Luận văn thạc sĩ hay hiệu quả sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo thông qua hội nông dân huyện bạch thông tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo qua hội nông dân huyện Bạch Thông, Bắc Kạn.

• Tác giả: Nông Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Điền
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Vay Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Cho Hộ Nghèo Thông Qua Hội Nông Dân Huyện Bạch Thông Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới của luận văn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.1.1. Nghèo đói và chuẩn mực nghèo đói
• 2.1.1.1. Khái niệm nghèo đói
• 2.1.1.2. Chuẩn mực xác định nghèo đói
• 2.1.2. Chuẩn mực xác định nghèo đói
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Bạch Thông
• 2.2.2. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên
• 2.2.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.2.4. Thực trạng kết cấu hạ tầng
• 2.2.5. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.6.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.6.2. Phương pháp tổng hợp và phân tích thông tin
• 2.2.7. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình cho hộ nghèo vay vốn Ngân hàng chính sách thông qua Hội Nông dân tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn
• 3.2. Kết quả cho vay vốn từ Ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo thông qua Hội Nông dân (2016 - 2018)
• 3.3. Thực trạng dư nợ tín dụng cho vay hộ nghèo tại ngân hàng CSXH thông qua kênh Hội Nông dân
• 3.4. Tình hình vay, sử dụng vốn vay của các hộ điều tra tại huyện Bạch Thông - tỉnh Bắc Kạn
• 3.4.1. Tình hình chung của các hộ nghèo điều tra
• 3.4.2. Tình hình vốn vay của các hộ điều tra
• 3.4.3. Nguyên nhân nghèo của hộ điều tra
• 3.4.4. Nhu cầu vay vốn của các hộ điều tra
• 3.4.5. Kết quả sử dụng vốn vay của hộ
• 3.4.6. Hiệu quả sử dụng vốn vay
• 3.4.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ nghèo trên địa bàn xã
• 3.5. Đánh giá tình hình sử dụng vốn vay ưu đãi từ NHCSXH cho hộ nghèo thông qua hội nông dân tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn
• 4. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay ưu đãi từ NHCSXH cho hộ nghèo thông qua Hội Nông dân tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn
• 4.1. Nâng cao hiểu biết, trình độ nhận thức của hộ nghèo
• 4.2. Nâng cao lượng vốn vay cho hộ nghèo
• 4.3. Tăng cường kiểm tra và giám sát quá trình vay vốn (trước, trong và sau khi vay vốn)
• 4.4. Nâng cao chất lượng tổ tiết kiệm và vay vốn
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Vay Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội

Hiệu quả sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo tại huyện Bạch Thông là một vấn đề quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương. Vốn vay không chỉ giúp cải thiện đời sống của hộ nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và hiệu quả của việc sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội.

1.1. Khái Niệm Về Vốn Vay Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội

Vốn vay ngân hàng chính sách xã hội là nguồn tài chính được cung cấp cho các hộ nghèo nhằm hỗ trợ họ trong sản xuất và cải thiện đời sống. Chương trình này giúp hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi.

1.2. Tình Hình Nghèo Đói Tại Huyện Bạch Thông

Huyện Bạch Thông hiện đang đối mặt với nhiều thách thức về nghèo đói. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt là ở các xã miền núi. Việc sử dụng vốn vay hiệu quả là cần thiết để giảm nghèo bền vững.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Sử Dụng Vốn Vay

Mặc dù có nhiều chương trình hỗ trợ, nhưng việc sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như thiếu kiến thức về tài chính, quản lý vốn và rào cản trong tiếp cận vốn là những thách thức lớn.

2.1. Thiếu Kiến Thức Tài Chính Của Hộ Nghèo

Nhiều hộ nghèo không có đủ kiến thức để quản lý và sử dụng vốn vay một cách hiệu quả. Điều này dẫn đến việc sử dụng vốn không đúng mục đích và không đạt được hiệu quả như mong muốn.

2.2. Rào Cản Trong Tiếp Cận Vốn Vay

Hệ thống ngân hàng chính sách xã hội còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các hộ nghèo, đặc biệt là ở những vùng sâu, vùng xa. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận vốn vay của họ.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Vay

Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội, cần có những giải pháp cụ thể. Các phương pháp này bao gồm nâng cao nhận thức, cải thiện quy trình cho vay và tăng cường giám sát.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Của Hộ Nghèo

Cần tổ chức các khóa đào tạo về quản lý tài chính cho hộ nghèo. Việc này giúp họ hiểu rõ hơn về cách sử dụng vốn vay một cách hiệu quả.

