MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho các cháu thiếu niên, nhi đồng tình thương yêu và quan tâm đặc biệt. Với Bác, trẻ em là những mầm non, những người chủ tương lai của đất nước.
Bác nói: “cái mầm có xanh thì cây mới vững, cái búp có xanh thì lá mới tươi quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng giáo dục hẳn hoi thì dân tộc mới tự cường tự lập”. Trong những năm qua, thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ kính yêu, Đảng và Nhà nước ta luôn coi nhiệm vụ bảo vệ và chăm sóc trẻ em là một trong những nội dung cơ bản của chiến lược con người, góp phần tạo ra nguồn nhân lực cho quá trình đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Chính vì vậy, dù trong điều kiện, hoàn cảnh nào, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn có những chính sách đúng đắn, ưu tiên đầu tư hàng đầu cho sự nghiệp giáo dục, bảo vệ và chăm sóc trẻ em. Các tổ chức chính trị - xã hội, nhà trường, gia đình và toàn xã hội luôn quan tâm bảo vệ, chăm sóc và giáo dục nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho trẻ em.
Trẻ em cũng là một trong những đối tượng yếu thế trong xã hội, nhất là trẻ em tự kỷ, đây là gánh nặng đối với gia đình và xã hội. Hiện nay tự kỷ được coi là căn bệnh của thời đại, số lượng trẻ tự kỷ tăng lên nhanh chóng ở tất cả các quốc gia trên thế giới. Theo số liệu thống kê tỷ lệ trẻ được phát hiện và chẩn đoán tự kỷ tăng một cách đáng kể. Trước đây tỷ lệ này là một trên 1.000 thì nay ở Mỹ đã tăng lên một trên 68, châu Phi là một trên 37.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 160 người thì có một người tự kỷ. Tại Việt Nam chưa có con số nghiên cứu chính thức về số lượng trẻ mắc chứng bệnh tự kỷ. Theo thống kê của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, nước ta khoảng 200.000 người mắc chứng tự kỷ. Nếu tính theo cách 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tính của WHO, con số này chừng 500.
Thực tế số lượng trẻ được chẩn đoán và điều trị ngày càng tăng từ năm 2000 đến nay. Chứng tự kỷ là một rối loạn phát triển kéo dài suốt đời, ảnh hưởng nhiều đến giao tiếp xã hội, ngôn ngữ và hành vi, hiện chưa rõ nguyên nhân và chưa tìm được cách chữa trị hiệu quả. Hiện nay vẫn chưa có thuốc chữa bệnh tự kỷ. Tự kỷ ở trẻ em nếu không được phát hiện và can thiệp sớm sẽ dẫn đến tình trạng chậm phát triển ngôn ngữ và trí tuệ một cách trầm trọng, biến trẻ tự kỷ thành trẻ tàn tật vĩnh viễn.
Ngược lại, tự kỷ nếu được phát hiện sớm và can thiệp sớm trẻ có thể có cơ hội phát triển ngôn ngữ, cải thiện hành vi và học tập như trẻ bình thường. Việc trị liệu, phục hồi chức năng cho trẻ tự kỷ cần kết hợp với điều trị y tế và can thiệp giáo dục, tâm lý và xã hội để hỗ trợ cho trẻ tự kỷ phát triển và hòa nhập. Trị liệu trẻ tự kỷ là một công việc toàn diện và chuyên sâu đòi hỏi phải có sự tham gia của toàn thể gia đình của trẻ và cả một đội ngũ chuyên gia. Đội ngũ chuyên gia hỗ trợ trị liệu can thiệp cho trẻ tự kỷ gồm bác sỹ chuyên khoa nhi, nhân viên công tác xã hội chuyên về điều trị cho trẻ tự kỷ, nhân viên tâm lý, giáo viên sư phạm chuyên biệt… Mặc dù trẻ tự kỷ có khiếm khuyết lớn trong vấn đề tương tác xã hội, nhưng có rất nhiều chuyên gia trong lĩnh vực này khẳng định trẻ tự kỷ cũng cần được đi học hoà nhập giống như tất cả các trẻ em khác.
Tuỳ từng mức độ rối loạn để điều chỉnh mục tiêu học hoà nhập cho phù hợp. Nhiều trẻ sau khi đến trường đã có những chuyển biến rất tích cực. CTXH là một ngành, nghề mới ở Việt Nam do đó, nhận thức của mọi người về CTXH còn rất hạn chế. Nhiều người đồng nhất và nhầm lẫn CTXH với ban ơn, từ thiện, ban phát hoặc nhầm lẫn CTXH với các hoạt động xã hội của các tổ chức, đoàn thể… Bên cạnh đó, vị thế cũng như tính chất chuyên nghiệp của CTXH ở Việt Nam chưa được khẳng định.
Do vậy, để phát triển CTXH ở Viêt Nam cần có sự quan tâm của Đảng và Nhà nước. CTXH là một hệ thống liên kết các giá trị, lý thuyết và thực hành nhằm đảm bảo an sinh xã 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người đặc biệt những người yếu thế trong xã hội. CTXH đã được đưa vào rất nhiều lĩnh vực khác nhau, như: Chăm sóc hỗ trợ những đối tượng thiệt thòi, yếu thế (trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người khuyết tật, người cao tuổi…). Trên địa bàn thành phố Uông Bí, vẫn chưa có một cuộc khảo sát nào có quy mô về những trẻ em có rối loạn tự kỷ cũng chưa có một trung tâm nào chuyên trách về vấn đề trẻ tự kỷ.
Tuy nhiên số trẻ tại địa bàn đến khám và điều trị rối loạn tự kỷ tại Bệnh viện Nhi Trung Ương, bệnh viện sản nhi Quảng Ninh và Trung tâm CTXH tỉnh Quảng Ninh có xu hướng ngày càng tăng. Đây là một thiệt thòi lớn đối với trẻ và gia đình trẻ tự kỷ. Vì vậy, nhiều gia đình đã phải rất vất vả để đưa con đi học tại các trung tâm ngoài Thành phố để chẩn đoán và chữa trị rồi sau một thời gian lại phải quay về mà trẻ vẫn chưa có được những biến chuyển tích cực. Điều quan trọng nhất là trẻ chưa được cha mẹ, thầy cô tại trường học chăm sóc giáo dục đúng cách.
Do cha mẹ, thầy cô giáo chưa được trang bị kiến thức và kĩ năng trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ tự kỷ, Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong giao tiếp và tương tác với các bạn cùng lớp chính. Vì vậy việc hỗ trợ trẻ em tự kỷ hòa nhập tại lớp học là vô cùng quan trọng. Trên thực tế hiện nay chưa có nhiều nghiên cứu - chương trình can thiệp cho trẻ Tự kỷ nhấn mạnh đến việc vận dụng phương pháp công tác xã hội nhóm. Vì những lý do trên mà tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Công tác xã hội nhóm hỗ trợ trẻ tự kỷ hòa nhập tại trƣờng mầm non Yên Thanh - thành phố Uông Bí - tỉnh Quảng Ninh”.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu lý luận, thực trạng CTXH nhóm trong hỗ trợ trẻ tự kỷ hòa nhập tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh và nghiên cứu các yếu tố tác động đến hoạt động này. Trên cơ sở đó thực 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hành tiến trình công tác xã hội nhóm và đưa ra một số giải pháp trong việc hỗ trợ cho trẻ tự kỷ hòa nhập tại trường Mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu các vấn đề lý luận về công tác xã hội nhóm hỗ trợ trẻ em tự kỷ hòa nhập.
- Mô tả, đánh giá thực trạng các hoạt động hỗ trợ trẻ em tự kỷ hòa nhập tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. - Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động CTXH nhóm trong hỗ trợ trẻ em tự kỷ tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. - Ứng dụng những kiến thức, kỹ năng CTXH nhóm trong việc hỗ trợ trẻ tự kỷ hòa nhập tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công tác xã hội nhóm hỗ trợ trẻ tự kỷ hòa nhập tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.
Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu: Công tác xã hội nhóm hỗ trợ trẻ tự kỷ hòa nhập. Khách thể nghiên cứu: - Trẻ tự kỷ tại trường mầm non Yên Thanh. - Giáo viên trường Mầm non Yên Thanh.
- Phụ huynh có con mắc hội chứng tự kỷ đang theo học tại trường mầm non Yên Thanh. Phạm vi nghiên cứu 3. Không gian - Tại trường mầm non Yên Thanh thành phố Uông Bí - Tỉnh Quảng Ninh. Thời gian - Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 7/2017 đến tháng 3/2018.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Giới hạn nội dung nghiên cứu Trẻ tự kỷ là trẻ mắc các vấn đề như: vấn đề giao tiếp, vấn đề tương tác xã hội và hành vi (Cố định). Tuy nhiên tác giả tập trung nghiên cứu vào vấn đề giao tiếp bởi lẽ trợ giúp trẻ tự kỷ là vấn đề đòi hỏi rất nhiều công sức, thời gian, tiền bạc… với thời gian can thiệp ngắn nên tôi tập chung vào một vấn đề cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu can thiệp 4.
Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng hoạt động CTXH nhóm trong việc hỗ trợ trẻ em tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh đang được triển khai như thế nào? - Những yếu tố nào ảnh hưởng đến CTXH nhóm trong việc hỗ trợ trẻ em tự kỷ hòa nhập tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh? 4. Giả thuyết nghiên cứu - Hiện nay CTXH nhóm chưa được triển khai một cách chuyên nghiệp tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. - Công tác xã hội nhóm có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ em tự kỷ hòa nhập tại trường mầm non Yên Thanh, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Phƣơng pháp nghiên cứu 5.
Phương pháp nghiên cứu và phân tích tài liệu Phương pháp nghiên cứu và phân tích tài liệu là phương pháp thu thập thông tin thông qua đọc sách báo, tài liệu nhằm mục đích tìm chọn những khái niệm và tư tưởng cơ bản là cơ sở cho lý luận của đề tài, hình thành giả thuyết khoa học, dự đoán về những thuộc tính của đối tượng nghiên cứu, xây dựng những mô hình lý thuyết hay thực nghiệm ban đầu. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tài liệu là nguồn cung cấp các thông tin nhằm đáp ứng mục tiêu và nội dung nghiên cứu. Tài liệu được sử dụng trong nghiên cứu này gồm hồ sơ, sổ theo dõi hàng ngày và một số tài liệu tham khảo, sách, tập san,. liên quan đến cơ sở lý luận của đề tài.