mở đầu với các nghiên cứu của Arrow(1973), Spencer(1973), Weiss(1983). Các nghiên cứu này đề cập rằng ngƣời sử dụng lao động khi tuyển dụng lao động thƣờng căn cứ vào bằng cấp nhƣ một tiêu chí đo lƣờng các kỹ năng mà họ không thể quan sát trực tiếp đƣợc. Một xu hƣớng nghiên cứu khác cũng đề cập về hiệu ứng da cừu đó là hƣớng nghiên cứu tiếp cận về vốn con ngƣời (human capital), điển hình là trong các nghiên cứu của Becker (1964), Card(1999). Các nghiên cứu này lại thể hiện rằng ngƣời lao động sẽ thu nhận đƣợc nhiều kỹ năng hơn trong những năm cuối (của bằng cấp đang theo học) hơn là những năm đầu của quá trình học tập.
Chính vì thu nhận nhiều kỹ năng phục vụ cho công việc hơn, dẫn đến tiền lƣơng họ nhận đƣợc cao hơn. Và hai xu hƣớng nghiên cứu nghiên cứu này đã giữ vai trò thống trị trong các nghiên cứu về hiệu ứng da cừu trong suốt bốn thập kỷ qua. Hungerford & Solon (1987) sử dụng số liệu năm 1978 của cuộc khảo sát dân số nƣớc Mỹ do Cục Thống Kê Mỹ thực hiện để nghiên cứu hiệu ứng da cừu trong tiền lƣơng của nhóm lao động nam da trắng trong độ tuổi từ 25 đến 64. Các tác giả sử dụng mô hình hồi quy biến log-tiền lƣơng theo biến số năm đi học đã hoàn thành (S) kết hợp với dạng hàm hồi quy phân đoạn (spline regression) tại các điểm mốc phân chia các đoạn là S = 8, S = 12 và S = 16 ứng với số năm đi học là 8, 12 và 16 năm.
Đây là 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Xác định hiệu ứng da cừu trong việc đãi ngộ theo trình độ học vấn ở Việt Nam bằng phương pháp hồi quy những mốc quan trọng trong đào tạo ở Mỹ ứng với các bằng cấp Trung học cơ sở, Trung học phổ thông và Đại học. Hàm hồi quy phân đoạn tác giả sử dụng có dạng nhƣ sau ln W 0 1 EXP 2 EXP 2 3 D( S 8) 4 D(S 8)*(S 8) + 5 D( S 12) 6 D( S 12)*( S 12) (1) + 7 D( S 16) 8 D( S 16)*( S 16) 9 D( S 17) 9 D( S 18) 10 S . Trong hàm hồi quy trên, theo Hungerford & Solon (1987), các hệ số hồi quy 3 , 5 , 7 là thể hiện của hiệu ứng da cừu. Kiểm định F với giả thuyết H 0 : 3 5 7 0 sẽ xác định có hay không có tồn tại hiệu ứng da cừu trong hàm tiền lƣơng của ngƣời lao động.
Với phƣơng pháp hồi quy phân đoạn, các tác giả tìm thấy có hiệu ứng da cừu trong hàm tiền lƣơng của nhóm đối tƣợng đƣợc nghiên cứu. Ở cuối năm thứ 7, tác động biên của số năm đi học đến tiền lƣơng là 0,058. Tác động biên này tăng lên đến 0,082 ở năm học thứ 8. Đây là năm học mà học sinh sẽ nhận đƣợc bằng trung học cơ sở Mỹ.
