Giáo trình mô đun sơ cấp cứu nghề bảo hộ lao động trình độ trung cấp - Trường Cao đẳng Dầu khí

Giáo trình về sơ cấp cứu nghề bảo hộ lao động trình độ trung cấp trường cao đẳng dầu khí năm 2019, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến

• Tác giả: Th.S Nguyễn Ngọc Linh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: Giáo Trình Sơ Cấp Cứu Nghề Bảo Hộ Lao Động
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SƠ CỨU
• 1.1. KHÁI NIỆM VỀ SƠ CỨU
• 1.2. MỤC ĐÍCH SƠ CỨU
• 1.3. MỘT SỐ CƠ QUAN QUAN TRỌNG CỦA CƠ THỂ NGƯỜI
• 1.3.1. Hệ hô hấp
• 1.3.2. Hệ tuần hoàn
• 1.4. TRÁCH NHIỆM CỦA SƠ CỨU VIÊN
• 1.5. PHÒNG NGỪA LÂY NHIỄM
• 2. BÀI 2: KHẢO SÁT CƠ BẢN
• 2.1. KIỂM TRA NGUY HIỂM (DANGER)
• 2.2. KIỂM TRA PHẢN ỨNG (RESPONSE)
• 2.3. KHAI THÔNG ĐƯỜNG THỞ (AIRWAY)
• 2.4. KIỂM TRA THỞ (BREATHING)
• 2.5. KIỂM TRA/BẮT MẠCH (CIRCULATION)
• 2.6. Kiểm tra những yếu tố khác
• 3. BÀI 3: SƠ CỨU TRONG TRƯỜNG HỢP NGỪNG THỞ
• 3.1. TRƯỜNG HỢP ÁP DỤNG
• 3.2. ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG
• 3.3. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
• 3.3.1. Kỹ thuật EAR miệng qua miệng
• 3.3.2. Kỹ thuật EAR miệng qua mũi
• 3.3.3. Kỹ thuật EAR miệng qua mặt nạ
• 3.3.4. Ngừng thực hiện EAR
• 3.3.5. Lưu ý khi thực hiện EAR
• 3.4. KIỂM TRA THƯỜNG XUYÊN
• 4. BÀI 4: SƠ CỨU TRONG TRƯỜNG HỢP NGỪNG TIM
• 4.1. TRƯỜNG HỢP ÁP DỤNG
• 4.2. ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG
• 4.3. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
• 4.3.1. Một người thực hiện CPR
• 4.3.2. Thực hiện CPR với hai sơ cứu viên (SCV)
• 4.3.3. MÁY KHỬ RUNG TIM
• 4.3.4. Hiện tượng ngưng tuần hoàn
• 4.3.5. Các bước sử dụng máy AED
• 4.3.6. Chú ý khi sử dụng
• 5. BÀI 5: SƠ CỨU CHẢY MÁU
• 5.1. KHÁI NIỆM CHẢY MÁU VÀ NGUYÊN TẮC CẦM MÁU
• 5.2. Nguyên tắc cầm máu
• 5.3. BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG
• 5.4. Sơ cứu chảy máu ngoài
• 5.5. Sơ cứu chảy máu trong
• 6. BÀI 6: SƠ CỨU GÃY XƯƠNG
• 6.1. GIỚI THIỆU CHUNG
• 6.2. Nguyên tắc cố định xương gãy
• 6.3. SƠ CỨU CHO MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP GÃY XƯƠNG
• 6.3.1. Đối với trường hợp gãy xương tay
• 6.3.2. Đối với trường hợp gãy xương chân
• 6.3.3. Trường hợp gãy xương đùi
• 6.3.4. Trường hợp gãy xương cột sống
• 7. BÀI 7: SƠ CỨU MỘT SỐ TÌNH HUỐNG KHÁC
• 7.1. SƠ CỨU TẮC NGHẼN ĐƯỜNG THỞ
• 7.2. Dấu hiệu của nghẹt thở
• 7.3. Sơ cứu trong trường hợp nghẹt thở khẩn cấp
• 7.4. SƠ CỨU ĐIỆN GIẬT/ĐUỐI NƯỚC
• 7.4.1. Sơ cứu điện giật
• 7.4.2. Sơ cứu đuối nước
• 7.5. SƠ CỨU BỎNG, BONG GÂN, CĂNG CƠ
• 7.5.1. Sơ cứu bong gân, căng cơ
• 7.6. SƠ CỨU GIẢM/ TĂNG THÂN NHIỆT
• 7.6.1. Sơ cứu say nắng/say nóng
• 7.6.2. Sơ cứu hạ thân nhiệt
• 8. BÀI 8: SƠ CỨU NGỘ ĐỘC
• 8.1. SƠ CỨU NGỘ ĐỘC HƠI KHÍ ĐỘC
• 8.2. SƠ CỨU CÔN TRÙNG CHÍCH/ĐỐT/CẮN
• 9. BÀI 9: VẬN CHUYỂN NẠN NHÂN
• 9.1. QUY ĐỊNH CHUNG
• 9.2. ĐƯA NẠN NHÂN LÊN CÁNG
• 9.3. TƯ THẾ NẠN NHÂN NẰM TRÊN CÁNG
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Sơ Cấp Cứu Nghề Bảo Hộ Lao Động 2019

