Hoàn thiện chính sách xuất khẩu của tỉnh Savannakhet: Thực trạng và giải pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách xuất khẩu tỉnh Savannakhet, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Hathaboun Saysongkham
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Chính sách xuất khẩu
• Đề tài: Hoàn thiện chính sách xuất khẩu tỉnh Savannakhet: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Savannakhet

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. LỜI MỞ ĐẦU
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XUẤT KHẨU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến Chính sách
• 2.1.1. Khái niệm chính sách
• 2.1.2. Căn cứ hình thành chính sách
• 2.1.3. Nội dung vai trò của chính sách
• 2.1.4. Quá trình thực hiện chính sách
• 2.2. Một số khái niệm cơ bản về xuất khẩu
• 2.2.1. Khái niệm xuất khẩu
• 2.2.2. Đặc điểm và vai trò của xuất khẩu
• 2.3. Chính sách xuất khẩu
• 2.3.1. Khái niệm của chính sách xuất khẩu
• 2.3.2. Vai trò của chính sách xuất khẩu
• 3. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH XUẤT KHẨU CỦA TỈNH SAVANNAKHET (NƯỚC CHDCND LÀO) - GIAI ĐOẠN 2006-2011
• 3.1. Tổng quan về hoạt động xuất khẩu của tỉnh Savannakhet (CHDCND LÀO)
• 3.1.1. Về quy mô và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu
• 3.1.2. Hạn chế và nguyên nhân
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách xuất khẩu tỉnh Savannakhet

Chính sách xuất khẩu của tỉnh Savannakhet đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tỉnh Savannakhet, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, có tiềm năng lớn trong lĩnh vực xuất khẩu. Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách xuất khẩu vẫn gặp nhiều thách thức. Cần có cái nhìn tổng quan về chính sách này để hiểu rõ hơn về thực trạng và giải pháp cần thiết.

1.1. Khái niệm và vai trò của chính sách xuất khẩu

Chính sách xuất khẩu là tổng thể các biện pháp của nhà nước nhằm thúc đẩy hoạt động xuất khẩu hàng hóa. Vai trò của chính sách này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao vị thế cạnh tranh của tỉnh Savannakhet trên thị trường quốc tế.

1.2. Tình hình xuất khẩu hiện tại của tỉnh Savannakhet

Kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Savannakhet trong những năm qua đã có sự tăng trưởng nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục để phát huy tối đa tiềm năng xuất khẩu của tỉnh.

II. Thực trạng chính sách xuất khẩu tỉnh Savannakhet Vấn đề và thách thức

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng chính sách xuất khẩu của tỉnh Savannakhet vẫn gặp phải nhiều vấn đề. Các thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các tỉnh khác và các quốc gia trong khu vực. Việc nhận diện rõ các vấn đề này là cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Những hạn chế trong chính sách xuất khẩu

Chính sách xuất khẩu hiện tại còn thiếu tính đồng bộ và chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của thị trường. Điều này dẫn đến việc kim ngạch xuất khẩu không đạt được như kỳ vọng.

2.2. Nguyên nhân của những hạn chế

Nguyên nhân chính của những hạn chế này bao gồm thiếu hụt thông tin thị trường, cơ sở hạ tầng chưa phát triển và sự thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp xuất khẩu.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách xuất khẩu tỉnh Savannakhet

Để nâng cao hiệu quả của chính sách xuất khẩu, tỉnh Savannakhet cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình xuất khẩu mà còn tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế bền vững.

3.1. Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu

Cần có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu thông qua việc cung cấp thông tin, đào tạo và hỗ trợ tài chính. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

3.2. Cải thiện cơ sở hạ tầng và logistics

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng và logistics là rất quan trọng để giảm chi phí vận chuyển và nâng cao hiệu quả xuất khẩu. Cần có các dự án cụ thể để cải thiện hệ thống giao thông và kho bãi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách xuất khẩu

Việc áp dụng các giải pháp hoàn thiện chính sách xuất khẩu đã mang lại những kết quả tích cực cho tỉnh Savannakhet. Các doanh nghiệp đã có những bước tiến trong việc mở rộng thị trường và nâng cao kim ngạch xuất khẩu.

