Giáo Trình Môn Học Vật Liệu và Thiết Bị Đường Ống cho Ngành Kỹ Thuật Thoát Nước

Giáo trình vật liệu và thiết bị đường ống 2 phần thực hành cho ngành kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải cao đẳng, cung cấp kiến thức chuyên sâu.

• Tác giả: KS. Nguyễn Tuấn Toàn
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thiết Sơn - Giám Đốc
• Trường học: Trường Cao đẳng Xây dựng số 1
• Chuyên ngành: Kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải
• Đề tài: Giáo Trình Vật Liệu và Thiết Bị Đường Ống cho Ngành Kỹ Thuật Thoát Nước
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BÀI 1: GIA CÔNG VÀ ĐẤU NỐI ĐƯỜNG ỐNG
• 1.1. Mục tiêu của bài
• 1.2. Đấu nối
• 1.2.1. Đấu nối bằng phương pháp hàn
• 1.2.1.1. Đọc nội dung khung tên, bảng kê, các yêu cầu kỹ thuật
• 1.2.1.2. Phân tích hình biểu diễn
• 1.2.1.3. Nhận vật tư
• 1.2.1.4. Đặc điểm, phân loại, công dụng ống nối bằng hàn điện
• 1.2.1.5. Cắt, sửa ống
• 1.2.1.5.1. Cắt, sửa ống bằng thủ công
• 1.2.1.5.2. Cắt, sửa phôi bằng máy
• 1.2.1.6. Hàn đấu nối ống
• 1.2.1.6.1. Lấy dấu
• 1.2.1.6.2. Gá ống và phụ kiện
• 1.2.1.6.3. Hàn đính
• 1.2.1.6.4. Căn chỉnh, hàn định vị ống
• 1.2.1.6.5. Kiểm tra
• 1.2.2. Đấu nối bằng phương pháp dán keo
• 1.2.2.1. Đọc được bản vẽ, tính kích thước lắp đặt
• 1.2.2.2. Nhận dạng vật tư
• 1.2.2.3. Vận chuyển ống và phụ kiện vào vị trí thi công
• 1.2.2.4. Làm sạch ống và phụ kiện
• 1.2.2.5. Lắp đặt ống và phụ kiện
• 1.2.2.5.1. Dụng cụ dùng trong công tác lắp đặt ống cấp nước bằng ống nhựa PVC
• 1.2.2.5.2. Yêu cầu kỹ thuật khi lắp đặt đường ống thoát nước bằng ống nhựa PVC
• 1.2.2.5.3. Trình tự và phương pháp lắp đặt đường ống thoát nước bằng ống nhựa PVC
• 1.2.3. Các phương pháp ghép nối khác
• 1.2.3.1. Ghép nối bằng gioăng
• 1.2.3.1.1. Đặc điểm
• 1.2.3.1.2. Cấu tạo
• 1.2.3.1.3. Phạm vi sử dụng
• 1.2.3.1.4. Khái niệm
• 1.2.3.1.5. Kết cấu
• 1.2.3.1.6. Phân loại
• 1.2.3.1.7. Đọc bản vẽ lắp, tính kích thước lắp đặt
• 1.2.3.1.8. Nhận dạng vật tư
• 1.2.3.1.9. Vận chuyển ống và phụ kiện vào vị trí thi công
• 1.2.3.1.10. Làm sạch ống và phụ kiện
• 1.2.3.1.11. Lắp đặt ống và phụ kiện
• 1.2.3.2. Ghép nối bằng mặt bích
• 1.2.3.2.1. Đặc điểm
• 1.2.3.2.2. Cấu tạo
• 1.2.3.2.3. Phạm vi sử dụng
• 1.2.3.2.4. Kết cấu nối mặt
• 1.2.3.2.5. Phân loại
• 1.2.3.2.6. Đọc bản vẽ lắp, tính kích thước lắp đặt
• 1.2.3.2.7. Nhận dạng vật tư
• 1.2.3.2.8. Vận chuyển ống và phụ kiện vào vị trí thi công
• 1.2.3.2.9. Làm sạch ống, phụ kiện, gioăng đệm, bu lông, đai ốc, vít cấy
• 1.2.3.2.10. Lắp đặt ống và phụ kiện

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Vật Liệu và Thiết Bị Đường Ống

Giáo trình Vật liệu và Thiết bị Đường ống cho ngành Kỹ thuật Thoát nước là tài liệu quan trọng, cung cấp kiến thức cơ bản và chuyên sâu về các loại vật liệu và thiết bị sử dụng trong hệ thống thoát nước. Tài liệu này không chỉ phục vụ cho sinh viên ngành Kỹ thuật Thoát nước mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các ngành liên quan. Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên thực tiễn và yêu cầu kỹ thuật hiện hành, giúp người học nắm vững các kiến thức cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Vật liệu và Thiết bị

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về vật liệu đường ống, thiết bị thoát nước và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan. Sinh viên sẽ hiểu rõ hơn về quy trình thi công và các yêu cầu kỹ thuật cần thiết trong ngành.

