Giáo Trình Nghiệp Vụ Ngoại Thương Ngành Quản Trị Kinh Doanh Cao Đẳng

Giáo trình nghiên cứu nghiệp vụ ngoại thương nghề quản trị kinh doanh cao đẳng, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kinh tế.

• Người hướng dẫn: Th.S. Tăng Thúy Liễu
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giáo Trình Nghiệp Vụ Ngoại Thương
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH MUA BÁN TRÊN THỊ TRƯỜNG THẾ GIỚI
• 1.1. Buôn bán thông thường
• 1.1.1. Buôn bán thông thường trực tiếp
• 1.1.2. Giao dịch qua trung gian
• 1.1.3. Đặc điểm của phương thức buôn bán đối lưu
• 1.1.4. Yêu cầu cân bằng. Các hình thức buôn bán đối lưu. Hình thức hợp đồng trong buôn bán đối lưu và các biện pháp đảm bảo thực hiện hợp đồng buôn bán đối lưu
• 1.1.5. Gia công quốc tế và giao dịch tái xuất khẩu
• 1.1.5.1. Gia công quốc tế (international processing)
• 1.1.5.2. Giao dịch tái xuất khẩu
• 1.1.6. Những phương thức giao dịch đặc biệt
• 1.1.6.1. Đấu giá quốc tế (International Auction)
• 1.1.6.2. Đấu thầu quốc tế (International Tender)
• 1.1.7. Giao dịch tại sở giao dịch hàng hóa
• 1.1.8. Giao dịch tại hội chợ và triển lãm
• 1.1.8.1. Khái niệm về hội chợ và triển lãm
• 1.1.8.2. Trình tự tiến hành tham gia hội chợ và triển lãm ở nước ngoài
• 1.1.8.3. Công việc chuẩn bị cho các hoạt động mua bán tại hội chợ triển lãm
• 1.2. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC ĐIỀU KIỆN THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
• 2.1. Giới thiệu chung về Incoterms (International Commercial Terms)
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3. Sự cần thiết phải dẫn chiếu Incoterms vào trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
• 2.4. Nội dung chính của Incoterms. Kết cấu và nội dung Incoterms® 2020
• 2.4.1. Kết cấu của Incoterms® 2020
• 2.4.2. Nội dung của Incoterms® 2020. Lựa chọn Incoterms
• 2.5. Một số điểm cần biết khi sử dụng Incoterms
• 2.6. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
• 3. CHƯƠNG 3: THANH TOÁN QUỐC TẾ
• 3.1. Khái niệm ngoại hối
• 3.2. Thị trường ngoại hối
• 3.3. Tỷ giá hối đoái
• 3.3.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự biến động của tỷ giá hối đoái
• 3.3.2. Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đối với hoạt động xuất nhập khẩu
• 3.4. Các loại tiền tệ sử dụng trong thanh toán và tín dụng quốc tế
• 3.5. Các biện pháp bảo đảm giá trị tiền tệ
• 3.6. Các phương tiện thanh toán quốc tế
• 3.7. Các phương thức thanh toán quốc tế
• 3.7.1. Phương thức chuyển tiền (Remittance)
• 3.7.2. Phương thức nhờ thu (Collection)
• 3.7.3. Phương thức đổi chứng từ trả tiền (Cash against document – CAD)
• 3.7.4. Phương thức tín dụng chứng từ (Documentary Credit)
• 3.8. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
• 4. CHƯƠNG 4: CHUẨN BỊ GIAO DỊCH, ĐÀM PHÁN KÝ KẾT HỢP ĐỒNG NGOẠI THƯƠNG, NỘI DUNG HỢP ĐỒNG, TỔ CHỨC THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG XUẤT KHẨU
• 4.1. Công tác chuẩn bị giao dịch, đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thương
• 4.2. Những công việc chuẩn bị để giao dịch
• 4.3. Các bước giao dịch
• 4.4. Các hình thức đàm phán
• 4.5. Những vấn đề chung về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
• 4.5.1. Phân loại hợp đồng
• 4.5.2. Bố cục của một hợp đồng
• 4.5.3. Nội dung các điều khoản của hợp đồng
• 4.6. Tổ chức thực hiện một hợp đồng xuất khẩu
• 4.6.1. Giục người mua mở L/C (nếu hợp đồng quy định sử dụng phương thức tín dụng chứng từ)
• 4.6.2. Xin giấy phép xuất khẩu
• 4.6.3. Chuẩn bị hàng xuất khẩu
• 4.6.4. Kiểm tra hàng xuất khẩu
• 4.6.5. Thuê phương tiện vận tải
• 4.6.6. Mua bảo hiểm
• 4.6.7. Làm thủ tục hải quan
• 4.6.8. Giao hàng cho người vận tải
• 4.6.9. Lập bộ chứng từ để thanh toán
• 4.6.10. Khiếu nại và Giải quyết khiếu nại (nếu có)
• 4.7. Các chứng từ thường sử dụng trong kinh doanh xuất nhập khẩu
• 4.7.1. Chứng từ hàng hóa
• 4.7.2. Chứng từ bảo hiểm
• 4.7.3. Chứng từ vận tải
• 4.8. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Nghiệp Vụ Ngoại Thương