4.1. Kết quả đạt được từ chính sách xuất khẩu

Kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đã có sự tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây, nhờ vào việc áp dụng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cải thiện cơ sở hạ tầng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện chính sách xuất khẩu cho thấy tầm quan trọng của việc liên kết giữa các doanh nghiệp và chính quyền địa phương trong việc phát triển xuất khẩu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách xuất khẩu tỉnh Savannakhet

Chính sách xuất khẩu của tỉnh Savannakhet cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tương lai của chính sách này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các doanh nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển chính sách xuất khẩu

Cần có một định hướng rõ ràng cho chính sách xuất khẩu trong giai đoạn tới, nhằm tối ưu hóa tiềm năng xuất khẩu của tỉnh Savannakhet.

5.2. Tương lai của xuất khẩu tỉnh Savannakhet

Với những giải pháp đã được đề xuất, tỉnh Savannakhet có thể kỳ vọng vào một tương lai tươi sáng hơn cho hoạt động xuất khẩu, góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động thương mại đối ngoại đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, gia tăng dự trữ ngoại hối và giải quyết việc làm. Tỉnh Savannakhet giữ vị thế là trung tâm kinh tế trọng điểm của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, sở hữu diện tích đồng bằng rộng lớn nhất và quy mô dân số đông nhất cả nước. Giai đoạn 2006-2010, tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt 248.287.927 USD, đóng góp trực tiếp vào mức tăng trưởng GDP bình quân từ 7,7% đến gần 10,0% mỗi năm.

Mặc dù đạt được những kết quả đáng khích lệ, hoạt động ngoại thương của tỉnh vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Kim ngạch xuất khẩu chưa tương xứng với tiềm năng dồi dào về nông lâm nghiệp và khoáng sản. Thị trường xuất khẩu phụ thuộc nặng nề vào các nước láng giềng Đông Nam Á khi khu vực này chiếm tới 97,58% tổng giá trị xuất khẩu, trong khi mức độ thâm nhập vào các thị trường phát triển như Châu Đại Dương chỉ đạt 0,49%. Bên cạnh đó, tác động tiêu cực từ biến động tài chính toàn cầu và rào cản phi thuế quan khắt khe khiến thị trường xuất khẩu nhiều thời điểm bị thu hẹp.

Xuất phát từ thực trạng bức thiết trên, đề tài luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện chính sách xuất khẩu của tỉnh Savannakhet trong giai đoạn 2006-2011, từ đó xác lập các giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện cơ chế, chuyển dịch cơ cấu hàng hóa và mở rộng thị trường giai đoạn 2012-2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để Savannakhet tận dụng tối đa tiềm năng địa lý trên tuyến Hành lang Kinh tế Đông - Tây, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa địa phương và thúc đẩy công nghiệp hóa toàn diện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên nền tảng lý thuyết ngoại thương kinh điển và hệ thống công cụ điều tiết thương mại quốc tế hiện đại. Trọng tâm lý thuyết bao gồm:

Thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith: Nhấn mạnh vai trò của nguyên tắc phân công lao động quốc tế (Division of Labour). Thương mại tự do cho phép mỗi quốc gia chuyên môn hóa sản xuất những mặt hàng có chi phí sản xuất thấp nhất, từ đó gia tăng tổng sản lượng và của cải thực tế cho tất cả các bên tham gia trao đổi mậu dịch.

Lý thuyết mậu dịch quốc tế của Karl Marx: Luận giải bản chất của ngoại thương dựa trên quy luật giá trị và chi phí lao động xã hội cần thiết. Hoạt động trao đổi hàng hóa quốc tế phải tuân thủ nguyên tắc ngang giá, mang tính tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường nhằm mở rộng không gian tiêu thụ sản phẩm và tìm kiếm giá trị thặng dư tối đa.