1.2. Cấu trúc của giáo trình

Giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của vật liệu và thiết bị đường ống. Các chương bao gồm lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan và chi tiết về từng vấn đề.

II. Thách thức trong việc sử dụng Vật liệu và Thiết bị Đường ống

Ngành Kỹ thuật Thoát nước đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc lựa chọn và sử dụng vật liệu và thiết bị. Các vấn đề như chất lượng vật liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và sự phát triển công nghệ là những yếu tố quan trọng cần được xem xét. Việc không cập nhật kịp thời các công nghệ mới có thể dẫn đến hiệu suất kém trong thi công và bảo trì hệ thống thoát nước.

2.1. Vấn đề chất lượng vật liệu

Chất lượng vật liệu ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền và hiệu quả của hệ thống thoát nước. Việc lựa chọn vật liệu không đạt tiêu chuẩn có thể gây ra sự cố trong quá trình sử dụng.

2.2. Tiêu chuẩn kỹ thuật trong thi công

Tiêu chuẩn kỹ thuật là yếu tố quyết định đến sự an toàn và hiệu quả của hệ thống thoát nước. Việc không tuân thủ các tiêu chuẩn này có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng trong thi công và vận hành.

III. Phương pháp lựa chọn Vật liệu và Thiết bị Đường ống hiệu quả

Để đảm bảo hiệu quả trong việc thi công và bảo trì hệ thống thoát nước, việc lựa chọn vật liệu và thiết bị phù hợp là rất quan trọng. Các phương pháp lựa chọn cần dựa trên các tiêu chí như chất lượng, giá thành, và khả năng tương thích với hệ thống hiện có.

3.1. Tiêu chí lựa chọn vật liệu

Các tiêu chí lựa chọn vật liệu bao gồm độ bền, khả năng chịu áp lực, và khả năng chống ăn mòn. Việc đánh giá kỹ lưỡng các tiêu chí này sẽ giúp đảm bảo chất lượng của hệ thống.

3.2. Đánh giá thiết bị thoát nước

Thiết bị thoát nước cần được đánh giá dựa trên hiệu suất, độ tin cậy và khả năng bảo trì. Việc lựa chọn thiết bị phù hợp sẽ giúp giảm thiểu chi phí và tăng cường hiệu quả hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Vật liệu và Thiết bị Đường ống

Vật liệu và thiết bị đường ống được ứng dụng rộng rãi trong các công trình xây dựng và hệ thống thoát nước. Việc sử dụng đúng loại vật liệu và thiết bị không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thi công mà còn đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

4.1. Các công trình tiêu biểu sử dụng vật liệu đường ống

Nhiều công trình lớn như hệ thống thoát nước đô thị, nhà máy xử lý nước thải đã áp dụng các loại vật liệu và thiết bị hiện đại, giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu về vật liệu và thiết bị

Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng vật liệu và thiết bị đạt tiêu chuẩn không chỉ cải thiện hiệu suất mà còn kéo dài tuổi thọ của hệ thống thoát nước, giảm thiểu chi phí bảo trì.

V. Kết luận về Giáo Trình Vật liệu và Thiết bị Đường ống

Giáo trình Vật liệu và Thiết bị Đường ống cho ngành Kỹ thuật Thoát nước là tài liệu thiết yếu, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên. Việc nắm vững nội dung giáo trình sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc và đáp ứng tốt các yêu cầu của ngành.

5.1. Tương lai của ngành Kỹ thuật Thoát nước

Ngành Kỹ thuật Thoát nước sẽ tiếp tục phát triển với sự xuất hiện của các công nghệ mới. Việc cập nhật kiến thức và kỹ năng là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành.

5.2. Đề xuất cải tiến giáo trình

Cần thường xuyên cập nhật và cải tiến giáo trình để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của ngành. Việc này sẽ giúp sinh viên có được kiến thức và kỹ năng tốt nhất cho công việc sau này.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH: VẬT LIỆU VÀ THIẾT BỊ ĐƯỜNG ỐNG 2 (PHẦN THỰC HÀNH)

