Trọn bộ Giáo trình Tác giả Tác phẩm Văn học Trung Quốc - Trần Xuân Đề

Khám phá giáo trình tác giả tác phẩm văn học Trung Quốc, tìm hiểu những giá trị văn hóa và nghệ thuật độc đáo trong từng tác phẩm.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Văn Học Trung Quốc
• Đề tài: Giáo Trình Tác Giả Tác Phẩm Văn Học Trung Quốc
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: THẦN THOẠI
• 1.1. Chim Tinh Vệ lấp biển
• 1.2. Nữ Oa vá trời
• 1.3. Khoa Phụ đuổi mặt trời
• 1.4. Hậu Nghệ bắn mặt trời
• 1.5. Vũ trị thủy
• 2. CHƯƠNG 2: KINH THI
• 2.1. Quan thư
• 2.2. Quyển nhĩ (Rau quyển nhĩ)
• 2.3. Đào yêu (Cây đào tơ)
• 2.4. Phù dĩ (Cây xa tiền)
• 2.5. Bách chu (Thuyền gỗ bách)
• 2.6. Tướng thử (Xem con chuột)
• 2.7. Thạc thử (Chuột xù)
• 2.8. Phạt đàn (Chặt gỗ đàn)
• 2.9. Phiếu hữu mai (Quả mai rụng)
• 2.10. Tĩnh nữ

Tóm tắt

I. Toàn cảnh giáo trình tác giả tác phẩm văn học Trung Quốc

Một giáo trình tác giả tác phẩm văn học Trung Quốc hoàn chỉnh là nền tảng cho bất kỳ ai muốn khám phá chiều sâu của một trong những nền văn học lâu đời và vĩ đại nhất thế giới. Giáo trình này không chỉ đơn thuần là danh sách các tác phẩm, mà là một hệ thống kiến thức có cấu trúc, giúp người học đi từ những khái niệm cơ bản đến khả năng phân tích tác phẩm văn học một cách chuyên sâu. Nội dung cốt lõi của giáo trình thường bao quát hai mảng lớn: văn học cổ đại Trung Quốc và văn học hiện đại Trung Quốc. Mỗi giai đoạn lại được chia thành các thời kỳ nhỏ hơn với những tác giả, tác phẩm và trào lưu đặc trưng. Việc hệ thống hóa kiến thức này giúp người học nắm bắt được sự vận động và phát triển của tư tưởng, nghệ thuật qua từng bối cảnh lịch sử. Một đề cương môn học chuẩn mực sẽ giới thiệu các tác phẩm kinh điển như Kinh Thi, Sở Từ, các tác phẩm văn xuôi thời Tiên Tần, thơ Đường, tiểu thuyết Minh-Thanh với đỉnh cao là Tứ đại danh tác, và các tác phẩm của những tác gia hiện đại như Lỗ Tấn hay Mạc Ngôn. Việc tiếp cận các tài liệu văn học Trung Quốc này đòi hỏi một phương pháp luận khoa học, kết hợp giữa việc đọc hiểu văn bản, tìm hiểu tiểu sử tác giả, và phân tích các yếu-tố-về giá trị nội dung và nghệ thuật.

1.1. Hiểu đúng về đề cương môn học và tài liệu tham khảo

Một đề cương môn học về văn học Trung Quốc thường được cấu trúc theo trật tự thời gian, bắt đầu từ thời kỳ cổ đại, trung đại, cận đại và cuối cùng là hiện đại. Các tài liệu văn học Trung Quốc nền tảng bao gồm các tuyển tập thơ ca như Kinh Thi, các tác phẩm thần thoại trong Sơn Hải Kinh, và các tác phẩm triết học - lịch sử như Tả Truyện. Đối với người mới bắt đầu, việc có một danh mục tài liệu tham khảo, bao gồm cả ebook văn học Trung Quốc và giáo trình file PDF, là vô cùng quan trọng. Các tài liệu này không chỉ cung cấp văn bản gốc mà còn có các bài bình giảng, phân tích, giúp người học dễ dàng nắm bắt được tư tưởng chủ đề và các đặc sắc nghệ thuật của từng tác phẩm. Việc lựa chọn tài liệu uy tín từ các nhà xuất bản giáo dục hoặc các viện nghiên cứu là bước đầu tiên để đảm bảo chất lượng học thuật.

1.2. Phân chia các giai đoạn văn học Trung Quốc quan trọng

Lịch sử văn học Trung Quốc được phân chia thành các giai đoạn chính để tiện cho việc nghiên cứu. Văn học cổ đại Trung Quốc kéo dài từ thời Tiên Tần đến hết nhà Hán, với các thành tựu rực rỡ của Kinh Thi và văn xuôi triết học. Tiếp theo là văn học trung đại, nổi bật với thơ Đường - một đỉnh cao của thi ca nhân loại với các tên tuổi như Lý Bạch, Đỗ Phủ. Giai đoạn sau đó chứng kiến sự trỗi dậy của tiểu thuyết Minh-Thanh, với sự ra đời của Tứ đại danh tác như Tam Quốc Diễn Nghĩa và Hồng Lâu Mộng. Cuối cùng, văn học hiện đại Trung Quốc bắt đầu từ đầu thế kỷ 20, đánh dấu bởi các tác phẩm của Lỗ Tấn, phản ánh những biến động dữ dội của xã hội. Việc nắm vững các giai đoạn này giúp người học đặt tác phẩm vào đúng bối cảnh lịch sử của nó, từ đó có cái nhìn sâu sắc hơn.