Khung công cụ chính sách thương mại: Hệ thống hóa 2 nhóm chính sách trụ cột của nhà nước bao gồm chính sách khuyến khích xuất khẩu (hỗ trợ tài chính, xúc tiến thương mại, phát triển vùng nguyên liệu chuyên canh) và chính sách quản lý xuất khẩu (thuế quan điều tiết, các biện pháp phi thuế quan NTM như hạn ngạch, giấy phép xuất khẩu và tiêu chuẩn kiểm dịch kỹ thuật).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp với phương pháp phân tích kinh tế thực chứng và phân tích chuẩn tắc.

Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Luận văn khai thác chuỗi dữ liệu thứ cấp toàn diện trong giai đoạn 10 năm từ 2001 đến 2011, bao gồm toàn bộ số liệu thống kê kim ngạch của 5 nhóm ngành hàng chủ lực và các đối tác thương mại song phương. Dữ liệu được thu thập chính thức từ Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương tỉnh Savannakhet cùng các báo cáo vĩ mô của Bộ Công Thương Lào.

Phương pháp xử lý và phân tích: Tác giả áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp chỉ số và so sánh đối chiếu đa chiều. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác tốc độ tăng trưởng liên hoàn, tỷ trọng cơ cấu hàng hóa, đồng thời bóc tách các bất cập trong quản lý vĩ mô khi đối sánh với kinh nghiệm thực thi chính sách thương mại của các quốc gia láng giềng như Việt Nam và Thái Lan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực trạng chính sách và hoạt động xuất khẩu của tỉnh Savannakhet giai đoạn 2006-2011 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Quy mô xuất khẩu và mức độ tập trung thị trường: Tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu giai đoạn 2006-2010 đạt hơn 248,28 triệu USD. Cơ cấu thị trường ghi nhận sự thiên lệch lớn khi khu vực Đông Nam Á chiếm tới 242.633.202 USD (tương đương 97,58%), trong đó hai đối tác lớn nhất là Việt Nam và Thái Lan chiếm trên 100 triệu USD. Các khu vực khác như Châu Đại Dương chỉ đạt 1.208.595 USD (chiếm 0,49%), cho thấy khả năng đa dạng hóa thị trường còn rất hạn chế.

Tác động của hạ tầng giao thông kết nối: Sự kiện hoàn thành cầu bắc qua sông Mê Kông II vào năm 2007 đã biến Savannakhet thành điểm trung chuyển huyết mạch trên tuyến Hành lang Kinh tế Đông - Tây (nối liền Myanmar - Thái Lan - Lào - Việt Nam). Yếu tố này tạo cú hích đưa tốc độ tăng trưởng GDP của tỉnh từ mức đáy 4,5% đầu giai đoạn vươn lên đạt 7,7% vào năm 2011.

Cơ cấu mặt hàng thâm dụng tài nguyên thô: Tỷ trọng xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ chiếm vị trí áp đảo với 39,19% vào năm 2006. Nhóm hàng công nghiệp chế tạo chỉ chiếm 10,12%, thủ công mỹ nghệ chiếm 1,83% và nông sản chiếm 1,87%. Mặc dù ngành sản xuất nông lâm nghiệp tăng trưởng đều đặn 3,5%/năm và tỉnh đã tự chủ hoàn toàn về lúa gạo từ năm 2001, giá trị gia tăng từ nhóm hàng này xuất khẩu vẫn ở mức khiêm tốn.