Giáo trình Sơ cấp cứu Nghề Bảo hộ lao động 2019 được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe và an toàn lao động. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên nắm vững các khái niệm cơ bản về sơ cấp cứu mà còn trang bị cho họ những kỹ năng thực hành cần thiết để ứng phó với các tình huống khẩn cấp trong môi trường làm việc.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Sơ cấp cứu

Giáo trình nhằm mục đích trang bị cho sinh viên kiến thức về sơ cấp cứu, từ đó giúp họ có thể thực hiện các biện pháp cứu hộ kịp thời và hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp.

1.2. Nội dung chính của giáo trình

Nội dung giáo trình bao gồm các bài học về sơ cứu trong các tình huống khác nhau như ngừng thở, ngừng tim, chảy máu, và gãy xương, giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về quy trình sơ cấp cứu.

II. Những thách thức trong việc áp dụng sơ cấp cứu tại nơi làm việc

Việc áp dụng sơ cấp cứu tại nơi làm việc gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu kiến thức đến sự không sẵn sàng của nhân viên. Những thách thức này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nếu không được giải quyết kịp thời.

2.1. Thiếu kiến thức và kỹ năng sơ cấp cứu

Nhiều nhân viên không được đào tạo đầy đủ về sơ cấp cứu, dẫn đến việc không thể thực hiện các biện pháp cứu hộ kịp thời khi cần thiết.

2.2. Sự không sẵn sàng của nhân viên

Trong nhiều trường hợp, nhân viên không có đủ trang thiết bị hoặc không biết cách sử dụng các dụng cụ sơ cấp cứu, gây khó khăn trong việc ứng phó với tình huống khẩn cấp.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả cho giáo trình Sơ cấp cứu

Để đảm bảo sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng sơ cấp cứu, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn tạo điều kiện cho họ thực hành kỹ năng một cách hiệu quả.

3.1. Sử dụng phương pháp giảng dạy tích cực

Phương pháp giảng dạy tích cực như thuyết trình, thảo luận nhóm và bài tập tình huống giúp sinh viên chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức.

3.2. Thực hành kỹ năng sơ cấp cứu

Thực hành là phần quan trọng trong quá trình học. Sinh viên cần được thực hành các kỹ năng sơ cấp cứu trên mô hình hoặc trong các tình huống giả lập để nâng cao khả năng ứng phó thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình Sơ cấp cứu trong ngành Bảo hộ lao động

Giáo trình Sơ cấp cứu không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hữu ích trong việc nâng cao an toàn lao động. Việc áp dụng kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe cho người lao động.

4.1. Tăng cường an toàn lao động

Áp dụng kiến thức sơ cấp cứu giúp nhân viên nhận thức rõ hơn về an toàn lao động, từ đó giảm thiểu tai nạn và sự cố trong quá trình làm việc.

4.2. Cải thiện kỹ năng ứng phó khẩn cấp

Giáo trình giúp nhân viên phát triển kỹ năng ứng phó khẩn cấp, từ đó nâng cao khả năng xử lý tình huống và bảo vệ sức khỏe cho bản thân và đồng nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình Sơ cấp cứu Nghề Bảo hộ lao động

Giáo trình Sơ cấp cứu Nghề Bảo hộ lao động 2019 là một tài liệu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và an toàn lao động. Tương lai của giáo trình cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu thực tiễn và sự phát triển của ngành.

5.1. Cập nhật nội dung giáo trình

Cần thường xuyên cập nhật nội dung giáo trình để phản ánh những thay đổi trong quy định và thực tiễn an toàn lao động.

5.2. Định hướng phát triển giáo trình

Định hướng phát triển giáo trình cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đào tạo và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

Nội dung chính

TÀI LIỆU HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN SƠ CẤP CỨU (NGHÈ BẢO HỘ LAO ĐỘNG)

---

1. Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Sơ cấp cứu (Mã mô đun: ATMT19MĐ10) là tài liệu đào tạo chuyên môn bắt buộc thuộc chương trình đào tạo nghề Bảo hộ lao động trình độ Trung cấp và Cao đẳng, ban hành kèm theo Quyết định số 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Giáo trình do tập thể tác giả thuộc Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường biên soạn, bao gồm Th.S Nguyễn Ngọc Linh (Chủ biên), Phạm Lê Ngọc Tú và Trần Thị Liễn.