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình "Vật liệu và thiết bị đường ống 2 – Phần thực hành" là tài liệu đào tạo chuyên môn thuộc mô-đun thực hành nghề Kỹ thuật thoát nước và Xử lý nước thải ở trình độ Cao đẳng. Giáo trình được ban hành theo Quyết định số 368ĐT/QĐ-CĐXD1 ngày 10 tháng 8 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Xây dựng số 1, xây dựng trên cơ sở đề cương chương trình đào tạo ban hành năm 2019. Công trình do tập thể giảng viên Trung tâm Thực hành Công nghệ và Đào tạo nghề biên soạn, bao gồm KS. Nguyễn Tuấn Toàn, KS. Nguyễn Bá Thuấn và CNKH. Nguyễn Thiết Sơn đảm nhiệm vai trò chủ biên.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình tập trung vào việc chuẩn hóa kỹ năng thực hành nghề nghiệp: giúp người học đọc và phân tích thành thạo bản vẽ thi công, bóc tách khối lượng vật tư; làm chủ các kỹ thuật gia công, cắt gọt, mài vát và phương pháp đấu nối đường ống (hàn điện, dán keo, ghép gioăng cao su, lắp ghép mặt bích); đồng thời kiểm soát chính xác cao độ, tim tuyến và độ dốc theo tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế chuyên biệt cho đào tạo thực hành với tổng thời lượng 86 giờ thao tác xưởng (0 giờ lý thuyết thuần túy), phân bổ thành 02 bài học lớn: Bài 1 (36 giờ) tập trung vào gia công và chế tạo sản phẩm; Bài 2 (50 giờ) tập trung vào quy trình đấu nối tuyến ống thoát nước ngoài hiện trường. Điểm đặc thù của tài liệu là phương pháp tích hợp lý thuyết công nghệ trực tiếp vào từng bước thao tác, gắn liền với các bộ tiêu chí đánh giá định lượng theo thang điểm 100.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được tổ chức theo tiến trình từ gia công chi tiết đơn lẻ trong xưởng đến lắp đặt hoàn chỉnh tuyến ống kỹ thuật:

• Bài 1: Gia công và đấu nối ống 2 (Mã số: 14.1 – Thời lượng: 36 giờ thực hành)
  • Kỹ thuật ghép nối đa vật liệu (16 giờ): Hướng dẫn kỹ thuật hàn ống thép chịu áp lực cao (phân loại hàn tay, bán tự động, cơ giới, tự động, robot, hàn điều khiển thích nghi; quy trình cắt ống thủ công cho đường kính $\le 65\text{ mm}$, cắt máy tiện ren, máy cắt $\varnothing 350$ cho đường kính $65 < D \le 125\text{ mm}$, mỏ cắt oxy-gas cho đường kính $\ge 150\text{ mm}$; kỹ thuật mài vát mép, hàn đính, hàn lót và sơn chống gỉ). Kỹ thuật dán keo ống nhựa PVC ($\varnothing 48, \varnothing 110$) theo quy trình 4 bước và kiểm soát sai hỏng. Kỹ thuật nối gioăng cao su chịu lực (vật liệu NBR, Viton FKM, Silicon, PU, TPU, PA, POM, PTFE) cho ống uPVC, HDPE. Kỹ thuật ghép mặt bích đối với phụ kiện và thiết bị từ DN50 trở lên, kiểm soát mô-men xoắn siết bu-lông.
  • Thực hành chế tạo sản phẩm theo bản vẽ (20 giờ): Chế tạo mạng thoát nước khu vệ sinh bằng ống PVC; đấu lắp mạng ống cứu hỏa bằng ống thép tráng kẽm ($\varnothing 15, \varnothing 25$); thi công mối nối cống bê tông cốt thép chèn sợi đay tẩm nhựa đường nấu sôi ở nhiệt độ $1000 - 1200^\circ\text{C}$ kết hợp trát vữa xi măng cát vàng PC40; thực hành lắp ráp ống gang bằng gioăng.
• Bài 2: Đấu nối ống đường ống (Mã số: 14.2 – Thời lượng: 50 giờ thực hành)
  • Đấu nối các loại ống thoát nước (20 giờ): Quy trình hạ và nối cống bê tông cốt thép; hàn nối ống nhiệt HDPE bằng máy gia nhiệt thủy lực tự ngắt và máy doa mặt đầu; kỹ thuật lồng gioăng ống gang phân định theo quy cách $DN \le 800\text{ mm}$ và $DN > 800\text{ mm}$; kỹ thuật nối chuyển tiếp giữa các vật liệu khác nhau.
  • Quy trình thi công tuyến ống (5 giờ): Lập kế hoạch mặt bằng kho bãi; cắm mốc định tuyến bằng máy kinh vĩ; đào mương thủ công/cơ giới; xác định cao độ đáy móng bằng máy cân bằng laser; gia cố đáy mương; hạ cống và hoàn trả mặt bằng.
  • Thực hành đấu nối tuyến ống hoàn chỉnh (25 giờ): Lắp đặt hệ thống đường ống thoát nước theo sơ đồ không gian thực tế.