II. Thách thức lớn khi học giáo trình tác giả văn học Trung Quốc

Việc nghiên cứu giáo trình tác giả tác phẩm văn học Trung Quốc không hề đơn giản, đặc biệt với những người học không chuyên. Thách thức lớn nhất đến từ sự khác biệt về văn hóa và bối cảnh lịch sử. Để hiểu được một bài thơ trong Kinh Thi hay một chương trong Hồng Lâu Mộng, người đọc cần có kiến thức nền về triết học Nho-Phật-Đạo, các điển cố điển tích, và các sự kiện lịch sử quan trọng. Một khó khăn khác là việc phân tích tác phẩm văn học đòi hỏi sự tinh tế trong cảm thụ ngôn từ và nghệ thuật. Phong cách tác giả trong văn học Trung Quốc rất đa dạng, từ sự hào sảng của Lý Bạch đến nét trầm tư của Đỗ Phủ, từ giọng văn châm biếm của Lỗ Tấn đến bút pháp "hiện thực huyễn hoặc" của Mạc Ngôn. Việc nhận diện và phân tích những phong cách này là một thử thách. Ngoài ra, khối lượng tác phẩm đồ sộ cũng là một rào cản. Chỉ riêng Tứ đại danh tác đã là những bộ tiểu thuyết chương hồi dài, đòi hỏi người đọc phải đầu tư nhiều thời gian và công sức. Việc tìm kiếm một bản dịch chất lượng, bám sát nguyên tác cũng là một vấn đề không nhỏ, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đánh giá giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

2.1. Rào cản về bối cảnh lịch sử và tư tưởng triết học

Mỗi tác phẩm văn học là tấm gương phản chiếu thời đại của nó. Rào cản về bối cảnh lịch sử là một trong những thách thức lớn nhất. Ví dụ, để hiểu được ý nghĩa sâu xa trong các bài thơ của Khuất Nguyên, người đọc phải biết về tình hình chính trị nước Sở thời Chiến Quốc. Tương tự, để cảm nhận được nỗi thống khổ trong thơ Đỗ Phủ, cần hiểu về loạn An Lộc Sơn. Các hệ tư tưởng triết học như Nho giáo, Đạo giáo, Pháp gia cũng ảnh hưởng sâu sắc đến thế giới quan của tác giả và nội dung tác phẩm. Không có nền tảng này, việc phân tích sẽ trở nên hời hợt, chỉ dừng lại ở bề mặt câu chữ mà không chạm tới tầng ý nghĩa sâu xa.

2.2. Khó khăn trong việc phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật

Việc phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật đòi hỏi một hệ thống phương pháp luận chặt chẽ. Khó khăn nằm ở chỗ các thủ pháp nghệ thuật trong văn học cổ điển Trung Quốc có những đặc thù riêng, ví dụ như phép "tỷ, hứng" trong Kinh Thi, lối "vẽ rồng điểm mắt" trong tiểu thuyết chương hồi. Tài liệu Kinh Thi ghi nhận, tác phẩm này "thành công khi vận dụng bút pháp tỷ, hứng và phú". Việc xác định và phân tích hiệu quả của các thủ pháp này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc. Bên cạnh đó, phong cách tác giả là một yếu tố phức tạp. Chẳng hạn, để phân biệt phong cách của Tào Tuyết Cần trong Hồng Lâu Mộng với La Quán Trung trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, người phân tích phải dựa vào cách xây dựng nhân vật, tổ chức cốt truyện và ngôn ngữ sử dụng.

III. Phương pháp phân tích văn học cổ đại Trung Quốc hiệu quả

Để chinh phục mảng văn học cổ đại Trung Quốc trong giáo trình, cần có một phương pháp tiếp cận khoa học và hệ thống. Bước đầu tiên là đặt tác phẩm vào đúng tọa độ không gian và thời gian của nó, tức là nghiên cứu kỹ lưỡng bối cảnh lịch sử và văn hóa. Đối với các tác phẩm khởi thủy như thần thoại trong Sơn Hải Kinh hay thơ ca trong Kinh Thi, việc tìm hiểu về tín ngưỡng, phong tục và cấu trúc xã hội sơ khai là cực kỳ quan trọng. Phương pháp tiếp theo là tập trung vào đặc trưng thể loại. Phân tích tác phẩm văn học thuộc thể loại thơ sẽ khác với văn xuôi lịch sử. Với thơ Đường, cần chú ý đến niêm luật, đối仗, và hình ảnh mang tính ước lệ. Với văn xuôi trong Tả Truyện hay Sử Ký, cần tập trung vào nghệ thuật kể chuyện, khắc họa nhân vật qua hành động và lời nói. Một bí quyết quan trọng là đọc các bản chú giải của các học giả uy tín. Các chú giải này giúp làm sáng tỏ những điển cố, từ ngữ khó và các tầng ý nghĩa ẩn dụ, là chìa khóa để mở cánh cửa vào thế giới nội tâm của tác phẩm. Việc so sánh các bản dịch khác nhau cũng là một cách hay để hiểu sâu hơn về nguyên tác.

3.1. Tiếp cận Kinh Thi và thần thoại cổ đại Sơn Hải Kinh

Thần thoại trong Sơn Hải Kinh là những câu chuyện phản ánh nhận thức của người Trung Quốc cổ đại về vũ trụ và nguồn gốc loài người, tiêu biểu như truyện "Nữ Oa vá trời" hay "Khoa Phụ đuổi mặt trời". Phân tích các truyện này giúp hiểu về thế giới quan sơ khai. Trong khi đó, Kinh Thi là tập thơ ca đầu tiên, được xem là nguồn cội của văn học hiện thực. Như tài liệu gốc đã nêu, Kinh Thi được chia làm ba phần: Phong, Nhã, Tụng, phản ánh "cuộc sống hiện thực, thể hiện tình cảm của con người thuộc các giai cấp, tầng lớp khác nhau". Để tiếp cận Kinh Thi, cần phân tích bút pháp "phú, tỷ, hứng" và cấu trúc điệp chương, điệp cú đặc trưng. Ví dụ bài "Quan thư" mở đầu bằng hình ảnh "Quan quan thư cưu, tại hà chi châu" (Chim thư cưu kêu quan quan, ở trên bãi sông) để khơi gợi ý về tình yêu đôi lứa, đó chính là thủ pháp "hứng".

3.2. Phân tích văn xuôi lịch sử qua Tả Truyện và Sử Ký

Văn xuôi lịch sử thời Tiên Tần, đặc biệt là Tả Truyện, đánh dấu một bước phát triển vượt bậc trong nghệ thuật tự sự. Các tác phẩm này không chỉ ghi chép sự kiện mà còn khắc họa thành công tính cách nhân vật thông qua ngôn ngữ và hành động. Tài liệu gốc trích dẫn đoạn "Khuất Hoàn bị sứ nước Tề", trong đó nhân vật Khuất Hoàn đã đối đáp sắc sảo với vua Tề, thể hiện tài ngoại giao và lòng yêu nước. Vua Tề nói: "Đem quân nay cấy đấu, ai có thể địch nổi!", Khuất Hoàn đã đáp lại một cách khôn khéo: "Nếu nhà vua dùng đức để yêu mến chư hầu thì ai dám không phục? Nhưng nếu nhà vua dùng vũ lực... thì nước Sở tôi có núi Phương Thành làm thành, có sông Hán Thủy làm hào...". Phương pháp phân tích các đoạn văn này là tập trung vào nghệ thuật đối thoại, cách xây dựng tình huống kịch tính và ý nghĩa chính trị-xã hội đằng sau câu chuyện.