Giáo trình Nghiệp vụ ngoại thương là tài liệu quan trọng dành cho sinh viên ngành Quản trị kinh doanh. Tài liệu này cung cấp kiến thức cơ bản về các nghiệp vụ liên quan đến xuất nhập khẩu hàng hóa. Mục tiêu chính của giáo trình là giúp sinh viên nắm vững các phương thức giao dịch, điều kiện thương mại quốc tế và quy trình thanh toán quốc tế. Qua đó, sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ việc soạn thảo hợp đồng đến thực hiện các giao dịch ngoại thương.

1.1. Mục tiêu và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình tập trung vào việc giới thiệu các phương thức giao dịch mua bán, điều kiện thương mại quốc tế và quy trình thanh toán. Nội dung được chia thành bốn chương chính, mỗi chương đều có những vấn đề cụ thể cần nghiên cứu.

1.2. Đối tượng và phạm vi áp dụng

Giáo trình này được thiết kế dành cho sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, những người có nhu cầu tìm hiểu về nghiệp vụ ngoại thương. Phạm vi áp dụng bao gồm cả lý thuyết và thực hành trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.

II. Những thách thức trong Nghiệp Vụ Ngoại Thương

Nghiệp vụ ngoại thương đối mặt với nhiều thách thức, từ việc hiểu biết về thị trường quốc tế đến việc áp dụng các điều kiện thương mại. Các vấn đề như rủi ro tỷ giá, quy định pháp lý và sự khác biệt văn hóa đều có thể ảnh hưởng đến giao dịch. Để thành công, sinh viên cần nắm vững các kiến thức và kỹ năng cần thiết để vượt qua những thách thức này.

2.1. Rủi ro trong giao dịch ngoại thương

Rủi ro tỷ giá và rủi ro pháp lý là hai trong số những thách thức lớn nhất. Sinh viên cần hiểu rõ cách thức quản lý rủi ro để bảo vệ lợi ích của mình trong các giao dịch.

2.2. Sự khác biệt văn hóa trong giao dịch

Khác biệt văn hóa có thể dẫn đến hiểu lầm trong giao dịch. Việc nắm bắt và tôn trọng văn hóa của đối tác là rất quan trọng để xây dựng mối quan hệ kinh doanh bền vững.

III. Phương pháp giao dịch hiệu quả trong Ngoại Thương

Để thực hiện giao dịch ngoại thương thành công, sinh viên cần nắm vững các phương pháp giao dịch hiệu quả. Điều này bao gồm việc lựa chọn phương thức giao dịch phù hợp, chuẩn bị kỹ lưỡng cho các cuộc đàm phán và hiểu rõ các điều kiện thương mại quốc tế.

3.1. Các phương thức giao dịch phổ biến

Các phương thức giao dịch như buôn bán thông thường, buôn bán đối lưu và gia công quốc tế đều có những đặc điểm riêng. Sinh viên cần hiểu rõ từng phương thức để áp dụng vào thực tiễn.

3.2. Chuẩn bị cho đàm phán ký kết hợp đồng

Chuẩn bị cho đàm phán là bước quan trọng để đảm bảo thành công. Sinh viên cần nắm vững các kỹ năng đàm phán và chuẩn bị tài liệu cần thiết để hỗ trợ cho quá trình này.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Nghiệp Vụ Ngoại Thương

Nghiệp vụ ngoại thương không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng. Sinh viên có thể áp dụng kiến thức từ giáo trình vào các tình huống thực tế trong công việc, từ việc soạn thảo hợp đồng đến thực hiện các giao dịch xuất nhập khẩu.

