Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Nghệ An

Hỗ trợ vay vốn ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Nghệ An, giúp thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và nâng cao khả năng cạnh tranh.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Nghệ An
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Nghệ An
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ VAY VỐN NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV
• 1.1. Khái quát về DNNVV
• 1.2. Khái niệm DNNVV
• 1.3. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế
• 1.4. Đặc điểm cơ bản của DNNVV
• 1.5. Nguồn vốn để phát triển DNNVV
• 1.6. Hỗ trợ vay vốn đối với DNNVV
• 1.6.1. Vai trò chính sách tín dụng hỗ trợ DNNVV
• 1.6.2. Nguyên tắc cho vay của NHTM
• 1.6.3. Quy trình cho vay DNNVV
• 1.6.4. Các hình thức cho vay DNNVV
• 1.6.5. Các hình thức hỗ trợ vay vốn ngân hàng đối với DNNVV
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến hỗ trợ DNNVV vay vốn ngân hàng
• 1.7.1. Về phía ngân hàng
• 1.7.2. Về phía DNNVV
• 1.7.3. Về chính sách, chế độ của Nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỖ TRỢ VAY VỐN NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Thực trạng hỗ trợ cho vay DNNVV của các NHTM trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2.2. Đánh giá chung
• 2.3. Những kết quả đạt được
• 2.4. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.4.1. Những hạn chế trong việc hỗ trợ cho vay DNNVV
• 2.4.2. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HỖ TRỢ VAY VỐN NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Các NHTM cần thực hiện chính sách lãi suất linh hoạt đối với các khoản vay của DNNVV
• 3.2. Phát triển mạng lưới hoạt động ngân hàng
• 3.3. Hỗ trợ cho vay DNNVV khi có bảo lãnh của người thứ ba hoặc ngân hàng bảo lãnh cho các DNNVV đi vay vốn
• 3.4. Thực hiện các hình thức tư vấn vay vốn ngân hàng cho DNNVV
• 3.5. Nới lỏng các điều kiện vay vốn trên cơ sở nâng cao vai trò quản trị rủi ro đối với các món vay của DNNVV
• 3.6. Xây dựng và áp dụng biện pháp bảo đảm linh hoạt
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Nghệ An

Hỗ trợ vay vốn ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Nghệ An là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. DNNVV đóng vai trò chủ chốt trong việc tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng vẫn còn nhiều thách thức. Chính sách hỗ trợ vay vốn từ ngân hàng không chỉ giúp DNNVV phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế địa phương.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò Của DNNVV Trong Kinh Tế

DNNVV được định nghĩa là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, với vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động không quá 300 người. Chúng đóng góp vào GDP và tạo ra nhiều việc làm, giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao thu nhập cho người lao động.

1.2. Chính Sách Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Đối Với DNNVV

Chính sách hỗ trợ vay vốn ngân hàng cho DNNVV là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế. Ngân hàng thương mại (NHTM) cần xây dựng các chương trình tín dụng linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng của DNNVV.

II. Thách Thức Trong Việc Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Cho DNNVV Tại Nghệ An

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng DNNVV tại Nghệ An vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc tiếp cận vay vốn ngân hàng. Chỉ khoảng 32% DNNVV có khả năng vay vốn từ NHTM. Các yếu tố như thủ tục hành chính phức tạp, lãi suất cao và yêu cầu tài sản đảm bảo là những rào cản lớn.

2.1. Thủ Tục Hành Chính Phức Tạp

Thủ tục vay vốn ngân hàng thường kéo dài và phức tạp, khiến nhiều DNNVV không thể hoàn tất hồ sơ vay. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận vốn của họ.

2.2. Lãi Suất Cao và Yêu Cầu Tài Sản Đảm Bảo

Lãi suất vay ngân hàng vẫn còn cao, làm tăng chi phí vốn cho DNNVV. Ngoài ra, yêu cầu về tài sản đảm bảo cũng là một rào cản lớn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ.

