CHƯƠNG 1 : LƯỢC KHẢO LÝ THUYẾT VÀ TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1.1 Lược khảo lý thuyết 1.1 Một số lý luận cơ bản về tín dụng 1.1 Khái niệm về tín dụng Aaron Hill định nghĩa “Tín dụng là khi bạn nhận tiền từ một người khác, ngân hàng hoặc tổ chức tài chính để đổi lấy khoản nợ gốc trong tương lai cộng với lãi. Khoản vay chính là số tiền người đi vay mượn, và lãi suất là khoản phí phải trả khi nhận khoản vay. Vì các tổ chức cho vay luôn gặp nguy cơ người đi vay không trả được khoản vay, họ phải bù đắp rủi ro đó bằng cách thu phí và đó được gọi là lãi suất. Các khoản vay thường được đảm bảo hoặc không có bảo đảm.
Khoản vay có bảo đảm bao gồm việc cầm cố một tài sản (như ô tô, thuyền hoặc nhà) để thế chấp khoản vay. Nếu người vay không trả được nợ, hoặc không trả lại khoản vay, người cho vay sở hữu tài sản đó. Một lựa chọn cho vay không có bảo đảm được ưa thích, nhưng không phải là phổ biến. Nếu người đi vay không trả lại khoản vay và không có tài sản bảo đảm, người cho vay không có quyền lấy bất cứ thứ gì từ người đi vay”.
Theo Quyết định số 1627/2001/QĐ – NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành ngày 31/12/2001 về quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng đã đưa ra khái niệm về cho vay: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.2 Phân loại tín dụng Theo thời hạn thì tín dụng được chia làm ba loại: tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung hạn và tín dụng dài hạn. Trong đó,Tín dụng dài hạn là những khoản cho vay có thời hạn trên 60 tháng, dùng để bổ sung vốn cố định trong xây dựng cơ bản, cải tiến và mở rộng các chương trình có quy mô lớn; Trung hạn là những khoản cho vay có thời hạn từ 12 tháng đến 60 tháng, dùng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến thiết bị, công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng các dự án mới có quy mô nhỏ và thời gian thu hồi nhanh; Tín dụng ngắn hạn là những khoảng cho vay có thời hạn tối đa 12 tháng, loại tín dụng này dùng để bù đắp sự thiếu hụt vốn và tài sản lưu động của các doanh nghiệp, hộ sản xuất kinh doanh và tiêu dùng ngắn hạn của cá nhân. 3 Hình thức cho vay ngắn hạn gắn liền với chu kì ngân quỹ và nhu cầu vốn thời vụ của doanh nghiệp. Các khoản vay ngắn hạn phụ thuộc nhiều vào quá trình luân chuyển vốn lưu động của doanh nghiệp nên thời hạn thu hồi vốn nhanh.
Xuất phát từ các đặc điểm này, các ngân hàng thường xác định thời hạn cho vay dựa trên chu kì sản xuất kinh doanh của khách hàng để có kế hoạch quản lý nợ và cho vay phù hợp.3 Vai trò của tín dụng Ngân hàng là một trung gian tài chính, góp phần huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi sau đó cho các doanh nghiệp cần vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh hoặc các cá nhân có nhu cầu vay vốn để tiêu dùng, nhờ vậy các doanh nghiệp không chỉ duy trì sàn xuất kinh doanh mà còn tái sản xuất mở rộng, ngoài ra vay ngắn hạn còn giúp cho doanh nghiệp không bỏ lỡ thời vụ làm ăn, duy trì hoạt độ sản xuất kinh doanh liên tục. Góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất xã hội. Ngân hàng Agribank là ngân hàng thương mại giữ vai trò quan trong đối với sự phát triển nông nghiệp nông thôn và nền kinh tế Việt Nam, là công cụ thực hiện các chính sách xã hội. Nguồn vốn của Agribank tích cực góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, và phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn, ổn định các vấn đề kinh tế - xã hội ở khu vực nông thôn Việt Nam.4 Chức năng của tín dụng Chức năng chính của tín dụng là tập trung và phân phối tiền tệ, nhờ vậy mà các nguồn vốn tiền tệ trong xã hội được điều hoà từ nơi thừa sang nơi thiếu để sử dụng nhằm phát triển nền kinh tế.Mục đích các doanh nghiệp muốn vay vốn là để tạo ra lợi nhuận cao sau khi trả hết vốn và lãi cho ngân hàng.
Do đó doanh nghiệp muốn được nhận vốn vay phải hoàn thiện năng lực tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh để đảm bảo kinh doanh có hiệu quả. Khi doanh nghiệp vay vốn từ ngân hàng thì doanh nghiệp và ngân hàng luôn gắn chặt quyền lợi với nhau, nên ngân hàng sẽ thực hiện các quy trình giám sát, kiểm tra, kiểm soát quá trình hoạt động của doanh nghiệp có hoạt động hiệu quả hay không và buộc các doanh nghiệp phải thực hiện đúng các điều khoản đã thoả thuận trên hợp đồng, sử dụng vốn đúng mục đích, để đem lại hiệu quả cao nhất, vì vậy tín dụng còn có chức năng kiểm soát các hoạt động kinh tế.5 Lãi suất cho vay Mức lãi suất cho vay do Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn nơi cho vay và khách hàng thoả thuận phù hợp vs quy định của Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam và Tổng Giám đốc Agribank. Mức lãi suất áp dụng đối với khoản nợ gốc quá hạn giao cho Giám đốc Sở Giao dịch, chi nhánh loại I ấn định nhưng không vượt quá 150% lãi suất cho vay áp dụng trong thời hạn cho vay đã được kí kết hoặc điều chỉnh trong hợp đồng tín dụng, theo quy định của NHNN VN và hướng dẫn của Tổng Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam.2 Một số quy định của Agribank Kiên Giang về nghiệp vụ tín dụng 1.1 Nguyên tắc vay vốn Khách hàng vay vốn của Agribank phải đảm bảo hoàn trả đầy đủ và đúng thời hạn nợ gốc, lãi vốn vay đầy đủ, đúng thời hạn đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng. Số vốn vay phải được người đi vay sử dụng đúng mục đích trong hợp đồng tính dụng đã thoả thuận.