3.2. Cải Thiện Quy Trình Cho Vay

Cần đơn giản hóa quy trình cho vay để hộ nghèo dễ dàng tiếp cận hơn. Việc này sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận vốn vay cho các hộ cần thiết.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội đã mang lại nhiều lợi ích cho hộ nghèo tại huyện Bạch Thông. Các hộ đã cải thiện được thu nhập và đời sống nhờ vào việc sử dụng vốn vay hiệu quả.

4.1. Kết Quả Sử Dụng Vốn Vay Tại Huyện Bạch Thông

Nhiều hộ nghèo đã sử dụng vốn vay để đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Kết quả này cho thấy hiệu quả của chương trình vay vốn.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Sử Dụng Vốn

Các yếu tố như trình độ học vấn, kinh nghiệm sản xuất và sự hỗ trợ từ cộng đồng có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ nghèo.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Tương Lai

Việc sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo tại huyện Bạch Thông cần được cải thiện hơn nữa. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay trong tương lai.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho hộ nghèo trong việc tiếp cận và sử dụng vốn vay. Việc này sẽ giúp họ phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững.

5.2. Tương Lai Của Chương Trình Vay Vốn

Chương trình vay vốn ngân hàng chính sách xã hội cần được mở rộng và cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của hộ nghèo, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghèo đói và bất bình đẳng thu nhập giữa khu vực thành thị và nông thôn vẫn là một thách thức lớn trong tiến trình phát triển kinh tế tại Việt Nam. Tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn – địa bàn miền núi có diện tích tự nhiên 54.649,91 ha với 16 xã và 01 thị trấn, lực lượng lao động nông lâm nghiệp chiếm tới 76,9% trên tổng số 20.342 người trong độ tuổi lao động. Mặc dù giá trị sản xuất toàn huyện giai đoạn 2015 - 2018 duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 9,55%/năm, đại bộ phận người nông dân vùng sâu, vùng xa vẫn đối mặt với rào cản nghiêm trọng về thiếu hụt vốn đầu tư tư liệu sản xuất và hạn chế khả năng tiếp cận khoa học kỹ thuật.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để nguồn vốn tín dụng chính sách được phân bổ đúng đối tượng và phát huy hiệu quả sinh lời bền vững tại vùng đồng bào thiểu số. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài tập trung đánh giá thực trạng giải ngân, giám sát và phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội từ nguồn vốn vay Ngân hàng Chính sách Xã hội ủy thác qua kênh Hội Nông dân huyện Bạch Thông. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2016 - 2018 và dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2019 tại 03 xã đại diện là Nguyên Phúc, Vi Hương và Quân Bình. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ nâng cao hiệu quả quay vòng vốn tín dụng ưu đãi, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo của huyện từ 2% đến 3% mỗi năm theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng lý thuyết tài chính vi mô hiện đại và lý thuyết vòng luẩn quẩn nghèo đói của Ragnar Nurkse. Theo mô hình này, năng suất lao động thấp dẫn đến thu nhập thực tế thấp, hạn chế khả năng tiết kiệm và tích lũy tư bản, từ đó cản trở đầu tư tái sản xuất. Tín dụng chính sách xã hội đóng vai trò như một lực đẩy ngoại sinh, cung cấp nguồn vốn mồi với lãi suất ưu đãi nhằm phá vỡ mắt xích thiếu vốn của nông hộ.

Về mặt khái niệm, hiệu quả sử dụng vốn vay được định vị là mối tương quan tổng hòa giữa hiệu quả kinh tế (tỷ suất lợi nhuận trên chi phí, mức tăng thu nhập thuần, giá trị gia tăng nông sản) và hiệu quả xã hội (tạo việc làm, nâng cao trình độ thâm canh, củng cố mức độ an sinh). Chuẩn nghèo được tiếp cận theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, kết hợp giữa chuẩn thu nhập 700.000 đồng/người/tháng tại khu vực nông thôn và 10 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt 05 dịch vụ xã hội cơ bản gồm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và tiếp cận thông tin.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2016 - 2018 của Ủy ban nhân dân huyện Bạch Thông, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện và Hội Nông dân tỉnh Bắc Kạn. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra chọn mẫu trực tiếp bằng bảng hỏi thiết kế sẵn trong năm 2019.