IV. Bí quyết khám phá Tứ đại danh tác và tiểu thuyết Minh Thanh

Khám phá tiểu thuyết Minh-Thanh, đặc biệt là Tứ đại danh tác, là một phần không thể thiếu trong bất kỳ giáo trình tác giả tác phẩm văn học Trung Quốc nào. Các tác phẩm này là đỉnh cao của tiểu thuyết chương hồi, phản ánh toàn diện xã hội phong kiến Trung Quốc. Bí quyết để tiếp cận hiệu quả là không sa đà vào các tình tiết vụn vặt mà cần nắm vững hệ thống nhân vật và các tuyến mâu thuẫn chính. Mỗi tác phẩm có một hệ giá trị riêng: Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung đề cao tư tưởng trung quân và trí tuệ mưu lược; Thủy Hử ca ngợi tinh thần phản kháng của các anh hùng hảo hán; Tây Du Ký là hành trình tu tâm dưỡng tính, vượt qua ma chướng; còn Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần là bức tranh bi kịch về tình yêu và sự suy tàn của một gia tộc quý tộc. Phương pháp hữu hiệu là đọc theo từng cụm nhân vật hoặc từng sự kiện lớn, kết hợp với việc tóm tắt tác phẩm sau mỗi hồi. Đồng thời, tìm hiểu về các trào lưu tư tưởng, phê bình văn học xoay quanh các tác phẩm này sẽ mở ra những góc nhìn đa chiều, giúp đánh giá sâu sắc hơn giá trị nội dung và nghệ thuật của chúng.

4.1. Giải mã Tam Quốc Diễn Nghĩa và Tây Du Ký

Tam Quốc Diễn Nghĩa và Tây Du Ký là hai tác phẩm có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất. Để giải mã Tam Quốc Diễn Nghĩa, cần tập trung vào nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình (Tào Tháo gian hùng, Quan Vũ trung nghĩa, Khổng Minh túc trí đa mưu) và nghệ thuật miêu tả chiến tranh hoành tráng. La Quán Trung đã thành công trong việc kịch tính hóa lịch sử. Đối với Tây Du Ký, chìa khóa phân tích nằm ở hệ thống các biểu tượng. Mỗi kiếp nạn, mỗi yêu quái đều mang một ý nghĩa ẩn dụ cho những dục vọng, thử thách mà con người phải vượt qua trên con đường tu hành. Hành trình của bốn thầy trò không chỉ là hành trình địa lý mà còn là hành trình khám phá và hoàn thiện bản thân.

4.2. Khai thác giá trị của Hồng Lâu Mộng và Thủy Hử

Hồng Lâu Mộng và Thủy Hử được xem là hai tác phẩm có chiều sâu hiện thực và phức tạp hơn. Thủy Hử phản ánh mâu thuẫn xã hội gay gắt, đặt ra câu hỏi "quan bức dân phản". Việc phân tích các nhân vật như Tống Giang, Võ Tòng, Lâm Xung giúp làm rõ nguyên nhân đẩy những con người lương thiện vào con đường thảo khấu. Trong khi đó, Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần là một "bách khoa toàn thư" về xã hội quý tộc đời Thanh. Giá trị của tác phẩm không chỉ nằm ở bi kịch tình yêu Giả Bảo Ngọc - Lâm Đại Ngọc mà còn ở việc miêu tả tinh tế tâm lý nhân vật, phong tục, lễ nghi, thi ca, hội họa... Khai thác giá trị của tác phẩm này đòi hỏi người đọc phải kiên nhẫn và có sự nhạy cảm đặc biệt về văn hóa.

V. Phương pháp phân tích tác giả văn học Trung Quốc hiện đại

Tiếp cận mảng văn học hiện đại Trung Quốc trong giáo trình tác giả tác phẩm văn học Trung Quốc đòi hỏi một lăng kính phân tích khác so với văn học cổ điển. Giai đoạn này chứng kiến sự giao thoa mạnh mẽ với văn hóa phương Tây và những biến động xã hội dữ dội. Phương pháp phân tích hiệu quả là tập trung vào mối quan hệ giữa tác phẩm và các trào lưu tư tưởng-xã hội. Các tác phẩm của Lỗ Tấn, người đặt nền móng cho văn học hiện đại, cần được phân tích trong bối cảnh phong trào Ngũ Tứ và tinh thần "khai sáng". Phong cách tác giả giai đoạn này cũng có nhiều đổi mới. Thể loại truyện ngắn, tiểu thuyết theo cấu trúc phương Tây, và thơ tự do trở nên phổ biến. Khi phân tích, cần chú ý đến các kỹ thuật tự sự mới như dòng ý thức, độc thoại nội tâm. Nghiên cứu các tác giả đương đại như Mạc Ngôn lại cần gắn với bối cảnh cải cách mở cửa và những vấn đề của xã hội Trung Quốc ngày nay. Việc liên hệ tác phẩm với các lý thuyết phê bình văn học hiện đại như chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa hiện đại, hậu hiện đại sẽ giúp bài phân tích có chiều sâu và tính học thuật cao.

5.1. Trường hợp Lỗ Tấn Phân tích phong cách tác giả hiện thực

Lỗ Tấn được coi là "linh hồn dân tộc" của Trung Quốc hiện đại. Phân tích tác phẩm văn học của ông, như "AQ chính truyện" hay "Nhật ký người điên", phải tập trung vào bút pháp hiện thực phê phán sắc lạnh. Phong cách tác giả của Lỗ Tấn là dùng cái hài để nói cái bi, dùng những câu chuyện nhỏ để phơi bày những "căn bệnh quốc dân" như tinh thần AQ, thói gia trưởng, sự mê tín. Ông không trực tiếp đưa ra giải pháp mà dùng văn chương như một "ngọn đuốc" soi rọi vào những góc tối của xã hội, nhằm thức tỉnh lương tri con người. Ngôn ngữ của ông ngắn gọn, súc tích nhưng đầy sức nặng, là một hình mẫu cho văn xuôi hiện đại.