Trong cấu trúc chương trình đào tạo tổng thể 90 tín chỉ (1890 giờ), mô đun Sơ cấp cứu có thời lượng 4 tín chỉ (90 giờ định mức), được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung nền tảng như Giáo dục chính trị, Pháp luật, Tin học và Tiếng Anh. Mô đun này đóng vai trò tiên quyết, liên kết trực tiếp với các mô đun chuyên ngành an toàn lao động tiếp theo như Vệ sinh công nghiệp (ATMT19MĐ11), Kỹ thuật an toàn điện (ATMT19MĐ14), An toàn phòng chống cháy nổ (ATMT19MĐ15) và Ứng phó khẩn cấp và sơ tán thoát hiểm (ATMT19MĐ24).

Mục tiêu đào tạo của giáo trình được xác định cụ thể theo ba tiêu chuẩn đầu ra:

• Chuẩn kiến thức (A1): Trình bày có hệ thống các nguyên tắc sơ cấp cứu ban đầu, cấu tạo giải phẫu - sinh lý liên quan và quy trình xử lý các dạng tai nạn lao động thường gặp.
• Chuẩn kỹ năng (B1): Vận dụng chính xác các kỹ thuật sơ cấp cứu trong điều kiện hiện trường cụ thể trước khi bàn giao nạn nhân cho cơ sở y tế chuyên nghiệp.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Thể hiện thái độ bình tĩnh, cẩn trọng, tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn cá nhân và an toàn cho nạn nhân trong quá trình thao tác.

Cấu trúc giáo trình phân bổ theo tỷ trọng thực hành chuyên sâu (28 giờ lý thuyết, 58 giờ thực hành/thảo luận và 4 giờ kiểm tra), tập trung vào các quy trình thao tác chuẩn hóa quốc tế về hỗ trợ sự sống cơ bản trong môi trường công nghiệp.

---

2. Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được thiết kế thành 9 bài học theo trình tự phát triển từ đánh giá hiện trường, duy trì chức năng sống đến xử lý các thương tổn cơ học và môi trường đặc thù:

• Bài 1: Giới thiệu chung về sơ cứu (4 giờ lý thuyết): Định nghĩa sơ cấp cứu, mục đích bảo tồn mạng sống, giải phẫu cơ bản hệ hô hấp (đường thở trên, đường thở dưới, dung tích phổi 5000 ml), hệ tuần hoàn (tim 300g, 4 buồng, chu trình đại tuần hoàn - tiểu tuần hoàn, phân bố 45% tế bào máu và 55% huyết tương), hệ xương (206 xương ở người trưởng thành), trách nhiệm của sơ cứu viên và quy tắc phòng ngừa lây nhiễm bằng phương tiện bảo vệ cá nhân.
• Bài 2: Khảo sát cơ bản (9 giờ: 3 lý thuyết, 5 thực hành, 1 kiểm tra): Quy trình kiểm tra an toàn hiện trường (Danger); đánh giá tri giác theo thang đo AVPU (Alert - Voice - Pain - Unresponsive); kỹ thuật khai thông đường thở ngửa đầu - nâng cằm; kỹ thuật đặt tư thế hồi phục; kiểm tra hô hấp (nhìn, nghe, cảm nhận) và bắt mạch quay (chuẩn bình thường 60–100 lần/phút, nhịp thở 8–20 lần/phút); khai thác bệnh sử theo nguyên tắc AMPLE (Allergies, Medication, Previous illness, Last meal, Events).
• Bài 3: Sơ cứu trong trường hợp ngừng thở (10 giờ: 3 lý thuyết, 6 thực hành, 1 kiểm tra): Kỹ thuật hồi sức hô hấp nhân tạo EAR (Expired Air Resuscitation) thổi khí miệng - miệng, miệng - mũi và miệng - mặt nạ; thông số kỹ thuật 12 lần/phút (thổi cách nhau 5 giây), thể tích khí đạt chuẩn 0,7 lít/lần; các lưu ý tránh hiện tượng khí đi vào dạ dày gây trào ngược.
• Bài 4: Sơ cứu trong trường hợp ngừng tim (10 giờ: 3 lý thuyết, 6 thực hành, 1 kiểm tra): Kỹ thuật hồi sức tim phổi CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) cho một người và hai người; vị trí đặt tay trên nửa dưới xương ức; tỷ lệ ép tim - thổi ngạt 30:2; độ sâu ép 5–6 cm, tần số 100–120 lần/phút; chu kỳ 5 lần trong 2 phút; cấu tạo và quy trình vận hành máy khử rung tim tự động ngoài lồng ngực (AED).
• Bài 5: Sơ cứu chảy máu (9 giờ: 3 lý thuyết, 6 thực hành): Nguyên tắc cầm máu cơ học, phân biệt chảy máu trong và chảy máu ngoài; kỹ thuật băng ép, băng chèn, sử dụng garo y tế cho từng vị trí tổn thương mạch máu.
• Bài 6: Sơ cứu gãy xương (12 giờ: 4 lý thuyết, 8 thực hành): Nguyên tắc bất động gãy xương kín và gãy xương hở; quy trình nẹp cố định cho gãy xương tay, xương cẳng chân, xương đùi và chấn thương cột sống/cột sống cổ.
• Bài 7: Sơ cứu một số tình huống khác (12 giờ: 4 lý thuyết, 8 thực hành): Xử trí tắc nghẽn đường thở bằng thủ thuật vỗ lưng và ép bụng Heimlich; sơ cứu nạn nhân điện giật, đuối nước; phân loại diện tích bỏng theo Quy tắc số 9; sơ cứu bỏng nhiệt, bong gân, căng cơ; xử lý say nắng/say nóng và hạ thân nhiệt.
• Bài 8: Sơ cứu ngộ độc (6 giờ: 2 lý thuyết, 4 thực hành): Biện pháp xử trí khi nhiễm độc hơi khí độc công nghiệp và xử lý vết thương do côn trùng cắn/đốt/chích.
• Bài 9: Vận chuyển nạn nhân (8 giờ: 2 lý thuyết, 5 thực hành, 1 kiểm tra): Quy định di chuyển an toàn, kỹ thuật sử dụng cáng xúc, cáng bạt và lựa chọn tư thế nằm trên cáng phù hợp với từng dạng bệnh lý/chấn thương.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết dựa trên các mốc thời gian sinh lý học thần kinh: thiếu oxy 3–5 phút gây suy giảm chức năng, sau 4–5 phút tế bào não bắt đầu tổn thương, và sau 10 phút tổn thương vỏ não không thể hồi phục. Toàn bộ hành động can thiệp sơ cấp cứu được cấu trúc hóa thông qua các mô hình chuẩn:

• Mô hình đánh giá ban đầu DRABC (Danger - Response - Airway - Breathing - Circulation).
• Thang phân loại đáp ứng tri giác AVPU.
• Khung thu thập thông tin tiền sử nạn nhân AMPLE.
• Quy luật giải phẫu bề mặt cơ thể (Quy tắc số 9 trong đánh giá tổn thương bỏng).

Kỹ năng phát triển

Giáo trình rèn luyện cho người học các nhóm năng lực kỹ thuật và thao tác lâm sàng tiền viện:

• Kỹ năng kỹ thuật cơ bản: Thao tác ép tim ngoài lồng ngực duy trì trục thẳng đứng vuông góc, điều tiết lực ép hạ xương ức 5–6 cm; kỹ thuật thổi ngạt qua màng ngăn hoặc mặt nạ bảo hộ; thao tác dán điện cực và vận hành máy AED; kỹ thuật băng ép garo và nẹp cố định xương gãy.
• Kỹ năng phân tích và ra quyết định: Đánh giá độ an toàn hiện trường; phân loại mức độ ưu tiên giữa các nạn nhân (ưu tiên nạn nhân bất tỉnh, ngừng thở, ngừng tim trước nạn nhân còn tỉnh); xác định đúng triệu chứng nghẹt thở hoàn toàn để kích hoạt thủ thuật Heimlich; phân biệt các dạng sốc nhiệt và hạ thân nhiệt để áp dụng biện pháp bù dịch hoặc ủ ấm tương ứng.
• Kỹ năng thực hành quy trình: Thiết lập tư thế hồi phục cho nạn nhân hôn mê có thở; chuyển giao vị trí giữa hai sơ cứu viên trong 5 giây sau mỗi 5 chu kỳ CPR; phối hợp đưa nạn nhân lên cáng bảo đảm thẳng trục cột sống.

---

3. Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình áp dụng mô hình giảng dạy tích cực kết hợp giữa thuyết trình ngắn, diễn giảng trực quan, phương pháp dạy học theo vấn đề (Problem-Based Learning) và phân tích tình huống giả định (Case Studies) phát sinh từ môi trường sản xuất.

Hoạt động học tập nhóm được định mức từ 8–10 người học/nhóm. Trưởng nhóm phân công nhiệm vụ nghiên cứu các tiểu chủ đề trước khi tham gia giờ thực hành trên lớp. Người học thảo luận, tổng hợp dữ liệu, ghi chép nhật ký thao tác và viết báo cáo nhóm định kỳ.

Trang thiết bị và học liệu thực hành

Quy trình đào tạo yêu cầu hệ thống phương tiện, thiết bị dạy học chuyên dụng bao gồm:

• Mô hình mô phỏng: Búp bê bán thân, búp bê toàn thân, búp bê trẻ em phục vụ huấn luyện EAR và CPR.
• Thiết bị y tế: Máy khử rung tim tự động AED đào tạo (kèm miếng đệm điện cực), cáng xúc, cáng bạt.
• Dụng cụ tiêu hao và cố định: Băng dính, gạc, các loại băng cuộn, garo y tế, kéo y tế, kẹp phẫu thuật, găng tay y tế, bộ nẹp cánh tay, nẹp cẳng tay, nẹp cẳng chân, nẹp đùi.