4.1. Thực hành soạn thảo hợp đồng ngoại thương

Việc soạn thảo hợp đồng là một kỹ năng quan trọng trong nghiệp vụ ngoại thương. Sinh viên cần nắm vững các điều khoản và điều kiện để đảm bảo quyền lợi của mình.

4.2. Quản lý chuỗi cung ứng trong xuất nhập khẩu

Quản lý chuỗi cung ứng là một phần không thể thiếu trong nghiệp vụ ngoại thương. Sinh viên cần hiểu rõ cách thức tổ chức và quản lý để tối ưu hóa quy trình xuất nhập khẩu.

V. Kết luận và tương lai của Nghiệp Vụ Ngoại Thương

Nghiệp vụ ngoại thương đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Sinh viên cần tiếp tục cập nhật kiến thức và kỹ năng để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Tương lai của nghiệp vụ này hứa hẹn sẽ có nhiều cơ hội và thách thức mới.

5.1. Xu hướng phát triển trong nghiệp vụ ngoại thương

Xu hướng toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ thông tin đang tạo ra nhiều cơ hội mới cho nghiệp vụ ngoại thương. Sinh viên cần nắm bắt xu hướng này để phát triển sự nghiệp.

5.2. Tầm quan trọng của việc học tập liên tục

Việc học tập liên tục là cần thiết để duy trì và nâng cao năng lực trong nghiệp vụ ngoại thương. Sinh viên cần chủ động tìm kiếm cơ hội học hỏi và phát triển bản thân.

Nội dung chính

THƯ MỤC VÀ BẢN MÔ TẢ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH NGHIỆP VỤ NGOẠI THƯƠNG

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học Nghiệp vụ Ngoại thương (Mã môn học: CKT211) là tài liệu học tập chuyên môn chính thức do Thạc sĩ Tăng Thúy Liễu làm chủ biên, được ban hành theo Quyết định số 185/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 22 tháng 8 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp. Môn học thuộc nhóm kiến thức chuyên môn tự chọn, được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên đã hoàn thành khối kiến thức cơ sở thuộc chương trình đào tạo ngành Quản trị kinh doanh ở trình độ Cao đẳng.

Chương trình môn học được thiết kế với tổng thời lượng 45 giờ, bao gồm 15 giờ giảng dạy lý thuyết, 28 giờ dành cho thực hành, thảo luận, bài tập tình huống và 2 giờ kiểm tra định kỳ. Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống kiến thức toàn diện về tiến trình giao dịch ngoại thương từ giai đoạn đầu tiên đến giai đoạn hoàn tất; nắm vững các điều kiện thương mại quốc tế, phương pháp đàm phán, kỹ thuật soạn thảo hợp đồng mua bán ngoại thương, mở thư tín dụng thương mại (L/C) và quy trình tổ chức thực hiện hợp đồng xuất nhập khẩu. Về mặt kỹ năng, giáo trình rèn luyện khả năng phân tích tình huống thực tế, xử lý các tác nghiệp ngoại thương tại doanh nghiệp và đưa ra quyết định thương mại chính xác. Về năng lực tự chủ, người học hình thành phương pháp tư duy suy luận khoa học và kết hợp chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn kinh doanh.

Cấu trúc giáo trình gồm 4 chương lớn, được phát triển theo trình tự logic của một chu trình kinh doanh quốc tế: bắt đầu từ các phương thức giao dịch trên thị trường thế giới, đến hệ thống điều kiện thương mại quốc tế, các công cụ thanh toán ngoại hối và hoàn tất bằng quy trình tổ chức đàm phán, ký kết và thực hiện hợp đồng xuất khẩu. Điểm đặc sắc của giáo trình là sự định hướng thực hành rõ rệt khi tỷ lượng giờ bài tập và thảo luận chiếm hơn 60% tổng thời lượng môn học.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Cấu trúc nội dung của giáo trình được phân bổ cụ thể qua 4 chương chuyên đề:

• Chương 1: Các phương thức giao dịch mua bán trên thị trường thế giới (11 giờ)
  Chương này phân tích các phương thức buôn bán thông thường (trực tiếp và qua trung gian như đại lý, môi giới theo quy định của Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 từ Điều 166 đến Điều 177). Nội dung làm rõ các hình thức buôn bán đối lưu (Hàng đổi hàng - Barter, Nghiệp vụ bù trừ - Compensation, Mua đối lưu - Counter-purchasing, Mua lại - Buying-back, Nghiệp vụ chuyển nợ - Switch, Giao dịch bồi hoàn - Offset) cùng các yêu cầu cân bằng về mặt hàng, giá cả, trị giá và điều kiện giao hàng. Bên cạnh đó, chương 1 trình bày nghiệp vụ gia công quốc tế (xét theo quyền sở hữu nguyên liệu, giá gia công thực chi/khoán gọn, số bên tham gia), giao dịch tái xuất khẩu (tái xuất và chuyển khẩu công khai/bí mật), cùng các phương thức đặc biệt gồm Đấu giá quốc tế, Đấu thầu quốc tế, Giao dịch tại Sở giao dịch hàng hóa (giao ngay, có kỳ hạn, tự bảo hiểm) và Giao dịch tại hội chợ - triển lãm thương mại.

