Hạnh phúc mua sắm online: Ảnh hưởng từ giá trị mua sắm, lòng tin và tùy hứng

Nghiên cứu về hạnh phúc mua sắm online. Khám phá ảnh hưởng của lòng tin, giá trị mua sắm và mua sắm tùy hứng đến trải nghiệm của người tiêu dùng.

Chuyên ngành

Marketing

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Thesis

2019

136
0
0

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

Abstract

Statement of authentication

List of figures

List of tables

List of abbreviations

1. CHAPTER 1: INTRODUCTION

1.1. The association between shopping values and trust, and between shopping values and impulse buying via the dual processes remains unexamined

1.2. Shopping well-being has rarely been explained by the dual processes from shopping value, trust and impulse buying

1.3. Moderating effects of extraversion and self-control trait and differences across the online versus the offline shopping contexts are unexplored

1.4. Research objectives of study 1

1.5. Research objectives of study 2

1.6. Overall research methods

2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW AND OVERALL MODEL

2.1. Research constructs and theoretical background

2.1.1. Shopping well-being

2.1.2. Extraversion and Self-control

2.2. Overall research model

3. CHAPTER 3: STUDY 1: SHOPPING VALUE, TRUST AND ONLINE SHOPPING WELL-BEING: A DUALITY APPROACH

3.1. Background and Literature review

3.1.1. The positive consequence of online shopping: Online shopping well-being

3.1.2. Dual shopping values: Utilitarian and hedonic value

3.1.3. The dual perspective of trust: Cognitive and affective trust

3.2. Model Development and Research Hypotheses

3.3. Procedure and sample

3.4. Data Analysis and Results

3.4.1. Common method bias

3.5. Discussion and Implications

3.5.1. Implications for theory

3.5.2. Implications for practice

3.6. Limitations and Future directions

4. CHAPTER 4: STUDY 2: A DUAL-PROCESS ON SHOPPING WELL-BEING ACROSS SHOPPING CONTEXTS: THE ROLE OF SHOPPING VALUES AND IMPULSE BUYING

4.1. The duality approach

4.2. Subjective and shopping well-being

4.3. Research model and hypotheses development

4.4. Research context and sample

4.5. Data analysis and results

4.5.1. Common method bias

4.6. Discussion and Implications

4.6.1. Implications for practice

5. CHAPTER 5: CONCLUSION, LIMITATIONS AND FUTURE RESEARCH DIRECTIONS

5.1. Research results and discussion

5.2. Implications for theory

5.3. Implications for practice

5.4. Limitations and future research directions

Appendix 3A – Survey questionnaire of study 1 (in English)

Appendix 3B – Survey questionnaire of study 1 (in Vietnamese)

Appendix 3C – Sample characteristics of study 1

Appendix 3D – Measurement scales of the studied constructs of study 1

Appendix 4A – Survey questionnaire of study 2 (online shopping context - in English)

Appendix 4B – Survey questionnaire of study 2 (offline shopping context - in English)

Appendix 4C– Survey questionnaire of study 2 (online shopping context - in Vietnamese)

Appendix 4D – Survey questionnaire of study 2 (offline shopping context - in Vietnamese)

Appendix 4E – Measurement scales of the studied constructs of study 2

Tóm tắt

I. Khám phá hạnh phúc mua sắm online Lòng tin cảm xúc

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, hoạt động mua sắm không chỉ là một nhu cầu thiết yếu mà còn là yếu tố quan trọng góp phần vào chất lượng cuộc sống. Khái niệm hạnh phúc mua sắm (shopping well-being) ra đời để lý giải cách thức trải nghiệm mua sắm tác động tích cực đến người tiêu dùng. Đặc biệt, hạnh phúc mua sắm online trở thành một chủ đề hấp dẫn, khi môi trường trực tuyến mang lại cả cơ hội và thách thức riêng. Nghiên cứu sâu về các yếu tố tâm lý đằng sau hành vi mua hàng trực tuyến cho thấy một bức tranh phức tạp, nơi lòng tin khi mua sắm và hành vi mua sắm tùy hứng đóng vai trò trung tâm. Việc hiểu rõ mối liên hệ giữa giá trị mua sắm (bao gồm giá trị chức năng và giá trị hưởng thụ) với thái độ và hành vi của người dùng là chìa khóa để giải mã trải nghiệm này. Cách tiếp cận kép, xem xét đồng thời hai quá trình tâm lý là nhận thức và cảm xúc, cung cấp một lăng kính hiệu quả để phân tích. Cách tiếp cận này giúp làm rõ tại sao lòng tin cảm xúc lại ảnh hưởng mạnh mẽ đến hạnh phúc mua sắm online và làm thế nào mua sắm tùy hứng có thể mang lại hệ quả tích cực, trái với nhiều quan niệm trước đây. Bài viết này sẽ phân tích sâu các mối quan hệ này dựa trên các kết quả nghiên cứu khoa học, khám phá vai trò điều tiết của các đặc điểm tính cách như tính hướng ngoạikhả năng tự kiểm soát, đồng thời cung cấp cái nhìn toàn diện về động lực thúc đẩy hành vi người tiêu dùng trực tuyến.