Cơ chế quản lý từng bước được tháo gỡ: Tỉnh đã xóa bỏ căn bản chế độ độc quyền ngoại thương, mở rộng quyền kinh doanh xuất nhập khẩu cho mọi thành phần kinh tế, bao gồm cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời cắt giảm dần cơ chế xin - cho về hạn ngạch chuyến.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả qua biểu đồ phân tích cơ cấu mặt hàng và bảng số liệu phân bổ thị trường, có thể nhận thấy rõ nét sự thiếu cân đối trong mô hình tăng trưởng ngoại thương của Savannakhet. Tỷ trọng hàng xuất khẩu chủ yếu là sản phẩm thô hoặc sơ chế có hàm lượng công nghệ và giá trị thặng dư rất thấp. Các sản phẩm công nghiệp như may mặc, giày dép hay linh kiện điện tử phần lớn vẫn dừng lại ở hình thức gia công quốc tế thuần túy.

Nguyên nhân khách quan bắt nguồn từ những cú sốc kinh tế khu vực, biến động giá nhiên liệu đầu vào và các rào cản kỹ thuật khắt khe về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường từ thị trường quốc tế. Về mặt chủ quan, chính sách khuyến khích đầu tư còn dàn trải, thủ tục hành chính hải quan chưa tối ưu, thiếu các chương trình tín dụng trọng điểm hỗ trợ sản xuất mặt hàng chủ lực. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây của Bounvixay Kongpaly (2006) và Phoxay Sitthisonh (2006), qua đó khẳng định chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu từ chiều rộng sang chiều sâu là đòi hỏi sống còn của địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn xây dựng 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm hoàn thiện chính sách xuất khẩu của tỉnh Savannakhet giai đoạn 2012-2020:

Tái cấu trúc danh mục mặt hàng xuất khẩu chủ lực: Ban hành chính sách ưu đãi thuế và đất đai nhằm thu hút đầu tư vào công nghệ chế biến sâu nông - lâm sản và khoáng sản. Mục tiêu nâng tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến đạt trên 25% tổng kim ngạch vào năm 2020, giảm tỷ trọng xuất khẩu gỗ tròn và nông sản thô xuống dưới 20%. Chủ thể thực hiện là Ủy ban Chính quyền tỉnh phối hợp Sở Nông Lâm nghiệp và Sở Công Thương.

Đa dạng hóa thị trường thương mại quốc tế: Tận dụng triệt để các cam kết trong khuôn khổ Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA) và tiến trình gia nhập WTO của Lào. Xây dựng chiến lược xúc tiến thương mại chuyên biệt để mở rộng thị phần tại các thị trường ngoài ASEAN lên mức 10% - 15% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện là Sở Công Thương tỉnh Savannakhet.

Hiện đại hóa hạ tầng logistics và cải cách thủ tục hải quan: Nâng cấp toàn diện trạm kiểm soát biên mậu dọc Hành lang Kinh tế Đông - Tây. Triển khai cơ chế hải quan điện tử một cửa, cắt giảm từ 30% đến 50% thời gian thông quan hàng hóa xuất khẩu trong giai đoạn 2012-2015. Chủ thể chủ trì là Cục Hải quan phối hợp Ban Quản lý Khu Kinh tế Cửa khẩu.

Hoàn thiện chính sách tín dụng và đào tạo nguồn nhân lực ngoại thương: Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Savannakhet cần thiết lập gói tín dụng hỗ trợ xuất khẩu với lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1,5% đến 2,0% so với thị trường cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đồng thời, tổ chức các khóa đào tạo chuẩn hóa nghiệp vụ ngoại thương, nghiên cứu thị trường cho 100% cán bộ quản lý và đại diện doanh nghiệp xuất khẩu trên địa bàn tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Các chuyên viên thuộc Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư tại Lào có thể sử dụng các phân tích định lượng làm căn cứ xây dựng quy hoạch tổng thể thương mại và kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm của địa phương.

Cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Các đơn vị kinh doanh hoạt động trên tuyến Hành lang Kinh tế Đông - Tây có thể nắm bắt cơ cấu thị trường, hiểu rõ các quy định quản lý phi thuế quan và cơ hội tận dụng hạ tầng cầu Mê Kông II để tối ưu hóa mạng lưới cung ứng hàng hóa qua 4 quốc gia liên kết.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Kinh tế quốc tế: Tài liệu cung cấp hệ thống dữ liệu kinh tế chuỗi thời gian 10 năm quý giá, kết hợp khung lý thuyết mậu dịch kinh điển để tham khảo phương pháp phân tích thực chứng và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về chính sách ngoại thương.

Các tổ chức phát triển và xúc tiến thương mại: Các hiệp hội thương mại quốc tế có thể khai thác nghiên cứu để đánh giá tiềm năng đầu tư, môi trường pháp lý và năng lực sản xuất của 5 nhóm ngành hàng trọng điểm tại miền Trung nước Lào.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu Savannakhet giai đoạn 2006-2011? Cú hích lớn nhất là việc hoàn thành cầu Mê Kông II năm 2007 kết nối Hành lang Kinh tế Đông - Tây, kết hợp cùng chính sách mở cửa thu hút vốn FDI và xóa bỏ cơ chế độc quyền ngoại thương, giúp kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh vượt mốc 248 triệu USD.

Thực trạng cơ cấu thị trường xuất khẩu của tỉnh Savannakhet ra sao? Thị trường có mức độ tập trung cực kỳ cao khi các nước Đông Nam Á chiếm 97,58% tổng kim ngạch xuất khẩu (đạt hơn 242 triệu USD), trong đó hai thị trường truyền thống tiêu thụ mạnh nhất là Việt Nam và Thái Lan đều đạt kim ngạch vượt 100 triệu USD.

Điểm nghẽn lớn nhất trong cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của tỉnh là gì? Hàng hóa xuất khẩu phụ thuộc quá lớn vào việc khai thác tài nguyên thô với nhóm gỗ và sản phẩm gỗ chiếm 39,19% vào năm 2006, trong khi các mặt hàng công nghiệp chế biến sâu chỉ chiếm 10,12% và phần lớn mang tính chất gia công thuần túy.

Luận văn áp dụng khung lý thuyết nào để phân tích chính sách thương mại? Tác giả kết hợp thuyết lợi thế tuyệt đối và phân công lao động của Adam Smith với lý thuyết mậu dịch quốc tế dựa trên quy luật giá trị của Karl Marx, đi kèm hệ thống công cụ thuế quan và phi thuế quan theo chuẩn mực quốc tế.

Giải pháp then chốt nào giúp doanh nghiệp tận dụng Hành lang Kinh tế Đông - Tây? Doanh nghiệp cần chuyển đổi mô hình từ xuất khẩu hàng thô sang chế biến sâu nhằm nâng biên lợi nhuận, đồng thời chính quyền địa phương cần số hóa thủ tục hải quan để giảm 30% đến 50% thời gian thông quan tại các cửa khẩu quốc tế.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chính sách xuất khẩu, công cụ thuế quan và phi thuế quan gắn với điều kiện thực tiễn của một nền kinh tế đang phát triển.
• Phân tích bức tranh thực trạng ngoại thương Savannakhet giai đoạn 2006-2011 với tổng kim ngạch đạt 248.287.927 USD, chỉ rõ sự mất cân đối khi thị trường ASEAN chiếm tới 97,58% và sản phẩm gỗ chiếm 39,19%.
• Đánh giá vai trò chiến lược của hạ tầng giao thông Hành lang Kinh tế Đông - Tây và cầu Mê Kông II trong việc nâng tốc độ tăng trưởng GDP địa phương lên mức 7,7% vào năm 2011.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ giai đoạn 2012-2020 nhằm nâng tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến lên trên 25%, giảm thiểu thủ tục hành chính và mở rộng gói tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp.
• Mở ra định hướng phát triển bền vững cho hoạt động thương mại đối ngoại của tỉnh Savannakhet, tạo nền tảng vững chắc để hội nhập sâu rộng vào thị trường khu vực và thế giới.