Phương pháp và thang đo đánh giá

Việc đánh giá kết quả học tập tuân thủ Quy chế đào tạo ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội:

• Điểm kiểm tra thường xuyên và định kỳ (Trọng số 40%):
  • Đánh giá thường xuyên (hệ số 1): 02 bài trắc nghiệm trên giấy sau 10 giờ và 35 giờ học, kiểm tra chuẩn kiến thức A1.
  • Đánh giá định kỳ (hệ số 2): 02 bài kiểm tra trắc nghiệm kết hợp thực hành thao tác sau 20 giờ và 45 giờ học, đánh giá tổng hợp chuẩn A1, B1, C1.
• Điểm thi kết thúc mô đun (Trọng số 60%): 01 bài thi trắc nghiệm trên máy tính kết hợp kiểm tra kỹ năng thực hành sau 45 giờ đào tạo, tích hợp toàn diện chuẩn A1, B1, C1.
• Thang điểm: Chấm theo thang điểm 10 (làm tròn đến một chữ số thập phân), tính điểm tổng hợp theo trọng số và quy đổi sang thang điểm chữ (A, B, C, D, F) và thang điểm 4 theo quy chế đào tạo tín chỉ.

Yêu cầu đối với người học

Người học bắt buộc tham dự tối thiểu 70% tổng thời lượng các buổi giảng lý thuyết; trường hợp vắng quá 30% thời lượng phải học lại mô đun. Sinh viên phải chuẩn bị đầy đủ học liệu, thực hiện tự học cá nhân, hoàn thành toàn bộ bài tập tình huống trước giờ lên lớp và tham gia đầy đủ các kỳ kiểm tra.

---

4. Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Sơ cấp cứu (2019) tích hợp các quy trình hồi sức cấp cứu và kiểm soát chấn thương theo các hướng dẫn chuyên môn hiện hành, với các đặc điểm cụ thể:

• Chuẩn hóa kỹ thuật hồi sinh tim phổi (CPR) và thiết bị AED: Nội dung giảng dạy tích hợp hướng dẫn vận hành máy khử rung tim tự động ngoài lồng ngực (AED) cùng quy chuẩn tỷ lệ 30 lần ép tim : 2 lần thổi ngạt, tốc độ ép đạt 100–120 lần/phút và độ sâu lún lồng ngực 5–6 cm. Quy trình phối hợp hai sơ cứu viên được thiết lập chi tiết về thời gian đổi vị trí (trong vòng 5 giây) nhằm duy trì chất lượng hồi sức liên tục.
• Hệ thống hóa các bảng kiểm đánh giá lâm sàng ban đầu: Áp dụng chặt chẽ các chuỗi quy trình DRABC, thang phân loại nhận thức AVPU, phương pháp khai thác tiền sử dị ứng - dùng thuốc AMPLE, tạo thành công cụ đánh giá có hệ thống cho nhân viên an toàn lao động.
• Mối liên hệ thực tiễn với ngành dầu khí và công nghiệp nặng: Các kịch bản tai nạn được thiết kế tương thích với các nguy cơ vận hành thực tế như ngạt khí độc trong không gian hạn chế (Confined Space), bỏng nhiệt/hóa chất trong chế biến dầu khí, điện giật do sự cố thiết bị hạ tầng, chấn thương gãy xương và chấn thương cột sống do ngã cao hoặc va đập cơ khí.
• Quy định an toàn lây nhiễm cho người sơ cứu: Đặt yêu cầu sử dụng trang bị bảo vệ cá nhân (găng tay y tế, mặt nạ có màng lọc một chiều, kính chắn) thành điều kiện tiên quyết trước khi tiếp xúc với máu và dịch tiết của nạn nhân.

---

5. Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu phục vụ trực tiếp sinh viên hệ Trung cấp và Cao đẳng nghề Bảo hộ lao động (Khoa An toàn môi trường - Trường Cao đẳng Dầu khí), cũng như sinh viên các chuyên ngành kỹ thuật liên quan đến vận hành giàn khoan, lọc hóa dầu, xây lắp công trình và an toàn hàng hải.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức chung gồm Giáo dục chính trị, Pháp luật cơ bản, Tin học đại cương để đáp ứng khả năng tiếp thu quy định an toàn, sử dụng phần mềm thi trắc nghiệm và quản lý hồ sơ tai nạn.
• Giảng viên và cán bộ huấn luyện: Tài liệu đóng vai trò là giáo trình giảng dạy chính thức, cung cấp khung chương trình chi tiết, hệ thống giáo án mẫu, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, bảng kiểm tiêu chí thực hiện công việc (rubric) phục vụ giảng dạy lý thuyết và tổ chức phòng thực hành mô phỏng.
• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Sách được sử dụng làm tài liệu tra cứu nội bộ cho cán bộ an toàn (HSE Officer), kỹ thuật viên bảo hộ lao động và đội viên đội ứng cứu khẩn cấp tại các nhà máy, xí nghiệp, công trình dầu khí công nghiệp.