1.1. Định nghĩa hạnh phúc mua sắm trong kỷ nguyên số

Hạnh phúc mua sắm (shopping well-being) được định nghĩa là mức độ mà hoạt động mua sắm đóng góp tích cực vào chất lượng cuộc sống tổng thể của người tiêu dùng. Trong môi trường trực tuyến, khái niệm này được cụ thể hóa thành hạnh phúc mua sắm online, phản ánh những lợi ích về mặt tinh thần và cảm xúc mà người dùng nhận được từ việc mua hàng qua mạng. Nó không chỉ đơn thuần là sự hài lòng với sản phẩm, mà còn bao gồm cả niềm vui, sự phấn khích và cảm giác thỏa mãn trong suốt quá trình. Nghiên cứu của Ekici và cộng sự (2018) đã phân loại rõ ràng sự đóng góp của mua sắm thành hai khía cạnh: tích cực (shopping well-being) và tiêu cực (shopping ill-being). Việc tập trung vào khía cạnh tích cực giúp nhận diện các yếu tố then chốt như lòng tingiá trị mua sắm có thể được tối ưu hóa để nâng cao trải nghiệm khách hàng, từ đó gia tăng sự gắn kết và lòng trung thành của họ với các nền tảng thương mại điện tử.

1.2. Vai trò trung tâm của lòng tin và mua sắm tùy hứng

Trong bối cảnh mua sắm trực tuyến, lòng tin khi mua sắmmua sắm tùy hứng là hai yếu tố có tác động sâu sắc đến hành vi và cảm nhận của người tiêu dùng. Lòng tin được xem là nền tảng, giúp giảm thiểu rủi ro cảm nhận và tạo điều kiện cho các giao dịch diễn ra suôn sẻ. Thiếu lòng tin là một trong những rào cản lớn nhất đối với thương mại điện tử. Mặt khác, mua sắm tùy hứng – hành vi mua hàng không có kế hoạch trước và thường được thúc đẩy bởi cảm xúc mạnh mẽ – lại là một hiện tượng phổ biến trên không gian mạng. Môi trường trực tuyến với các kích thích liên tục và quy trình thanh toán tiện lợi càng làm gia tăng xu hướng này. Nghiên cứu cho thấy, hai yếu tố này không độc lập mà có mối liên hệ mật thiết với giá trị mua sắm mà người tiêu dùng tìm kiếm, từ đó cùng nhau định hình nên mức độ hạnh phúc mua sắm online.

II. Thách thức lớn khi mua sắm online Rủi ro và hiểu lầm

Mặc dù mua sắm trực tuyến mang lại nhiều tiện ích, người tiêu dùng vẫn phải đối mặt với không ít thách thức và rủi ro. Rào cản lớn nhất, như đã được nhiều nghiên cứu chỉ ra, là sự thiếu lòng tin khi mua sắm. Các rủi ro tiềm ẩn liên quan đến thanh toán, chất lượng sản phẩm không như quảng cáo, bảo mật thông tin cá nhân và chính sách đổi trả phức tạp khiến người dùng ngần ngại. Vấn đề này càng trở nên nghiêm trọng khi lòng tin không chỉ dựa trên các yếu tố lý trí (nhận thức) mà còn phụ thuộc nhiều vào cảm xúc. Một thách thức khác đến từ những quan niệm sai lầm về mua sắm tùy hứng. Hành vi này thường bị đánh đồng với sự thiếu kiểm soát, lãng phí và có thể dẫn đến các hệ quả tiêu cực như hối tiếc sau khi mua hoặc các vấn đề tài chính. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây bắt đầu chỉ ra một góc nhìn khác. Tài liệu gốc nhấn mạnh: “Điều này giúp chứng minh hệ quả tích cực của việc mua sắm tùy hứng”. Việc bỏ qua khía cạnh tích cực này khiến các nhà bán lẻ mất đi cơ hội tận dụng động lực mua hàng mạnh mẽ này để nâng cao hạnh phúc mua sắm cho khách hàng. Ngoài ra, việc thiếu một khung lý thuyết thống nhất để giải thích đồng thời cả lòng tinmua sắm tùy hứng trong mối liên hệ với giá trị mua sắm (cả chức năng và hưởng thụ) cũng là một khoảng trống lớn trong nghiên cứu hành vi người tiêu dùng trực tuyến, gây khó khăn cho việc xây dựng các chiến lược kinh doanh hiệu quả.