Tổng cỡ mẫu khảo sát thực tế là 163 hộ nghèo đang vay vốn NHCSXH thông qua ủy thác của Hội Nông dân tại 03 xã đại diện địa hình: xã vùng thấp Quân Bình, xã vùng giữa Vi Hương và xã vùng cao núi đá vôi Nguyên Phúc. Phương pháp chọn mẫu chủ đích toàn bộ 163 hộ đang có dư nợ bảo đảm tính bao quát 100% đối tượng thụ hưởng trực tiếp trong nhóm khảo sát. Các dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel, kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh trước - sau khi vay vốn và kiểm định chéo các nhóm nhân tố tác động (lượng vốn vay, học vấn chủ hộ, cơ cấu chi phí) nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực trạng phân bổ tín dụng: Hoạt động ủy thác cho vay hộ nghèo qua Hội Nông dân tại huyện Bạch Thông trong giai đoạn 2016 - 2018 ghi nhận mức tăng trưởng dư nợ ổn định. Nguồn vốn ưu đãi áp dụng mức lãi suất 6,6%/năm đã tiếp cận trực tiếp đến các thôn bản vùng sâu.

Cơ cấu đầu tư vốn vay: Khảo sát tại 163 hộ nông dân cho thấy 82,4% tổng vốn vay được đầu tư trực tiếp vào lĩnh vực phát triển đàn đại gia súc (nuôi trâu, bò sinh sản) và trồng rừng kinh tế (cây keo, mỡ, hồi), 12,8% dành cho thâm canh cây ăn quả đặc sản cam quýt và 4,8% phục vụ mở rộng kinh doanh dịch vụ nông thôn quy mô nhỏ.

Chuyển biến về thu nhập: Sau chu kỳ sử dụng vốn từ 24 đến 36 tháng, thu nhập thuần bình quân của các hộ điều tra tăng từ 18,5 triệu đồng/hộ/năm lên 29,2 triệu đồng/hộ/năm, tương ứng mức tăng trưởng 57,8%. Tỷ lệ nợ quá hạn qua kênh Hội Nông dân được kiểm soát chặt chẽ ở mức dưới 0,5%, phản ánh ý thức trách nhiệm hoàn trả cao của các hộ vay.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả sinh lời của đồng vốn gắn liền mật thiết với việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện thổ nhưỡng địa phương. Mô hình dữ liệu có thể được minh họa trực quan qua bảng tổng hợp so sánh doanh thu và chi phí trung gian trước - sau đầu tư, cũng như biểu đồ cơ cấu phân bổ vốn vay theo mục đích sử dụng. Nhờ đầu tư đúng hướng vào mô hình nuôi bò vỗ béo và cải tạo vườn quýt đặc sản, nhiều hộ đã tạo ra dòng tiền bền vững để trang trải sinh hoạt và trả lãi định kỳ.

So sánh với các công trình nghiên cứu của Bùi Văn Trịnh và Nguyễn Thị Thùy Phương tại Sóc Trăng hay nghiên cứu của Lê Thị Thúy Nga tại Thanh Hóa, kết quả tại Bạch Thông khẳng định rằng lượng vốn vay và trình độ học vấn của chủ hộ là hai biến số tương quan thuận mạnh nhất với hiệu quả sinh lời. Những chủ hộ hoàn thành bậc trung học cơ sở và tham gia đầy đủ các lớp tập huấn khuyến nông đạt mức tích lũy thu nhập cao hơn 28,6% so với nhóm chủ hộ chỉ dựa vào kinh nghiệm canh tác truyền thống. Hoạt động sinh hoạt định kỳ của 30 đến 40 thành viên trong mỗi Tổ Tiết kiệm và Vay vốn đóng vai trò cầu nối tương trợ kỹ thuật và đôn đốc trả nợ hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng mức hạn mức cho vay tối đa từ 50 triệu đồng lên mức 70 đến 100 triệu đồng/hộ và kéo dài kỳ hạn vay đối với mô hình trồng rừng và chăn nuôi đại gia súc lên 60 tháng. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Bạch Thông cần chủ động lập kế hoạch cân đối nguồn vốn bổ sung trong giai đoạn 2020 - 2025 nhằm đáp ứng đủ chu kỳ sinh trưởng của vật nuôi và cây lâm nghiệp.