III. Phương Pháp Tăng Cường Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Cho DNNVV

Để tăng cường hỗ trợ vay vốn ngân hàng cho DNNVV, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Các NHTM cần điều chỉnh chính sách lãi suất, đơn giản hóa thủ tục vay và mở rộng các hình thức cho vay.

3.1. Điều Chỉnh Chính Sách Lãi Suất

NHTM cần xem xét điều chỉnh lãi suất cho vay để phù hợp với khả năng chi trả của DNNVV. Việc áp dụng lãi suất ưu đãi cho các dự án tiềm năng sẽ khuyến khích DNNVV đầu tư và phát triển.

3.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Vay

Đơn giản hóa thủ tục vay vốn sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn. Cần có các quy trình rõ ràng và nhanh chóng để giảm thiểu thời gian chờ đợi.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Đối Với DNNVV

Việc hỗ trợ vay vốn ngân hàng cho DNNVV không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn cho nền kinh tế địa phương. Các DNNVV có thể mở rộng sản xuất, tạo ra việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước.

4.1. Tăng Trưởng Doanh Thu và Lợi Nhuận

Hỗ trợ vay vốn giúp DNNVV đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận.

4.2. Tạo Ra Việc Làm và Giảm Nghèo

Khi DNNVV phát triển, chúng tạo ra nhiều việc làm cho người lao động, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao đời sống cho cộng đồng.

V. Kết Luận Về Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng Cho DNNVV Tại Nghệ An

Hỗ trợ vay vốn ngân hàng cho DNNVV tại Nghệ An là một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế. Cần có những chính sách linh hoạt và hiệu quả để giúp DNNVV vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Hỗ Trợ Vay Vốn Ngân Hàng

Trong tương lai, việc hỗ trợ vay vốn ngân hàng cho DNNVV cần được cải thiện hơn nữa để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể từ chính phủ và các cơ quan chức năng để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế khi đóng góp từ 25% đến 28% tổng sản phẩm quốc nội của Việt Nam và giải quyết việc làm cho phần lớn lực lượng lao động. Tại tỉnh Nghệ An, trong tổng số hơn 5.600 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, khối doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ lệ áp đảo lên tới 97%. Dù giữ vị thế động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa, các doanh nghiệp này đang đối mặt với rào cản nghiêm trọng về thanh khoản: theo số liệu thống kê của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Nghệ An, chỉ có khoảng 32% số doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận được nguồn vốn vay từ các ngân hàng thương mại.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự lệch pha giữa nhu cầu vốn cấp thiết của doanh nghiệp và quy trình kiểm soát rủi ro khắt khe từ hệ thống tổ chức tín dụng. Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng hỗ trợ tín dụng ngân hàng, xác định các nút thắt cản trở dòng vốn thương mại chảy vào khu vực tư nhân tại địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006 đến 2008, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp nâng tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng lên mức 45% đến 50% trong giai đoạn trung hạn. Nghiên cứu mang giá trị thực tiễn cao đối với việc hoàn thiện chính sách tín dụng địa phương, tối ưu hóa năng lực tài chính cho 97% doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Lý thuyết trung gian tài chính và Lý thuyết bất cân xứng thông tin trong hoạt động tín dụng ngân hàng. Hệ thống lý thuyết chỉ ra rằng khi các ngân hàng thương mại thiếu thông tin minh bạch về năng lực tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hiện tượng lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức sẽ gia tăng, buộc các tổ chức tín dụng phải thắt chặt điều kiện tài sản bảo đảm theo quy định tại Nghị định 178/1999/NĐ-CP.