2.1. Phân tích rủi ro tiềm ẩn và sự thiếu hụt lòng tin

Môi trường mua sắm trực tuyến vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro cố hữu. Nghiên cứu của Ariffin và cộng sự (2018) đã chỉ ra các mối nguy về thanh toán, sản phẩm, thông tin, thời gian và tâm lý. Sự thiếu vắng tiếp xúc vật lý với sản phẩm và người bán làm gia tăng sự không chắc chắn. Do đó, việc xây dựng lòng tin trở nên cực kỳ quan trọng. Lòng tin trong thương mại điện tử là một cấu trúc đa diện, bao gồm cả lòng tin nhận thức (dựa trên đánh giá về năng lực, độ tin cậy của nhà bán lẻ) và lòng tin cảm xúc (dựa trên cảm giác an toàn, thoải mái). Các nghiên cứu trước đây chủ yếu xem lòng tin là yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua hàng hay sự trung thành, nhưng lại ít khám phá vai trò của giá trị mua sắm như là một tiền đề của lòng tin. Việc không hiểu rõ cách giá trị chức nănggiá trị hưởng thụ tác động đến hai khía cạnh của lòng tin khiến các doanh nghiệp gặp khó trong việc thiết kế trải nghiệm khách hàng toàn diện.

2.2. Góc nhìn gây tranh cãi về hành vi mua sắm tùy hứng

Hành vi mua sắm tùy hứng (impulse buying) từ lâu đã là chủ đề gây tranh cãi. Nhiều học giả coi đây là hành vi tiêu cực, có thể dẫn đến “các vấn đề tài chính, sự không hài lòng sau mua hàng và lòng tự trọng thấp hơn” (Boonchoo & Thoumrungroje, 2017). Tuy nhiên, cách nhìn nhận này chưa đầy đủ. Các nghiên cứu khác lại cho thấy mua sắm tùy hứng có thể mang lại cảm giác thỏa mãn, mới lạ và phấn khích. Rook và Fisher (1995) chỉ ra rằng chỉ một tỷ lệ nhỏ người tham gia nghiên cứu cảm thấy tiêu cực về các giao dịch mua sắm bốc đồng của mình. Sự mâu thuẫn này cho thấy hệ quả của mua sắm tùy hứng vẫn chưa được làm rõ. Đặc biệt, mối liên hệ giữa hành vi này và hạnh phúc mua sắm hiếm khi được xem xét, tạo ra một lỗ hổng kiến thức quan trọng cần được lấp đầy để hiểu đúng bản chất của hành vi người tiêu dùng trực tuyến.

III. Phương pháp tiếp cận kép Giải mã nhận thức và cảm xúc

Để giải quyết những thách thức và khoảng trống nghiên cứu, cách tiếp cận kép (duality approach) được áp dụng như một khung lý thuyết nền tảng. Phương pháp này công nhận rằng hành vi con người được điều khiển bởi hai hệ thống tư duy riêng biệt nhưng song song: hệ thống nhận thức (chậm, có ý thức, dựa trên lý trí) và hệ thống cảm xúc (nhanh, tự động, dựa trên cảm tính). Trong bối cảnh mua sắm, cách tiếp cận này giúp phân tách và phân tích rõ ràng các yếu tố thúc đẩy người tiêu dùng. Cụ thể, nó lý giải cách giá trị mua sắm được chia thành hai loại chính. Giá trị chức năng (utilitarian value) thuộc về quá trình nhận thức, liên quan đến các lợi ích lý tính như hiệu quả, tiết kiệm chi phí, sự tiện lợi khi hoàn thành một nhiệm vụ mua sắm. Ngược lại, giá trị hưởng thụ (hedonic value) thuộc về quá trình cảm xúc, liên quan đến các lợi ích cảm tính như niềm vui, sự giải trí và trải nghiệm thú vị. Việc áp dụng cách tiếp cận kép không chỉ giúp hiểu sâu hơn về giá trị mua sắm, mà còn mở rộng sang việc phân tích các cấu trúc khác như lòng tinmua sắm tùy hứng. Ví dụ, lòng tin được chia thành lòng tin nhận thứclòng tin cảm xúc, trong khi mua sắm tùy hứng cũng được xem xét qua hai lăng kính: nhận thức (thiếu suy tính) và cảm xúc (bị thôi thúc bởi cảm giác mạnh). Khung lý thuyết này cho phép xây dựng mô hình toàn diện, kiểm tra các mối liên hệ kép và làm sáng tỏ tại sao hạnh phúc mua sắm online lại có xu hướng thiên về cảm xúc nhiều hơn.

3.1. Phân biệt giá trị chức năng và giá trị hưởng thụ

Giá trị chức năng đại diện cho khía cạnh “công việc” của việc mua sắm. Người tiêu dùng tìm kiếm giá trị này khi họ mua sắm với một mục tiêu cụ thể, tập trung vào việc tối đa hóa lợi ích và hiệu quả. Các yếu tố như thông tin sản phẩm rõ ràng, quy trình thanh toán nhanh chóng, và giao hàng đúng hẹn đều góp phần tạo nên giá trị này. Trong khi đó, giá trị hưởng thụ đại diện cho khía cạnh “vui chơi”. Nó không liên quan đến việc hoàn thành một nhiệm vụ, mà là về trải nghiệm cảm xúc trong quá trình mua sắm. Giao diện website hấp dẫn, các yếu tố game hóa, hay cảm giác khám phá những sản phẩm mới lạ là những ví dụ điển hình. Nghiên cứu của Babin và cộng sự (1994) đã khẳng định rằng người tiêu dùng được thúc đẩy bởi cả hai loại giá trị này, và chúng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thái độ và hành vi tiếp theo.

