đặt vấn đề như vậy là cần thiết, bởi vì những gì mà các thành viên của xã hội nông thôn đã và đang tạo ra có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển đất nước hiện nay. Đối tƣợng của xã hội học nông thôn Trước hết, xã hội học nông thôn nghiên cứu, xem xét những quan hệ, mối liên hệ trong chính những hoạt động của chủ thể của hệ thống xã hội toàn thể. Như thế, đối tượng nghiên cứu của nó cũng chính là những quy luật và tính quy luật xã hội, những biểu hiện, cơ chế chi phối của chúng đối với các quan hệ xã hội ở nông thôn. Trước hết, xã hội học nông thôn cần nghiên cứu các quan hệ xã hội ở nông thôn.
Đây là những quan hệ xã hội mang nét đặc thù, chúng đặc trưng và khắc họa những nét riêng cho xã hội nông thôn. Quan hệ xã hội là khái niệm chỉ những quan hệ được xác lập giữa các cộng đồng xã hội và cá nhân với tư cách là chủ thể của hoạt động xã hội khác biệt nhau bởi vị trí xã hội và chức năng trong đời sống xã hội. Trong các quan hệ xã hội, người ta phân biệt thành các quan hệ giai cấp - xã hội, các quan hệ cư trú - xã hội, quan hệ dân tộc - xã hội; các quan hệ nghề nghiệp lao động - xã hội. Xã hội học nông thôn không chỉ nghiên cứu những quan hệ xã hội của các chủ thể xã hội nông thôn mà còn nghiên cứu các quy luật chi phối, điều tiết các quan hệ xã hội đó.
Chẳng hạn như mối quan hệ qua lại giữa nông thôn với đô thị, quá trình xích lại gần nhau giữa nông thôn và đô thị đang diễn ra trong quá trình đô thị hoá; mối quan hệ, liên hệ giữa nông dân và các giai cấp, tầng lớp khác trong xã hội nông thôn; mối quan hệ và tính chất lao động của các chủ nhân trong xã hội nông thôn, giữa lao động chân tay và lao động trí óc trong tiến trình vận động của tiểu hệ thống xã hội đặc thù này. Sự ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đối với nông thôn cũng là vấn đề quan trọng trong nghiên cứu xã hội học về nông thôn; nghiên cứu cơ cấu xã hội và quá trình vận động biến chuyển của cơ cấu xã hội đó, những yếu tố tác động đến sự vận động và chuyển đổi cơ cấu xã hội này, mối quan hệ giữa các tầng lớp và giai cấp xã hội trong tiểu hệ thống xã hội nông thôn; mối quan hệ giữa cá nhân với nhóm; tập thể xã hội, quan hệ lãnh đạo - bị lãnh đạo, các khía cạnh của 11 sự di cư và nhập cư của những người dân nông thôn; nghiên cứu gia đình nông thôn, họ hàng, uy tín xã hội, cơ cấu nghề nghiệp, lao động - xã hội; các cách thức tổ chức hoạt động cũng như các thiết chế xã hội nông thôn,. Từ quan điểm trên cho thấy: Nét bao quát đặc thù của đối tượng nghiên cứu của xã hội học nông thôn - đó là bao quát toàn bộ xã hội nông thôn. Cách xác định phạm vi đối tượng của xã hội học nông thôn như thế phù hợp với quan điểm chung của đối tượng của xã hội học.
Nếu xã hội học là chuyên ngành nghiên cứu về xã hội loài người và hành vi con người, thì xã hội học nông thôn là xã hội học chuyên biệt cũng có đối tượng nghiên cứu như thế, nhưng trong phạm vi của xã hội nông thôn. Nó nghiên cứu các sự kiện, hay chính xác ra là các hiện tượng xã hội ở nông thôn, mà sự kiện xã hội - là những biến cố thực tế, những mẫu của thực tại xã hội, những hiện tượng, những quá trình,. tạo thành đối tượng hoạt động của con người và được phản ánh vào ý thức con người dưới hình thức lời nói, mà độ xác thực của nó được xác lập một cách chặt chẽ. Trong môi trường nông thôn, các cá nhân nông thôn chịu sự chi phối của môi trường xã hội họ đang sống.
Những gì cá nhân xã hội ở nông thôn tạo dựng ra, thí dụ như những giá trị, chuẩn mực, khuôn mẫu tác phong xã hội, các quy tắc ứng xử,. đều có thể trở thành những sự kiện xã hội, tức là trở thành hiện thực khách quan bên ngoài cá nhân. Sự kiện xã hội là mọi cách làm, cố định hay không cố định, có khả năng tác động đến cá nhân một sự cưỡng bức từ bên ngoài, hay là mọi cách làm có tính chất chung trong phạm vi rộng lớn của một xã hội nhất định trong khi vẫn có một sự tồn tại riêng, độc lập với các biểu hiện cá biệt của nó. Thứ hai, các sự kiện/ hiện tượng xã hội bao giờ cũng là chung đối với nhiều cá nhân, nghĩa là được một cộng đồng, một “tập thể” (nhóm người) chia sẻ, chấp nhận.
Và thứ ba, sự kiện/ hiện tượng xã hội bao giờ cũng có sức mạnh kiểm soát, cưỡng chế, hạn chế hành động, sự lựa chọn của các cá nhân. Vì vậy, xã hội học nông thôn nghiên cứu các sự kiện xã hội nảy sinh trong môi trường xã hội nông thôn. Như vậy, chúng ta có thể kết luận rằng: Đối tượng nghiên cứu của xã hội học nông thôn là các hiện tượng hay sự kiện xã hội xảy ra ở khu vực nông thôn. Có thể phân biệt sự kiện xã hội và hiện tượng xã hội như sau: 12 Phân biệt sự kiện xã hội và hiện tƣợng xã hội Hiện tƣợng xã hội Sự kiện xã hội Hiện tượng xã hội thường xảy ra ở nhiều Sự kiện xã hội thường chỉ có tính nhất nơi, nhiều lúc, có thể được lặp đi lặp lại thời, chỉ xảy ra ở một thời điểm nhất nhiều lần; định, và đó thường là các sự kiện chính trị xã hội; Hiện tượng xã hội được xác định là đối Các sự kiện xã hội nhiều khi chưa hẳn tượng nghiên cứu của Xã hội học nông đúng là đối tượng nghiên cứu của xã thôn hội học nông thôn Để phát hiện được hiện tượng xã hội phải Để phát hiện được sự kiện xã hội có quan sát, nghiên cứu thể không cần quan sát Với cách nhìn như vậy, những gì do con người nông thôn tạo ra trong quá trình hoạt động, tương tác, trao đổi,.
là những sự kiện/ hiện tượng xã hội. Vì thế, sự kiện/ hiện tượng xã hội ở nông thôn trở thành đối tượng nghiên cứu của xã hội học nông thôn. Tuy nhiên, cần hiểu rằng những sự kiện/ hiện tượng này chỉ nảy sinh trong xã hội nông thôn. Nó kiểm soát, chi phối hành vi, suy nghĩ, sự lựa chọn khuôn mẫu hành động của các cá nhân trong nhóm, cộng đồng xã hội, trong mọi tình huống giao tiếp ứng xử của các cá nhân nông thôn, trong quá trình hoạt động sống của họ.
Những hoạt động đó được thể hiện ra ngoài thành những hiện tượng xã hội mang tính quy luật. Những hiện tượng xã hội, những quá trình xã hội nông thôn bộc lộ, phản ánh bản chất xã hội nông thôn. Nó biểu hiện ra dưới tác động của những quy luật xã hội. Các quy luật này chi phối chính những cung cách ứng xử của các cá nhân, nhóm, cộng đồng xã hội nông thôn, cho nên xã hội học nông thôn cũng cần nghiên cứu chính những quy luật xã hội.
Các quy luật xã hội chi phối không chỉ các quan hệ xã hội trong hoạt động của các cá nhân mà cả quan hệ của các nhóm xã hội, các cộng đồng xã hội, những mối liên hệ của chúng để tạo thành hệ thống xã hội. Do đó xã hội học nông thôn nói chung được xem như một hệ thống các yếu tố xã hội đặc thù. Xã hội nông thôn được xem như là hệ thống xã hội đặc thù ở tính chỉnh thể của nó, ở chỗ nó phân biệt với môi trường xung quanh. Đối với xã hội nông thôn, những môi trường của nó bao gồm: (1) môi trường xã hội đô thị; (2) môi trường 13 xã hội nói chung; (3) môi trường nhân tạo (văn hoá), và (4) môi trường sinh thái tự nhiên.
Việc nghiên cứu những mối liên hệ này cũng là một phần của đối tượng nghiên cứu của xã hội học nông thôn. Hiện tƣợng xã hội nông thôn - Phân hóa giàu nghèo - Đô thị hóa nông thôn - Trọng nam khinh nữ - Bạo lực gia đình - Bùng nổ dân số - Tảo hôn - Ly hôn - Trẻ em thất học, bỏ học - Thất nghiệp tăng - Diện tích đất nông nghiệp thu hẹp dần - Ô nhiễm môi trường - Ma túy - Rượu chè, cờ bạc, đề đóm, mại dâm - Buôn bán trẻ em phụ nữ - Mê tín dị đoan - Tai nạn giao thông - Chặt phá rừng - Đốt nương làm rẫy - Du canh du cư - Tham nhũng - Xây dựng gia đình văn hóa - Lãng phí - Duy dinh dưỡng ở trẻ em 14 - Thiếu vệ sinh an toàn thực phẩm - Thiếu nước sạch - Buôn bán lâm sản trái phép, buôn lậu - Vượt biên trái phép - Xuất khẩu lao động - Dòng người nông thôn tìm việc làm - Tệ nạn xã hội, nghiện hút ma túy - Lấy chồng nước ngoài - Bán đất nông nghiệp - Truyền thống văn hóa mai một - Chơi điện tử, game - Chơi hội, phường - Trộm cắp - Chênh lệch trình độ văn hóa Do xã hội nông thôn cấu thành từ nhiều yếu tố xã hội khác nhau, chẳng hạn, có thể xem nó như là một tập hợp những cá nhân xã hội hay những con người trong xã hội nông thôn. Đó chính là các chủ thể xã hội nông thôn (hay còn gọi là những nhân vật xã hội nông thôn - social faces); Giữa những nhân vật xã hội này có các mối liên hệ, mối quan hệ khác nhau (các mối liên hệ và quan hệ của các cá nhân, các nhóm xã hội, các cộng đồng xã hội,.) được biểu thị qua những hành động và tương tác xã hội giữa chúng. Các chủ thể hành động xã hội này tạo ra các mối quan hệ, các mối liên hệ với các phân hệ “xã hội” khác.
Tổng thể những hành vi ứng xử của họ, các hoạt động của họ chính là những hoạt động xã hội trong những điều kiện của một khung cảnh xã hội nhất định. Từ những nhóm xã hội có thể phân loại các nhân vật xã hội, các quan hệ và các dạng hoạt động xã hội ở nông thôn. Kết quả của những mối liên hệ và quan hệ gắn bó với nhau tạo ra những kiểu loại biểu hiện của xã hội nông thôn.
