CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Khái niệm đãi ngộ nhân sự “Đãi ngộ là sự thừa nhận và nhìn nhận của doanh nghiệp về các nỗ lực của nhân viên. Là quá trình bù đắp các hao phí lao động của người lao động cả về vật chất lẫn tinh thần”. Theo Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân, “Đãi ngộ nhân lực là các thù lao và phúc lợi cho người lao động.
Phúc lợi xã hội là phần thù lao gián tiếp được trả dưới dạng các hỗ trợ cuộc sống của người lao động như: bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm xã hội, các chương trình giải trí, nghỉ mát,…” Đãi ngộ nhân sự là nội dung liên quan đến việc đối đãi, đối xử của DN đối với người lao động, nó bao gồm tất cả những hoạt động chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động trên cơ sở đóng góp của họ. Nó xuyên suốt toàn bộ quá trình làm việc của người lao động ngay cả khi họ đã thôi việc, quá trình này nhằm khuyến khích việc nâng cao hiệu suất công việc cá nhân và qua đó là hiệu suất của cả tập thể. Trong quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách đãi ngộ, các cấp quản trị có thể hoàn thiện nó sao cho phù hợp với mục tiêu và định hướng phát triển của tổ chức. Việc chú trọng quan tâm đến công tác đãi ngộ nhân sự đã mang lại rất nhiều thành công cho các doanh nghiệp.
Vai trò của công tác đãi ngộ nhân sự * Đối với doanh nghiệp: • Kết nối giữa thành tích của nhân viên với mục tiêu của doanh nghiệp: Các chính sách đãi ngộ phù hợp sẽ tạo động lực, thúc đẩy người lao động có đủ năng lực theo đuổi các mục tiêu của tổ chức.Đãi ngộ đúng đắn và kịp thời sẽ kích thích những nhân tố tích cực, sáng tạo trong lao động và hạn chế thậm chí còn có thể xóa bỏ được những nhân tố tiêu cực có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất. • Đãi ngộ là yếu tố quan trọng, là điều kiện cần để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường lao động, cải thiện chất lượng cũng như hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. • Đãi ngộ nhân sự giúp cho doanh nghiệp có thể duy trì nguồn nhân lực ổn định và giữ chân được nhân tài, tạo được lòng trung thành của nhân viên đối với doanh nghiệp: khi người lao động nhận được các đãi ngộ tương xứng với những giá trị họ tạo ra, họ sẽ yên tâm và tin tưởng vào công ty, từ đó giảm thiểu được tỷ lệ nghỉ việc và chuyển đổi công tác. • Thu hút nguồn nhân lực : khi một công ty có các chính sách , chế độ đãi ngộ tốt sẽ thu hút được sự chú ý của các nhân tài từ thị trường lao động.
* Đối với người lao động: 5 Đãi ngộ chính là sự bù đắp những hao phí lao động mà NLĐ bỏ ra, là tiêu chí hàng đầu giúp tạo động lực thúc đẩy người lao động làm việc năng suất hơn, mang lại niềm tin của họ đối với doanh nghiệp. Khi nhận được mức lương thưởng cao,… đó chính là đãi ngộ mà doanh nghiệp dành cho họ, thể hiện sự ghi nhận đối với những thành tích và nỗ lực của người lao động. Các đãi ngộ về tài chính tạo điều kiện giúp cho người lao động không ngừng nâng cao đời sống vật chất, giúp họ hòa đồng hơn với đời sống xã hội ngày một phát triển văn minh và hiện đại. *Đối với xã hội: Đãi ngộ nhân sự tạo tiền đề cho việc duy trì và phát triển nguồn nhân lực cho mỗi quốc gia, giúp cho nền kinh tế, cho xã hội có được nguồn lực lao động hùng hậu, đáp ứng nhu cầu về “sức lao động” cho phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, theo mục tiêu và quan điểm “dân giàu, nước mạnh”.
Thông qua các chính sách đãi ngộ, người lao động sẽ có điều kiện chăm lo cho bản thân, cho gia đình, nuôi dạy và chăm sóc con cái , là thế hệ trẻ, là tương lai của đất nước. Nội dung đãi ngộ nhân sự Tiền lương Phụ cấp Đãi ngộ tài chính Thưởng Hình thức đãi ngộ Phúc lợi Môi trường Đãi ngộ phi làm việc tài chính Yếu tố công việc Sơ đồ 1.1 Các hình thức đãi ngộ ( Nguồn : Sưu tầm ) 1. Đãi ngộ tài chính a/ Khái niệm Đãi ngộ về tài chính là hình thức đãi ngộ được thực hiện thông qua các công cụ tài chính, bao gồm nhiều chính sách khác nhau về tiền lương, tiền thưởng, chính sách phụ cấp, trợ cấp, phúc lợi… Đãi ngộ tài chính thực chất là quá trình chăm lo đời sống vật chất của người lao động thông qua các công cụ là tiền bạc. Thông qua hình thức đãi ngộ tài chính, 6 doanh nghiệp khuyến khích, thúc đẩy người lao động làm việc say mê, nhiệt tình, sáng tạo và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
b/ Các hình thức đãi ngộ tài chính Tiền lương: là số tiền mà doanh nghiệp trả cho người lao động tương ứng với số lượng, chất lượng lao động mà người lao động đã bỏ ra trong quá trình thực hiện các công việc được giao. Con người khi làm việc luôn muốn nhận được một mức lương xứng đáng với phần công việc và trách nhiệm được giao. Tiền lương là công cụ để thỏa mã tất cả các nhu cầu vật chất và tinh thần của bản thân người lao động cũng như gia đình, do vậy tiền lương là động lực lớn nhất thúc đẩy họ hoàn thành công việc được giao. Hiện nay, các doanh nghiệp chủ yếu trả lương theo hai hình thức là trả lương theo thời gian và trả lương theo sản phẩm.
Trả lương theo thời gian căn cứ vào thời gian làm việc và trình độ chuyên môn của họ còn trả lương theo sản phẩm sẽ căn cứ vào chất lượng sản phẩm mà người lao động tạo ra và đơn giá tiền lương theo sản phẩm để trả cho người lao động. Tiền thưởng: là khoản tiền mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh hằng năm và mức độ hoàn thành công việc của người lao động. Tiền thưởng thường có tác động tích cực hơn, kích thích mạnh mẽ người lao động phấn đấu và sáng tạo trong quá trình lao động bởi vì tiền thưởng chính là sự ghi nhận những nỗ lực,những đóng góp của người lao động đối với doanh nghiệp. Căn cứ xác định mức thưởng : ● Mức độ hoàn thành công việc ● Kết quả hoạt động kinh doanh Trợ cấp : là khoản tiền mà người lao động nhận được để bù đắp những khó khăn phát sinh trong hoàn cảnh cụ thể.
Mục tiêu của trợ cấp là bảo vệ tình trạng mạnh khỏe về thể chất của người lao động, đảm bảo việc nghỉ hưu nhằm giúp đỡ, hỗ trợ và đảm bảo an toàn về tài chính cho họ. Mức trợ cấp tùy thuộc theo từng chế độ và đối tượng mà mức hưởng quy định khác nhau và không thấp hơn quy định của pháp luật. Một số loại trợ cấp khác nhau như : • Trợ cấp được pháp luật quy định ( BHXH, BHYT, trợ cấp thai sản, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.) • Trợ cấp tự nguyện ( bảo hiểm tự nguyện, trợ cấp giáo giục, trợ cấp đi lại, ăn trưa.) • Trợ cấp khác ( trợ cấp nhà ở,. Phụ cấp: là khoản tiền mà doanh nghiệp trả thêm cho người lao động do họ đảm nhận thêm trách nhiệm hoặc làm việc trong điều kiện không bình thường.
Một số loại phụ cấp: 7 • Phụ cấp trách nhiệm công việc • Phụ cấp độc hại nguy hiểm • Phụ cấp làm thêm giờ • Phụ cấp làm việc thứ bảy • Phụ cấp lưu động… Mức phụ cấp sẽ do công ty quyết định sao cho phù hợp với đặc điểm, tính chất lao động và căn cứ vào điều kiện thực tế của công ty. Đãi ngộ bằng phụ cấp chính là cách doanh nghiệp ghi nhận những nỗ lực đóng góp của người lao động, giúp cho người lao động có mong muốn cống hiến hơn nữa cho doanh nghiệp. Phúc lợi: là phần thù lao gián tiếp mà doanh nghiệp dành cho người lao động để họ nâng cao chất lượng cuộc sống. Khoản tiền này không được trao trực tiếp mà được trao thông qua việc doanh nghiệp cung cấp các phúc lợi cho người lao động, ví dụ như mua BHYT, BHXH,.
Các khoản phúc lợi này có ý nghĩa rất lớn đối với người lao động, vì nó là một sự đề phòng cho các rủi ro trong tương lai mà người lao động có thể gặp phải, giúp họ an tâm thực hiện công việc. Phúc lợi bao gồm phúc lợi theo quy định của pháp luật ( tiền hưu trí, ngày nghỉ hưởng lương, nghỉ phép không lương.) và phúc lợi tự nguyện của mỗi doanh nghiệp ( quà lễ tết, tiền bồi dưỡng. Trong những năm gần đây, phúc lợi dần được các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm và chú trọng, và đặc biệt hơn là có sự điều chỉnh bởi pháp luật, bởi vậy nên những phúc lợi mà người lao động nhận được cũng ngày một gia tăng. Đãi ngộ phi tài chính a/ Khái niệm Đãi ngộ phi tài chính là quá trình chăm lo cho đời sống tinh thần của người lao động thông qua các công cụ không phải là tiền bạc.
Trong xã hội hiện đại khi mà nhu cầu về vật chất đã trở nên thiết yếu thì con người thường sẽ có xu hướng tìm kiếm sự thỏa mãn về mặt tinh thần. Song song đi cùng với đãi ngộ về tài chính thì đãi ngộ phi tài chính cũng không kém phần quan trọng trong việc tạo động lực khuyến khích người lao động làm việc năng suất hơn, hiệu quả hơn. b/ Các hình thức đãi ngộ phi tài chính Đãi ngộ thông qua công việc : công việc phù hợp, cơ hội thăng tiến, …Mỗi công việc đều có những tính chất , chức năng và nhiệm vụ khác nhau, đây là những yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến hiệu quả thực hiện công việc của họ. Khi người lao động được giao một công việc phù hợp với trình độ, năng lực và sở thích của họ thì họ sẽ cảm thấy hứng thú và yêu thích công việc đó, từ đó trở nên có trách nhiệm hơn và làm việc năng suất hơn.
Mặt khác, nếu họ được giao một công việc quan trọng hơn, đòi hỏi kinh nghiệm, kỹ năng cao hơn, hoặc một công việc 8 có cơ hội thăng tiến cao hơn. người lao động sẽ cảm thấy hài lòng và thỏa mãn vì những đóng góp của mình được ghi nhận và có cơ hội thể hiện bản thân nhiều hơn.