Bên đi vay và bên cho vay phải đảm bảo làm đúng theo quy định cuả chính phủ.2 Điều kiện vay vốn Khách hàng được xem xét vay vốn cần đảm bảo các điều kiện của ngân hàng như khách hàng vay vốn là tổ chức, cá nhân có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự, và chịu trách nhiệm dân sự theo quy định của pháp luật; Người vay vốn phải có tư cách pháp nhân hoặc giấy phép kinh doanh còn hiệu lực, mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp, có dự án, phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả, ngoài ra khách hàng còn phải có khả năng tài chính đảm bảo trả nợ trong thời hạn đã cam kết trên hợp đồng tín dụng, phải thực hiện đúng các quy chế đảm bảo tiền vay theo quy định của Chính phủ, Ngân hàng nhà nước Việt Nam và hướng dẫn của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam.3 Đảm bảo tín dụng Mục đích của đảm bảo tín dụng nhằm nâng cao trách nhiệm thực hiện cam kết trả nợ của khách hàng nhằm phòng ngừa rủi ro và gian lận có thể xảy ra. Có 2 hai hình thức đảm bảo tín dụng: đảm bảo đối vật và đảm bảo đối nhân. Đối với đảm bảo đối vật ta có hai loại: thế 5 chấp và cầm cố, thế chấp là bên vay vốn dùng tài sản là bất động sản thuộc quyền sở hữu của mình giao cho ngân hàng cất vào kho để đảm bảo.4 Quy trình cho vay Sơ đồ 1.4 : Quy trình cho vay tại NHNo & PTNT tỉnh Kiên Giang (Nguồn: Phòng Tín dụng) (Bước 1): Khách hàng đến liên hệ với cán bộ tín dụng để được hướng dẫn về điều kiện vay vốn và lập giấy đề nghị vay vốn. (Bước 2): Cán bộ tín dụng tiến hành thẩm định về các thông tin, tài liệu khách hàng cung cấp như phân tích tính khả thi của phương án sản xuất kinh doanh; khả năng trả nợ vay của khách hàng; kiểm tra tài sản đảm bảo tiền vay về mặt giá trị, quyền sở hữu ….
Kế đến, cán bộ tín dụng lập báo cáo thẩm định và chịu trách nhiệm về kết qủa phân tích, thẩm định và đề xuất việc cho vay hay không. Sau đó, chuyển toàn bộ hồ sơ lên lãnh đạo phòng tín dụng. (Bước 3): Khi nhận được hồ sơ, lãnh đạo phòng tín dụng đánh giá lại toàn bộ hồ sơ vay vốn, ghi rõ ý kiến cho vay hay không cho vay. Sau đó, toàn bộ hồ sơ này sẽ được chuyển lên giám đốc hay người có thẩm quyền phê duyệt.
(Bước 4): Giám đốc hoặc người được ủy quyền sẽ xem xét lại toàn bộ hồ sơ vay vốn. Nếu cần thiết, giám đốc có thể quyết định thành lập tổ tái thẩm định để thẩm định lại phương án vay vốn của khách hàng. Sau đó, giám đốc hoặc người được ủy quyền sẽ quyết định cho vay hay không và chuyển cho phòng tín dụng. 6 (Bước 5): Nếu không cho vay thì phòng tín dụng sẽ thông báo cho khách hàng bằng văn bản.
Nếu cho vay thì cán bộ tín dụng cùng khách hàng lập hợp đồng tín dụng kèm giấy nhận nợ, hợp đồng thế chấp hay cầm cố tài sản đảm bảo rồi cùng khách hàng công chứng hợp đồng thế chấp tại phòng công chứng hoặc tại phường. (Bước 6): Sau khi thực hiện xong thủ tục công chứng, khách hàng chuyển toàn bộ hồ sơ cho phòng tín dụng và cán bộ tín dụng trình lãnh đạo ký. (Bước 7): Phòng tín dụng sẽ chuyển hồ sơ cho phòng kế toán. (Bước 8): Cán bộ phòng kế toán sẽ làm thủ tục giải ngân cho khách hàng.5 Mức cho vay Agribank nơi cho vay căn cứ vào nhu cầu vay vốn của khách hàng, giá trị tài sản đảm bảo đối với khoản cho vay áp dụng bảo đảm bằng tài sản, khả năng hoàn trả nợ của khách hàng, khả năng nguồn vốn của Agribank để quyết định mức cho vay.
Mức vốn tự có của khách hàng tham gia vào dự án, phương án sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đời sống.