---

6. Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này được thiết kế dành cho đối tượng đào tạo nào?
Giáo trình được biên soạn chính thức cho học sinh, sinh viên theo học nghề Bảo hộ lao động hệ Trung cấp và Cao đẳng tại Trường Cao đẳng Dầu khí, đồng thời dùng làm tài liệu đào tạo chuyên môn cho cán bộ an toàn lao động.

2. Người học cần đáp ứng kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?
Người học cần hoàn thành khối môn học chung theo chương trình đào tạo và nắm vững kiến thức giải phẫu cơ bản về hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ xương người được giới thiệu chi tiết tại Bài 1 của giáo trình.

3. Điểm đặc thù trong quy trình hồi sức tim phổi (CPR) của giáo trình là gì?
Giáo trình quy định cụ thể thông số kỹ thuật: tỷ lệ 30 lần ép tim kết hợp 2 lần thổi ngạt, tốc độ ép từ 100–120 lần/phút, độ lún xương ức từ 5–6 cm, lặp lại 5 chu kỳ trong 2 phút và tích hợp quy trình sử dụng máy khử rung tim tự động (AED).

4. Phương pháp tự học mô đun này được quy định ra sao?
Người học phải nghiên cứu trước giáo trình và tài liệu tham khảo, tham gia nhóm học tập 8–10 người, hoàn thành câu hỏi thảo luận, bài tập tình huống cho từng bài học và bảo đảm tham dự tối thiểu 70% số tiết lý thuyết.

5. Giáo trình sử dụng tài liệu tham khảo chính yếu nào?
Giáo trình kế thừa và trích dẫn trực tiếp từ tài liệu y học thực hành: Cẩm nang sơ cứu trẻ em và người lớn của Bác sĩ Nguyễn Lân Đính (Nhà xuất bản Phụ nữ), kết hợp với các quy chuẩn an toàn lao động hiện hành.

---

7. Kết luận (150 từ)

Giáo trình Sơ cấp cứu (Mã mô đun: ATMT19MĐ10) của Trường Cao đẳng Dầu khí cung cấp hệ thống dữ liệu toàn diện về nguyên tắc cấp cứu tiền viện, cấu trúc giải phẫu sinh lý người và các quy trình xử lý chấn thương thực địa. Với tỷ trọng 58 giờ thực hành trên tổng số 90 giờ định mức, tài liệu thiết lập lộ trình học tập logic từ khảo sát hiện trường (DRABC, AVPU, AMPLE), duy trì sự sống (EAR, CPR, AED) đến cố định thương tổn (cầm máu, nẹp xương, xử lý ngộ độc, vận chuyển cáng).

Tài liệu kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý thuyết y khoa của BS Nguyễn Lân Đính với các điều kiện học cụ chuyên dụng (mô hình búp bê, máy AED giả lập, nẹp y tế), định hình chuẩn năng lực nghề nghiệp cho kỹ thuật viên bảo hộ lao động và an toàn môi trường trong thực tiễn công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : SƠ CẤP CỨU NGHỀ : BẢO HỘ LAO ĐỘNG TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa – Vũng Tàu, năm 2019 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “Sơ cấp cứu”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong Trung tâm làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Bảo hộ lao động.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về Sơ cấp cứu trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: Giới thiệu chung về sơ cứu • Bài 2: Khảo sát cơ bản • Bài 3: Sơ cứu trong trường hợp ngừng thở • Bài 4 : Sơ cứu trong trường hợp ngừng tim • Bài 5: Sơ cứu chảy máu • Bài 6: Sơ cứu gãy xương • Bài 7: Sơ cứu một số tình huống khác • Bài 8: Sơ cứu ngộ độc • Bài 9: Vận chuyển nạn nhân Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều nguồn tài liệu được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi tham khảo. Bên cạnh đó, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định.

Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn và người đọc. Trân trọng cảm ơn. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Th.S Nguyễn Ngọc Linh 2.S Phạm Lê Ngọc Tú 3.

Trần Thị Liễn 2 MỤC LỤC MỤC LỤC. 1 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ. 5 BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SƠ CỨU .1 KHÁI NIỆM VỀ SƠ CỨU.2 MỤC ĐÍCH SƠ CỨU.3 MỘT SỐ CƠ QUAN QUAN TRỌNG CỦA CƠ THỂ NGƯỜI.1 Hệ hô hấp .2 Hệ tuần hoàn .4 TRÁCH NHIỆM CỦA SƠ CỨU VIÊN.5 PHÒNG NGỪA LÂY NHIỄM.