Tƣơng tự, tác động biên của số năm đi học đến tiền lƣơng cũng thay đổi rất lớn khi số năm đi học của ngƣời lao động đạt 12 năm (tƣơng ứng với bằng Trung học phổ thông) và 16 năm (tƣơng ứng với bằng cử nhân). Tiếp nối nghiên cứu hiệu ứng da cừu bằng cách sử dụng hồi quy phân đoạn của Hungerford & Solon (1987), Kane & Rouse (1995) phân tích sự khác nhau về mức đãi ngộ đƣợc nhận của nhóm bằng cấp Cao đẳng – Đại học học hai năm và nhóm Cao đẳng – Đại học học trong bốn năm sử dụng bộ số liệu điều tra dân cƣ của nƣớc Mỹ năm 1972. Hiệu ứng da cừu rõ rệt nhất đƣợc các tác giả tìm thấy ở nhóm lao động nữ có bằng cấp liên thông (khoảng 12%) và ờ nhóm lao động nam có bằng cử nhân (24%). Belman & Heywood(1997) sử dụng bộ số liệu điều tra dân số nƣớc Mỹ năm 1991 nhƣng kiểm định hiệu ứng da cừu ở lao động nam trong độ tuổi từ 24 đến 65.
Tƣơng tự nhƣ Hungeford & Solon(1987), Belman và cộng sự cũng sử dụng hàm hồi quy phân đoạn với các điểm phân đoạn ứng với số năm đi học là 8, 12 và 16 năm. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Xác định hiệu ứng da cừu trong việc đãi ngộ theo trình độ học vấn ở Việt Nam bằng phương pháp hồi quy Hình 1 :Hồi quy phân đoạn để đo lƣờng hiệu ứng da cừu (Nguồn : Belman & Heywood(1997) ) Kết quả phân tích của các tác giả cho thấy rằng hiệu ứng da cừu có tồn tại ở Mỹ và mức hiệu ứng là 7% cho nhóm lao động có bằng cấp cao nhất là bằng Phổ thông trung học. Trong khi đó, hiệu ứng da cừu ở nhóm bằng cấp đại học là 14%. Các nghiên cứu của Hungerford & Solon (1987) và Belman & Heywood(1991) đo lƣờng hiệu ứng da cừu khi không có thông tin trực tiếp về bằng cấp.
Các tác giả đo lƣờng gián tiếp thông qua việc giả định rằng ngƣời lao động sẽ hoàn tất các bằng cấp trong 8, 12 và 16 năm. Đó là số năm cần thiết cho một ngƣời bình thƣờng hoàn tất các bằng cấp Phổ thông cơ sở, Phổ thông trung học và Đại học. Tuy nhiên, cách đo lƣờng này có thể bị chệch do có rất nhiều ngƣời lao động trải qua cùng số năm đi học bằng hoặc nhiều hơn thế mà không nhận đƣợc bằng cấp tƣơng ứng. Để khắc phục các nhƣợc điểm trên, Jaeger & Page (1996) cũng nghiên cứu hiệu ứng da cừu ở Mỹ bằng cách sử dụng số liệu của cuộc khảo sát dân số nƣớc Mỹ trong những năm 1991 – 1992 có thông tin đầy đủ về cả số năm đi học và bằng cấp của người lao động.
Bên cạnh việc sử dụng hồi quy phân đoạn nhƣ Hungerford & Solon 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Xác định hiệu ứng da cừu trong việc đãi ngộ theo trình độ học vấn ở Việt Nam bằng phương pháp hồi quy (1987), Jaefer & Page (1996) sử dụng dạng hàm hồi quy có biến giả ứng với từng năm đi học và từng loại bằng cấp để đo lƣờng hiệu ứng gia cừu. Dạng hàm hồi quy hồi quy phân đoạn bao gồm thông tin về bằng cấp nhƣ sau ln W 0 1S 2 D( S 8) 3 D(S 8)*( S 8) 6 (2) +6 D( S 12)*( S 12) + D( Degree i) . i 1 Dạng hàm hồi có sử dụng biến giả về bằng cấp và biến giả về số năm đi học nhƣ sau 17 ln W 0 + j D( S j ) . (4) j 9 i 1 Phƣơng trình (3) đo lƣờng sự tác động của số năm đi học đến tiền lƣơng mà không xét đến yếu tố bằng cấp.
j trong phƣơng trình (3) cho biết tổng mức đãi ngộ mà ngƣời đi học đƣợc nhận ứng với số năm đi học mà họ đã bỏ ra, trong đó gộp luôn cả tác động của yếu tố bằng cấp. Phƣơng trình (4) đo lƣờng hàm tiền lƣơng có tính đến tác động của yếu tố bằng cấp. Vì thế, j lúc này là mức đãi ngộ thuần mà ngƣời lao động nhận đƣợc tƣơng ứng với số năm đi học mà họ bỏ ra, đã loại trừ tác động của yếu tố bằng cấp trong hệ số này. Do vậy, hiệu số j j là thể hiện của hiệu ứng da cừu trong tiền lƣơng của ngƣời lao động.