3.2. Ứng dụng cách tiếp cận kép vào lòng tin và mua sắm tùy hứng

Cách tiếp cận kép được mở rộng để phân tích lòng tinmua sắm tùy hứng. Lòng tin nhận thức hình thành khi người dùng đánh giá một cách lý trí rằng nhà bán lẻ có đủ năng lực và đáng tin cậy. Ngược lại, lòng tin cảm xúc được xây dựng dựa trên mối liên kết tình cảm, cảm giác được quan tâm và chăm sóc. Tương tự, mua sắm tùy hứng không chỉ là một hành động cảm tính mù quáng. Nó có cả thành phần nhận thức, thể hiện qua việc “thiếu suy xét và bỏ qua tương lai”, và thành phần cảm xúc, thể hiện qua “sự thôi thúc mạnh mẽ không thể cưỡng lại”. Việc phân tách này giúp xác định chính xác hơn cách giá trị chức năng có thể tác động đến khía cạnh nhận thức của lòng tin và mua sắm, trong khi giá trị hưởng thụ ảnh hưởng chủ yếu đến khía cạnh cảm xúc. Điều này cung cấp một cái nhìn chi tiết và sâu sắc hơn về động lực phức tạp của hành vi người tiêu dùng trực tuyến.

IV. Bí quyết xây dựng lòng tin thúc đẩy hạnh phúc mua sắm

Kết quả nghiên cứu được thực hiện tại TP.HCM đã cung cấp những bằng chứng thực tiễn quan trọng về cách xây dựng lòng tin khi mua sắm và nâng cao hạnh phúc mua sắm online. Nghiên cứu xác nhận rằng giá trị mua sắm đóng vai trò là tiền đề quan trọng của lòng tin. Cụ thể, giá trị chức năng (sự tiện lợi, hiệu quả) có tác động mạnh mẽ đến việc hình thành lòng tin nhận thức. Khi một trang web hoạt động trơn tru, cung cấp thông tin chính xác và quy trình mua hàng đơn giản, người tiêu dùng sẽ đánh giá nhà bán lẻ đó là có năng lực và đáng tin cậy. Đồng thời, giá trị hưởng thụ (niềm vui, sự giải trí) lại là yếu tố quyết định trong việc xây dựng lòng tin cảm xúc. Một trải nghiệm mua sắm thú vị, mang lại cảm xúc tích cực sẽ tạo ra một mối liên kết tình cảm, khiến khách hàng cảm thấy an tâm và gắn bó hơn. Một phát hiện đặc biệt quan trọng là hạnh phúc mua sắm online chủ yếu được quyết định bởi lòng tin cảm xúc. Điều này cho thấy, trong môi trường trực tuyến đầy rủi ro, yếu tố con người và cảm xúc lại trở nên then chốt. Người tiêu dùng không chỉ cần một giao dịch hiệu quả, mà họ còn cần cảm thấy được thấu hiểu và trân trọng. Hơn nữa, nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò điều tiết của tính cách người tiêu dùng. Những người có tính hướng ngoại cao có xu hướng bị ảnh hưởng mạnh hơn bởi giá trị hưởng thụ trong việc hình thành lòng tin, mở ra hướng đi mới cho việc cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng.

4.1. Mối liên hệ kép giữa giá trị mua sắm và lòng tin

Nghiên cứu đã xác thực mối liên hệ kép: giá trị chức năng dự đoán lòng tin nhận thức, và giá trị hưởng thụ dự đoán lòng tin cảm xúc. Điều này có nghĩa là các nhà bán lẻ trực tuyến cần phải đầu tư đồng bộ vào cả hai khía cạnh. Về mặt chức năng, việc tối ưu hóa giao diện người dùng (UI), tốc độ tải trang, đơn giản hóa quy trình thanh toán và cung cấp thông tin sản phẩm chi tiết là bắt buộc. Về mặt hưởng thụ, việc tạo ra nội dung hấp dẫn, các chương trình tương tác, thiết kế website đẹp mắt và dịch vụ chăm sóc khách hàng thân thiện sẽ giúp xây dựng mối liên kết cảm xúc. Việc bỏ qua một trong hai khía cạnh sẽ khiến việc xây dựng lòng tin trở nên không hoàn chỉnh và kém bền vững, ảnh hưởng trực tiếp đến hạnh phúc mua sắm của người dùng.

4.2. Lòng tin cảm xúc Chìa khóa cho hạnh phúc mua sắm online

Một trong những kết luận quan trọng nhất là “hạnh phúc trong mua sắm chịu ảnh hưởng tích cực bởi lòng tin cảm xúc trong bối cảnh mua sắm trực tuyến”. Phát hiện này nhấn mạnh rằng, để khách hàng thực sự cảm thấy hạnh phúc, việc tạo ra một môi trường mua sắm an toàn và đáng tin cậy về mặt lý trí là chưa đủ. Các nhà bán lẻ cần phải chạm đến cảm xúc của khách hàng. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc thể hiện sự quan tâm chân thành, giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng và đồng cảm, và tạo ra những khoảnh khắc bất ngờ thú vị trong quá trình mua sắm. Khi khách hàng cảm thấy có một mối liên kết tình cảm với thương hiệu, mức độ hạnh phúc mua sắm online của họ sẽ tăng lên đáng kể, vượt xa sự hài lòng đơn thuần.