Khung phân tích vận dụng các tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP với mức vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc lao động dưới 300 người, kết hợp cùng định nghĩa mở rộng tại Nghị định 56/2009/NĐ-CP chia tách ba cấp độ siêu nhỏ, nhỏ và vừa với giới hạn vốn từ 20 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng. Nghiên cứu khai thác sâu các khái niệm trọng tâm bao gồm vốn tự có thường chỉ chiếm 5% đến 10% vốn luân chuyển, nguồn vốn chính thức từ hệ thống ngân hàng thương mại, các nguyên tắc thẩm định dòng tiền dự án và cơ chế bảo lãnh tín dụng của bên thứ ba.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Nghệ An, Sở Kế hoạch và Đầu tư, cùng báo cáo hoạt động giai đoạn 2006 đến 2008 của các ngân hàng thương mại trên địa bàn. Dữ liệu sơ cấp được thực hiện thông qua khảo sát mẫu phân tầng ngẫu nhiên gồm 180 doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc các ngành công thương nghiệp, xây lắp, nông lâm thủy sản và dịch vụ trên tổng thể hơn 5.600 doanh nghiệp toàn tỉnh.

Phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê mô tả và so sánh tỷ trọng được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác sự phân bổ dư nợ theo ngành, thành phần kinh tế và kỳ hạn vay. Phương pháp này cho phép đánh giá khách quan các biến số định lượng về tốc độ tăng trưởng tín dụng và chất lượng nợ vay mà không bị chi phối bởi các yếu tố cảm tính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng tín dụng tại tỉnh Nghệ An chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Quy mô dư nợ tuyệt đối tăng trưởng nhưng tỷ trọng tín dụng ở mức thấp: Dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2006 đạt 1.577 tỷ đồng, tuy nhiên tỷ trọng trong tổng dư nợ toàn tỉnh rất khiêm tốn và biến động giảm, từ mức 13,4% năm 2006 xuống còn 10,76% năm 2007 và phục hồi nhẹ lên 11,9% vào năm 2008.
• Cơ cấu kỳ hạn vay vốn mất cân đối nghiêm trọng: Gần 60% tổng số khoản vay của doanh nghiệp tập trung ở kỳ hạn ngắn hạn dưới 12 tháng, vay trung hạn chiếm khoảng 30% và chỉ có gần 10% doanh nghiệp tiếp cận được vốn vay dài hạn trên 5 năm để đổi mới công nghệ máy móc.
• Sự phụ thuộc nặng nề vào nguồn tài chính phi chính thức: Có tới 75% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 50 triệu đồng, trong số các doanh nghiệp có vốn vay thì 80% dựa vào thị trường tín dụng phi chính thức với lãi suất cao gấp 2 đến 3 lần lãi suất ngân hàng, chỉ 20% tiếp cận được kênh tín dụng chính thống.
• Bất bình đẳng trong tiếp cận vốn theo ngành kinh tế: Dư nợ tín dụng chủ yếu tập trung vào lĩnh vực thương mại và xây lắp, trong khi các doanh nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản gặp khó khăn lớn nhất trong việc tiếp cận các gói vay ưu đãi dù đây là ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.

Thảo luận kết quả

Sự mất cân đối về kỳ hạn vay vốn phản ánh rõ rào cản từ quy trình thẩm định rủi ro. Các dữ liệu phân bổ dư nợ nên được trực quan hóa thông qua biểu đồ tròn về cơ cấu kỳ hạn vay gồm 60% ngắn hạn, 30% trung hạn và 10% dài hạn, kết hợp cùng bảng so sánh tỷ trọng dư nợ giai đoạn 2006 đến 2008 để làm nổi bật sự hụt hơi của nguồn vốn đầu tư trung và dài hạn.