Thứ hai, đổi mới phương thức tập huấn kỹ thuật chuyển giao công nghệ. Hội Nông dân các cấp phối hợp cùng Trạm Khuyến nông huyện triển khai chương trình đào tạo "Cầm tay chỉ việc", đảm bảo 100% hộ vay vốn mới được hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh cho gia súc và kỹ thuật tỉa cành, bón phân cho cây cam quýt trước khi tiến hành giải ngân vốn vay.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình giám sát ba giai đoạn gồm trước, trong và sau giải ngân. Ban quản lý Tổ Tiết kiệm và Vay vốn cùng cán bộ tín dụng địa bàn cần thực hiện kiểm tra thực tế sử dụng vốn trong vòng 30 ngày sau giải ngân, loại bỏ hoàn toàn tình trạng dùng tiền vay ưu đãi cho mục đích tiêu dùng cá nhân.

Thứ tư, nâng cao chất lượng hoạt động của Tổ Tiết kiệm và Vay vốn. Ủy ban nhân dân các xã và Hội Nông dân cơ sở cần tổ chức đánh giá phân loại định kỳ hàng quý, áp dụng chế độ khen thưởng trích từ hoa hồng ủy thác cho các ban quản lý tổ duy trì tỷ lệ thu hồi nợ đúng hạn đạt 100% và huy động tiền gửi tiết kiệm tổ viên tăng trưởng đều đặn từ 15%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Tài chính - Ngân hàng: Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng chuẩn hóa về đánh giá tác động của tín dụng vi mô đến sinh kế nông hộ vùng cao, là tài liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu học thuật liên quan.

Cán bộ quản lý và chuyên viên tín dụng tại hệ thống Ngân hàng Chính sách Xã hội: Nghiên cứu đưa ra bức tranh toàn diện về quản trị rủi ro nợ vay, quy trình phối hợp ủy thác và phương pháp thẩm định dự án sản xuất quy mô hộ gia đình vùng sâu, vùng xa.

Lãnh đạo và cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác: Cán bộ Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên các cấp có thể tham khảo mô hình quản lý Tổ Tiết kiệm và Vay vốn từ 30 đến 40 thành viên để vận dụng nâng cao tỷ lệ thu hồi vốn và đẩy mạnh phong trào nông dân sản xuất kinh doanh giỏi.

Cơ quan hoạch định chính sách giảm nghèo cấp huyện và tỉnh: Các chỉ tiêu định lượng trong nghiên cứu là cơ sở thực tiễn giúp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xây dựng các đề án giảm nghèo đa chiều giai đoạn trung và dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động ủy thác cho vay qua Hội Nông dân huyện Bạch Thông mang lại ưu điểm gì vượt trội? Kênh ủy thác giúp tối ưu hóa chi phí giao dịch cho ngân hàng và giảm thiểu rủi ro thông qua sự giám sát cộng đồng của các Tổ Tiết kiệm và Vay vốn. Việc bình xét công khai từ cơ sở giúp nguồn vốn ưu đãi 6,6%/năm đến đúng 100% hộ nghèo có nhu cầu sản xuất thực tế.

Tại sao nghiên cứu lại lựa chọn khảo sát tại 03 xã Nguyên Phúc, Vi Hương và Quân Bình? Ba xã này đại diện cho 03 vùng sinh thái và địa hình đặc trưng của huyện Bạch Thông: Quân Bình đại diện cho vùng thung lũng thấp thuận lợi canh tác lúa, Vi Hương đại diện vùng đồi núi đất phát triển cây ăn quả, và Nguyên Phúc đại diện vùng núi đá vôi dốc cao với sinh kế lâm nghiệp đặc thù.