5.2. Nghiên cứu Mạc Ngôn và dòng văn học đương đại

Mạc Ngôn, nhà văn đoạt giải Nobel Văn học 2012, là đại diện tiêu biểu cho dòng văn học đương đại. Tác phẩm của ông, như "Cao lương đỏ" hay "Báu vật của đời", thường lấy bối cảnh nông thôn Cao Mật quê hương ông. Phương pháp nghiên cứu Mạc Ngôn cần chú trọng vào kỹ thuật "hiện thực huyễn hoặc", nơi thực và ảo, lịch sử và thần thoại, cái bi và cái hài hòa quyện vào nhau. Ông phá vỡ lối kể chuyện tuyến tính truyền thống, tạo ra một thế giới nghệ thuật đầy sức sống nguyên sơ, mãnh liệt nhưng cũng rất gai góc. Các tác phẩm của ông phản ánh những chấn động lớn trong lịch sử Trung Quốc thế kỷ 20 từ góc nhìn của những người dân thường, mang lại một cái nhìn mới mẻ và sâu sắc.

VI. Tổng hợp tài liệu và ebook văn học Trung Quốc chất lượng

Để hỗ trợ quá trình nghiên cứu giáo trình tác giả tác phẩm văn học Trung Quốc, việc tiếp cận các nguồn tài liệu chất lượng là yếu tố then chốt. Hiện nay, có rất nhiều nguồn tài nguyên học thuật đáng tin cậy, từ các sách chuyên khảo, bài báo khoa học đến các định dạng số hóa như ebook văn học Trung Quốc và giáo trình file PDF. Các trường đại học và viện nghiên cứu thường công bố các công trình phân tích chuyên sâu, là nguồn tham khảo quý giá để hiểu rõ hơn về giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Các trang web lưu trữ học thuật như JSTOR, CNKI (China National Knowledge Infrastructure) cung cấp hàng triệu bài báo nghiên cứu về mọi khía cạnh của văn học Trung Quốc. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm các bản dịch uy tín của các dịch giả hàng đầu cũng rất quan trọng. Một bản dịch tốt không chỉ truyền tải đúng nội dung mà còn thể hiện được cả phong cách tác giả và cái hay của ngôn ngữ trong nguyên tác. Việc xây dựng một thư viện tài liệu cá nhân, bao gồm cả sách in và file số, sẽ là một lợi thế lớn cho bất kỳ ai muốn đi sâu vào lĩnh vực này.

6.1. Tải miễn phí giáo trình file PDF và ebook hữu ích

Nhiều trường đại học và thư viện số cung cấp các nguồn tài liệu học thuật miễn phí. Người học có thể tìm kiếm các giáo trình file PDF về lịch sử văn học Trung Quốc, các tuyển tập thơ Đường, hay các bản ebook văn học Trung Quốc của Tứ đại danh tác trên các nền tảng như Internet Archive hay Project Gutenberg. Các tài liệu này thường là các phiên bản đã hết bản quyền hoặc được chia sẻ với mục đích giáo dục, là nguồn tư liệu cơ bản và hữu ích để bắt đầu quá trình nghiên cứu mà không tốn nhiều chi phí. Việc lưu trữ các tài liệu này giúp người học có thể tra cứu và tham khảo mọi lúc, mọi nơi.

6.2. Xu hướng nghiên cứu mới trong văn học Trung Quốc

Lĩnh vực nghiên cứu văn học Trung Quốc luôn vận động với những xu hướng mới. Hiện nay, các học giả không chỉ tập trung vào việc phân tích tác phẩm văn học theo phương pháp truyền thống mà còn áp dụng các lý thuyết liên ngành như nghiên cứu giới, nghiên cứu hậu thuộc địa, và phê bình sinh thái. Một xu hướng khác là văn học mạng (online literature), một hiện tượng văn hóa đại chúng có sức ảnh hưởng lớn tại Trung Quốc, đang dần trở thành đối tượng nghiên cứu học thuật. Ngoài ra, việc so sánh văn học Trung Quốc với các nền văn học khác trên thế giới, đặc biệt là văn học các nước Đông Á, cũng là một hướng đi đầy tiềm năng, mở ra những không gian đối thoại và diễn giải mới mẻ, phong phú.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tác giả, tác phẩm văn học Phương Đông (Trung Quốc) do Trần Xuân Đề biên soạn (Nhà xuất bản Giáo dục) là tài liệu học tập chuyên khảo phục vụ học phần Văn học phương Đông / Văn học Trung Quốc cổ đại thuộc chương trình đào tạo Cử nhân và Sau đại học các ngành Sư phạm Ngữ văn, Văn học, Ngôn ngữ học và Đông phương học. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu văn bản và khung lý thuyết phục vụ việc nghiên cứu văn học cổ điển Trung Quốc giai đoạn Tiên Tần và thời kỳ Chiến Quốc - Sở Từ.

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào ba kết quả cốt lõi:

1. Nhận diện tiến trình lịch sử và quy luật vận động loại thể của văn học Trung Quốc cổ đại, từ thần thoại nguyên thủy, thơ ca dân gian (Kinh Thi), văn xuôi nghị luận - lịch sử thời Xuân Thu - Chiến Quốc, đến thơ ca mang đậm dấu ấn cá nhân (Sở Từ của Khuất Nguyên).
2. Xây dựng năng lực phân tích văn bản học cổ điển thông qua việc đọc - hiểu văn bản Hán văn qua bản phiên âm Hán-Việt, đối chiếu bản dịch nghĩa, dịch thơ và hệ thống chú giải ngữ nghĩa, địa danh, nhân vật lịch sử.
3. Hình thành phương pháp đối sánh văn học, khảo sát ảnh hưởng và phương thức tiếp nhận các thể loại, điển tích, điển cố văn học cổ điển Trung Quốc trong nền văn học trung đại và văn học dân gian Việt Nam.