27 BÀI 2: KHẢO SÁT CƠ BẢN. KIỂM TRA NGUY HIỂM (DANGER). KIỂM TRA PHẢN ỨNG (RESPONSE). KHAI THÔNG ĐƯỜNG THỞ (AIRWAY).

KIỂM TRA THỞ (BREATHING). KIỂM TRA/BẮT MẠCH (CIRCULATION). Kiểm tra những yếu tố khác. 34 BÀI 3: SƠ CỨU TRONG TRƯỜNG HỢP NGỪNG THỞ.

TRƯỜNG HỢP ÁP DỤNG. ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG. CÁC BƯỚC THỰC HIỆN. Kỹ thuật EAR miệng qua miệng:.

Kỹ thuật EAR miệng qua mũi:. Kỹ thuật EAR miệng qua mặt nạ:. Ngừng thực hiện EAR:. Lưu ý khi thực hiện EAR:.

KIỂM TRA THƯỜNG XUYÊN. 41 BÀI 4: SƠ CỨU TRONG TRƯỜNG HỢP NGỪNG TIM. TRƯỜNG HỢP ÁP DỤNG. ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG.

CÁC BƯỚC THỰC HIỆN. Một người thực hiện CPR. Thực hiện CPR với hai sơ cứu viên (SCV). MÁY KHỬ RUNG TIM.

Hiện tượng ngưng tuần hoàn. Các bước sử dụng máy AED. Chú ý khi sử dụng. 48 BÀI 5: SƠ CỨU CHẢY MÁU.

KHÁI NIỆM CHẢY MÁU VÀ NGUYÊN TẮC CẦM MÁU. Nguyên tắc cầm máu:. BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG. Sơ cứu chảy máu ngoài:.

Sơ cứu chảy máu trong:. 55 BÀI 6: SƠ CỨU GÃY XƯƠNG. GIỚI THIỆU CHUNG. Nguyên tắc cố định xương gãy.

SƠ CỨU CHO MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP GÃY XƯƠNG. Đối với trường hợp gãy xương tay:. Đối với trường hợp gãy xương chân:. Trường hợp gãy xương đùi:.

Trường hợp gãy xương cột sống:. Error! Bookmark not defined. BÀI 7: SƠ CỨU MỘT SỐ TÌNH HUỐNG KHÁC. SƠ CỨU TẮC NGHẼN ĐƯỜNG THỞ.

Dấu hiệu của nghẹt thở. Sơ cứu trong trường hợp nghẹt thở khẩn cấp. SƠ CỨU ĐIỆN GIẬT/ĐUỐI NƯỚC. Sơ cứu điện giật.

Sơ cứu đuối nước. SƠ CỨU BỎNG, BONG GÂN, CĂNG CƠ. Sơ cứu bong gân, căng cơ. SƠ CỨU GIẢM/ TĂNG THÂN NHIỆT.

Sơ cứu say nắng/say nóng. Sơ cứu hạ thân nhiệt. 87 BÀI 8: SƠ CỨU NGỘ ĐỘC. SƠ CỨU NGỘ ĐỘC HƠI KHÍ ĐỘC.

SƠ CỨU CÔN TRÙNG CHÍCH/ĐỐT/CẮN. 93 BÀI 9: VẬN CHUYỂN NẠN NHÂN. QUY ĐỊNH CHUNG. ĐƯA NẠN NHÂN LÊN CÁNG.

TƯ THẾ NẠN NHÂN NẰM TRÊN CÁNG. 99 3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT AED: automated external defibrillator CPR: Cardiopulmonary Resuscitation EAR: Expired Air Resuscitation 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1: Giải phẫu hệ hô hấp.2: Giải phẫu thanh quản.3: Giải phẫu khí quản.4: Giải phẫu phế quản .5: Hình ảnh giải phẫu phổi.6: Sơ đồ hệ tuần hoàn.7: Cấu tạo chung hệ tuần hoàn.8: Giải phẫu sinh lí tim .9: Cấu tạo của hệ xương .1: Tư thế hồi phục .2: Động mạch quay cổ tay .1: Máy khử rung tim tự động AED .2: Lấy và dán các miếng đệm điện cực vào các vị trí trên ngực nạn nhân .3: Cởi bỏ đồ và cạo bớt lông ngực để tăng hiệu quả tiếp xúc giữa da và miếng điện cực.1: Hướng dẫn sơ cứu gãy xương tay .2: Cách sơ cứu gãy xương cẳng chân .3: Cách sơ cứu gãy xương đùi .4: Sơ cứu gãy xương cột sống .5: Chấn thương cột sống cổ .1: Dị vật đường thở .2: Tràn khí màng phổi là biến chứng của ngạt đường thở do dị vật .3: Động tác ép bụng (cơ động Heimlich) .4: Sơ cứu đuối nước tại chỗ cần đúng cách và kịp thời.5: Quy tắc số 9 .6: Bong gân thường gây đau, sưng, bầm tím tại vùng tổn thương .7: Sơ cứu người bị say nắng say nóng .1: Sơ cứu vết côn trùng chích đốt. 94 6 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1. Tên mô đun: SƠ CẤO CỨU 2.

