CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN 1. Lý thuyết về hoạt động môi giới chứng khoán 1. Khái niệm Theo khoản 20 điều 6 Luật chứng khoán 2006 quy định “Môi giới chứng khoán là việc công ty chứng khoán làm trung gian thực hiện việc mua, bán chứng khoán cho khách hàng” Hoạt động môi giới chứng khoán có thể hiểu là hoạt động mà công ty chứng khoán làm trung gian thực hiện lệnh mua bán cho khách hàng. Trong đó khách hàng ra quyết định mua bán, loại chứng khoán, khối lượng, giá cả, thời điểm mua bán… từ đó chịu trách nhiệm kết quả lãi lỗ từ việc mua bán, đồng thời trả phí cho công ty chứng khoán dựa trên % giá trị mua bán.
Môi giới chỉ thực hiện giao dịch theo lệnh của khách hàng để hưởng phí dịch vụ, không phải chịu rủi ro từ hoạt động giao dịch đó. Phân loại Phân loại theo dịch vụ cung cấp Môi giới trọn gói (Full - service) Là hoạt động môi giới môi giới có thể cung cấp đầy đủ dịch vụ liên quan đến chứng khoán cho khách hàng, đại diện cho khách hàng để thương lượng mua bán chứng khoán, thay mặt cho khách hàng giải quyết mọi vấn đề liên quan đến chứng khoán của khách hàng như: quản lý chứng khoán, thu cổ tức, cung cấp tài liệu, tư vấn cho khách hàng. Vì vậy phí môi giới thường cao hơn môi giới từng phần. Khách hàng sử dụng loại hình môi giới này thường có tiềm lực tài chính tương đối lớn, tham gia thị trường để đầu tư chứ không phải đầu cơ.
Loại hình môi giới này chủ yếu hoạt động ở Mỹ. Môi giới chiếu khấu (Discount - service) Là hoạt động môi giới chỉ cung cấp một số ít dịch vụ tùy theo ủy thác của khách hàng, chủ yếu là thương lượng mua bán chứng khoán. Nhân viên môi giới chiết khấu thích hợp với những nhà đầu tư tự mình đưa ra quyết định mua bán mà không muốn lời khuyên hay kết quả nghiên cứu đầu tư của nhân viên môi giới. Ưu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 thế của loại hình môi giới này so với môi giới toàn phần là phí dịch vụ thấp hơn nhiều.
Tuy nhiên với loại hình này, nhà đầu tư dễ gặp rủi ro hơn loại hình môi giới toàn phần. Công cụ môi giới chiết khấu sử dụng chủ yếu là Internet, họ tìm kiếm, giao tiếp hay thực hiện giao dịch với khách hàng đều thông qua internet bởi vậy sự phát triển của môi giới chiết khấu gắn liền với sự phát triển của Internet. Phân loại theo hoạt động của nhà môi giới chứng khoán Nhà môi giới được ủy nhiệm hay thừa hành (Floor brokers) – môi giới thông thường Đây là những nhân viên môi giới thông thường của một CTCK thành viên của một Sở giao dịch, làm việc hưởng lương của một CTCK và được bố trí để thực hiện các lệnh mua bán cho các CTCK hay cho khách hàng của công ty trên sàn giao dịch. Vì thế họ có tên chung là môi giới trên sàn (Floor Broker).
Các lệnh mua bán được chuyển đến cho các nhà môi giới thừa hành này có thể từ văn phòng công ty, cũng có thể từ các môi giới đại diện (Registered Representative). Nhà môi giới độc lập (2$ dollar broker) – làm vì hoa hồng Nhà môi giới độc lập làm việc cho chính họ và hưởng hoa hồng theo dịch vụ,tự bỏ tiền thuê chỗ tại sở giao dịch giống các công ty chứng khoán thành viên và thực hiện các lệnh giao dịch cho bất kỳ công ty nào thuê họ. Khi một nhà môi giới của CTCK không có khả năng thực hiện các lệnh giao dịch của mình, hoặc vắng mặt trong phòng giao dịch, anh ta có thể chuyển một số lệnh cho nhà môi giới độc lập, và trả cho môi giới độc lập một khoản tiền nhất định. Nhà giao dịch chứng khoán có đăng ký (Registered Floor Trade) – làm vì chính bản thân mình Một số người mua chỗ trên SDGCK chỉ nhằm mục đích mua bán chứng khoán cho chính bản thân họ.
Những người đó gọi là nhà giao dịch chứng khoán có đăng ký. Thông thường anh ta không thuộc về một công ty nào. Tuy nhiên do sự gia tăng các nguyên tắc và các quy định nên hoạt động của họ bị hạn chế rất nhiều. Vì thế các nhà giao dịch chứng khoán này hoặc hỗ trợ cho các nhà môi giới chuyên môn hoặc hoạt động như là một nhà môi giới 2 đôla.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Người giao dịch có đăng ký thực hiện lệnh mua bán với tài khoản của chính họ và tự gánh chịu mọi rủi ro. Họ ít khi thực hiện lệnh của khách hàng, nhưng nếu nhận lệnh của khách hàng thì phải ưu tiên cho khách hàng trước. Nhà môi giới chứng khoán chuyên môn (Specialist) Mỗi chứng khoán niêm yết tại SDGCK chỉ được buôn bán trên một vị trí nhất định trong phòng giao dịch. Vị trí này được gọi là “quầy”.