Cấu trúc giáo trình vận hành theo tiến trình kết hợp giữa lịch sử văn học và loại thể học. Điểm đặc sắc về mặt học thuật của tài liệu là phương pháp tiếp cận trực tiếp văn bản nguyên tác: mỗi tác phẩm hoặc trích đoạn đều cung cấp văn bản phiên âm, bản dịch nghĩa chi tiết, bản dịch thơ/văn xuôi của các dịch giả uy tín (như Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, Phan Kế Bính, Nghiêm Thượng Văn, Đặng Đức Siêu), kèm theo hệ thống cước chú đối chiếu địa lý học lịch sử và thư tịch học cổ đại.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung học thuật trong giáo trình được tổ chức thành 4 cụm chuyên đề tương ứng với các chặng đường phát triển của văn học cổ đại:

1. Thần thoại cổ đại Trung Quốc

Hệ thống hóa các truyện thần thoại phản ánh nhận thức nguyên thủy về vũ trụ và lao động trị thủy, trích xuất từ các thư tịch cổ như Sơn Hải kinh, Hoài Nam tử, Thái Bình ngữ lãm:

• Nữ Oa luyện đá vá trời, Nữ Oa nặn đất vàng tạo ra loài người.
• Chim Tinh Vệ lấp biển (con gái Viêm Đế chết đuối hóa chim Tinh Vệ tha cành cây, đá vụn lấp biển Đông).
• Khoa Phụ đuổi mặt trời (chết khát biến gậy thành vườn đào).
• Hậu Nghệ bắn chín mặt trời cứu vạn vật thời Đế Nghiêu.
• Cổn và Vũ trị thủy (Cổn lấy trộm đất tức nhưỡng đắp đê thất bại; Vũ dùng phương pháp khai thông dòng chảy, ba lần qua cửa nhà không ghé, đục núi Hoàn Viên để trị thủy bình ổn Cửu Châu).

2. Thơ ca cổ đại – Kinh Thi (Chương II)

Khảo sát tập thơ đầu tiên gồm 305 bài (theo Sử ký Tư Mã Thiên, nguyên bản có hơn 3.000 bài, được Khổng Tử san định).

• Cơ chế hình thành: Thu thập từ hoạt động của các quan Nhạc quan nhà Chu kết hợp sáng tác của tầng lớp quý tộc, quan lại dâng lên thiên tử.
• Hệ thống phân loại:
  • Phong (Quốc phong): Dân ca 15 nước/địa phương phản ánh hiện thực sinh hoạt xã hội, tình yêu, lao động và phản kháng áp bức.
  • Nhã: Gồm Tiểu Nhã và Đại Nhã (105 bài), thể hiện tính chất lễ nghi, yến tiệc, kí sự lịch sử cung đình.
  • Tụng: Gồm Chu tụng, Thương tụng, Lỗ tụng (40 bài), dùng trong tế tự tôn miếu.
• Truyền bản: Khảo sát 4 bản thời Hán gồm Lỗ Thi (Thân Bồi), Tề Thi (Viên Cố), Hàn Thi (Hàn Anh) và Mao Thi (Mao Hanh - bản hoàn chỉnh lưu truyền đến nay).
• Văn bản trích giảng: Phân tích cấu trúc và thi pháp qua 10 bài thơ tiêu biểu: Quan thư, Rau quyển nhĩ, Đào yêu (Cây đào tơ), Phù dĩ (Cây xa tiền), Bách chu (Thuyền gỗ bách), Tướng thử (Xem con chuột), Thạc thử (Con chuột xù), Phạt đàn (Chặt gỗ đàn), Phiếu hữu mai (Quả mai rụng), Tĩnh nữ (Cô gái thùy mị).

3. Tản văn thời Xuân Thu – Chiến Quốc

Bối cảnh xã hội chuyển biến với sự trỗi dậy của tầng lớp "sĩ", phong trào nuôi kẻ sĩ của các quý tộc (Mạnh Thường Quân nước Tề, Bình Nguyên Quân nước Triệu, Tín Lăng Quân nước Ngụy, Xuân Thân Quân nước Sở) dẫn đến thời kỳ "Bách gia tranh minh".

• Tản văn lịch sử:
  • Tả truyện (Tả Khâu Minh): Biên niên sử ghi chép sự kiện bang giao, chiến tranh; trích đoạn Khuất Hoàn đi sứ nước Tề, Trùng Nhĩ chạy trốn khắp các nước (lưu vong qua Địch, Vệ, Tề, Tào, Tống, Trịnh, Sở, Tần), Tử Tang và Bách Lí bàn với vua Tần chuyển thóc sang nước Tấn.
  • Chiến Quốc sách (Lưu Hướng chỉnh lý gồm 33 thiên, chép việc 11 nước trong 245 năm): Bút pháp hùng biện sắc bén; trích đoạn Trâu Kị khuyên vua Tề Uy Vương nghe lời can gián, Thuốc bất tử (vua Sở Tương Vương), Đường Thư thuyết Tần Vương (bảo vệ đất An Lăng), Chuyện con cò và con trai (Tô Đại thuyết phục Triệu Huệ Văn Vương), Tô Tần yết kiến Sở Vương, Nhan Xúc thuyết Tề Tuyên Vương, Thôi Trữ ép sĩ phu ăn thề (khí tiết của Án Tử).
• Tản văn triết học (Tản văn chư tử):
  • Luận ngữ (20 thiên ghi lời Khổng Tử và môn đệ): Tư tưởng "Nhân", "Trung" và "Thứ"; trích đoạn Tử Lộ, Tăng Tích, Nhiễm Hữu, Công Tây Hoa ngồi hầu Khổng Tử khắc họa tính cách và chí hướng từng nhân vật.
  • Mạnh Tử (Mạnh Kha, 7 thiên do học trò ghi chép): Tư tưởng "Nhân chính", "Dân vi quý"; nghệ thuật lập luận bằng ẩn dụ cụ thể; trích đoạn Người nước Tề có hai vợ, Nên xử thế nào, Mạnh Tử yết kiến Lương Tương Vương, Sự nghiệp của Tề Hoàn Vương và Tấn Văn Vương (thuyết phục vua Tề bằng hình ảnh đổi trâu lấy dê, kẹp núi Thái Sơn vượt Biển Bắc).