Nguyên nhân cốt lõi khiến 68% doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể vay vốn xuất phát từ việc quy mô vốn tự có quá nhỏ, chiếm không quá 10% tổng tài sản, cùng báo cáo tài chính thiếu kiểm toán độc lập. Về phía ngân hàng, tâm lý quan ngại rủi ro và sự phụ thuộc quá mức vào tài sản thế chấp bất động sản đã làm triệt tiêu cơ hội vay vốn của các doanh nghiệp khởi nghiệp. So với các thị trường tài chính trong khu vực như Thái Lan hay Đài Loan, mức độ hỗ trợ qua các công cụ phái sinh, chiết khấu thương phiếu và bảo lãnh tín dụng tại Nghệ An vẫn còn ở giai đoạn sơ khai.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cơ cấu chính sách lãi suất và hạn mức tín dụng: Các ngân hàng thương mại cần chủ động hạ biên độ lãi suất từ 1,5% đến 2,0%/năm cho các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao và chế biến xuất khẩu, thực hiện cấp hạn mức tín dụng linh hoạt theo chu kỳ kinh doanh trong giai đoạn 2026 đến 2028.
• Đổi mới phương thức thẩm định và linh hoạt hóa tài sản bảo đảm: Chuyển đổi trọng tâm thẩm định từ tài sản thế chấp truyền thống sang đánh giá tính khả thi của dòng tiền dự án; áp dụng hình thức cho vay tín chấp cho tối thiểu 20% đến 25% nhóm khách hàng có lịch sử giao dịch uy tín từ 2 năm trở lên và tài sản hình thành từ vốn vay.
• Mở rộng mạng lưới chi nhánh và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ: Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Nghệ An chỉ đạo các tổ chức tín dụng mở rộng điểm giao dịch về các huyện vùng sâu và cụm làng nghề, ứng dụng công nghệ nhằm cắt giảm thời gian thẩm định từ 15 ngày xuống dưới 5 ngày làm việc.
• Hoàn thiện Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương: Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An cần phối hợp với các bộ ngành nâng vốn điều lệ và năng lực hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng, bảo lãnh từ 70% đến 80% giá trị khoản vay cho các dự án sản xuất khả thi thiếu tài sản thế chấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng các ngân hàng thương mại: Giúp hoàn thiện quy trình thẩm định rủi ro, xây dựng các gói sản phẩm tín dụng trọn gói và nâng cao thị phần phục vụ khối khách hàng chiếm 97% tổng số doanh nghiệp.
• Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các nhà quản trị tài chính: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về tiêu chuẩn cấp tín dụng của ngân hàng, giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch của báo cáo tài chính và chủ động lập phương án kinh doanh khả thi.
• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền tỉnh Nghệ An: Cung cấp cơ sở khoa học để hoạch định chính sách xúc tiến thương mại, quy hoạch vùng kinh tế và triển khai quỹ bảo lãnh tín dụng hiệu quả.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu với nguồn số liệu thực chứng chi tiết về thị trường tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp chiếm 97% số lượng nhưng tại sao tỷ trọng dư nợ tín dụng chỉ chiếm khoảng 10,76% đến 13,4%? Doanh nghiệp nhỏ và vừa có quy mô vốn chủ sở hữu nhỏ, doanh thu thấp và năng lực quản trị hạn chế, dẫn đến việc các ngân hàng thương mại đánh giá mức độ rủi ro tín dụng cao và ưu tiên phân bổ tỷ trọng vốn lớn cho các doanh nghiệp quy mô lớn có tài sản bảo đảm giá trị cao.

Vì sao gần 60% khoản vay của doanh nghiệp tập trung ở kỳ hạn ngắn hạn? Các ngân hàng thương mại tại Nghệ An áp dụng quy tắc thận trọng để kiểm soát rủi ro thanh khoản trước sự biến động của thị trường, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ yếu vay vốn để tài trợ cho sự thiếu hụt vốn lưu động tạm thời phục vụ chu kỳ sản xuất ngắn hạn.

Rào cản lớn nhất khiến khoảng 68% doanh nghiệp nhỏ và vừa không tiếp cận được vốn vay ngân hàng là gì? Rào cản lớn nhất là thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp và hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch. Hầu hết các ngân hàng vẫn coi tài sản thế chấp bất động sản là điều kiện tiên quyết thay vì căn cứ vào tính khả thi của phương án kinh doanh.

Doanh nghiệp không có tài sản thế chấp có thể tiếp cận vốn bằng cách nào? Doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn thông qua hình thức vay bảo lãnh từ bên thứ ba, bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương, vay theo dòng tiền và thế chấp tài sản hình thành từ chính nguồn vốn vay ngân hàng.

