CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TOÁN CÁC KHOẢN VAY TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH.1 Khái quát chung về các khoản vay. Các khoản vay cũng như trái phiếu là phần bổ xung vốn chủ sở hữu để đảm bảo cho doanh nghiệp có điều kiện hoạt động bình thường. Tuy nhiên, khác với trái phiếu là phần huy động của các doanh nghiệp được phép phát hành thì khoản vay là quan hệ bình đẳng giữa các doanh ngiệp kèm theo điều kiện thế chấp tài sản và sử dụng đúng mục đích vay. Mặt khác, khoản vay lại có nhiều loại với điều kiện vay và lãi suất khác nhau tuỳ theo mục đích vay.
Vì vậy, ngoài những mục tiêu kiểm toán tài chính, kiểm toán các khoản vay cần hướng đến cả việc tuân thủ các quy định chung về vay và sử dụng vốn. Thông thường các khoản vay đều có sự giám sát kiểm tra của ngân hàng cho vay trước khi vay và trong quá trình sử dụng tiền vay theo một quy trình chặt chẽ. Tuy nhiên, trắc nghiệm cuối cùng về khoản tiền vay vẫn thuộc về doanh nghiệp kể cả tiền vay gốc, lãi vay và hoàn trả cả gốc và lãi về tiền vay cũng như sử dụng vốn vay đúng mục đích đã cam kết. Do đó hệ thống kiểm sóat nội bộ của đơn vị cần được quan tâm thường xuyên.
Khi đơn vị vay vốn từ ngân hàng mà phải đảm bảo bằng tài sản, đơn vị có thể đảm bảo bằng các cách sau: - Đơn vị cầm cố, thế chấp bằng tài sản của mình. - Thế chấp, cầm cố bằng tài sản của bên thứ ba. - Có thể đảm bảo bằng chính tài sản hành thành từ vốn vay. Kiểm soát nội bộ của đơn vị cần được tổ chức chặt chẽ thừ khâu phê chuẩn của người có trắc nghiệm, qua ký kết hợp đồng vay, theo dõi và sử dụng vốn vay để hoàn trả vốn gốc và lãi vay tuỳ theo thưòi hạn vay: ngắn hạn hay dài hạn.
Các khoản vay ngắn hạn thường gắn với mua hàng và thanh toán tiền hàng cho từng khách hàng. Do đó, kiểm toán vốn vay ngắn hạn thường gắn với nghiệp vụ mua hàng và thanh toán tiền hàng. Thông thường doanh nghiệp phải mở sổ phụ cho từng khách hàng để theo dõi các khoản phải trả. Doanh nghiệp chỉ phải thanh toán tiền hàng khi nhập đủ hàng hoá.
Do vậy, doanh nghiệp phải lập bảng theo dõi nhận hàng trên cơ sở hoá đơn và đơn đặt hàng. Để tăng cường kiểm soát nội bộ các loại nghiệp vụ: đặt hàng, nhận hàng, lập và theo dõi các hồ sơ thanh toán và việc giải ngân phải được phân cách đầy đủ. Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.864 Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.com Việc thanh toán phải được thực hiện trên cơ sở hoá đơn của hàng bán, không căn cứ vào bảng sao kê để tránh khả năng thanh toán trùng. Doanh nghiệp cần thanh toán đúng hạn trong quan hệ trực tiếp đến các khoản chiết khấu lớn hơn lãi suất vay ngân hàng.