Trong mỗi ‘quầy” có một số nhà môi giới được gọi là nhà môi giới chuyên môn, họ chịu trách nhiệm mua bán một loại chứng khoán nhất định. Nhà môi giới chuyên môn có hai chức năng chủ yếu là thực hiện các lệnh giao dịch và tạo thị trường. Hiện nay, Việt Nam tồn tại loại hình môi giới là môi giới thông thường, đồng thời dưới hình thức là môi giới từng phần. Các nhà môi giới này trực thuộc CTCK và phải đáp ứng một số tiêu chuẩn nhất định.
Vai trò Dịch vụ môi giới chứng khoán không chỉ là kết quả của quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường mà đồng thời nó còn có vai trò ngược lại là thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế và cải thiện môi trường kinh doanh. Vai trò này của dịch vụ môi giớiđược nhìn nhận trên những khía cạnh sau: Làm kênh trung gian - kênh huy động vốn hiệu quả cho nhà đầu tư và phát triển kinh tế Các công ty môi giới chứng khoán thực hiện các chức năng sau: - Tạo ra cơ chế huy động vốn bằng cách nối những người có tiền với những người có nhu cầu sử dụng vốn. - Cung cấp một cơ chế xác định giá cho các khoản đầu tư, can thiệp trên thị trường góp phần điều tiết giá chứng khoán. - Cung cấp các cơ chế chuyển các khoản đầu tư thành tiền, giảm thiểu thiệt hại cho các nhà đầu tư khi tiến hành đầu tư.
Chính nhờ công ty môi giới chứng khoán và nhà môi giới chứng khoán, số vốn nhỏ lẻ từ các tổ chức các cá nhân được tập hợp lại để đầu tư cho sản xuất, kinh doanh của các công ty. Nhờ hệ thống mạng lưới của các công ty môi giới chứng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 khoán mà chứng khoán có thể lưu thông dễ dàng, nhanh chóng. Giúp tập hợp nguồn vốn tiết kiệm từ nhỏ lẻ để tập trung vào các doanh nghiệp, người cần vốn lớn. Giảm chi phí và thời gian giao dịch Cũng như tất cả các thị trường khác, để tiến hành giao dịch thì người bán và người mua phải có cơ hội để gặp được nhau, thẩm định chất lượng hàng hóa và thỏa thuận giá cả.
Tuy nhiên, trên thị trường chứng khoán với tư cách là một thị trường của những sản phẩm và dịch vụ bậc cao, để thẩm định chất lượng và giá cả của hàng hóa , người ta cần một khoản chi phí khổng lồ để phục vụ cho việc thu thập, xử lí thông tin cũng như các kỹ năng cần thiết để phân tích thông tin. Trong khi đó thị trường chứng khoán có quy mô vô cùng lớn, với rất nhiều công ty và nhà đầu tư tham gia, giao dịch diễn ra trong từng giây, điều này khiến nhà đầu tư cần có khả năng nắm bắt cơ hội cực nhanh. Các công ty chứng khoán hoạt động chuyên nghiệp với quy mô lớn, tài chính mạnh, đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp trình độ cao đáp ứng các nhu cầu của nhà đầu tư. Mặt khác, sự hiện diện của một tổ chức trưng gian và chuyên nghiệp như thế làm cầu nối cho các bên mua, bên bán gặp nhau sẽ làm giảm đáng kể chi phí tìm kiếm đối tác, chi phí soạn thảo và giám sát thực thi hợp đồng.
Phát triển sản phẩm và dịch vụ trên thị trường chứng khoán Thông qua việc thực hiện vai trò trung gian giữa người bán và người mua có thể nắm bắt được nhu cầu của khách hàng và phản ánh với người cung ứng dịch vụ. Từ đó, dịch vụ môi giới chính trở thành nguồn cung cấp ý tưởng thiết kế sản phẩm và dịch vụ theo yêu cầu của khách hàng. Điều này giúp cải thiện tính đa dạng sản phẩm dịch vụ, nhờ đó đa dạng hóa được cơ cấu khách hàng, thu hút được nhiều nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội cho đầu tư tăng trưởng. Có thể thấy, kết quả này không chỉ trong những hàng hóa đơn lẻ như cổ phiếu, trái phiếu hay bất kì một công cụ tài chính nào khác, mà còn trong cả những ý tưởng về danh mục đầu tư, sự phối hợp các sản phẩm nhằm mục đích nhất định.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Cải thiện môi trường kinh doanh Thông qua sự phát triển của hoạt động môi giới và thị trường chứng khoán,doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ hình thành nền văn hóa với những thói quen tìm hiểu và tuân thủ pháp luật trong kinh doanh. Hình thành thói quen đầu tư vào tài sản tài chính của người dân, tạo kênh cung vốn cho các doanh nghiệp. Sự cạnh tranh giữa các công ty chứng khoán đồng thời sẽ thúc đẩy chất lượng và hiệu quả của dịch vụ sẽ được gia tăng, từ đó hình thành những dịch vụ trong nền kinh tế, tạo thêm việc làm và phong phú thêm môi trường đầu tư. Nội dung hoạt động môi giới chứng khoán Tư vấn khách hàng Một trong các yếu tố làm nên thành công của quá trình đầu tư của nhà đầu tư là khả năng cập nhật, nắm bắt thông tin , thẩm định thông tin và phân tích thông tin.
Nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng có khả năng phân tích , thẩm định thông tin và hệ thống thông tin thị trường dù có minh bạch đến đâu thì nhà đầu tư , đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân khó mà nắm bắt kịp thời và đầy đủ. Nhờ lợi thế chuyên môn hóa , các công ty chứng khoán sở hữu nguồn thông tin phong phú và đáng tin cậy , đã được phân tích và thẩm định bởi các chuyên gia.