          TIẾN TRÌNH ĐÀO TẠO THỰC HÀNH CỦA GIÁO TRÌNH

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết công nghệ vật liệu và liên kết cơ học: Phân tích cơ tính của các nhóm vật liệu ống (thép tráng kẽm, nhựa PVC, nhựa HDPE, gang đúc, bê tông cốt thép).
• Nguyên lý phân bố lực siết mặt bích: Cơ chế biến dạng đàn hồi của bu-lông hoạt động tương đương lò xo chịu tải trước, đảm bảo áp lực phân bố đều trên bề mặt đệm làm kín.
• Toán học trắc địa ứng dụng trong công trình ngầm: Áp dụng công thức cao độ đỉnh ống $H_1 + h = H_{TK} + M$ (trong đó $H_1$: cao độ điểm mốc đặt máy, $h$: chiều cao máy, $H_{TK}$: cao độ đỉnh ống thiết kế, $M$: chiều cao mia) để dẫn truyền cao trình và kiểm tra độ dốc qua máy thủy bình, máy kinh vĩ.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Thao tác dao cắt ống, máy cưa sắt, máy tiện ren, máy doa đầu ống HDPE, máy hàn nhiệt tự động, máy cân bằng laser, máy thủy bình; kỹ thuật chèn đay tẩm nhựa đường và trát vữa PC40.
• Kỹ năng phân tích: Đọc hiểu khung tên, bóc tách bảng kê thiết bị từ bản vẽ thiết kế không gian; nhận diện và phân tích nguyên nhân sai hỏng như lệch trục tuyến ống, rò rỉ keo dán, chênh lệch cao độ thiết bị.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp: Năng lực tổ chức thi công nhóm 2 người, kiểm soát an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp theo tiêu chuẩn TCVN.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình áp dụng mô hình đào tạo thực hành tích hợp (Integrated Vocational Training Method). Toàn bộ 86 giờ của học phần được tổ chức trực tiếp tại xưởng thực hành Nước. Giảng viên đóng vai trò thị phạm thao tác chuẩn, phân tích sai hỏng điển hình; sinh viên tiếp cận bài học qua quy trình: Đọc bản vẽ $\rightarrow$ Bóc tách vật tư $\rightarrow$ Chuẩn bị dụng cụ $\rightarrow$ Lấy dấu, cắt gọt $\rightarrow$ Gia công liên kết $\rightarrow$ Căn chỉnh, định vị $\rightarrow$ Đo đạc kiểm tra.

Hệ thống bài tập thực hành được chuẩn hóa bằng phương pháp phân hóa thông số kỹ thuật. Nhằm tránh sao chép và rèn luyện tính độc lập, mỗi bài tập lắp đặt mạng ống PVC và ống thép tráng kẽm được phân chia thành 10 đợt luyện tập với bảng thông số kích thước hình học biến thiên (các đoạn $L_1, L_2, L_3, L_4$ dao động từ $300\text{ mm}$ đến $950\text{ mm}$; ống thép $\varnothing 15, \varnothing 25$ dao động từ $550\text{ mm}$ đến $1000\text{ mm}$). Sinh viên làm việc theo cặp 02 người, hoàn thành sản phẩm mẫu trong giới hạn thời gian định mức 120 phút.

Tiêu chí đánh giá (Thang điểm 100)	Mạng ống nhựa PVC (Điểm)	Mạng ống thép cứu hỏa (Điểm)	Phương pháp kiểm tra
Sơ đồ không gian	10	10	Quan sát bằng mắt đối chiếu bản vẽ
Kích thước các đoạn chính ($L_1, L_2, L_3, L_4$ / $\varnothing 15, \varnothing 25$)	50	30	Dùng thước cuộn đo từ tim đến tim phụ kiện
Cao độ và khoảng cách thiết bị	10	30	Đo từ cốt $\pm 0.00$ và khoảng cách giữa 2 đầu ren
Độ chắc chắn, ổn định của mạng ống	10	10	Kiểm tra lực giằng, bệ đỡ, đai kẹp bằng tay
An toàn lao động & Vệ sinh công nghiệp	10	10	Giám sát trang bị bảo hộ TCVN và dọn dẹp xưởng
Thao tác cơ bản & Trình tự thực hiện	10	10	Đánh giá tính chuẩn xác trong thao tác công cụ

Hoạt động tự học được định hướng thông qua việc rèn luyện kỹ năng đọc bản vẽ mặt cắt, tự kiểm tra sai số bằng thước cuộn và bảng kiểm tra chất lượng trước khi nộp sản phẩm nghiệm thu.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình thể hiện tính cập nhật về công nghệ thi công và vật liệu kỹ thuật chuyên ngành theo định hướng cơ giới hóa của ngành Xây dựng và Cấp thoát nước:

• Tích hợp công nghệ thiết bị hiện đại: Giáo trình đưa vào quy trình vận hành các thiết bị đo đạc và gia công cơ giới tiên tiến, bao gồm máy cân bằng laser phục vụ lấy đường gióng thẳng đứng và ngang bằng, máy hàn nhiệt tự động ngắt kết hợp ép thủy lực dùng cho ống HDPE, máy tiện ren ống chuyên dụng, và máy doa phẳng đầu ống.
• Phân loại chuyên sâu vật liệu làm kín: Hệ thống phân loại vật tư được trình bày chi tiết theo các tiêu chuẩn công nghiệp mới, bao gồm danh mục vật liệu làm kín chuyên dụng: gioăng cao su NBR, Viton FKM, Silicon, PU, TPU, PA, POM, PTFE nhằm đáp ứng các môi trường làm việc chịu dầu, chịu nhiệt độ cao và hóa chất ăn mòn.
• Quy chuẩn hóa biện pháp thi công hạ tầng ngầm: Giáo trình chuẩn hóa quy trình lắp đặt cống bê tông cốt thép ngoài hiện trường: quy định hệ số đầm chặt lớp đệm cát $K \ge 0.9$ với chiều dày 30 cm; kỹ thuật bảo vệ đường ống bằng dây cáp vải/cáp lụa có đệm cao su khi cẩu Pa lăng 3–5 tấn; kỹ thuật làm kín mối nối truyền thống bằng đay tẩm nhựa đường nấu sôi ở nhiệt độ $1000 - 1200^\circ\text{C}$ kết hợp trát vữa xi măng cát vàng PC40; và lớp cát đen phủ đỉnh cống tối thiểu 25 cm trước khi san gạt cơ giới.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng và mục đích sử dụng sau:

• Sinh viên hệ Cao đẳng: Là giáo trình học tập bắt buộc cho sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật thoát nước và Xử lý nước thải tại các trường cao đẳng khối công trình, xây dựng và kỹ thuật hạ tầng đô thị.
• Học sinh, sinh viên hệ Trung cấp và các ngành liên quan: Tài liệu tham khảo cho người học thuộc các chuyên ngành Xây dựng dân dụng, Lắp đặt thiết bị cơ điện công trình (M&E), Cấp thoát nước công nghiệp.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần hoàn thành các mô-đun kiến thức về Vẽ kỹ thuật xây dựng, Đọc bản vẽ cấp thoát nước, An toàn lao động cơ bản và Hóa học/Cơ học vật liệu đại cương.
• Giảng viên chuyên ngành: Làm căn cứ sư phạm để thiết kế giáo án thực hành, bố trí dây chuyền xưởng xí nghiệp và chuẩn hóa ngân hàng đề thi đánh giá kỹ năng nghề.
• Kỹ thuật viên và cán bộ giám sát công trường: Tài liệu tham khảo quy chuẩn thao tác lắp đặt, kiểm tra mô-men siết bu-lông mặt bích và kỹ thuật trắc đạc cao trình tuyến ống thoát nước ngầm.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu được thiết kế cho sinh viên hệ Cao đẳng ngành Kỹ thuật thoát nước & Xử lý nước thải, đồng thời là tài liệu tham khảo cho học sinh trung cấp khối xây dựng và công nhân kỹ thuật thi công đường ống.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô-đun này?
Người học cần nắm vững kỹ năng đọc bản vẽ hình chiếu không gian, kiến thức cơ bản về trắc địa công trình (sử dụng máy thủy bình, máy kinh vĩ) và quy định an toàn lao động trong xây dựng.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết thông thường là gì?
Giáo trình dành 100% thời lượng (86 giờ) cho thực hành thao tác xưởng, tích hợp bảng biến thiên kích thước 10 đợt bài tập và lượng hóa toàn bộ kết quả học tập qua thang điểm 100 chi tiết.