Mức vốn vay nào hiện nay mang lại hiệu quả sinh lời tốt nhất cho hộ nghèo? Theo kết quả khảo sát 163 hộ, các khoản vay từ 30 đến 50 triệu đồng đầu tư vào chăn nuôi bò sinh sản và trồng keo mỡ đạt tỷ suất lợi nhuận cao nhất, giúp thu nhập thuần của nông hộ tăng trưởng trên 55% sau chu kỳ hoàn vốn 3 năm.

Yếu tố phi tài chính nào quyết định lớn nhất đến khả năng thoát nghèo khi vay vốn? Trình độ học vấn của chủ hộ và việc tham gia các lớp khuyến nông là yếu tố then chốt. Hộ có kiến thức áp dụng tiêm phòng vắc xin đầy đủ cho vật nuôi hạn chế được 90% rủi ro mất vốn do dịch bệnh so với các hộ chăn thả tự nhiên.

Chuẩn nghèo đa chiều theo Quyết định 59/2015/QĐ-TTg ảnh hưởng thế nào đến việc xét duyệt vốn vay? Chính sách mở rộng tiêu chí bình xét không chỉ dựa vào mức thu nhập 700.000 đồng/người/tháng tại nông thôn mà còn xét đến mức độ thiếu hụt 10 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản, tạo điều kiện cho các hộ thiếu hụt nhà ở, nước sạch và thông tin được tiếp cận vốn vay ưu đãi kịp thời.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết toàn diện các vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả sử dụng vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội thông qua kênh Hội Nông dân huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn. Những đóng góp cốt lõi của nghiên cứu được tóm lược qua các điểm then chốt sau:

• Hệ thống hóa khung lý thuyết và thực tiễn về tín dụng chính sách gắn với chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều tại khu vực miền núi phía Bắc.
• Đánh giá chuẩn xác thực trạng giải ngân và thu hồi nợ giai đoạn 2016 - 2018 với tỷ lệ nợ quá hạn duy trì dưới 0,5%.
• Chứng minh bằng số liệu thực nghiệm tại 163 hộ khảo sát: nguồn vốn vay giúp tăng thu nhập thuần bình quân của nông hộ lên 57,8%.
• Xác định rõ mô hình kết hợp giữa vốn tín dụng chính sách và chuyển giao kỹ thuật khuyến nông là động lực thoát nghèo bền vững nhất.
• Đề xuất hệ thống 04 nhóm giải pháp khả thi về nâng hạn mức vay, đổi mới đào tạo nghề, thắt chặt giám sát và kiện toàn tổ chức cơ sở.

Để phát huy tối đa giá trị thực tiễn, các cơ quan ban ngành cần sớm hiện thực hóa lộ trình nâng mức cho vay lên 70 - 100 triệu đồng/hộ trong chu kỳ kế hoạch tiếp theo. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm có thể khai thác toàn văn luận văn làm cẩm nang chuyên khảo trong công tác phát triển nông thôn và thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại các địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Nghèo đói và chuẩn mực nghèo đói 1. Khái niệm nghèo đói Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận.

+ Nghèo tuyệt đối: Là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn các nhu cầu tối thiểu nhằm duy trì cuộc sống. Nhu cầu tối thiểu là những đảm bảo ở mức tối thiểu những nhu cầu thiết yếu về ăn mặc, ở và sinh hoạt hằng ngày gồm văn hóa, y tế, giáo dục, đi lại, giao tiếp. + Nghèo tương đối: Là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức sống trung bình của cộng đồng tại địa phương đang xem xét (UNDP, 2011) 1. Chuẩn mực xác định nghèo đói Chỉ tiêu chính: Thu nhập bình quân 1 người 1 tháng (hoặc 1 năm) được đo bằng chỉ tiêu giá trị hay hiện vật quy đổi, thường lấy mức lương thực (gạo) tương ứng một giá trị nhất định để đánh giá.

Khái niệm thu nhập ở đây được hiểu là thu nhập thuần túy (bằng tổng thu trừ đi tổng chi phí sản xuất). Song cần nhấn mạnh chỉ tiêu thu nhập bình quân nhân khẩu tháng là chỉ tiêu cơ bản nhất để xác định mức đói nghèo. Chuẩn mực xác định nghèo trên thế giới Để đánh giá nghèo Liên hợp quốc (UNDP) dùng cách tính dựa trên cơ sở phân phối thu nhập cho từng cá nhân hoặc hộ gia đình nhận được trong thời gian nhất định. Cách tính này không quan tâm đến nguồn mang lại thu nhập hay môi trường sống của dân cư mà chia đều cho mọi thành phần dân cư.

Phương pháp tính là: Đem chia dân số của 1 nước, 1 châu lục hoặc toàn cầu ra làm 5 nhóm, mỗi nhóm có 20% dân số bao gồm: rất giàu, giàu, trung bình, nghèo, rất nghèo. Theo cách tính này vào những năm 1990 thì 20% dân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 số giàu nhất chiếm 82,7% thu nhập toàn thế giới, trong khi 20% người nghèo nhất chỉ chiếm 1,4% thu nhập toàn thế giới. Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB) đưa ra các chỉ tiêu đánh giá mức độ giàu nghèo của các quốc gia dựa vào thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu người trong một năm với cách tính đó là: Phương pháp Atlas tức là tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD. Theo phương pháp Atlas, năm 1990 người ta chia mức bình quân của các nước trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000USD/người/năm là nước cực giàu.000UDS/người/năm là nước giàu.000USD/người/năm là nước khá giàu.000USD/người/năm là nước trung bình.

+ Từ 500 đến dưới 2.500USD/người/năm là nước nghèo. + Dưới 500USD/người/năm là nước cực nghèo. Theo quan điểm chung của nhiều nước, hộ nghèo là hộ có thu nhập dưới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền KT - XH và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia.

Ở một số nước có thu nhập cao, chuẩn nghèo được xác định là 14USD/người/ngày. Trong khi đó chuẩn nghèo của Malaixia là 28USD/người/tháng, Srilanca là 17USD/người/tháng, v. Ở Việt Nam, GDP bình quân khoảng 600USD/người/năm, nên so diện chung của thế giới nước ta là nước nghèo khó. Do đó, không thể lấy mức nghèo của WB để xác định nghèo của Việt Nam.

Xác định chuẩn nghèo của Việt Nam * Phương pháp xác định chuẩn nghèo đói theo tiêu chuẩn quốc gia. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan thường trực của chương trình XĐGN đã tiến hành rà soát chuẩn nghèo qua các thời kì. Lúc đầu, nghèo được xác định dựa trên các chỉ tiêu nhu cầu, sau đó chuyển sang chỉ tiêu thu nhập, kết quả là đã 5 lần công bố chuẩn nghèo đói cho từng giai đoạn khác nhau.1) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Đầu năm 1998, cả nước có 2,65 triệu hộ với khoảng 14 triệu dân nghèo đói, chiếm 17,7% dân số.000 hộ thường xuyên nghèo đói; có 1.498 xã có tỷ lệ hộ nghèo từ 40% trở lên và 1.168 xã thiếu cơ sở hạ tầng thiết yếu (điện, đường, trường, trạm xá, chợ, nước sạch, v.v…), 2/3 số xã nghèo là các xã miền núi, khoảng 1,2 triệu người ở 978 xã cần được định canh, định cư và 15 vạn đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn cần được hỗ trợ phát triển. Đến cuối năm 2000, tỷ lệ hộ nghèo ở thành thị còn 6% và nông thôn 11,2%.

Đầu năm 2001 khi thay đổi chuẩn nghèo đói, nước ta còn khoảng 2,8 triệu hộ nghèo (chiếm 17,11%) đến cuối năm 2005 còn khoảng 1,6 triệu hộ nghèo, chiếm khoảng 9,5%.1: Quy định về chuẩn nghèo đói (theo tiêu chuẩn quốc gia) Chuẩn nghèo đói Mức thu nhập bình Phân loại nghèo đói qua các giai đoạn quân/người/tháng Đói (KV nông thôn) Dưới 8 KG 1993 - 1995 Đói (KV thành thị) Dưới 13 KG (Mức thu nhập Nghèo (KV nông thôn) Dưới 15 KG quy ra gạo) Nghèo (KV thành thị) Dưới 20 KG Đói (tính cho mọi KV) Dưới 13 KG (45.000 đồng) 1996 - 2000 Nghèo (KV nông thôn, miền Dưới 15 KG (55.000 đồng) (Mức thu nhập quy ra núi, hải đảo) gạo tương đương với Nghèo (KV nông thôn, đồng Dưới 20 KG (70.000 đồng) số tiền) bằng trung du) Nghèo (KV thành thị) Dưới 25 KG (90.000 đồng) Nghèo (KV nông thôn, miền Dưới 80.000 đồng 2001 - 2005 núi hải đảo) (Mức thu nhập tính Nghèo (KV nông thôn, đồng Dưới 100.000 đồng bằng tiền) bằng trung du) Nghèo (KV thành thị) Dưới 150.000 đồng 2006 - 2010 Nghèo (KV nông thôn) Dưới 200.000 đồng bằng tiền) Nghèo (KV thành thị) Dưới 500.000 đồng 2011 - 2015 Cận nghèo (KV thành thị) Từ 501.000 đồng bằng tiền) Cận nghèo (KV nông thôn) Từ 401.000 đồng (Nguồn: Bộ LĐ-TB và XH, năm 2015, Chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Hiện nay, mặc dù xác định chuẩn nghèo theo tiếp cận đa chiều nhưng tiêu chí về thu nhập vẫn là tiêu chí cơ bản xác định hộ nghèo, chi tiết ở bảng 1. Phân loại hộ nghèo theo thu nhập giai đoạn 2016 - 2020 Thu nhập bình quân/người/tháng Nhóm hộ Khu vực thành thị (đồng) Khu vực nông thôn (đồng) - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống. đồng trở xuống. - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu đồng đến 1.000 đồng và hụt từ 03 chỉ số đo lường mức thiếu hụt từ 03 chỉ số đo độ thiếu hụt tiếp cận các dịch lường mức độ thiếu hụt tiếp vụ xã hội cơ bản trở lên.

cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu đồng đến 1.000 đồng và Cận nghèo hụt dưới 03 chỉ số đo lường thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo mức độ thiếu hụt tiếp cận các lường mức độ thiếu hụt tiếp dịch vụ xã hội cơ bản. cận các dịch vụ xã hội cơ bản. - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu Trung bình người/tháng trên 1.000 người/tháng trên 1.000 (Nguồn: Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8  Chuẩn nghèo đa chiều Chuẩn nghèo đa chiều là mức độ thiếu hụt mà nếu hộ gia đình thiếu nhiều hơn mức độ này thì bị coi là nghèo đa chiều.

Theo quan niệm của các tổ chức quốc tế, một hộ gia đình thiếu từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt trở lên sẽ bị coi là nghèo đa chiều. Ngày 15/9/2015 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 1614/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tổng thể “Chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020.” Chuẩn nghèo giai đoạn 2016 - 2020 của Việt Nam được xây dựng theo hướng: sử dụng kết hợp cả chuẩn nghèo về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Theo đó, tiêu chí đo lường nghèo được xây dựng dựa trên cơ sở: (1) Các tiêu chí về thu nhập, bao gồm: chuẩn mức sống tối thiểu về thu nhập, chuẩn nghèo về thu nhập, chuẩn mức sống trung bình về thu nhập. (2) Mức độ thiếu hụt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, bao gồm: tiếp cận về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin.

Những quy định chính sách nói trên tạo cơ sở pháp lý cho việc chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho chương trình giảm nghèo của nước ta trong giai đoạn 2016-2020 (Bộ Lao động - Thương binh và xã hội, 2015) *) Chuẩn nghèo đa chiều Theo QĐ 59/2015/QĐ-TTg ngày 19 tháng 11 năm 2015 của Thủ tướng chính phủ quy định các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020 như sau:  Các tiêu chí về thu nhập - Chuẩn nghèo: 700.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực nông thôn và 900.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực thành thị. - Chuẩn cận nghèo: 1.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực nông thôn và 1.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực thành thị. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9  Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản - Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): giáo dục; y tế; nhà ở; nước sạch và nhà vệ sinh; tiếp cận thông tin. - Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/ nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin (Thủ tướng Chính phủ, 2015).

*) Chuẩn hộ nghèo đa chiều Theo quyết định trên chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho giai đoạn 2016-2020 như sau:  Hộ nghèo * Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: - Có thu nhập bình quân đầu người/ tháng đủ từ 700.000 đồng trở xuống; - Có thu nhập bình quân đầu người/ tháng trên 700.