• Chương 2: Các điều kiện thương mại quốc tế (13 giờ - Mã chương: CKT441-02)
  Chương 2 trình bày lịch sử hình thành qua 8 lần sửa đổi của bộ quy tắc Incoterms do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Nội dung tập trung phân tích kết cấu và 11 điều kiện của Incoterms 2020 chia làm 2 nhóm: nhóm áp dụng cho mọi phương thức vận tải (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) và nhóm áp dụng cho vận tải đường biển/đường thủy nội địa (FAS, FOB, CFR, CIF). Điểm kỹ thuật cốt lõi phân định rõ ràng giữa điểm giao hàng (Delivery point) và điểm đến chỉ định (Named place), rủi ro chuyển giao, việc nâng mức bảo hiểm của điều kiện CIP lên loại A, quy tắc DPU thay thế DAT và cơ chế phát hành vận đơn On-board Bill of Lading trong điều kiện FCA. Ngoài ra, chương 2 hướng dẫn các tiêu chí lựa chọn Incoterms và phân tích thực trạng tập quán xuất FOB, nhập CIF của doanh nghiệp Việt Nam.

• Chương 3: Thanh toán quốc tế (12 giờ - Mã chương: CKT441-03)
  Nội dung xác định phạm vi ngoại hối dựa trên Pháp lệnh Ngoại hối số 06/2013/UBTVQH13, phân tích chức năng của thị trường ngoại hối và các nhóm chủ thể tham gia (nhà kinh doanh - dealer, nhà môi giới - broker, nhà đầu cơ - speculator, nhà kinh doanh chênh lệch giá - abitragor, doanh nghiệp, ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước). Chương này phân loại chi tiết các loại tỷ giá hối đoái (chính thức/thị trường, giao ngay/kỳ hạn, danh nghĩa/thực, điện hối/thư hối, mua/bán, mở cửa/đóng cửa, tiền mặt/chuyển khoản), hướng dẫn phương pháp tính tỷ giá chéo (Cross rate) cho các trường hợp yết giá trực tiếp, gián tiếp và hỗn hợp; đồng thời phân tích 4 phương thức thanh toán quốc tế: Chuyển tiền (Remittance), Nhờ thu (Collection), Đổi chứng từ trả tiền (CAD) và Tín dụng chứng từ (Documentary Credit).

• Chương 4: Chuẩn bị giao dịch, đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thương, nội dung hợp đồng, tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu (12 giờ)
  Chương 4 bao quát toàn bộ quy trình từ nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác, các bước giao dịch, hình thức đàm phán đến cơ cấu các điều khoản bắt buộc trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Trọng tâm tác nghiệp là quy trình 10 bước tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu: giục mở L/C, xin giấy phép xuất khẩu, chuẩn bị hàng, kiểm tra hàng, thuê phương tiện vận tải, mua bảo hiểm, làm thủ tục hải quan, giao hàng cho người vận tải, lập bộ chứng từ thanh toán (chứng từ hàng hóa, bảo hiểm, vận tải) và giải quyết khiếu nại.