Hãy tham khảo và áp dụng ngay các luận cứ khoa học cùng khung chính sách trong công trình nghiên cứu này để xây dựng chiến lược phát triển thương mại xuất khẩu hiệu quả cho địa phương và doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XUẤT KHẨU 1.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến Chính sách 1.1 Khái niệm chính sách Trên thế giới hiện nay, tình hình kinh tế của một số nước phát triển rất cao, đó là những nước đã phát triển như Mỹ, Trung Quốc, Nhật bản, Anh, Pháp, Australia, Canada v.Nhiều nước đang phát triển như Thái Lan, Singapore, Nga, Hàn quốc, Đài Loan v.Kết quả của sự thành công đó một phần quan trọng là quan hệ thương mại quốc tế, trong đó chính sách xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc thu nhập ngoại tệ, thúc đẩy sản xuất trong nước, phát huy thương mại quốc tế, góp phần phát triển kinh tế đất nước. Vậy, chính sách xuất khẩu là chính sách gì, được khái niệm như thế nào. Việc đề ra chính sách xuất khẩu trong các giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội có tầm quan trọng và cần thiết như thế nào.

Ta có thể hiểu chính sách nói chung và chính sách xuất khẩu như sau: Chính sách là tổng thể các quan điểm, nguyên tắc, chuẩn mực, các giải pháp, công cụ, nguồn lực mà nhà nước sẽ sử dụng để giải quyết một vấn đề đặt ra của xã hội thông qua các mục tiêu phải đạt theo định hướng phát triển chung của nhà nước.[16], [20] Chính sách xuất khẩu là tồng thể các biện pháp của nhà nước tác động đến việc giao dịch hàng hóa quốc tế với một số nhằm mục đích trao đổi hàng háo với nước ngoài, thu lợi nhuận về kinh tế cao, tăng cường sức cạnh tranh trong thương mại quốc tế.2 Căn cứ hình thành chính sách Căn cứ để lựa chọn vấn đề cho các chính sách kinh tế - xã hội là tính quan trọng và bức xúc của nó trong đời sống kinh tế xã hội. Những vấn đề có tính quan trọng và bức xúc được biểu hiện dưới các dạng sau: Luan van 7 Thứ nhất, vấn đề trở thành mâu thuẫn ngày càng gay gắt, hoặc trở thành vật cản đối với sự phát triển của đất nước. Chẳng hạn đối với Lào hiện nay là các vấn đề: đói nghèo, thủ tục hành chính. Thứ hai, vấn đề đó là mối quan tâm lo lắng của nhiều người, có ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều mặt của đời sống kinh tế xã hội.

Những vấn đề ấy như: thuế, việc làm, ô nhiễm môi trường, tham nhũng, tệ nạn xã hội,. Ngày nay, khi quyết định chính sách, trước hết phải tính đến khách hàng của mình và đối thủ cạnh tranh cận kề, đồng thời phải tính đến khả năng có thể thu hút được các hoạt động xúc tiến và tài trợ của các tổ chức với hoạt động kinh doanh quốc tế của mình. Do đó, khi lựa chọn chiến lược kinh doanh, không thể không tìm hiểu: - Đặc điểm ngành hàng kinh doanh của quốc gia ở các nước trên thế giới. - Khả năng đáp ứng, các vùng nguyên vật liệu đáp ứng sản xuất.

- Phân đoạn thị trường, phương thức thâm nhập thị trường Do kinh tế thế giới ngày càng phát triển và đang có xu thế hội nhập kinh tế vùng và khu vực, tiến tới toàn cầu hóa. Do đó chính sách còn phải tính tới đặc điểm của các khối và các quốc gia thị trường mục tiêu. Chính sách đúng tạo cơ sở cho các doanh nghiệp chủ động phát triển các hướng kinh doanh phù hợp với môi trường trên cơ sở tận dụng các cơ hội, tiềm năng, tránh các rủi ro, phát huy các lợi thế của doanh nghiệp trong kinh doanh, cải thiện căn bản tình hình, vị thế của một quốc gia trên thị trường. [2] Căn cứ hình thành chính sách có thể hiểu là một mâu thuẫn xuất hiện trong đời sống kinh tế, xã hội hoặc một nhu cầu thay đổi hoặc duy trì hiện trạng, đòi hỏi Nhà nước ban hành một chính sách kinh tế - xã hội nào đó để giải quyết theo những mục tiêu mong muốn.