4. Thơ ca phương Nam – Sở Từ và tác phẩm của Khuất Nguyên

• Tác giả Khuất Nguyên: Tên Bình, tự Nguyên, dòng dõi quý tộc nước Sở (cháu Sở Vũ Vương), làm quan Tả đồ, Tam lư đại phu, bị bọn gian thần (Tử Tiêu, Thượng quan đại phu, Trịnh Tụ) gièm pha dẫn đến bị lưu đày.
• Tác phẩm Ly tao: Thể loại phú - từ tự sự trữ tình; phân tích hệ thống biểu tượng cỏ thơm (hoa lan, mộc lan, túc mãng, hoa quỳnh) tượng trưng cho phẩm đức trong sạch đối lập với cỏ trăn độc hại (gian thần); hành trình tưởng tượng lên trời tìm kiếm chân lý qua việc đối thoại với Linh Phẫn, Vu Hàm, tìm gặp Phục Phi, Giản Địch.
• Tác phẩm Cửu chương: Gồm 9 bài thơ (Tích tụng, Thiệp giang, Ai Dĩnh, Trừu tư, Hoài sa, Tư mĩ nhân, Tích vãng nhật, Bi hồi phong, Quất tụng). Trích giảng bài Tích tụng và Thiệp giang, tái hiện hành trình lưu đày qua các địa danh cụ thể (sông Tương, Ngạc Chữ, Uổng Chữ, Thần Dương, Tự Phố) và khẳng định lòng trung trinh theo gương các bậc hiền thần xưa như Thân Sinh, Tỉ Can, Ngũ Tử Tư, Tang Hộ, Tiếp Dư.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết văn bản học và thể loại học: Phân định đặc trưng kết cấu giữa dân ca nghi lễ - sinh hoạt (Kinh Thi), văn bản biên niên và ghi chép mưu lược (Tả truyện, Chiến Quốc sách), văn ngôn đối thoại triết học (Luận ngữ, Mạnh Tử), và khúc ngâm trữ tình lãng mạn phương Nam (Sở Từ).
• Hệ thống thi pháp cổ điển: Nắm vững ba phương thức biểu hiện cốt lõi của thi ca Tiên Tần: Phú (trực tiếp phô bày sự vật), Tỉ (so sánh, ẩn dụ), Hứng (mượn cảnh vật thiên nhiên khơi gợi cảm xúc); kỹ thuật trùng chương điệp từ trong ca dao cổ.
• Mô hình tiếp nhận và liên văn bản (Intertextuality): Cung cấp khung lý thuyết về sự giao lưu văn hóa khu vực, minh chứng qua 3 phương thức các tác giả Việt Nam tiếp nhận và tái cấu trúc chất liệu từ Kinh Thi:
  1. Mượn chữ: "Vụ quy", "Gia thất" (từ bài Đào yêu), "Chín chữ cù lao" (từ bài Lục nga), "Huynh đệ huých tường" (từ bài Thường đệ), "Dân chi phụ mẫu" (từ bài Nam sơn hữu đài), "Vạn thọ vô cương" (từ bài Thiên bảo).
  2. Mượn hình ảnh: "Đào non", "Đào tơ" (Đào yêu); "Quả mai ba bảy đương vừa" trong Truyện Kiều (từ bài Phiếu hữu mai); "Nhà huyên" (từ bài Bá hề); "Phù du" (Phù du); "Cầm sắt" (Quan thư); "Chiếc bách" (Bách chu); "Lang bạt kì hồ" (Lang bạt).
  3. Mượn tên bài thơ: Dùng tên bài Hoàng hoàng giả hoa, Lộc minh trong các bài thơ thướng thỉnh bang giao của vua Trần Trùng Quang và sứ thần Nguyễn Biểu.

Kỹ năng phát triển

• Năng lực phân tích và chú giải văn bản Hán-Việt: Đọc hiểu cấu trúc ngữ pháp cổ văn qua các hình thức phiên âm, nhận diện các trợ từ ngữ khí cổ (như hề, chỉ, da), phân tích từ nguyên và nghĩa chuyển của từ ngữ trong ngữ cảnh thời Tiên Tần.
• Kỹ năng giải mã biểu tượng và hệ thống điển tích: Năng lực tra cứu và diễn giải nguồn gốc, xuất xứ, biến thể ngữ nghĩa của hệ thống điển tích lịch sử và thần thoại được vận dụng trong văn học trung đại.
• Kỹ năng nghiên cứu văn học so sánh: Đối sánh văn bản học giữa ca dao dân ca Việt Nam với Quốc phong trong Kinh Thi (dựa trên các công trình nghiên cứu của Trương Tửu, Phan Khôi); phân tích sự khác biệt về phong cách giữa văn phong súc tích của Luận ngữ và văn phong giàu tính hùng biện, ẩn dụ của Mạnh Tử.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp tiếp cận văn bản học (Philological Approach) kết hợp chặt chẽ với phương pháp lịch sử - văn hóa:

Phương pháp sư phạm và tổ chức học tập

• Phân tích văn bản đa tầng: Người học tiếp cận cấu trúc 4 bước đối với mỗi tác phẩm trích đoạn: Đọc văn bản phiên âm -> Đối chiếu bản dịch nghĩa trực tiếp -> Thưởng thức bản dịch thơ/văn xuôi chuẩn mực -> Tra cứu hệ thống chú thích ngữ nghĩa, chức quan, địa lý hành chính cổ tương ứng với bản đồ địa lý hiện đại (như các tỉnh Sơn Đông, Thiểm Tây, Hà Nam, Hồ Bắc, Hồ Nam của Trung Quốc).
• Thảo luận tình huống biện luận (Case Studies): Sử dụng các đoạn trích từ Chiến Quốc sách và Tả truyện làm bài tập tình huống về nghệ thuật giao tiếp, thuật thuyết khách và văn phong ngoại giao cổ đại (ví dụ: cách Khuất Hoàn vận dụng yếu tố địa hình hiểm trở Phương Thành, Hán Thủy để đẩy lùi tham vọng của Tề Hoàn Công; nghệ thuật tự soi chiếu bản thân của Trâu Kị để dâng lời can gián vua Tề).
• Hệ thống bài tập thực hành:
  • Bài tập nhận diện và phân loại bút pháp Phú, Tỉ, Hứng trong từng khổ thơ của Kinh Thi.
  • Bài tập tra cứu và lập bảng đối chiếu địa danh lịch sử trong bài thơ Thiệp giang (Sông Tương, Ngạc Chữ, Uổng Chữ, Thần Dương, Tự Phố).
  • Bài tập đối chiếu văn bản liên văn bản: Tìm các câu thơ trong Truyện Kiều, Cung oán ngâm khúc có mượn ý, mượn chữ từ Kinh Thi và Sở Từ.
• Phương pháp đánh giá kết quả:
  • Đánh giá thường xuyên: Kiểm tra năng lực dịch nghĩa đoạn trích cổ văn không có chú thích; giải thích ý nghĩa các thành ngữ, điển cố (như Bách chu, Lang bạt kì hồ, Kiêm ái, Vô vi).
  • Đánh giá định kỳ: Bài thi tự luận yêu cầu phân tích giá trị tư tưởng và thi pháp của một trích đoạn cụ thể, hoặc viết tiểu luận chuyên đề về tiến trình phát triển từ tản văn lịch sử đến tản văn nghệ thuật.
• Hướng dẫn tự học: Đọc kỹ phần giới thiệu lịch sử văn học đầu mỗi chương trước khi đọc văn bản tác phẩm; sử dụng sổ tay cá nhân ghi chép các điển cố và hệ thống nhân vật lịch sử thời Xuân Thu - Chiến Quốc; đối chiếu các nhận định nghiên cứu của học giả với câu chữ cụ thể trong văn bản.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp nguồn tư liệu nghiên cứu uy tín: Giáo trình kết hợp dữ liệu nghiên cứu văn học sử của Sở Nghiên cứu Văn học thuộc Viện Khoa học Trung Quốc (Lịch sử văn học Trung Quốc, NXB Văn học, Hà Nội, 1964) và các công trình khảo cứu chuyên sâu của học giả Việt Nam như Trần Trọng San (Văn học Trung Quốc đời Chu Tần, NXB Bắc Đẩu, 1964), Phan Khôi (Tục ngữ phong dao và địa vị của nó trong văn học, 1928), Trương Tửu (Kinh Thi Việt Nam, 1940).
• Hệ thống dịch thuật chuẩn mực: Tuyển chọn các bản dịch thơ và dịch văn xuôi có giá trị học thuật cao từ các dịch giả tiền bối như Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, Phan Kế Bính, Nghiêm Thượng Văn, Đặng Đức Siêu (bản in Kinh Thi, NXB TP. Hồ Chí Minh, 1982) và bộ sách Cổ học tinh hoa của Nguyễn Văn Ngọc, Trần Lê Nhân (1951).
• Hệ thống chú thích đối chiếu địa lý và lịch sử chi tiết: Toàn bộ các địa danh xuất hiện trong tác phẩm cổ đều được chú giải quy đổi chính xác về đơn vị hành chính đương đại (ví dụ: Nước Lỗ, nước Tề thuộc tỉnh Sơn Đông; nước Tần thuộc tỉnh Thiểm Tây; Thiệu Lăng, Phương Thành thuộc tỉnh Hà Nam; sông Hán Thủy, núi Côn Lôn...).
• Xác lập bảng phân loại tiếp nhận điển cố rõ ràng: Giáo trình hệ thống hóa 3 phương thức tiếp nhận Kinh Thi trong văn chương bác học và văn hóa truyền khẩu Việt Nam, tạo cơ sở dữ liệu định lượng phục vụ việc giảng dạy và làm khóa luận tốt nghiệp ngành Ngữ văn.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Mục đích và phương thức sử dụng
Sinh viên đại học (Năm 1 - Năm 3)	Sử dụng cho học phần Văn học Phương Đông / Văn học Trung Quốc cổ đại; học cách đọc bản phiên âm Hán-Việt, nắm bắt kết cấu thể loại và thi pháp Tiên Tần.
Học viên cao học & Nghiên cứu sinh	Tài liệu tham khảo khảo sát văn bản học, nghiên cứu so sánh tiến trình loại thể, nghiên cứu tiếp nhận văn học và lý thuyết dịch thuật cổ văn.
Giảng viên đại học & Cao đẳng	Giáo trình chuẩn xây dựng đề cương chi tiết học phần, biên soạn giáo án bài giảng, đề thi và định hướng đề tài nghiên cứu khoa học cho sinh viên.
Nhà nghiên cứu & Dịch giả	Nguồn tra cứu thư mục, khảo dị tư liệu về điển tích, nhân vật lịch sử và địa danh cổ văn trong văn bản Hán Nôm và Hán học.

Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites):

• Người học cần hoàn thành các học phần: Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nhập môn lý luận văn học.
• Có kiến thức cơ bản về chữ Hán hoặc hệ thống từ vựng Hán-Việt để tiếp thu hiệu quả các khái niệm triết học (Nhân, Lễ, Chính danh, Vô vi, Pháp trị) và thuật ngữ văn bản học cổ điển.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn mực cho sinh viên đại học, học viên cao học chuyên ngành Sư phạm Ngữ văn, Văn học, Ngôn ngữ học, Đông phương học và các nhà nghiên cứu cần tài liệu tra cứu văn bản học cổ điển Trung Quốc.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận giáo trình?

Người học cần nắm vững kiến thức nhập môn lý luận văn học và có vốn từ vựng Hán-Việt cơ bản. Việc nắm được cấu trúc lịch sử Trung Quốc thời kỳ Tiên Tần (nhà Hạ, Thương, Chu, thời kỳ Xuân Thu, Chiến Quốc) sẽ hỗ trợ trực tiếp cho việc đọc hiểu văn bản.

3. Điểm khác biệt cốt lõi của giáo trình này so với các tài liệu văn học phương Đông thông thường là gì?

Giáo trình không thuần túy tóm tắt lịch sử văn học hay phân tích cảm thụ mà cung cấp trực tiếp văn bản nguyên tác dạng phiên âm Hán-Việt, dịch nghĩa chi tiết từng chữ, tuyển chọn các bản dịch thơ kinh điển của Tản Đà, Phan Kế Bính, kèm hệ thống chú thích đối chiếu địa lý và thư tịch học chuẩn xác.

4. Làm thế nào để tự học và nghiên cứu hiệu quả qua giáo trình?

Người học nên tuân thủ quy trình: Đọc phần bối cảnh lịch sử loại thể -> Đọc văn bản phiên âm và đối chiếu bản dịch nghĩa -> Kiểm tra các cước chú về địa danh, nhân vật -> Đọc bản dịch thơ/văn xuôi -> Lập bảng tổng hợp các điển cố và so sánh với ngữ liệu văn học Việt Nam.