V. Nhìn lại mua sắm tùy hứng Hệ quả tích cực bất ngờ

Trái với quan niệm phổ biến, nghiên cứu đã chứng minh rằng mua sắm tùy hứng không hẳn là tiêu cực, mà còn có thể đóng góp tích cực vào hạnh phúc mua sắm. Kết quả cho thấy cả hai khía cạnh của mua sắm tùy hứng – nhận thức và cảm xúc – đều có mối tương quan đồng biến với hạnh phúc mua sắm. Điều này ngụ ý rằng, khi được thực hiện trong một chừng mực nhất định, hành vi mua hàng bốc đồng có thể mang lại sự phấn khích, niềm vui và cảm giác được tự do, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của người tiêu dùng. Cách tiếp cận kép một lần nữa phát huy tác dụng khi lý giải mối quan hệ này. Giá trị hưởng thụ, với tính chất tập trung vào niềm vui và trải nghiệm, là động lực chính thúc đẩy khía cạnh cảm xúc của mua sắm tùy hứng. Khi người dùng cảm thấy vui vẻ và giải trí, họ có xu hướng dễ dàng đưa ra quyết định mua hàng tức thời hơn. Đáng chú ý, nghiên cứu cũng tìm thấy mối liên hệ tích cực giữa giá trị chức năng và khía cạnh nhận thức của mua sắm tùy hứng trong môi trường online. Sự tiện lợi và hiệu quả của kênh mua sắm trực tuyến có thể làm giảm bớt sự đắn đo, suy tính, từ đó khuyến khích các quyết định mua hàng nhanh chóng hơn. Yếu tố khả năng tự kiểm soát của cá nhân cũng đóng vai trò điều tiết quan trọng. Những người có khả năng tự kiểm soát thấp sẽ dễ bị ảnh hưởng bởi các giá trị mua sắm để thực hiện hành vi mua hàng tùy hứng hơn. Phát hiện này cung cấp một cái nhìn cân bằng và toàn diện hơn về một trong những hành vi người tiêu dùng trực tuyến phổ biến nhất.

5.1. Tác động của giá trị mua sắm lên hành vi bốc đồng

Nghiên cứu xác nhận giá trị hưởng thụ là yếu tố dự báo mạnh mẽ cho mua sắm tùy hứng dựa trên cảm xúc. Các yếu tố kích thích như khuyến mãi hấp dẫn, hình ảnh sản phẩm bắt mắt, và không khí mua sắm sôi động trên các sàn thương mại điện tử đều nhằm mục đích gia tăng giá trị này. Mặt khác, mối liên hệ giữa giá trị chức năng và mua sắm tùy hứng cho thấy một khía cạnh mới. Trong môi trường trực tuyến, khi thông tin có sẵn và việc so sánh giá cả trở nên dễ dàng, một quyết định mua hàng nhanh chóng không hẳn là phi lý trí. Nó có thể là kết quả của một quá trình xử lý thông tin hiệu quả. Do đó, các nhà bán lẻ có thể thúc đẩy mua sắm tùy hứng một cách có đạo đức bằng cách cung cấp cả trải nghiệm thú vị lẫn thông tin hữu ích, minh bạch.

5.2. Vai trò điều tiết của khả năng tự kiểm soát cá nhân

Mức độ ảnh hưởng của giá trị mua sắm lên mua sắm tùy hứng không giống nhau ở tất cả mọi người. Nó phụ thuộc vào khả năng tự kiểm soát của từng cá nhân. Những người có khả năng tự kiểm soát cao thường lý trí hơn và ít bị tác động bởi các kích thích cảm xúc hoặc sự tiện lợi tức thời. Ngược lại, những người có khả năng tự kiểm soát thấp dễ bị thuyết phục hơn. Hiểu được vai trò điều tiết này giúp các nhà bán lẻ có thể đưa ra các chiến lược tiếp thị phù hợp. Ví dụ, họ có thể sử dụng các thông điệp khẩn cấp (flash sale) để nhắm đến nhóm khách hàng có xu hướng mua sắm tùy hứng, nhưng đồng thời cũng cần cung cấp các công cụ quản lý chi tiêu để hỗ trợ những người cần kiểm soát tốt hơn, thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