Đó có thể là những vấn đề thường xuyên, quan trọng, mang tính phổ biến mà quốc gia nào cũng gặp (tài chính, tiền tệ, việc làm.), hoặc có Luan van 8 thể là những vấn đề bức xúc, nổi cộm, cá biệt, nảy sinh trong một thời gian nhất định hoặc chỉ một số nước mới gặp (tham nhũng, nghèo đói, hậu quả chiến tranh, mâu thuẫn tôn giáo, sắc tộc. Trong quá trình vận hành của nền kinh tế thị trường luôn có những mâu thuẫn nảy sinh trong một lĩnh vực nào đó. Đó thường là những lĩnh vực quan trọng không nên để khu vực tư nhân làm (an ninh, quốc phòng.) hoặc những lĩnh vực mà khu vực tư nhân không muốn làm và không có khả năng giải quyết do vốn đầu tư quá lớn, công nghệ phức tạp, do tỷ suất lợi nhuận thấp, thời gian thu hồi vốn kéo dài. Các mâu thuẫn đó ngày càng trở nên sâu sắc và đến một mức nhất định chúng trở thành “những vấn đề bức xúc”, nóng bỏng cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội, đòi hỏi Nhà nước phải giải quyết (ví dụ: vấn đề lạm phát, sự thất bại trong cạnh tranh, độc quyền, sự phân bổ không hợp lý các nguồn lực, sự tàn phá tài nguyên và ô nhiễm môi trường, tình trạng nghèo khổ và bất bình đẳng, việc cung cấp hàng hóa công cộng.

Những vấn đề về lợi ích của các giai cấp hoặc nhóm người nhất định trong xã hội, đòi hỏi Nhà nước phải quan tâm, có chính sách điều tiết để thực hiện mục tiêu xã hội công bằng (người nghèo, người tàn tật, người có công với nước, các vùng sâu, vùng xa, dân tộc ít người. Những vấn đề chính là căn cứ đầu tiên để hình thành các chính sách. Các chính sách được xây dựng lên để giải quyết các vấn đề trên. Các vấn đề có thể là rất nhiều, nhưng rõ ràng là không thể ngay một lúc giải quyết tất cả.

Vì vậy việc đặt ra là lựa chọn vấn đề.3 Nội dung vai trò của chính sách - Nội dung của chính sách Từ khái niệm nêu trên, có thể thấy những từ khóa chính của khái niệm gồm: vấn đề, chính quyền và sự lựa chọn. Có một vấn đề kinh tế - xã hội nào Luan van 9 đó xuất hiện,chính quyền sẽ lựa chọn nội dung, mục tiêu và cách thức giải quyết một vấn đề đó (để cho vấn đề tự phát triển cũng là một cách giải quyết). Sự lựa chọn đưa đến quyết định và toàn bộ quy trình này được đặt trong một môi trường tương tác của các tác nhân chính sách, tạo ra hàng loạt các ràng buộc trước khi chính sách xuất hiện và các tác động sau đó.1 Nội dung chính sách Nội dung của chính sách Quan điểm Các giải pháp Nguồn lực Công cụ Chuẩn mực của chính Các mục tiêu Nguồn lực vv…Thức thi sách cần đạt chính sách Các chính sách phân hệ Chỉ đạo và thực hiện - Mục tiêu: Chính sách phải bảo đảm thể hiện mục tiêu nhất định để thực hiện. - Quan điểm: Chính sách phải xác định rõ quan điểm là để giải quyết vấn đề gì, nhằm mục đích và giải quyết như thế nào.

