Chương 1 TỔNG QUAN VỀ CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP VÀ CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG QUỐC TẾ 1. TỔNG QUAN VỀ CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP 1. Kế toán công và kế toán hành chính sự nghiệp 1. Kế toán công - Khái niệm Đơn vị công là những đơn vị (sở hữu nhà nước và ngoài nhà nước) hoạt động với mục tiêu phục vụ lợi ích công, tức lợi ích cho xã hội mà không mang mục đích lợi nhuận, không mang tính sản xuất kinh doanh.
Kế toán công là công việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin về các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh của các đơn vị công. - Phân loại Tùy theo đặc điểm của từng loại hình đơn vị công, kế toán công phân thành các loại sau : kế toán trong các cơ quan thu chi ngân sách; kế toán trong các cơ quan quản lý nhà nước; kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập và ngoài công lập (không kể đơn vị sự nghiệp mang tính chất kinh doanh); kế toán trong tổ chức đoàn thể; …Mỗi loại kế toán này có những quy định về xử lý, cung cấp thông tin khác nhau tùy thuộc vào cơ chế tài chính và quan hệ sở hữu của từng loại đơn vị. - Vai trò và tác dụng Với nhiệm vụ của kế toán công là phản ảnh các hoạt động kinh tế tài chính phát sinh; cung cấp thông tin, số liệu về sử dụng nguồn tài chính vào trong quá trình thực hiện các hoạt động quản lý kinh tế tài chính và các dịch vụ công cho xã hội, thì kế toán công có vai trò là công cụ để đơn vị công quản lý và tính toán được hiệu quả hoạt động, quản lý được nguồn tài chính của mình; là công cụ để cấp thẩm quyền kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động của đơn vị công. document, khoa luan6 of 98.
tai lieu, luan van7 of 98. 6 Với việc thực hiện tốt vai trò của mình, kế toán công sẽ góp phần thực hiện tốt việc quản lý kinh tế tài chính nhà nước, việc tạo ra sản phẩm và dịch vụ công cho xã hội. Kế toán hành chính sự nghiệp - Khái niệm Đơn vị hành chính sự nghiệp là đơn vị được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập, để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước hoặc thực hiện dịch vụ công cho xã hội. Đơn vị hành chính sự nghiệp bao gồm: cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội, Ban quản lý dự án đầu tư có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân (không kể các doanh nghiệp thuộc lực lượng vũ trang nhân dân) Đặc điểm hoạt động của đơn vị hành chính sự nghiệp là thực hiện theo nhiệm vụ được cấp thẩm quyền giao hoặc cho phép thực hiện.
Nguồn kinh phí hoạt động từ ngân sách nhà nước cấp hoặc từ nguồn thu hoạt động của đơn vị. Với đặc điểm này, kế toán hành chính sự nghiệp được hiểu là công việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin phục vụ cho việc khai thác, quản lý, sử dụng nguồn kinh phí và các khoản thu để thực hiện nhiệm vụ của đơn vị hành chính sự nghiệp. - Phân loại Kế toán hành chính sự nghiệp được phân loại theo đơn vị hành chính sự nghiệp, bao gồm: kế toán trong cơ quan quản lý nhà nước; kế toán trong đơn vị sự nghiệp (không kể đơn vị sự nghiệp ngoài công lập); kế toán trong tổ chức đoàn thể. Mỗi loại kế toán này có những quy định về xử lý, cung cấp thông tin khác nhau tùy thuộc vào cơ chế tài chính của từng loại đơn vị.
- Vai trò và tác dụng Với nhiệm vụ của kế toán hành chính sự nghiệp là phản ảnh các hoạt động kinh tế tài chính phát sinh; cung cấp thông tin về sử dụng nguồn kinh phí ngân sách, khai thác và sử dụng nguồn thu đúng quy định, thì kế toán hành chính sự nghiệp có vai trò là công cụ của nhà nước và của chính đơn vị đó quản lý việc sử document, khoa luan7 of 98. tai lieu, luan van8 of 98. 7 dụng nguồn kinh phí được giao, sử dụng các khoản thu đúng định mức, tiêu chuẩn, chế độ để đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ của mình, đồng thời là công cụ để cấp thẩm quyền thực hiện việc kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động của đơn vị. Thực hiện tốt vai trò của mình, kế toán hành chính sự nghiệp sẽ góp phần làm tốt việc thực hiện dự toán thu chi ngân sách, việc thực hiện kế hoạch và kết quả hoạt động của đơn vị; việc quản lý, sử dụng tài sản được giao và tổ chức hoạt động của mình đúng pháp luật.
Các đặc điểm của chế độ kế toán hành chính sự nghiệp Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp có những đặc điểm sau : 1. Đặc điểm về đối tượng kế toán Đối tượng kế toán hành chính sự nghiệp bao gồm tiền, vật tư, tài sản cố định, nguồn kinh phí, nguồn vốn, các quỹ, các khoản thu, chi và xử lý chênh lệch thu chi. Phù hợp với đặc điểm hoạt động của mình, đối tượng kế toán hành chính sự nghiệp có đặc điểm là việc khai thác, quản lý, sử dụng tài sản và nguồn tài chính có nguồn gốc từ ngân sách phải thực hiện theo quy định về định mức, tiêu chuẩn, chế độ do cơ quan thẩm quyền ban hành. Cụ thể đặc điểm từng nhóm đối tượng kế toán như sau : - Tiền và các khoản tương đương tiền : chủ yếu là khoản tiền mặt chi lương, công tác phí; tiền gửi kho bạc, ngân hàng.
- Vật tư, tài sản cố định : nhà cửa, thiết bị văn phòng, thiết bị chuyên môn dùng cho hoạt động sự nghiệp hoặc dùng chung cho hoạt động sự nghiệp và hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ. - Các khoản thanh toán : chủ yếu là các khoản phải trả cho người bán hàng và các khoản phải thu của người mua; ngoài ra còn phản ánh các khoản phải nộp nhà nước về phí, lệ phí và các khoản thuế - Nguồn kinh phí, nguồn vốn, quỹ : kinh phí có nguồn gốc từ ngân sách chiếm tỷ trọng lớn do hầu hết các đơn vị hành chính sự nghiệp sử dụng kinh phí ngân sách cấp để hoạt động; các đơn vị tự cân đối thu chi sử dụng nguồn thu sự document, khoa luan8 of 98. tai lieu, luan van9 of 98. 8 nghiệp có được từ dịch vụ công thu phí, lệ phí.
Một số ít đơn vị tự khai thác nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh. - Các khoản thu, chi : chủ yếu là các khoản thu phí, lệ phí gắn với chức năng nhiệm vụ được giao, để bù đắp một phần chi phí hoạt động. Các khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh chỉ được thực hiện từ các đơn vị sự nghiệp có máy móc thiết bị chuyên môn cao và mở rộng đến các đối tượng ngoài đối tượng phục vụ theo nhiệm vụ được giao. Đặc điểm về nguyên tắc kế toán Nguyên tắc kế toán được áp dụng trên thế giới hiện nay chủ yếu bao gồm kế toán tiền mặt thuần túy, kế toán dồn tích đầy đủ.
Bên cạnh đó còn thực hiện theo nguyên tắc kế toán tiền mặt điều chỉnh và kế toán dồn tích điều chỉnh. Đối với kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp, việc phản ảnh đối tượng kế toán được thực hiện trên cơ sở kế toán dồn tích có điều chỉnh. Trong đó, có các nghiệp vụ kinh tế phát sinh được hạch toán theo số thực thu, thực chi; có các nghiệp vụ kinh tế phát sinh được hạch toán ngay khi phát sinh mà không chờ đến thời điểm thực thu hay thực chi. Cụ thể như sau : - Hạch toán đầy đủ các khoản phải thu, các khoản phải trả.
Các khoản phải thu bao gồm tiền bán sản phẩm, hàng hóa chưa thu tiền, thuế giá trị gia tăng phải khấu trừ, tài sản thiếu, các khoản xuất toán….; Các khoản phải trả bao gồm hàng hóa mua chưa trả tiền, tiền vay…Hầu hết là những khoản phải thu phải trả do nghiệp vụ kinh tế phát sinh chưa hoàn thành. - Các khoản tiền lương, tiền công.đưa vào chi phí khi chưa thực chi tiền. Một số nghiệp vụ kinh tế đã phát sinh nhưng chưa hạch toán như : - Các khoản đã thu về học phí, viện phí chưa được ghi tăng nguồn kinh phí khi chưa có chứng từ ghi thu, ghi chi. Các nghiệp vụ đã thực chi nhưng sử dụng cho thời gian nhiều hơn kỳ báo cáo năm vẫn được ghi nhận hết vào thời điểm thực chi: - Tài sản cố định được tính hết vào chi trong năm mà không phân bổ vào chi phí theo số hao mòn hàng năm.
document, khoa luan9 of 98. tai lieu, luan van10 of 98. 9 - Vật tư tính hết vào chi trong năm kể cả số chưa sử dụng còn tồn cuối năm. - Các khoản kinh phí cấp dùng cho hoạt động sửa chữa lớn, đầu tư xây dựng cơ bản tính hết vào chi trong năm khi xác định khối lượng hoàn thành, mà chưa tính đến việc năm sau số kinh phí đã cấp có quyết toán hết hay không.
Ngoài ra, chế độ kế toán hành chính sự nghiệp phải đảm bảo nguyên tắc hạch toán thu chi ngân sách được chi tiết theo mục lục ngân sách nhà nước về chương, loại, khoản, mục, tiểu mục, để phản ánh đầy đủ thông tin về nội dung thu, chi ngân sách và đảm bảo yêu cầu tổng hợp số liệu quyết toán ngân sách nhà nước. Đặc điểm về đối tượng sử dụng thông tin Với nhiệm vụ của kế toán hành chính sự nghiệp là cung cấp thông tin về tài sản, nguồn kinh phí và nguồn thu của đơn vị trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, đặc biệt là đối với đơn vị có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, thì thủ trưởng đơn vị đó sẽ sử dụng thông tin do kế toán cung cấp để xác định hiệu quả việc sử dụng nguồn kinh phí và điều hành hoạt động đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ được giao; cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng thông tin do kế toán cung cấp để kiểm tra, giám sát việc sử dụng kinh phí ngân sách cấp có đúng định mức, tiêu chuẩn, chế độ hay không, đồng thời giám sát kết quả và hiệu quả hoạt động của đơn vị, làm cơ sở phân bổ kinh phí và xây dựng dự toán thu chi ngân sách cho phù hợp.