4. Làm thế nào để tự học và rèn luyện kỹ năng hiệu quả theo giáo trình?
Người học cần chủ động đối chiếu từng bước thao tác thực tế với bảng quy trình chuẩn trong tài liệu, kiểm tra dung sai kích thước bằng thước cuộn từ tim đến tim phụ kiện và kiểm soát an toàn bảo hộ theo tiêu chuẩn TCVN.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?
Mô-đun được triển khai đi kèm với bản vẽ thi công khu vệ sinh mẫu, bản vẽ tuyến ống cứu hỏa, phiếu giao việc kho vật tư và các tiêu chuẩn kiểm tra độ đầm chặt lớp lót móng cống.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình "Vật liệu và thiết bị đường ống 2 – Phần thực hành" cung cấp quy trình thao tác chuẩn xác, mang tính ứng dụng trực tiếp cho công tác thi công hệ thống đường ống thoát nước và xử lý nước thải. Nội dung tài liệu xác lập lộ trình đào tạo khoa học: bắt đầu từ kỹ thuật gia công liên kết cơ bản tại xưởng (Bài 1: 36 giờ) đến tổ chức thi công, trắc đạc tuyến ống hoàn chỉnh ngoài hiện trường (Bài 2: 50 giờ). Với việc định lượng hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật (thông số hàn, dán keo, ghép bích, đệm cát móng $K \ge 0.9$, trắc đạc cao độ $H_1 + h = H_{TK} + M$), giáo trình là tài liệu đào tạo nghề nghiệp chuẩn mực cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp khối xây dựng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà XÂY DĀNG TR¯ÞNG CAO ĐẲNG XÂY DþNG SÞ 1 GIÁO TRÌNH MÔN HàC/MÔ ĐUN: V¾T LIÞU VÀ THI¾T BÞ Đ¯ÞNG ÞNG 2 NGÀNH/NGHÀ: Kþ THU¾T THOÁT N¯àC & XỬ LÝ N¯àC TH¾I TRÌNH Đà: CAO ĐÀNG (Ban hành theo Quyết định số: 368ĐT/QĐ-CDDXD1, ngày 10 tháng 8 năm 2021 của Hiệu trưởng Trườngg Cao đẳng Xây dựng số 1) Hà nßi, năm 2021 1 LàI NÓI ĐÀU Sự phát triển của các ngành kỹ thuật nói chung và ngành cấp thoát nước và xử lý nước thải nói riêng trong thời kỳ đổi mới và phát triển công nghệ trong xây dựng về vật liệu thi công và công nghệ thi công cũng ảnh hưởng và tác động rất nhiều trong lĩnh vực đào tạo đội ngũ công nhân lành nghề cho ngành xây dựng nói chung và ngành cấp thoát nước nói riêng. Nó đòi hỏi phải thường xuyên cập nhật và bổ sung các nội dung mới để đáp ứng với thực tiễn sản xuất. Trong lĩnh vực cấp thoát nước và xử lý nước thải, hiện nay đã được cơ giới hóa bằng các máy móc hiện đại ở rất nhiều các công đoạn thi công. Nhưng vẫn chưa có loại máy móc, thiết bị nào có thể làm hết được các công việc trong một công trình cấp thoát nước và xử lý nước thải.

Do đó chương trình đào tạo hệ Cao đẳng, cũng như để làm tài liệu cho các hệ Trung cấp tham khảo và làm cẩm nang trong quá trình học tập và chỉ đạo thi công sau này càng cần thiết. Người công nhân cần phải có những hiểu biết cơ bản và sâu sắc các yêu cầu kỹ thuật, quy trình thực hiện, các tiêu chí đánh giá để kiểm tra sản phẩm các công việc của nghề, để tự tin thực hiện các nhiệm vụ được giao. Từ đó có thể lựa chọn đúng các biện pháp thi công đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và kinh tế của công tác vận hành máy móc và công trình trong công trình xây dựng. Tài liệu hướng dẫn <Vật liệu và thiết bị đưáng ßng 2 - PhÁn thực hành= do tập thể giáo viên Trung tâm Thực hành Công nghệ và Đào tạo nghề - Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 biên soạn gồm: KS.

Nguyễn Tuấn Toàn; KS. Nguyễn Bá Thuấn và Cử nhân KH - Nguyễn Thiết Sơn – Giám đốc làm chủ biên, theo đề cương của chương trình đào tạo Cao đẳng Kỹ thuật thoát nước và Xử lý nước thải do Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 ban hành năm 2019. Bài giảng giới thiệu những công việc cụ thể theo từng mô đun, được tích hợp cả lý thuyết và thực hành giúp cho người học tích lũy được những vấn đề cần thiết nhất trong từng công việc cụ thể. Bài giảng này chủ yếu dùng làm tài liệu học tập cho sinh viên Cao đẳng Kỹ thuật thoát nước và Xử lý nước thải, ngoài ra còn là tài liệu tham khảo cho học sinh, sinh viên hệ trung cấp và cao đẳng của các ngành có liên quan đến công tác xây dựng nói chung.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng song bài giảng vẫn không tránh khỏi những thiếu sót kể cả về nội dung lẫn hình thức, rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và độc giả. Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 đã tạo điều kiện và giúp đỡ để cuốn bài giảng sớm được hoàn thành. Trung tâm THCN & ĐTN - Trưáng Cao đẳng Xây dựng sß 1 Chủ biên: Nguyễn Thiết Sơn BÀI 1: GIA CÔNG VÀ ĐÀU NÞI ÞNG 2 * Mã sá của bài: 14.1 * Thời gian của bài: - Tổng sá: + Lý thuyết: 0 giờ + Thāc hành: 36 giờ Tổng: 36 giß 1. Mục tiêu của bài: Học xong bài này ng°ời học sẽ có khả năng: - Thāc hiện đā¡c các biện pháp ghép nái vật liệu - Chế tạo đ°ợc các sản phẩm theo đúng bản vẽ - Đánh giá kỹ năng chế tạo, gia công sản phẩm theo bản vẽ lấy 01 điểm định kỳ 2.