- Giải pháp: Chính sách phải thể hiện rõ giải pháp tổ chức thực hiện, có tính năng động, tính khả thi, chuẩn mực và có hiệu lực. - Công cụ: Chính sách phải trở thành công cụ đắc lực của nhà nước trong việc thi hành, có hiệu quả cao. Luan van 10 - Vai trò của chính sách Chính sách quyết định định hướng hoạt động dài hạn và là cơ sở vững chắc cho triển khai hoạt động trong tác nghiệp tầm cỡ một quốc gia. Thiếu vắng chính sách hoặc chính sách không được thiết lập rõ ràng, không có luận cứ sẽ làm cho hoạt động mất hướng, chỉ thấy trước mắt không gắn được với dài hạn, chỉ thấy cục bộ mà không thấy vai trò của cục bộ trong cái toàn bộ.

Chính sách tạo cơ sở vững chắc cho các hoạt động nghiên cứu - triển khai, đầu tư phát triển, đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực. Trong thực tế, phần lớn các sai lầm, trả giá về đầu tư, về nghiên cứu - triển khai.có nguồn gốc từ chỗ thiếu vắng hoặc có sự sai lệch trong xác định các mục tiêu chính sách.4 Quá trình thực hiện chính sách - Hoạch định chính sách - Thể chế hoá chính sách - Tổ chức các hình thức cơ cấu thực hiện - Chỉ đạo thực hiện - Kiểm tra, điều chỉnh Sơ đồ 1.2 : Quá trình thực hiện chính sách HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH THỂ CHẾ HÓA CHÍNH SÁCH TỔ CHỨC CÁC HÌNH THƯC CƠ CẤU THỰC HIỆN CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN KIỂM TRA, Luan ĐIỀU CHỈNH van 11 Các bước thực hiện chính sách theo mục tiêu đã định trước trong kế hoạch đề ra. Tiến độ thực hiện nhanh hay chậm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhân lực, điều kiện kinh tế, văn hóa, tự nhiên. Có những chính sách ta có thể triển khai trong vài tháng, tuy nhiên có những chính sách phải mất vài năm hay vài chục năm mới triển khai xong.

Quy mô của chính sách cũng quyết định tới tiến độ thực hiện. Chính sách tầm vĩ mô thì mất nhiều thời gian hơn so với vi mô. Phạm vi ảnh hưởng của chính sách cũng tùy thuộc vào mức độ lớn nhỏ của chính sách. Chính sách vĩ mô thì phạm vi ảnh hưởng lớn hơn rất nhiều so với chính sách vi mô.

Các bước thực hiện chính sách thì không phải chính sách nào cũng giống nhau. Có chính sách thì thực hiện bước này trước cũng có chính sách lại thực hiện bước này sau. Nói tóm lại là các bước thực hiện chính sách hay tiến độ thực hiện tùy thuộc vào từng chính sách cụ thể.2 Một số khái niệm cơ bản về xuất khẩu 1.1 Khái niệm xuất khẩu Xuất khẩu là việc cung cấp hàng hoá hoặc dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán. Khi sản xuất phát triển và trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia có lợi, hoạt động này mở rộng phạm vi ra ngoài bên giới của các quốc gia hoặc thị trường nội địa và khu chế xuất ở trong nước.

Xuất khẩu là một hoạt động cơ bản của hoạt động ngoại thương, xuất hiện từ lâu đời, ngày càng phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu. Hình thức cơ bản ban đầu của nó là hoạt động trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia, cho đến nay nó đã rất phát triển và được thể hiện thông qua nhiều Luan van 12 hình thức. Hoạt động xuất khẩu ngày càng diễn ra trên phạm vi toàn cầu, trong tất cả các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế.2 Đặc điểm và vai trò của xuất khẩu 1.