VI. Kết luận Tương lai của trải nghiệm mua sắm trực tuyến

Nghiên cứu này đã mang lại những đóng góp quan trọng cho cả lý thuyết và thực tiễn về hạnh phúc mua sắm online. Bằng việc áp dụng cách tiếp cận kép, nghiên cứu đã xác nhận vai trò then chốt của giá trị mua sắm (cả chức năng và hưởng thụ) trong việc xây dựng lòng tin khi mua sắm và thúc đẩy mua sắm tùy hứng. Các phát hiện chính đã làm sáng tỏ rằng hạnh phúc mua sắm online thiên về cảm xúc, được quyết định mạnh mẽ bởi lòng tin cảm xúc. Đồng thời, nghiên cứu cũng cung cấp bằng chứng thuyết phục về hệ quả tích cực của mua sắm tùy hứng, thách thức những quan niệm truyền thống. Về mặt thực tiễn, các kết quả này cung cấp một lộ trình rõ ràng cho các nhà bán lẻ trực tuyến. Để thành công, doanh nghiệp không chỉ cần tập trung vào việc tối ưu hóa hiệu quả hoạt động, mà còn phải đầu tư mạnh mẽ vào việc xây dựng mối quan hệ cảm xúc với khách hàng. Việc tạo ra một trải nghiệm mua sắm vừa tiện lợi, vừa thú vị sẽ giúp nâng cao lòng tin, khuyến khích các hành vi mua hàng tích cực và cuối cùng là gia tăng hạnh phúc mua sắm cho người tiêu dùng. Tương lai của ngành thương mại điện tử sẽ thuộc về những thương hiệu hiểu và vận dụng được sức mạnh của cả lý trí và cảm xúc trong hành vi người tiêu dùng trực tuyến, đồng thời nhận thức được sự khác biệt trong tính cách người tiêu dùng để cá nhân hóa trải nghiệm một cách hiệu quả.

6.1. Hàm ý thực tiễn cho các nhà bán lẻ thương mại điện tử

Các nhà bán lẻ cần nhận thức rằng việc gia tăng cả giá trị chức nănggiá trị hưởng thụ là cần thiết để xây dựng lòng tin và thúc đẩy mua hàng. Cụ thể, họ nên: (1) Tối ưu hóa website để đảm bảo tính hiệu quả và tin cậy (nhận thức). (2) Tạo ra các trải nghiệm tương tác, giải trí và thể hiện sự quan tâm đến khách hàng để xây dựng kết nối cảm xúc (cảm xúc). (3) Hiểu rằng lòng tin cảm xúc là chìa khóa để khách hàng cảm thấy hạnh phúc, từ đó ưu tiên các hoạt động chăm sóc khách hàng và xây dựng cộng đồng. (4) Tận dụng động lực mua sắm tùy hứng một cách có trách nhiệm, bằng cách kết hợp các ưu đãi hấp dẫn với thông tin minh bạch. (5) Xem xét các yếu tố tính cách như tính hướng ngoạikhả năng tự kiểm soát để phân khúc khách hàng và cá nhân hóa chiến lược marketing.

6.2. Hướng nghiên cứu tương lai về hạnh phúc mua sắm

Mặc dù nghiên cứu này đã mở ra nhiều hướng đi mới, vẫn còn nhiều lĩnh vực cần được khám phá thêm. Các nghiên cứu trong tương lai có thể xem xét các yếu tố văn hóa khác nhau ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa giá trị mua sắm, lòng tin và hạnh phúc mua sắm. Việc so sánh chi tiết hơn nữa giữa kênh online và offline, đặc biệt trong bối cảnh hậu đại dịch khi hành vi tiêu dùng có nhiều thay đổi, cũng là một hướng đi đầy hứa hẹn. Ngoài ra, việc nghiên cứu tác động dài hạn của mua sắm tùy hứng đối với chất lượng cuộc sống và sức khỏe tài chính của người tiêu dùng sẽ cung cấp một bức tranh hoàn chỉnh hơn. Cuối cùng, việc khám phá vai trò của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và thực tế ảo (VR) trong việc tạo ra các giá trị mua sắm mới cũng là một chủ đề nghiên cứu hấp dẫn cho tương lai.

Tóm tắt và mô tả trên trang này được tạo với sự hỗ trợ của AI. Nếu bạn thấy nội dung không chính xác hoặc có vấn đề, vui lòng Báo lỗi nội dung.

04/10/2025
Online shopping well being as a consequence of shopping value trust and impulse buying a duality approach

Trích đoạn nội dung tài liệu

i ABSTRACT How shopping contributes to shoppers’ quality of life has attracted much attention from researchers that results in the formation of the shopping well-being concept. In studying consumers’ shopping well-being, several factors, contexts, and theoretical frameworks are taken into consideration. Given that, there are some significant gaps in this research topic that need to be fulfilled. Specifically, although shopping values are the key factors influencing consumers’ attitude and behavior, how they impact trust attitude and impulse buying behavior in the online shopping context has not been clear.

Besides, while online shopping well-being has rarely been explained by the dual processes from shopping value, trust and impulse buying. In addition, moderating effects of extraversion and self-control traits and differences across the online versus the offline shopping contexts are unexplored. In addressing these limitations, by adopting the duality approach, this research examines cognitive and affective associations between shopping values, trust and impulse buying that, in turn, determine consumers’ shopping well-being. In addition, the study also aims to test the moderating role of extraversion and self-control trait.

Further, the study also compares the studied relationships across the online and offline shopping contexts. Two studies have been conducted in Ho Chi Minh City – Vietnam by surveying 648 online consumers (study 1) and 529 online and offline consumers (study 2). The datasets were used to validate the measures by employing confirmatory factor analysis (CFA) and test the proposed relationships among studied constructs by using Structural Equation Modeling (SEM). The research results validated the dual associations between shopping values and trust, and between shopping values and impulse buying.

Besides, the findings showed that shopping well-being is determined affectively by trust in the online shopping ii context and positively predicted by both cognitive and affective impulse buying. This helps to prove the positive consequence of impulse buying. In addition, moderating effects of extraversion and self-control traits were validated. Finally, similarities and differences between the online and the offline shopping contexts, in term of the studied associations, were clearly found.

This study contributes to the literature by applying a duality approach to confirm the significant role of shopping values in determining trust and impulse buying that, in turn, positively predict shopping well-being. As a result, this study provides a deeper understanding about if and why online shopping well-being is more affect-based. This research also introduces an appropriate theoretical framework for studying impulse buying - the duality approach and validates the positive consequence of this shopping motive. In addition, the validated moderating role of extraversion and self-control contribute to a better understanding of consumers’ personalities.

Further, the findings provide a clearer picture illustrating similarities and differences across the two shopping contexts. Thus, several significant implications can be contributed to academics and practitioners. iii TÓM TẮT Việc mua sắm đóng góp như thế nào vào chất lượng cuộc sống của người tiêu dùng như thế nào là chủ đề nghiên cứu đã thu hút sự quan tâm từ các nhà nghiên cứu. Theo đó, khái niệm hạnh phúc trong mua sắm được hình thành và các nhà nghiên cứu đã xem xét nhiều yếu tố, bối cảnh và khuôn khổ lý thuyết để tìm hiểu về hạnh phúc trong mua sắm.

Dù vậy, trong nền tảng lý thuyết hiện thời, có một số lỗ hổng đáng kể trong chủ đề nghiên cứu này cần được hoàn thiện. Cụ thể, mặc dù giá trị mua sắm là yếu tố chính ảnh hưởng đến thái độ và hành vi của người tiêu dùng, nhưng chúng tác động như thế nào đến lòng tin và hành vi mua sắm tùy hứng trong bối cảnh mua sắm trực tuyến vẫn chưa được rõ ràng. Bên cạnh đó, mặc dù hạnh phúc trong mua sắm trực tuyến hiếm khi được giải thích bằng quy trình kép từ giá trị mua sắm, sự tin tưởng và mua sắm tùy hứng. Ngoài ra, tác động điều tiết của các đặc điểm hướng ngoại và tự kiểm soát, cũng như sự khác biệt giữa bối cảnh mua sắm trực tuyến so với mua tại cửa hàng vẫn chưa được khám phá.

Để khắc phục những hạn chế này, bằng cách áp dụng cách tiếp cận kép, nghiên cứu này xem xét các mối liên hệ về nhận thức và cảm xúc giữa các giá trị mua sắm, lòng tin và mua sắm tùy hứng, từ đó xác định hạnh phúc trong mua sắm của người tiêu dùng. Ngoài ra, nghiên cứu cũng nhằm kiểm tra vai trò điều tiết của tính hướng ngoại và tự kiểm soát. Hơn nữa, nghiên cứu cũng so sánh các mối quan hệ trên trong bối cảnh mua sắm trực tuyến và mua tại cửa hàng. Hai nghiên cứu đã được thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh - Việt Nam bằng cách khảo sát 648 người tiêu dùng trực tuyến (nghiên cứu 1) và 529 người tiêu dùng trực tuyến và ngoại tuyến (nghiên cứu 2).

Các bộ dữ liệu được sử dụng để đánh giá các thang đo bằng phương pháp phân tích nhân tố khẳng định (CFA) và kiểm tra các mối quan hệ được đề xuất trong các mô hình nghiên cứu bằng cách sử dụng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM). Kết quả nghiên cứu đã xác nhận mối liên hệ kép giữa giá trị mua sắm và lòng tin, cũng như giữa iv giá trị mua sắm và hành vi mua sắm tùy hứng. Bên cạnh đó, các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hạnh phúc trong mua sắm chịu ảnh hưởng tích cực bởi lòng tin cảm xúc trong bối cảnh mua sắm trực tuyến và đồng biến với cả mua sắm tùy hứng theo nhận thức và mua sắm tùy hứng theo cảm xúc. Điều này giúp chứng minh hệ quả tích cực của việc mua sắm tùy hứng.

Ngoài ra, tác động điều tiết của các đặc điểm hướng ngoại và tự kiểm soát đã được xác nhận. Cuối cùng, những điểm tương đồng và khác biệt giữa bối cảnh mua sắm trực tuyến và mua tại cửa hàng đối với các mối quan hệ được đề xuất cũng đã được làm rõ. Nghiên cứu này đóng góp vào cơ sở lý thuyết thông qua việc vận dụng cách tiếp cận kép để xác nhận vai trò quan trọng của giá trị mua sắm trong việc xây dựng lòng tin và thúc đẩy mua sắm tùy hứng và, từ đó, tác động tích cực đến hạnh phúc trong mua sắm. Theo đó, nghiên cứu này cung cấp một sự hiểu biết sâu sắc hơn về việc nếu và tại sao hạnh phúc trong mua sắm trực tuyến thiên về mặt cảm xúc nhiều hơn là nhận thức.

Nghiên cứu này cũng giới thiệu một khung lý thuyết thích hợp để nghiên cứu hành vi mua sắm tùy hứng - cách tiếp cận kép và xác nhận hệ quả tích cực của mua sắm tùy hứng. Ngoài ra, vai trò điều tiết của tính hướng ngoại và tự kiểm soát góp phần giúp hiểu rõ hơn về vai trò của tính cách của người tiêu dùng. Hơn nữa, những kết quả của nghiên cứu đã cung cấp một bức tranh rõ ràng hơn minh họa những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai bối cảnh mua sắm. Dựa trên các kết quả nghiên cứu, một số hàm ý về cả phương diện lý thuyết và thực tiễn đã được đúc kết.

v STATEMENT OF AUTHENTICATION I certify that any content in this thesis has not previously been submitted for a degree at this or any other institutions. I also certify that the thesis is prepared by me. Any help that I have received in my research has been acknowledged. In addition, I certify that all sources and literature used are adequately indicated in the reference.

Hồ Trọng Nghĩa Publications of the research: 1. The impact of shopping values on impulse buying: The duality approach. Proceedings of the International conference on Business and Finance 2019 - Accounting, Business and Management (ICBF2019), 74-89, ISBN: 978-604-922-764. Shopping value, trust, and online shopping well-being: A duality approach.

Marketing Intelligence & Planning, 38(5), 545- 558. A dual process on shopping well-being across shopping contexts: the role of shopping values and impulse buying. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, Vol. ahead-of-print No.

ahead-of-print.1108/APJML-09-2020-0668 vi ACKNOWLEDGEMENT While PhD is obviously an extremely challenging journey, getting the research published in ISI journals seems to be an impossible mission, especially for young researchers. The mission would not have been successfully completed without the supports and contributions of several kind persons and organizations. First and foremost, I would like to express my deepest gratitude to my supervisors, Associate professor, Dr. Nguyen Thi Mai Trang and Associate professor, Dr.

Svein Ottar Olsen. They have played crucial role in guiding and supporting me in refining and completing this research. In addition, I also deeply appreciate Associate professor, Dr. Nguyen Dinh Tho who is the PhD.ISB coordinator and Associate professor, Dr.

Tran Ha Minh Quan who is the dean of the International School of Business (ISB), University of Economics Ho Chi Minh City (UEH). All the discussions with them are so encouraging that increases my motivation in doing research. I would like to thank my ex-colleagues in the School of Management (SOM), especially Dr. Diep Nguyen, Associate professor, Dr.

Bui Thi Thanh and Dr. Cao Quoc Viet, who have great interests in doing research. In addition, I also would like to give my special thanks to Board of Dean of ISB and all the colleagues in Faculty team of ISB for their willingness to cover my daily works every when I need to concentrate in doing the research. I would like to show my gratitude to UEH, ISB and SOM for all the kind supports I have received to overcome several obstacles of a PhD student life.

Finally, all my family members significantly contribute to the success of my research by taking the responsibilities that should be mine and providing great motivations to finish the PhD journey. vii LIST OF FIGURES Figure 2.1: Overall conceptual model.2: Research models of study 1 and study 2 .1: Research model of study 1 .1: Research model of study 2. 59 viii LIST OF TABLES Table 3. Standardized CFA loadings (λ) of items.

Survey items, respective constructs, and relevant references. Means, standard deviations, composite reliability, Pearson’s correlations and validities. Structural equation model results. Offline vs Online differences.

70 ix LIST OF ABBREVIATIONS  VAB : Value – Attitude - Behavior  CFA : Confirmatory factor analysis  SEM : Structural equation modeling  B2C : Business to consumer  HCMC : Ho Chi Minh City  AMOS : Analysis of a moment structures  CMIN : Chi-square value  df : Degree of freedom  CFI : Confirmatory Fit Index  GFI : Goodness of Fit Index  TLI : Tucker–Lewis index  RMSEA : Root mean square error of approximation  AVE : Average variance extracted  CR : Critical ratio  VND : Vietnam dong x TABLE OF CONTENTS Abstract. iii Statement of authentication. vi List of figures. vii List of tables.

viiii List of abbreviations. ix Table of contents. The association between shopping values and trust, and between shopping values and impulse buying via the dual processes remains unexamined. Shopping well-being has rarely been explained by the dual processes from shopping value, trust and impulse buying.

Moderating effects of extraversion and self-control trait and differences across the online versus the offline shopping contexts are unexplored. Research objectives of study 1. Research objectives of study 2. Overall research methods.

17 CHAPTER 2 – LITERATURE REVIEW AND OVERALL MODEL. Research constructs and theoretical background. Shopping well-being. Extraversion and Self-control.

Overall research model .

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