Đ¿u nßi Thái gian: 16 giá 1.Đấu nối bằng phương pháp hàn 1. Đọc nái dung khung tên, bảng kê ,các yêu cầu kỹ thuật: - Xác định tính pháp lý của bản vẽ triển khai thi công hệ tháng thoát n°ớc. - Đọc các thông tin trên bản vẽ triển khai thi công hệ tháng thoát n°ớc. - Phân tích bảng kê các thiết bị, áng cần sử dụng.

- Tìm hiểu các yêu cầu kỹ thuật khi gia công áng thoát n°ớc, phụ kiện. Phân tích hình biểu diễn: - Nghiên cứu, phân tích các hình biểu diễn của các chi tiết cần gia công để xác định kích th°ớc chính xác. - Có c¡ sở để vạch dấu, đo, cắt.3 Nhận vật t°: - Xác định đúng chủng loại vật t°: áng, phụ kiện theo các thông sá của bản vẽ triển khai thi công và bảng kê. - Nhận đầy đủ về sá l°ợng, chủng loại theo bản vẽ thiết kế.

- Kiểm tra và đái chiếu với bản vẽ triển khai thi công và bảng kê vật t°, thiết bị về sá l°ợng, chủng loại và chất l°ợng của vật t°. - Lāa chọn ph°¡ng tiện vận chuyển phù hợp với điều kiện thi công. - Có biện pháp bảo quản, bảo vệ vật t°, thiết bị khi vận chuyển. Đặc điểm, phân loại, công dụng áng nái b¿ng hàn điện: 1.

Đặc điểm - àng và phụ kiện là vật liệu đ°ợc làm b¿ng thép. - Ph°¡ng pháp hàn áng và phụ kiện th°ờng đ°ợc sử dụng cho các đ°ờng áng chịu áp lāc cao nh° áng dẫn khí, h¡i. - Đòi hßi mái nái phải kín, khít và chắc chắn. Phân loại 3 Tùy theo cách thức điều khiển quá trình hàn (gây hồ quang, thao tác điện cāc, chuyển dịch điện cāc theo đ°ờng hàn và cách kết thúc quá trình hàn,.

) có thể chia hàn nóng chảy thành: - Hàn tay: Là kỹ thuật hàn mà trong suất quá trình hàn, ng°ời thợ hàn dung tay để thao tác mß hàn và kìm hàn. - Hàn bán tā đáng: Là ph°¡ng pháp hàn mà trong suát thời gian hàn, ng°ời thợ thao tác súng hàn b¿ng tay và thiết bị hàn tā đáng cấp dây vào súng hàn. - Hàn c¡ giới: Là ph°¡ng pháp hàn chỉ đòi hßi dùng tay tác đáng vào bá phận điều khiển của thiết bị để điều chỉnh mß hàn hoặc kìm hàn nh¿m đáp ứng các thay đổi nhận biết đ°ợc qua quan sát b¿ng mắt. - Hàn tā đáng: Là ph°¡ng pháp hàn mà thiết bị hàn sử dụng không đòi hßi hoặc chỉ đòi hßi tái thiểu việc quan sát quá trình hàn và không phải dùng tay điều chỉnh bá phận điều khiển của thiết bị.

- Hàn b¿ng robot: Là hàn và điều khiển trong khi hàn b¿ng thiết bị hàn robot. - Hàn có điều khiển thích nghi: Là ph°¡ng pháp hàn có sử dụng mát hệ tháng điều khiển cho phép xác định các thay đổi về điều kiện hàn mát cách tā đáng và ra lệnh cho thiết bị tiến hành các hoạt đáng thích hợp. Công dụng - Chịu đ°ợc áp lāc cao. - Làm việc tát trong môi tr°ờng khắc nhiệt nh°: nóng, lạnh, môi tr°ờng d°ới n°ớc.