Các khoản vay dài hạn thường liên quan đến đầu tư phát triển, có quy mô lớn và hướng thanh toán nhiều lần. Do đó kiểm soát nội bộ cần quan tâm từ phê chuẩn và các biện pháp khác đến kiểm tra định kỳ để đánh giá sự cần thiết và hiệu quả vốn vay, sử dụng vốn vay và thanh toán (kể cả việc huy động các nguồn tài chính khác với đặc điểm ưu đãi hơn về thanh toán). Do có nhiều khoản vay với thời hạn và lãi suất khác nhau nên trước khi kiểm toán có thể yêu cầu doanh nghiệp lập “bảng kê vốn vay và lãi tính dồn” Vốn vay là một cấu thành của vốn doanh nghiệp. một doanh nghiệp sẽ hoạt động hiệu quả hơn khi doanh ngiệp đó biết sử dụng vốn vay có hiệu quả và biết cân đối cơ cấu vốn vay trong tổng vốn, biết tận dụng được các ngồn cho vay để cắt giảm chi phí lãi vay thấp nhất, có lợi nhất cho doanh nghiệp.
Có nhiều cách phân loại và quản lý nguồn vốn vay, tuy nhiên có hai cách phân loại phổ biến nhất đối với các khoản vay là : vay ngắn hạn và vay dài hạn. Căn cứ vào thời hạn cho vay mà đơn vi cho vay hay đơn vị đi vay phân loại các khoản vay. Vay ngắn hạn là khoản vay có thời gian đáo hạn hay còn gọi là thời hạn thanh toán cả gốc và lãi vay trong thời gian một năm hay một chu kỳ kinh doanh. Vay dài hạn là khoản vay có thời hạn trả gốc trên một năm hay ngoài một chu kỳ kinh doanh mà doanh nghiệp phải hoàn trả.
Hình thức trả lãi tiền vay có thể trả lãi từng tháng, trả đầu kỳ hay trả lãi cuối kỳ vay tuỳ theo hợp đồng vay.2 Mục tiêu kiểm toán các khoản vay. Mục đích của kiểm toán bảng khai tài chính là xác minh và bày tỏ ý kiến về độ tin cậy của các thông tin về tính tuân thủ nguyên tắc. Đối với mỗi khoản mục, mỗi chu trình đều có mục tiêu chung và mục tiêu riêng. Còn đối với các khoản vay mục đích chung chính là đánh giá sự thay đổi số dư tài khoản liên quan, sự trung thực và phù hợp với các nguyên tắc kế toán được thừa nhận.
Từ mục đích chung của kiểm toán có thể phát triển thành mục tiêu chung và mục tiêu đặc thù. Mục tiêu kiểm toán chung đối với các khoản vay là đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) đối với khoản vay, mức độ trung thực và hợp lý của các nghiệp vụ về khoản Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.864 Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.com vay cùng với mức độ phù hợp của việc trình bày các thông tin tài chính trọng yếu có liên quan tới các khoản vay. Các mục tiêu đặc thù đối với khoản vay gồm các mục tiêu sau: Mục tiêu hiện hữu: Các khoản vay được hạch toán tương ứng với thực tế các hoạt động đầu tư. Nghiệp vụ đã được ghi chép liên quan đến tài khoản vay đều thực sự xảy ra và số dư các tài khoản vay thực sự tồn tại.
Thực tế tại một số doanh nghiệp, tình trạng khai khống các khoản vay và chi phí lãi vay. Mục tiêu đầy đủ (trọn vẹn): tất cả các nghiệp vụ vay, nợ xảy ra thì đều được ghi chép đầy đủ trong sổ sách, báo cáo kế toán. Nếu trong trường hợp một doanh nghiệp vô tình hoặc cố ý không ghi chép một hợp đồng vay bao gồm cả số tiền gốc , lãi vay, thời hạn trả lãi, trả nợ gốc khoản mục đó đã vi phạm mục tiêu này. Mục tiêu tính giá: các nghiệp vụ có gốc ngoại tệ được quy đổi ra đồng Việt Nam theo đúng tỷ giá liên ngân hàng tại thời điểm ghi nhận khoản vay còn đối với doanh nghiệp sử dụng tỷ giá hạch toán, thì việc ghi nhận các nghiệp vụ liên quan đến tài khoản vay sử dụng tỷ giá hạch toán nhưng cuối kỳ phải tiến hành điều chỉnh theo tỷ giá ngày 31/12.
Ví dụ trong doanh nghiệp hạch toán theo tỷ giá thực tế, đối với khoản mục vay ngắn hạn ngân hàng, khi ghi nhận khoản vay này, trong sổ cái tài khoản 311- Ngân hàng A : hạch toán theo tỷ giá tại ngày ghi nhận, trong những lần thanh toán tiếp theo thì hạch toán theo tỷ giá ngoại tệ tại ngày thanh toán. Việc ghi chép này, phải đảm bảo sử dụng đúng tỷ giá ngoại tệ tại thời điểm hạch toán. Mục tiêu quyền và nghĩa vụ: đơn vị phải có nghĩa vụ thanh toán mọi khoản vay được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán theo đúng chế độ tài chính kế toán hiện hành. Xem xét các khoản vay này có thực sự là nghĩa vụ của doanh nghiệp hay không? Mục tiêu phân loại và trình bày Các nguyên tắc kế toán sử dụng tương ứng với các chuẩn mực áp dụng trong khuôn khổ kiểm toán.
Đối với các nghiệp vụ liên quan đến vay, nợ có nghĩa rằng các nghiệp vụ phát sinh liên quan đến tài khoản vay được trình bày vào tài khoản thích hợp. Đôi khi, các nghiệp vay được ghi nhận cho Ngân hàng A thì lại hoạch toán sang Ngân hàng B, hay ghi nhận các khoản vay ngắn hạn thành khoản vay dài hạn đã vi phạm mục tiêu này. Mục tiêu đúng kỳ: Các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ kế toán phải được ghi chép vào sổ sách. Bao hàm việc xem xét ghi chép các nghiệp vụ liên quan đến tài khoản vay có Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.864 Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.com được ghi chép trong kỳ kế toán do doanh nghiệp quy định hay không? Nếu việc ghi chép không đúng kỳ gây ảnh hưởng đến số dư trong kỳ cũng như các kỳ liên quan.
Tính chính xác cơ học: Tất cả các khoản vay và nợ tương tự bao gồm cả tiền lãi phải trả được hạch toán và tính toán một cách chính xác. Việc tính toán, ghi sổ và chuyển số chính xác, đảm bảo số dư cuối kỳ các khoản vay được ghi chép chính xác, hợp lý và đầy đủ.3 Quy trình kiểm toán các khoản vay trong kiểm toán báo cáo tài chính. Để đảm bảo tính hiệu quả, tính kinh tế và tính hiệu lực của từng cuộc kiểm toán cũng như để thu thập bằng chứng kiểm toán đầy đủ và có giá trị làm căn cứ cho kết luận của KTV về tính trung thực và hợp lý của số liệu trên BCTC, cuộc kiểm toán thường được tiến hành theo quy trình gồm 3 bước sau và đây cũng là quy trình kiểm toán áp dụng cho kiểm toán các khoản vay và các khoản mục khác trong kiểm toán BCTC. Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.864 Dịch vụ viết thuê đề tài – KB Zalo/Tele 0917.1: Ba giai đoạn của cuộc kiểm toán các khoản vay trong kiểm toán BCTC.
Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán Thu thâp thông tin cơ sở Giai đoạn 1: Lập kế Thực hiện thủ tục phân tích cho khoản vay hoạch và thiết kế phương pháp kiểm Đánh giá trọng yếu, rủi ro kiểm toán toán. Tìm hiểu hệ thống KSNB, đánh giá rủi ro KTkiểmtáon Lập kế hoạch toàn diện và soạn thảo chương trình Thực hiện thủ tục kiểm soát Giai đoạn 2: thực hiện kế hoạch kiểm toán. Thực hiện thủ tục phân tích Thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết Giai đoạn 3: hoàn thành kiểm toán và công bố BCKT. Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.864 Giai đoạn 1: Lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán đối với các khoản vay.