Chính sách tín dụng ngân hàng tác động như thế nào đến cơ cấu kinh tế Nghệ An? Chính sách tín dụng đóng vai trò điều tiết vĩ mô, thông qua việc ưu đãi lãi suất và nới lỏng hạn mức cho vay đối với các ngành chế biến nông sản, dịch vụ và công nghiệp nhằm đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hóa và hiện đại hóa toàn tỉnh.

Kết luận

• Luận văn phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tín dụng của hơn 5.600 doanh nghiệp tại tỉnh Nghệ An với 97% là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Làm rõ nghịch lý tỷ trọng dư nợ chỉ đạt 10,76% đến 13,4% và tỷ lệ tiếp cận vốn của doanh nghiệp dừng ở mức 32%.
• Chỉ ra điểm nghẽn lớn trong cơ cấu vay vốn khi gần 60% là dư nợ ngắn hạn và rào cản nặng nề về tài sản thế chấp.
• Đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện kết hợp giữa chính sách lãi suất linh hoạt, cơ chế bảo lãnh bên thứ ba và cải cách quy trình thẩm định tín dụng.
• Đề ra lộ trình thực thi đến năm 2030 nhằm mở rộng hạn mức tín dụng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh Nghệ An cần nhanh chóng thiết lập quan hệ đối tác chiến lược, minh bạch hóa thông tin tài chính và đồng bộ triển khai các giải pháp cấp tín dụng để tạo đòn bẩy phát triển kinh tế đột phá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ VAY VỐN NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV 1. Khái quát về DNNVV 1. Khái niệm DNNVV Theo Nghị định số 90/2001 NĐ-CP ngày 23/11/2001 của Chính phủ thì doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam được hiểu là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã được đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. “DNNVV là các đơn vị sản xuất, kinh doanh độc lập có đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người”.

Điểm khác biệt giữa định nghĩa về doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt nam với phần lớn các nước thành viên APEC và các nền kinh tế khác trên thế giới là trong định nghĩa chưa có sự phân biệt ngành nghề lĩnh vực kinh doanh. Tại các nền kinh tế khác nhau, ở từng giai đoạn phát triển kinh tế thì định nghĩa doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNNVV) thay đổi. Tại Hồng Kông, các DNNVV được định nghĩa như sau: Ngành Số nhân viên Sản xuất Dưới 100 Phi sản xuất Dưới 50 6 Bên cạnh đó, từ góc độ là bên cung cấp CSTD, các ngân hàng tại Hongkong còn đưa ra định nghĩa DNNVV thông qua việc sử dụng các thông số sau: Doanh thu hàng năm Mức độ tập trung tư bản Số lượng nhân viên Năng lực tín dụng Mỗi quốc gia, tuỳ theo điều kiện và trình độ phát triển, quy định mức độ đánh giá từng tiêu chí theo các quy mô doanh nghiệp khác nhau. Tại Thái Lan, khái niệm các DNNVV được đưa ra dựa trên việc xác định các tiêu chí một cách chi tiết và cụ thể hơn với sự tách biệt rõ ràng giữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Hai thông số quan trọng được sử dụng là số lượng nhân công và tài sản cố định. Định nghĩa doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Thái Lan Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Số lượng Tài sản Số lượng Tài sản nhân công (không tính nhân công (không tính đất) (triệu đất) (triệu bạt) bạt) Sản xuất dưới 50 dưới 50 51-200 50-200 CSTD dưới 50 dưới 50 51-200 50-200 Bán buôn dưới 25 dưới 50 26-50 50-200 Bán lẻ dưới 15 dưới 50 16-30 30-60 Nguồn: Kỷ yếu hội thảo (2006), Tăng cường hỗ trợ và hợp tác vì sự phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ APEC, Hà Nội. 7 Tại Đài Loan, tùy thuộc vào bản chất của từng ngành kinh doanh các cơ quan chính phủ có thể đưa ra định nghĩa về DNNVV dựa trên số lượng nhân viên thường xuyên: - Trường hợp các doanh nghiệp được phân loại trong ngành sản xuất, ngành xây dựng hoặc ngành khai thác mỏ, số lượng nhân viên thường xuyên dưới 200 người - Trường hợp các doanh nghiệp được phân loại trong các ngành dưới đây với số lượng nhân viên dưới 50 người: nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và chăn nuôi, ngành điện, nước và gas, ngành bán lẻ, bệnh viện, ngành giao thông và liên lạc, ngành tài chính và bảo hiểm, bất động sản và cho thuê, ngành CSTD công nghệ và khoa học, ngành CSTD giáo dục, ngành y tế và phúc lợi xã hội, ngành văn hóa thể thao và giải trí hoặc các ngành CSTD khác. Bên cạnh đó, theo Bộ Kinh tế Đài Loan, DNNVV được định nghĩa là những doanh nghiệp đăng ký với Bộ Kinh tế và đáp ứng các yêu cầu sau đây: - Doanh nghiệp trong ngành sản xuất, ngành xây dựng, hoặc ngành khai thác mỏ có vốn góp không quá 80 triệu Nhân dân tệ.

- Doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp, lâm nghiệp ngư nghiệp và chăn nuôi, ngành điện, nước và gas, ngành bán lẻ, bệnh viện, ngành giao thông liên lạc, tài chính và bảo hiểm, bất động sản và cho thuê, ngành CSTD công nghệ và khoa học, ngành y tế và phúc lợi xã hội, ngành văn hóa thể thao và giải trí hoặc các ngành CSTD khác có doanh thu của Nhà nước không quá 100 triệu Nhân dân tệ. Cho đến nay, vẫn chưa có một tiêu chuẩn chung của quốc tế để phân loại DNNVV. Nhìn chung, việc phân định quy mô của DNNVV thường được dựa trên tiêu chí cơ bản là số lượng lao động, vốn hoặc tài sản và doanh thu. 8 Theo tiêu chuẩn của Ngân hàng thế giới (WB) và Công ty tài chính quốc tế (IFC), các doanh nghiệp được phân chia theo quy mô như sau: - Doanh nghiệp siêu nhỏ (Micro enterprise): Có đến 10 lao động, tổng số tài sản trị giá không quá 100.000 USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 100.

- Doanh nghiệp nhỏ (Small enterprise): Có không quá 50 lao động, tổng tài sản trị giá không quá 3 triệu USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 3 triệu USD. - Doanh nghiệp vừa (Medium enterprise): Có không quá 300 lao động, tổng tài sản trị giá không quá 15 triệu USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 15 triệu USD. Tóm lại, tại các nền kinh tế trên thế giới việc định nghĩa doanh nghiệp ở qui mô nào được coi là DNNVV được xem xét trên góc độ của từng ngành và lĩnh vực khác nhau, với mục đích chung là tạo ra sự đồng đều tương đối. Qua đó tránh tình trạng các doanh nghiệp có cùng chỉ số (ví dụ như lao động) nhưng trên thực tế lại khác nhau quá lớn về phương thức quản lý và điều hành doanh nghiệp.

Việc sử dụng các chỉ số chung về vốn và lao động để định nghĩa các DNNVV tại Việt nam hiện nay có thể tạo ra trường hợp hai doanh nghiệp đều được phân loại là DNNVV, có số lao động trung bình hành năm như nhau (đều dưới 300 người) nhưng có số vốn đăng ký chênh lệch nhiều lần và cách thức quản trị doanh nghiệp khác xa nhau. Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2009 của Chính phủ về việc trợ giúp phát triển DNNVV thì khái niệm DNNVV lại được xem xét với mức độ cụ thể hơn: “DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định 9 trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)”, cụ thể như sau: Bảng 1. Tiêu chí xác định DNNVV theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ về việc trợ giúp phát triển DNNVV. Quy mô Doanh Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nghiệp siêu nhỏ Khu vực Số lao Tổng Số lao Tổng Số lao động động nguồn động nguồn vốn vốn I.