Với dạng hàm hồi quy phân đoạn, các tác giả không tìm thấy hiệu ứng da cừu với số năm đi học bằng 8, 17 và trên 18. Bằng việc sử dụng mô hình (3) và (4), các tác giả tìm thấy hiệu ứng da cừu mạnh ở nhóm nam giới da trắng có bằng liên thông (9% với các bằng liên thông nghề và 21% ở bằng liên thông hệ nghiên cứu). Tác động của bằng cấp liên thông ở nhóm lao động da đen không có ý nghĩa thống kê. Ngoài ra, hiệu ừng da cừu ở nhóm có bằng Trung học phổ thông là 11%; trong khi hiệu ứng da cừu ở nhóm có bằng đại học là 31%.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Xác định hiệu ứng da cừu trong việc đãi ngộ theo trình độ học vấn ở Việt Nam bằng phương pháp hồi quy Park(1999) cũng lặp lại các nghiên cứu về hiệu ứng da cừu nhƣng sử dụng mô hình hồi quy tổng quát hơn các nghiên cứu trƣớc đó. Ông sử dụng số liệu khảo sát dân số nƣớc Mỹ năm 1990. Park (1999) cũng sử dụng hồi quy phân đoạn để tìm hiệu ứng da cừu nhƣng ông chỉ xét hai điểm phân đoạn là số năm đi học là 12 và 18. Bên cạnh đó, Park đề xuất hàm hồi quy sử dụng biến tƣơng tác giữa số năm đi học và bằng cấp cao nhất để tìm ra hiệu ứng da cừu một cách chi tiết hơn.
Dạng hàm Park(1999) đề xuất nhƣ sau : ln W 0 1EXP 2 EXP 2 ij D(degree i) D( S j ) (5) iI jJ Trong đó I = { Trung học cơ sở, Cao đẳng, Liên thông, Cử nhân, Thạc sĩ, bằng nghề, Tiến sĩ} và J = {9, 10, 11, …, 18}. Khi áp dụng mô hình (5), ij sẽ đƣợc gán bằng 0 cho những nhóm không có hoặc không đủ số liệu để thực hiện tƣơng tác.Ví dụ, bằng Trung học cơ sở chỉ tƣơng tác với những biến giả có số năm đi học lớn hơn hoặc bằng 12 vì hầu hết ngƣời lao động chỉ có thể lấy đƣợc bằng cấp này sau 12 năm học. Với dạng hồi quy phân đoạn, Park phát hiện rằng hiệu ứng da cừu có xảy ra với bằng cử nhân và độ lớn hiệu ứng là 13%. Sử dụng mô hình (5), Park cho thấy rằng ngƣời lao động với số năm đi học là 12 năm vào có những bằng cấp nhƣ bằng nghề hoặc cao đẳng có tiền lƣơng cao hơn khoảng 13% những lao động có 12 năm đi học và bằng cao nhất là Phổ thông trung học.
Tƣơng tự, tiền lƣơng của nhóm lao động với 16 năm đi học và có bằng cử nhân thì cao hơn so với nhóm 16 năm đi học nhƣng chỉ có bằng cao đẳng và bằng nghề. Chênh lệch hệ số hồi quy tiền lƣơng giữa hai nhóm này chính là hiệu ứng da cừu. Những kết luận về hiệu ứng da cừu của Park(1999) khá tƣơng đồng với những kết luận của Jaeger & Page (1996).