TIẾN TRÌNH LOGIC CỦA NỘI DUNG GIÁO TRÌNH
[Chương 1: Phương thức giao dịch]
[Chương 2: Điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms 2020)]
[Chương 3: Công cụ & Phương thức thanh toán quốc tế]
[Chương 4: Đàm phán, Ký kết & 10 bước tổ chức thực hiện hợp đồng]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết thương mại và giao dịch quốc tế: Xây dựng bản chất kinh tế của hoạt động xuất nhập khẩu, nguyên tắc cân bằng lợi ích trong thương mại đối lưu và cơ chế vận hành thị trường qua trung gian thương mại.
• Khung pháp lý và quy tắc quốc tế: Dẫn chiếu trực tiếp các văn bản pháp luật gồm Luật Thương mại Việt Nam 2005 (chương V về trung gian thương mại), Pháp lệnh Ngoại hối số 06/2013/UBTVQH13 và các quy tắc thực hành quốc tế của ICC (Incoterms 2020).
• Nguyên lý tiền tệ và rủi ro ngoại hối: Cung cấp cơ sở lý thuyết về tỷ giá hối đoái, các nhân tố chi phối biến động tỷ giá và phương thức xác định tỷ giá chéo trong thanh toán thương mại.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật nghiệp vụ (Technical skills): Thực hiện tính toán tỷ giá chéo giữa các cặp ngoại tệ; phân biệt và lựa chọn chính xác nghĩa vụ chi phí và rủi ro theo 11 quy tắc Incoterms 2020; soạn thảo các điều khoản trong hợp đồng ngoại thương và thiết lập bộ chứng từ thanh toán quốc tế.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đánh giá ưu nhược điểm của các phương thức giao dịch trực tiếp và qua trung gian; phân tích biến động thị trường ngoại hối tác động đến giá trị hợp đồng; thẩm định hồ sơ đấu thầu và năng lực đối tác nước ngoài.
• Năng lực tác nghiệp thực tế (Practical competencies): Vận hành quy trình 10 bước tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu; xử lý các nghiệp vụ giao hàng, mua bảo hiểm hàng hải, làm thủ tục hải quan và giải quyết khiếu nại thương mại quốc tế.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận sư phạm tích hợp, kết hợp đồng bộ giữa truyền thụ lý luận chuyên ngành (15 giờ) và hướng dẫn thực hành tác nghiệp (28 giờ). Kiến thức được chuyển giao thông qua phương pháp phân tích quy trình nghiệp vụ kết hợp với giải quyết tình huống cụ thể nhằm đảm bảo người học nắm vững bản chất phương pháp luận.

Hệ thống bài tập và bài tập tình huống (case studies) được xây dựng chi tiết ở cuối mỗi chương:

• Bài tập Chương 1: Yêu cầu người học phân biệt các mô hình đại lý (toàn quyền, tổng đại lý, hoa hồng, kinh tiêu, gửi bán) và phân tích các trường hợp mua bán đối lưu, tái xuất khẩu đa phương.
• Bài tập Chương 2: Cung cấp các tình huống thực tiễn gắn với chuỗi cung ứng xuất nhập khẩu cụ thể:
  • Tình huống doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu cá basa sang cảng San Francisco (Mỹ) theo điều kiện CIF cảng San Francisco, yêu cầu xác định điểm chuyển giao rủi ro, trách nhiệm mua bảo hiểm và chủ thể ký phát vận đơn đường biển.
  • Tình huống nhập khẩu dây chuyền máy móc thiết bị từ Đức về ICD Phước Long (Thủ Đức) theo điều kiện DDP.
  • Tình huống xuất khẩu 8.000 tấn gạo sang thành phố Osaka (Nhật Bản) và xuất khẩu 10 tấn gốm sứ mỹ nghệ để lựa chọn chính xác điều kiện Incoterms 2020 tối ưu.
• Bài tập Chương 3: Hệ thống bài tập tính toán tỷ giá chéo giữa các đồng tiền có yết giá trực tiếp, gián tiếp và hỗn hợp (CHF/EUR, GBP/EUR) dựa trên bảng báo giá thực tế của ngân hàng thương mại.
• Bài tập Chương 4: Tình huống mô phỏng quy trình 10 bước thực hiện hợp đồng xuất khẩu và xử lý tranh chấp khiếu nại chứng từ.

Phương pháp đánh giá bao gồm kiểm tra quá trình thông qua thảo luận, giải quyết bài tập tình huống trên lớp, đánh giá kỹ năng soạn thảo văn bản nghiệp vụ, 2 giờ kiểm tra định kỳ phân bổ trong chương trình đào tạo và bài thi kết thúc học phần.