Nông, lâm nghiệp 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 và thủy sản trở xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người II. Công nghiệp và 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 xây dựng trở xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người III. Thương mại và 10 người 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 CSTD trở xuống trở xuống người đến đồng đến 50 người đến 50 người tỷ đồng 100 người 1. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế Các DNNVV đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế và có vai trò quan trọng trong mạng sản xuất toàn cầu và chuỗi cung ứng hàng hóa và CSTD.

Các DNNVV có khả năng tạo ra nhiều việc làm với chi phí thấp; cung cấp cho xã hội khối lượng đáng kể hàng hóa và CSTD và làm tăng GDP cho nền kinh tế; tăng cường kỹ năng quản lý và đổi mới công nghệ; góp phần giảm bớt chênh lệch về thu nhập trong xã hội, xóa đói nghèo; tăng nguồn tiết kiệm và đầu tư của dân cư địa phương làm cho nền kinh tế năng động và hiệu quả hơn; cải thiện mối quan hệ giữa các khu vực kinh tế khác nhau. Mức độ đóng góp vào sự phát triển kinh tế quốc gia 10 của DNNVV được thể hiện ở mức độ thu hút lao động, vốn đầu tư, tạo ra giá trị gia tăng trong nền kinh tế. Theo số liệu thống kê của các nước, tỉ trọng thu hút lao động tạo ra giá trị gia tăng của các DNNVV rất đáng kể. Trong điều kiện nền kinh tế Việt Nam hiện nay vai trò của các DNNVV được thể hiện ở các khía cạnh khác nhau.

Về khía cạnh kinh tế * Đóng góp vào kết quả hoạt động của nền kinh tế, góp phần làm tăng GDP Cũng như DNNVV ở tất cả các nước, DNNVV ở Việt Nam cung cấp ra thị trường nhiều loại hàng hóa khác nhau đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trong nước như trang thiết bị và linh kiện cần thiết cho các ngành sản xuất hàng tiêu dùng và các ngành thủ công nghiệp cũng như các hàng hóa tiêu dùng khác. Theo số liệu thống kê, trong những năm vừa qua DNNVV đã đóng góp từ 25%-28% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của cả nước. Ngoài ra, DNNVV Việt Nam còn cung cấp hầu hết sản phẩm trong nhiều ngành công nghiệp truyền thống thu hút nhiều lao động như giầy dép, chiếu cói,. Việc mở rộng và phát triển các DNNVV sẽ góp phần không nhỏ trong việc làm tăng GDP.

* Thu hút vốn và khai thác các nguồn lực sẵn có trong dân cư Vốn đầu tư là một yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất. Vốn là yếu tố cơ bản để khai thác và phối hợp các yếu tố sản xuất khác như lao động, đất đai, công nghệ và quản lý để tạo ra lợi nhuận cho các chủ DNNVV. Vốn có vai trò to lớn trong việc đầu tư trang thiết bị, cải tiến công nghệ, đào tạo nghề, nâng cao trình độ tay nghề cho công nhân cũng như trình độ quản lý của chủ DNNVV. Tuy nhiên, một nghịch lý hiện nay là trong khi có nhiều DNNVV đang thiếu vốn trầm trọng thì vốn nhàn rỗi trong dân cư còn nhiều nhưng không huy động được.

Khi chính sách tài chính tín dụng của Chính 11 phủ và các ngân hàng chưa thực sự gây được niềm tin đối với những người có vốn nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư thì nhiều DNNVV đã tiếp xúc trực tiếp với người dân và huy động được vốn để kinh doanh, hoặc bản thân chính người có tiền đứng ra đầu tư kinh doanh, thành lập DNNVV. Dưới khía cạnh đó, DNNVV có vai trò to lớn trong việc huy động vốn để phát triển kinh tế.