Mã mô đun: ATMT19MĐ10 3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun 3. Vị trí Đây là mô đun chuyên ngành, được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học chung.2 Tính chất Môn học trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về sơ cấp cứu tại nơi làm việc. Ý nghĩa Môn học có ý nghĩa trong việc sơ cứu cho người lao động khi bị tai nạn lao động.

Về kiến thức A1. Trình bày được được các nguyên tắc sơ cấp cứu và một số trường hợp cấp cứu thường gặp. Về kỹ năng B1. Vận dụng đúng các nguyên tắc sơ cấp cứu trong điều kiện cụ thể cho người khác trước khi chuyển đến y tế 4.

Về năng lực tự chủ C1. Bình tĩnh, cẩn thận và có trách nhiệm trong khi thực hiện sơ cấp cứu 5. Nội dung môn học 5. Chương trình khung 7 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận I Các môn học chung 11 210 112 87 8 3 MHCB19MH01 Giáo dục chính trị 2 30 28 0 2 0 MHCB19MH03 Pháp luật 1 15 14 0 1 0 MHCB19MH05 Giáo dục thể chất 1 30 0 29 0 1 MHCB19MH07 Giáo dục quốc phòng và An 2 14 29 ninh 45 1 1 MHCB19MH09 Tin học 2 30 28 0 2 0 TA19MH01 Tiếng Anh 3 60 28 29 2 1 Các môn học, mô đun II 79 1680 644 956 46 34 chuyên môn ngành, nghề ATMT19MH07 Tâm lý học lao động 3 45 22 20 3 0 ATMT19MĐ08 Pháp luật BHLĐ 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ09 Ecgonomic 2 45 14 28 1 2 ATMT19MĐ10 Sơ cấp cứu 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ11 Vệ sinh công nghiệp 4 75 42 29 3 1 ATMT19MĐ12 Phương tiện bảo vệ cá nhân 3 60 28 29 2 1 ATMT19MH13 Tín hiệu, biển báo an toàn 3 45 42 0 3 0 ATMT19MĐ14 Kỹ thuật an toàn điện 4 90 28 58 2 2 An toàn phòng chống cháy ATMT19MĐ15 6 42 87 nổ 135 3 3 ATMT19MĐ16 Kỹ thuật an toàn cơ khí 6 120 56 58 4 2 ATMT19MH17 An toàn hóa chất 2 45 14 29 1 1 8 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận ATMT19MĐ18 An toàn xây dựng 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ19 An toàn thiết bị áp lực 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ20 An toàn thiết bị nâng 6 120 56 58 4 2 ATMT19MĐ21 An toàn hàng hải 6 120 56 58 4 2 ATMT19MĐ22 Đánh giá rủi ro 4 90 28 58 2 2 An toàn làm việc không gian ATMT19MĐ23 4 28 58 hạn chế 90 2 2 Ứng phó khẩn cấp và sơ tán ATMT19MĐ24 4 28 58 thoát hiểm 90 2 2 ATMT19MĐ25 Điều tra tai nạn 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ26 Khóa luận tốt nghiệp 5 150 0 145 0 5 Tổng cộng 90 1890 756 1043 54 37 5.

Chương trình chi tiết Thời gian (giờ) Tổng số Lý Thực Kiểm thuyết hành, tra Stt Tên các bài trong mô đun thí nghiệm, thảo luận, bài tập 1. Giới thiệu chung về sơ cứu 4 4 0 0 9 2. Sơ cứu cho trường hợp ngừng thở 10 3 6 1 4. Sơ cứu trường hợp ngừng tim 10 3 6 1 5.

Sơ cứu một số tình huống khác 12 4 8 0 8. Sơ cứu ngộ độc 6 2 4 0 9. Vận chuyển bệnh nhân 8 2 5 1 Cộng 90 28 58 4 6. Điều kiện thực hiện môn học: 6.

Phòng học Lý thuyết/Thực hành: Đáp ứng phòng học chuẩn 6. Trang thiết bị dạy học: Projetor, máy vi tính, bảng, phấn 6. Học liệu, dụng cụ, mô hình, phương tiện: Giáo trình, Mô hình búp bê bán thân, búp bê em bé, búp bê toàn thân, máy AED, cáng xúc, cáng bạt, Giáo trình, giáo án, tài liệu học viên, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, phiếu đánh giá tiêu chuẩn/tiêu chí thực hiện công việc. Băng dính, băng, garo y tế các loại, gạc, kéo y tế, kẹp, nẹp cánh tay, nẹp cẳng chân, nẹp cẳng tay, găng tay y tế.

Các điều kiện khác 7. Nội dung và phương pháp đánh giá: 7. Nội dung: - Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức - Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp.

10 + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập.