mở đầu một công việc, bắt đầu xây dựng sự nghiệp.Š Có thé hiểu rằng khởi nghiệp là từ dùng dé chỉ việc ấp ủ, lên ý tưởng cho một công việc kinh doanh riêng và từng bước thực hiện nó. Nói đến khởi nghiệp, người ta thường nghĩ đến việc ai đó sẽ thành lập một doanh nghiệp riêng của họ — ở đó ho là người sáng lập, người đứng dau và quản lý mọi công việc lớn nhỏ hoặc đồng sáng lập. Với góc độ tiếp cận của Việt Nam về “khởi nghiệp” có phần nghiêng theo nghĩa nêu trên, tự khởi sự kinh doanh với mục đích chủ yếu là tạo việc làm và tăng thu nhập thay vì hướng tới ý nghĩa phổ biến là một ngành kinh tế sáng tạo trên thé giới. Định nghĩa “startup” trên thế giới thực tế chính là định nghĩa “khởi nghiệp sáng tạo” của Việt Nam, theo đó, KNST là việc kết hợp quá trình khởi nghiệp truyền thong thuần túy với việc áp dụng khoa học công nghệ, trình độ kĩ thuật cao dé tạo ra hình thức kinh doanh mới, tạo ra sản phẩm khác biệt có giá trị cao và có khả năng tăng trưởng nhanh.
Do đó, DNKNST bên cạnh phải bắt đầu, khởi đầu một ý tưởng mới hoặc phải có tính chất đột phá (thường gắn với ứng dụng công nghệ trong giai đoạn hiện nay) thì còn phải quan tâm về các yêu tô thương mại hóa, quy mô thị trường (có khả năng triên 5 Hoàng Phê (2003), Tir điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Da Nẵng, Trung tâm Từ điển học, Hà Nội — Đà Nẵng, tr. 10 khai trong thực tế, có khách hàng hoặc khách hàng tiềm năng), cũng như phải quan tâm đến khả năng phát triển, mở rộng doanh nghiệp trong thời gian càng nhanh càng tốt. Theo ông Truong Gia Bình, Chủ tịch tập đoàn FPT: “Mot bên là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, một bên hiểu là lập nghiệp (Entrepreneurship). Lập nghiệp cũng có thể trở thành doanh nghiệp cực kỳ lớn.
Còn nói đến startup phải nói đến đỉnh cao của khoa học công nghệ, nói đến diéu thé giới chưa từng làm. ” Còn theo ông Bùi Thế Duy, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ: "Doanh nghiệp khởi nghiệp phải dựa trên một công nghệ mới hoặc tạo ra một hình thức kinh doanh mới, xây dựng một phân khúc thị trưòng mới, nghĩa là phải tạo ra sự khác biệt không chỉ ở trong nước mà với tat cả công ty trên thé giới. ”” Qua các phát biéu trên, có thé thấy yêu tô tăng trưởng và ứng dụng khoa học công nghệ được nhân mạnh và là điểm tạo nên sự khác biệt giữa khởi nghiệp truyền thống và KNST. Ở góc độ pháp lý, pháp luật Việt Nam quy định, định nghĩa DNKNST tại khoản 2 Điều 3 Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 như sau: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo là doanh nghiệp nhỏ và vừa được thành lập để thực hiện ý trởng trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh.
”Š Nêu bỏ qua yếu tô nhỏ và vừa thi DNKNST theo Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 được xác định theo 03 tiêu chí: (1) Một là, tư cách pháp lý phải là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp; (2) Hai là, về hoạt động, phải dựa trên khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh mới; (3) Ba là, về triển vọng, phải có tính đột phá, tăng trưởng nhanh. Định nghĩa về DNKNST quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định 94/2020/NĐ- CP quy định cơ chế, chính sách ưu đãi đối với trung tâm DMST quốc gia như sau: “DNKNST là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật dé thực hiện y tưởng trên cơ sở khai thác tài san trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh. ” 5 Bảo Bảo (2016), “Ông Trương Gia Bình: Đừng nhằm lẫn, bán cà phê, bán phở thì không thể gọi là khởi nghiệp!”, Tap chí Cafebiz. Nguồn: https://cafebiz.vn/ong-truong-gia-binh-dung-nham-lan-ban-ca-phe-ban- pho-thi-khong-the-goi-la-khoi-nghiep- chn, truy cập ngày 18/6/2021.
7 Thanh Tâm (2017), “Bộ Khoa học: Lập nghiệp không đồng nghĩa với khởi nghiệp”, Tap chí VNexpress. Nguồn: https://vnexpress.net/bo-khoa-hoc-lap-nghiep-khong-dong-nghia-voi-khoi-nghiep-3566174.html, truy cập ngày 18/6/2021. 8 Khoản 2, Điều 3 về “Giải thích từ ngữ”, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017. 11 Như vậy, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được định nghĩa là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp dé thực hiện ý tưởng dựa trên cơ sở khai thác tài san trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh.
Các doanh nghiệp này có khả năng tăng trưởng nhanh do có các giải pháp Kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý dé nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa. Đặc điểm của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Thứ nhất, tính đột phá và sáng tạo: đột phá và sáng tạo là một xu hướng tất yếu trong hoạt động kinh doanh trong thời đại 4. Giá trị của trí tuệ, sáng tạo là vô cùng to lớn, góp phần tạo sự đột phá và quyết định khả năng cạnh tranh của DNKNST trong điều kiện vốn, trang thiết bị là hữu hạn. DNKNST tạo ra những thứ chưa hề có trên thị trường hoặc tạo ra một giá trị tốt hơn so với những thứ đang có san, chang hạn có thê tạo ra một phân khúc mới trong sản xuất như thiết bị thông minh đo lường, theo dõi sức khoẻ cá nhân, hay một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới như mô hình trung tâm nấu ăn; giao đồ ăn công nghệ; taxi công nghệ; công nghệ in 3D; hay mô hình cho thuê kho lưu trữ.
Do đó, đặc điểm, đặc trưng dé nhận biết nhất của DNKNST khi tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp cao dựa vào sáng tạo và tiềm năng, với những ý tưởng kinh doanh mang tính đột phá và sáng tạo. Thứ hai, tiém năng và mục tiêu tang trưởng: khác với các doanh nghiệp truyền thống, tăng trưởng là một điều kiện bắt buộc, là vấn đề sống còn đối với DNKNST. DNKNST là những doanh nghiệp còn “non trẻ”, cần phải lớn lên một cách nhanh chóng. Tăng trưởng có thê hiểu là phát triển quy mô dự án lớn hơn, nhiều nhân sự hơn, mở rộng thị trường hơn và thu hút được nhiều tiền đầu tư hơn.
Một khi đã tăng trưởng nhanh, DNKNST sẽ tạo ra được lợi nhuận mới, đó cũng là động lực, bô trợ ngược lại khiến cho doanh nghiệp càng cố gang nhân bản mô hình, vươn ra khắp khu vực và thế giới. Cũng chính vì mục tiêu tăng trưởng này nên các DNKNST thường năng động, sáng tạo và linh hoạt hơn so với những doanh nghiệp truyền thống. Thứ ba, về vốn đầu tư: thông thường các DNKNST bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh của mình từ chính tiền túi của người sáng lập, hoặc đóng góp từ gia đình, người thân và bạn bè. Một số trường hợp thì gọi vốn từ cộng đồng.
Tuy nhiên, phần lớn các DNKNST đều phải gọi vốn từ các nhà đầu tư thiên thần và quỹ đầu tư 12 mạo hiểm qua nhiều vòng gọi vốn khác nhau. Công nghệ thường là đặc trưng tiêu biểu của sản pham từ một DNKNST. Dù vậy, ngay cả khi sản pham không dựa nhiều vào công nghệ, thì DNKNST cũng cần áp dụng công nghệ để đạt được mục tiêu kinh doanh cũng như tham vọng tăng trưởng. Thứ tư, về mô hình kinh doanh: DNKNST vẫn đang trong quá trình đi tim những mô hình kinh doanh thực sự phù hợp với thị trường.
Mục tiêu ưu tiên hàng đầu của DNKNST không phải là doanh số như những doanh nghiệp truyền thống khác mà là tìm ra được một mô hình kinh doanh và quy trình làm việc hiệu quả nhất. Đề làm được điều này, DNKNST phải không ngừng thử nghiệm, cải tiến và thực hiện những cách làm mới. Việc có được một mô hình kinh doanh tốt được xem là van đề then chót, bởi nhà đầu tư sẽ xem xét rất kỹ cách kiếm tiền, cách vận hành công ty của những DNKNST trước khi quyết định đầu tư vào một dự án mà họ tin tưởng sẽ đem lại lợi nhuận trong tương lai. Thứ năm, tính rúi ro cao và cách tiếp cận: với loại hình doanh nghiệp quy mô còn nhỏ, tiềm lực còn yếu, DNKNST chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn, rủi ro rất cao trong quá trình thành lập và hoạt động.
Quá trình khởi nghiệp là giai đoạn khó khăn nhất của một doanh nghiệp. Trong thời kì này, họ rất khó tiếp cận với nguồn vốn, thiếu kinh nghiệm trong quản lý điều hành cũng như đưa ra con đường phát triển doanh nghiệp; cùng với đó khởi nghiệp gắn liền với cái mới, với khoa học công nghệ nên tính rủi ro, sự thất bại trong khởi nghiệp là rất cao. Tuy nhiên, một đặc điểm rất tích cực của DNKNST trong hoàn cảnh khó khăn đó là doanh nghiệp được xây dựng để sẵn sàng đối diện và giải quyết những thách thức, rủi ro gặp phải. Đây là cách để những DNKNST trưởng thành hơn và học được nhiều bài học quý báu.
Việc tìm ra được mô hình kinh doanh hiệu quả cũng đến từ cách mà khởi nghiệp giải quyết những rủi ro trong quá trình phát triển. Vai trò của doanh nghiệp khởi nghiệp súng tao Tại Diễn đàn Thanh niên khởi nghiệp 2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khang định: “Khoi nghiệp và đổi mới sáng tạo có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển của mỗi một quốc gia, và diéu nay đã được xác nhận tại Việt Nam. Việt Nam nếu không thực sự đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, không đưa doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao vào phát triển thì khó có thể tiễn bước xa và dai, bén 13 vững trong tương lai. "? Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam được đánh giá ở vị trí 59 trên thé giới (theo đánh giá của Start-up Blink năm 2020).
Tính riêng trong khu vực Châu A - Thái Bình Dương, hệ sinh thái KNST Việt Nam đang nam trong tốp 20 - 25 hệ sinh thái hàng đầu. Điều này đã khăng định vai trò quan trọng của các DNKNST với nền kinh tế đất nước trong giai đoạn hiện nay. Thứ nhất, DNKNST là loại hình doanh nghiệp với mô hình kinh doanh mới, với số lượng đã thành lập nhiều và có xu hướng ngày càng tăng. Với số lượng nhiều cùng với tính mới, DNKNST có ảnh hưởng không nhỏ đến các thành phần kinh tế khác, là động lực chính thúc đây phát triển kinh tế và tăng năng suất trong xã hội dựa trên tri thức và công nghệ.
Ngoài ra, với đặc điểm đó, các DNKNST còn có vai trò làm đa dạng hóa nền kinh tế, tạo ra nhiều sản phẩm mới, khai thác nhiều thị trường mới, tiềm năng mà các doanh nghiệp lớn hay các doanh nghiệp nhà nước chưa làm được.