Về hướng dẫn tự học, người học được yêu cầu đọc trước các điều khoản luật định tương ứng (Luật Thương mại 2005, Pháp lệnh Ngoại hối), tự giải hệ thống câu hỏi ôn tập cuối chương và chủ động đối chiếu các điều kiện thương mại quốc tế với số liệu thực tế tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật quy tắc Incoterms 2020 của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC): Giáo trình giải thích chi tiết các điểm thay đổi cốt lõi của Incoterms 2020 so với các ấn bản tiền nhiệm, bao gồm việc chuyển đổi điều kiện DAT (Delivered at Terminal) thành DPU (Delivered at Place Unloaded) nhằm mở rộng điểm giao hàng dỡ xuống ngoài phạm vi nhà ga cảng biển; quy định mức bảo hiểm bắt buộc tối đa (loại A) đối với điều kiện CIP; và cơ chế cho phép phát hành vận đơn On-board Bill of Lading theo điều kiện FCA nhằm hỗ trợ phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C).
• Phân tích sát thực tiễn hoạt động ngoại thương tại Việt Nam: Tài liệu đưa ra các phân tích cụ thể về thói quen "xuất FOB, nhập CIF" của phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam. Giáo trình chỉ rõ những bất lợi về mặt kinh tế của tập quán này (thất thu nguồn ngoại tệ từ cước vận tải và phí bảo hiểm, mất thế chủ động trong việc kiểm soát phương tiện vận tải) và cung cấp cơ sở luận chứng để khuyến khích các doanh nghiệp chuyển dịch sang việc giành quyền thuê tàu và mua bảo hiểm hàng hóa.
• Hệ thống hóa toàn diện các mô hình trung gian và giao dịch phi truyền thống: Tài liệu phân loại rõ ràng 8 loại hình đại lý thương mại căn cứ theo Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 và tập quán quốc tế; đồng thời hệ thống hóa đầy đủ kỹ thuật vận hành các sàn giao dịch hàng hóa (giao ngay, có kỳ hạn, kỹ thuật tự bảo hiểm - hedging) và quy trình tổ chức đấu giá, đấu thầu quốc tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu phục vụ trực tiếp cho sinh viên trình độ Cao đẳng thuộc ngành Quản trị kinh doanh tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp (Mã môn: CKT211). Đồng thời, giáo trình là tài liệu học tập phù hợp cho sinh viên các chuyên ngành Kinh doanh quốc tế, Kinh tế đối ngoại, Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần thuộc khối kiến thức cơ sở ngành như Kinh tế vi mô, Kinh tế vĩ mô, Pháp luật kinh tế và Nguyên lý quản trị kinh doanh trước khi tiếp cận môn học này.
• Giảng viên chuyên ngành: Được sử dụng làm căn cứ chuẩn để biên soạn đề cương bài giảng, thiết kế hệ thống bài tập tình huống tác nghiệp, tổ chức các phiên thảo luận nhóm và xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra, thi kết thúc môn học.
• Cán bộ nghiệp vụ và độc giả tự học: Tài liệu cung cấp kiến thức nền tảng và quy trình thao tác thực tế cho nhân viên chứng từ xuất nhập khẩu, cán bộ kinh doanh quốc tế tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như nhân viên thanh toán quốc tế tại các chi nhánh ngân hàng thương mại.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn chính thức cho sinh viên trình độ Cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh theo chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp, đồng thời phục vụ cho người học và cán bộ mới tiếp cận lĩnh vực nghiệp vụ ngoại thương.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần nắm vững kiến thức kinh tế đại cương, pháp luật kinh tế căn bản và kiến thức thương mại cơ sở để hiểu rõ bản chất của các cam kết hợp đồng, cơ chế tỷ giá và các mối quan hệ giao dịch đa phương.

3. Giáo trình có điểm gì khác biệt về cấu trúc nội dung?

Giáo trình dành hơn 60% thời lượng (28/45 giờ) cho thực hành và thảo luận, tích hợp đầy đủ các nội dung mới của Incoterms 2020, hệ thống hóa chi tiết các hình thức trung gian thương mại theo Luật Thương mại Việt Nam 2005 và cung cấp phương pháp giải toán tỷ giá chéo cụ thể.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học cần kết hợp việc đọc hiểu lý thuyết với việc giải các bài tập tình huống thực tế ở cuối mỗi chương, thực hành vẽ sơ đồ quy trình nghiệp vụ (như quy trình 10 bước xuất khẩu, sơ đồ giao dịch thanh toán L/C) và tự giải các bài tập xác định tỷ giá hối đoái.

5. Những tài liệu pháp lý nào được trích dẫn kèm theo giáo trình?

Giáo trình dẫn chiếu trực tiếp các văn bản: Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 (các điều khoản về hợp đồng đại lý từ 166 đến 177), Pháp lệnh Ngoại hối số 06/2013/UBTVQH13 và các ấn bản quy tắc Incoterms do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành.

---

Kết luận

Giáo trình môn học Nghiệp vụ Ngoại thương do ThS. Tăng Thúy Liễu chủ biên là tài liệu học tập chuẩn hóa, cung cấp toàn diện hệ thống lý luận và kỹ năng tác nghiệp về hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa. Giá trị cốt lõi của giáo trình thể hiện ở tính cấu trúc chặt chẽ, gắn liền các nội dung nghiệp vụ với hệ thống luật pháp thương mại Việt Nam và thông lệ quốc tế Incoterms 2020.

Lộ trình tiếp cận kiến thức được khuyến nghị cho người học là thực hiện tuần tự qua 4 học phần: nắm vững bản chất các phương thức giao dịch quốc tế (Chương 1) $\rightarrow$ làm chủ quy tắc phân chia chi phí và rủi ro trong Incoterms 2020 (Chương 2) $\rightarrow$ vận dụng thành thạo công cụ tỷ giá và phương thức thanh toán quốc tế (Chương 3) $\rightarrow$ hoàn thiện kỹ năng tổ chức đàm phán, soạn thảo hợp đồng và triển khai 10 bước thực hiện hợp đồng xuất khẩu (Chương 4). Để nâng cao hiệu quả học tập, người học nên đối chiếu nội dung giáo trình với các văn bản pháp luật hiện hành và các bộ tập quán thương mại quốc tế liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Các phương thức giao dịch mua bán trên thị trường thế giới. Chương 2: Các điều kiện thương mại quốc tế. Chương 3: Thanh toán quốc tế. Chương 4: Chuẩn bị giao dịch, đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thương, nội dung hợp đồng, tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu.

Tác giả đã có nhiều cố gắng trong biên soạn, song không thể tránh khỏi những khiếm khuyết, đồng thời nghiệp vụ ngoại thương bao gồm các vấn đề về thực tiễn và lý luận trong hoạt động thương mại quốc tế, một lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ đối với tập thể các giảng viên của ngành kinh tế. Vì vậy, chắc chắn còn nhiều điểm thiếu sót chưa thể thoả mãn được yêu cầu của thực tế. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến phê bình xây dựng của các sinh viên và giảng viên. Đồng Tháp, ngày….

năm 2017 Chủ biên Th.S Tăng Thúy Liễu ii MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU. ii CHƢƠNG 1. 1 CÁC PHƢƠNG THỨC GIAO DỊCH MUA BÁN. 1 TRÊN THỊ TRƢỜNG THẾ GIỚI.

Buôn bán thông thƣờng. Buôn bán thông thƣờng trực tiếp. Giao dịch qua trung gian. Đặc điểm của phƣơng thức buôn bán đối lƣu.

Yêu cầu cân bằng. Các hình thức buôn bán đối lƣu. Hình thức hợp đồng trong buôn bán đối lƣu và các biện pháp đảm bảo thực hiện hợp đồng buôn bán đối lƣu. Gia công quốc tế và giao dịch tái xuất khẩu.

Gia công quốc tế (international processing). Giao dịch tái xuất khẩu. Những phƣơng thức giao dịch đặc biệt. Đấu giá quốc tế (International Auction).

Đấu thầu quốc tế (International Tender). Giao dịch tại sở giao dịch hàng hóa. Giao dịch tại hội chợ và triển lãm. Khái niệm về hội chợ và triển lãm.

Trình tự tiến hành tham gia hội chợ và triển lãm ở nƣớc ngoài. Công việc chuẩn bị cho các hoạt động mua bán tại hôi chợ triển lãm. 19 CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP. 21 CÁC ĐIỀU KIỆN THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ.

Giới thiệu chung về Incoterms (International Commercial Terms). Lịch sử hình thành và phát triển. Sự cần thiết phải dẫn chiếu Incoterms vào trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế23 1. Nội dung chính của Incoterms.

Kết cấu và nội dung Incoterms® 2020. Kết cấu của Incoterms® 2020. Nội dung của Incoterms® 2020. Lựa chọn Incoterms.

Một số điểm cần biết khi sử dụng Incoterms. 33 CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP. 37 THANH TOÁN QUỐC TẾ. Khái niệm ngoại hối.

Thị trƣờng ngoại hối. Tỷ giá hối đoái. Các nhân tố ảnh hƣởng đến sự biến động của tỷ giá hối đoái. Ảnh hƣởng của tỷ giá hối đoái đối với hoạt động xuất nhập khẩu.