Cắt, sửa áng: 1. Cắt, sửa áng b¿ng thủ công: Đái với đ°ờng áng có kích f 65mm - Chuẩn bị dụng cụ: + Th°ớc cuán hay th°ớc thép lá: Dùng để xác định kích th°ớc áng. + Dụng cụ vạch dấu: bút xóa hay l°ỡi c°a sắt dùng để khía lên thành áng theo kích th°ớc đã đo. + Dụng cụ cắt áng: dao cắt cầm tay dùng để cắt áng tráng kẽm.

- Chuẩn bị vật t°: áng tráng kẽm Ø 90 = 2000; cút góc 900 Ø 15 = 2 cái; - Chuẩn bị mặt b¿ng: bàn kẹp áng; vị trí thao tác sạch sẽ, gọn và ráng dãi. - Đo và cắt áng tráng kẽm: + Dùng th°ớc cuán hay th°ớc lá đặt đầu th°ớc đúng b¿ng đầu áng, kéo th°ớc đến vị trí kích th°ớc cần cắt đã đ°ợc tính toán; dùng l°ỡi c°a sắt khía lên thành áng ta đ°ợc kích th°ớc áng cần cắt. + Đặt đoạn áng cần cắt lên bàn kẹp, để đầu áng cách vị trị kẹp 15 ÷ 20 cm; quay cần vam để kẹp chặt áng.1: Kẹp ßng lên bàn kẹp. + Tay thuận cầm dao cắt áng, xoay mở l°ỡi dao ráng h¡n đ°ờng kính áng.

+ Đ°a l°ỡi dao cắt vào vị trí vạch dấu, xoay tay vam sao cho l°ỡi dao cắt bám chặt vào thành áng; quay dao quanh áng, vừa quay vừa vặn cần vam cho l°ỡi dao ăn sâu vào thành áng; đến cuái hành trình nhẹ tay để đầu áng không bị biến dạng; dùng rũa để làm sạch ba via. + Dùng th°ớc cuán đo kiểm tra lại kích th°ớc lần cuái tr°ớc khi đấu lắp. Cắt, sửa phôi b¿ng máy: Đái với đ°ờng áng kích đ°ờng kính g 65 mm - Đ°ờng áng cứu hßa có đ°ờng kinh D f 65mm có thể cắt trên máy tiện ren - Đ°ờng áng cứu hßa có đ°ờng kính 65<D f 125 sẽ tiến hành cắt b¿ng máy cắt Ø350 - Đ°ờng áng cứu hßa có đ°ờng kính D g 150 sẽ cắt mß cắt khí oxy-gas hoặc gió đá phù hợp. - Khi thāc hiện cắt đ°ờng áng cứu hßa b¿ng máy hàn thì cần sử dụng kính bảo vệ mắt, máy cắt đảm bảo vệ tránh phôi thép và lửa bị văng ra ngoài.2: Cắt ßng bằng máy cÁm tay - Cắt và mài vát mép áng để hàn.3: Cắt ßng và mài vát mép 1.

Hàn đấu nái áng: 5 1. Lấy dấu: - Cần kiểm tra nhÿng loại dụng cụ thāc hiện hàn xem đã đạt chuẩn hay ch°a (máy cắt, máy hàn, nguồn điện ổn định). - Tiến hành vệ sinh áng thép tráng kẽm. - Kiểm tra bản vẽ cũng nh° vị trí lắp đặt áng thép tráng kẽm trên thāc tế.

- Vận chuyển hệ tháng áng thép và đặt trên mặt phÁng. - Lấy dấu theo kích th°ớc thiết kế. Gá áng và phụ kiện: - Gá áng lên bàn gá đảm bảo chắc chắn, ổn định.4: Gá ßng lên bàn kẹp - Mài đầu áng thép tráng kẽm b¿ng máy mài chuyên dụng. L°u ý góc áng cần đ°ợc mài vát tr°ớc khi tiến hành nái hàn.

- Tiến hành cá định áng cần nái tr°ớc khi thāc hiện hàn. Hàn đính: - Thāc hiện hàn nái áng, sau đó hàn lót để đảm bảo chất l°ợng. Quá trình hàn sau khi hoàn thiện nếu có lßi thì cần hàn lại cho thật chuẩn xác. Sau đó vệ sinh lại b¿ng cách dùng bàn chải sỉ sắt.5: Hàn đính - Bên ngoài mái hàn nên s¡n để cháng gỉ sét và h° hại.

Căn chỉnh, hàn định vị áng: 6 - Cắn chỉnh tuyến áng vào đúng vị trí theo thiết kế. - Định vị tuyến áng b¿ng biện pháp thi công đã đ°ợc phê duyệt đảm bảo chắc chắn, ổn định.6: Hà định vị ßng 5. Kiểm tra: - Kiểm tra chất l°ợng mái hàn, đá cao áng, nghiệm thu sản phẩm. - Thāc hiện siết chặt phần giá đỡ hay kẹp áng thép tráng kẽm.