn Đăng Tuấn thực hiện.
Luận văn trên đã phân tích các vấn đề về thực trạng công tác đấu thầu hiện nay và đƣa ra một số giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh trong đấu thầu của doanh nghiệp. Luận văn còn đƣợc tham khảo các công trình của các tác giả nƣớc ngoài nhƣ sau: - Vietnam Law on tendering của tác giả Allens Arthur Robinson đã phân tích về các quy định đấu thầu ở Việt Nam, ƣu nhƣợc điểm và các giải pháp hoàn thiện. Đóng góp của luận văn - Trên cơ sở nhận thức về tính cần thiết của công tác đấu thầu xây dựng, luận văn phân tích thực trạng công tác đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH một thành 4 viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng, chỉ ra những ƣu điểm, lợi thế, những tồn tại, hạn chế và những vấn đề đang đặt ra hiện nay đối với Công ty qua việc tạo lập, phát huy lợi thế, hoàn thiện công tác đấu thầu xây dựng dƣới vai trò đơn vị thi công. - Đề xuất một số phƣơng hƣớng, giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng.
Kết cấu của luận văn Chƣơng 1: Một số lý luận cơ bản về công tác đấu thầu của Công ty. Chƣơng 2: Thực trạng công tác đấu thầu ở Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng. Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH một thành viên Vật liệu Xây dựng - Xây lắp và Kinh doanh nhà Đà Nẵng. 5 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA CÔNG TÁC ĐẤU THẦU 1.
Một số khái luận chung về đấu thầu trong xây dựng cơ bản 1. Khái niệm về đấu thầu và một số thuật ngữ liên quan công tác đấu thầu 1. Khái niệm về đấu thầu Thuật ngữ “đấu thầu” đã xuất hiện trong thực tế xã hội từ xa xƣa. Theo Từ điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học xuất bản năm 1998) thì đấu thầu đƣợc giải thích là việc “đọ công khai, ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thì đƣợc giao cho làm hoặc đƣợc bán hàng (một phƣơng thức giao làm công trình hoặc mua hàng)”.