5. Giáo trình tích hợp các tài liệu tham khảo bổ trợ nào?

Giáo trình tích hợp hệ thống dữ liệu từ các bộ sử kinh điển (Sử ký Tư Mã Thiên, Tả truyện, Chiến Quốc sách), các công trình nghiên cứu của Viện Khoa học Trung Quốc, Trần Trọng San, Trương Tửu, Phan Khôi và bản dịch của nhóm Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, Phan Kế Bính.

---

Kết luận

Giáo trình Tác giả, tác phẩm văn học Phương Đông (Trung Quốc) của Trần Xuân Đề cung cấp một hệ thống ngữ liệu văn bản học hoàn chỉnh, chuẩn xác và khoa học về văn học Trung Quốc cổ đại giai đoạn Tiên Tần - Sở Từ.

Lộ trình học tập được thiết lập logic từ Thần thoại nguyên thủy (nhận thức vũ trụ) -> Kinh Thi (thi pháp dân ca và thơ ca nghi lễ) -> Tản văn Xuân Thu - Chiến Quốc (nghệ thuật nghị luận triết học và tự sự lịch sử) -> Sở Từ (bước chuyển sang thơ ca trữ tình cá nhân) -> Khảo sát tiếp nhận trong văn học Việt Nam.

Tài liệu là cơ sở học thuật vững chắc cho việc giảng dạy, học tập và nghiên cứu chuyên sâu về văn học phương Đông và văn học cổ điển so sánh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRAN XUAN DE TAC GIA, TAC PHAM VAN HOC PHUONG BONG (TRON, QUOC) NHA XUAT BAN GIAO DUC $ e (3) Nguyện vấn là đang lâm, có sách wat xing Limb te adi, 8 gldp g - CHIM TĨNH VỆ LẤP BIỂN ` tnh Hã Nam và Hồ, BÁC ngày ray, Có sách viết đăng làm là vườn dào, vì trước k hại chữ đăng và đảo đạu giống nhau: “Trên núi Phát Cư” cố một loại chim, bình giếng qua, đầu # xần, mổ trắng, chân đổ, tên là Tình Vệ. Gọi như thế vì nó thường kêu Tình Vệ { Tình Vệ | Đó là con gái Viêm ps?) tan lw Tỉnh Na Oa. no oa Luvin pA vA -redr ©9 Nữ Oa. choi ở biển đông, chết đuối, nên biến thành chim cây, đá vụn lấp biển Đông.

Vệ, ngày ngày đến núi Tây tha cành Thus xua, bén cột trụ chống trời gây”, đất Cửa Cha” Tô (Tách Sơn HàI kinh} ,ñút, trời nghiêng, đất sụp, lửa bốc chảy rừng rực không tẮt, nưc đữ quá CHỦ THÍCH - óc ` te chấy lai láng, tràn trễ. Mãnh thú ăn thịt đân lành, chim trời, chị, {1) Theo thuyết cũ, ni gật Cứu ð tịnh Sơn Tay ngày nay. ce người già: yếu. Lúc đó, Nữ Oa bèn luyện đá ngũ sắc vá trồng ngữ Sa chan rua lớn làm cột chống trời.

- (2) Viêm Để: túc Thần Nông; lượng truyền là đã dạy nhân dda các. - / (Teh wage ey lau để Ne Oa gigt.réng den etki ving KeChad, lấy tro cây được chấng lạ - ny _ bờ ngăn nước lũ, Trời đã vá xong, bếu cột trời KHOA-PHỤ ĐUỔI MÃY TRỜIG). nước lụt rút cạn, vùng Bí Châu trở lại bình thường. Thú đữ Ì ' giất sạch, nhân đân yên du lam án.

Giữa cõi hoang vú, có ngọn núi gọi là Thành Đổ, cao. đến tận (Trích Hoài Nam tl) vàng; hai tay trời xanh. Ở đấy, tó một người, tai đeo hai con rắn Oa; mã cẩm hai con rin vàng tên là Khoa Phụ, Khoa Phụ không lượng Puc truydn ki khal. dia chua c6 người, Nữ đủ sức lần sức, đuổi thea mặt trời, đuổi đến Ngụ gốc”, uống nước Hoàng Hà đất vàng thành người: Công việc nặng nhọc, không nhưng không đủ, định chạy đến hồ lớn nhưng chưa đến đã chết dây thừng vất, xuống bùn kếp lên thành ngời” khát.

(Tríh Thái Bình ngữ lãm) „_ (Trích San Hải kinh, Đại Hoang Bắc lánh} CHỦ THÍCH SỐ. Khi chết, Khoa Phụ vất cây gậy cẩm ở tay, cây gây biến (Ị: Nữ Oa ï nữ thần, dâu ;mgườïtrình rắn, ngườii đã sinh ra vận vật, -Thì ` : , wes truyền thuyết, Nữ,Oa là am gái vua Phục Hi. thành một vườn đào °} {G) Người dối xưa cho rũng bốn gốc trời có bẩn cật lụ chống gi, Bố dã (Trích Sơn Hài kinh; HÀI Ngoại Bắc kinh) -ˆ chủ tế trời đất. Cột trời gây là do Gậng Công và Chuyên Húc tranh nhau lâm Công thua, đập đấu vào núi Bat Ghu, làm trụ tri gây: CHU THICH (3) Câu Châu : tức Trung Quốc.

lên gọi (1) Theo Mao Thuần thì #hoa Phụ không phải chỉ !Ä lên ngư, côn là ` () Kĩ Châu : túc vũng trung nguyên của Cứu Châu. nỉ mật hổi (5) Thal Blah gu Hien còn chép : những ngưài mã Nữ Óa lấy đất Vàng (6) Ngu Cốc + cũng gọi là Neu Uyên, theo thần thoại hl đây Jã nợi mật ,+a lã những người sang krọng, côn, những người lấy dất của dây thừng kếo lần lận. ~ † người bắn tiện, Xem vậy dủ biết đời sau, khi chop lại những chuyện thin “người la đã gần cho nó ý thức giải cấp ;õ ce ở vùng Vũ `) Cổn lại sinh Vũ, trời ~ sai Vũ tiếp-t ục đấp đất ngân nước lụt dễ Cửu Châu được yên ổa “1 ” .