Các loại tiền tệ sử dụng trong thanh toán và tín dụng quốc tế. Các biện pháp bảo đảm giá trị tiền tệ. Các phƣơng tiện thanh toán quốc tế. Các phƣơng thức thanh toán quốc tế.

Phƣơng thức chuyển tiền (Remittance):. Phƣơng thức nhờ thu (Collection). Phƣơng thức đổi chứng từ trả tiền (Cash against document – CAD). Phƣơng thức tín dụng chứng từ (Documentary Credit).

63 CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP. 77 CHUẨN BỊ GIAO DỊCH, ĐÀM PHÁN KÝ KẾT HỢP ĐỒNG NGOẠI THƢƠNG, NỘI DUNG HỢP ĐỒNG, TỔ CHỨC THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG XUẤT KHẨU. Công tác chuẩn bị giao dịch, đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thƣơng. Những công việc chuẩn bị để giao dịch.

Các bƣớc giao dịch. Các hình thức đàm phán. Những vấn đề chung về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Phân loại hợp đồng.

Bố cục của một hợp đồng. Nội dung các điều khoản của hợp đồng. Tổ chức thực hiện một hợp đồng xuất khẩu. Giục ngƣời mua mở L/C (nếu hợp đồng quy định sử dụng phƣơng thức tín dụng chứng từ).

Xin giấy phép xuất khẩu. Chuẩn bị hàng xuất khẩu. Kiểm tra hàng xuất khẩu. Thuê phƣơng tiện vận tải.

Mua bảo hiểm. Làm thủ tục hải quan. Giao hàng cho ngƣời vận tải. Lập bộ chứng từ để thanh toán.

Khiếu nại và Giải quyết khiếu nại (nếu có). Các chứng từ thƣờng sử dụng trong kinh doanh xuất nhập khẩu .Chứng từ hàng hoá. Chứng từ bảo hiểm. Chứng từ vận tải.

129 CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP. 132 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 138 iv CHƢƠNG TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Nghiệp vụ ngoại thƣơng Mã môn học: CKT211 Thời gian thực hiện môn học: 45giờ; (Lý thuyết: 15giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 28 giờ; Kiểm tra 2 giờ) I. Vị trí, tính chất của môn học: - Vị trí: Môn học Nghiệp vụ ngoại thƣơng thuộc nhóm các môn chuyên môn đƣợc bố trí giảng dạy sau khi đã học xong các môn học cơ sở.

- Tính chất: Nghiệp vụ ngoại thƣơng là môn học tự chọn làm cơ sở cho việc đàm phán, soạn thảo hợp đồng và các phƣơng thƣơng thức giao dịch ngoại thƣơng. Mục tiêu môn học: - Về Kiến thức: + Hiểu đƣợc các phƣơng thức giao dịch trên thị trƣờng thế giới; để hiểu đƣợc một tiến trình giao dịch ngoại thƣơng từ bƣớc đầu tiên cho đến bƣớc cuối cùng. + Ngƣời học có thể chuẩn bị tốt hơn khi các điều kiện về thƣơng mại quốc tế, đàm phán ngoại thƣơng, biết cách soạn các thƣ tín dụng thƣơng mại, hợp đồng mua bán hàng hóa, thanh toán quốc tế XNK, biết cách tổ chức thực hiện một hợp đồng xuất khẩu, hợp đồng nhập khẩu; - Về kỹ năng: + Làm đƣợc tình huống mà các nhà ngoại thƣơng thƣờng gặp phải trong thực tế để giúp cho sinh viên có khả năng phân tích những tình huống trong ngoại thƣơng và trong việc ra quyết định trong kinh doanh trong giao thƣơng. +Sinh viên có thể tự mình thực thiện đƣợc các tác nghiệp ngoại thƣơng khi đi làm việc ở các cơ quan, nhƣ chọn lựa đƣợc các điều kiện Incoterm phù hợp cho từng thƣơng vụ.

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức học tập theo phƣơng pháp biết suy luận, kết hợp lý luận với thực tiễn. + Có thái độ nghiêm túc, cách tiếp cận khoa học khi xem xét một vấn đề thuộc lĩnh vực Nghiệp vụ ngoại thƣơng. Nội dung môn học: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Thực Số TT Tên chƣơng, mục hành, thí Tổng Kiểm Lý thuyết nghiệm, số tra thảo luận, bài tập v Chƣơng 1: Các phƣơng thức giao dịch mua bán trên thị trƣờng thế giới 11.Buôn bán thông thƣờng 1.

Gia công quốc tế và giao dịch tái xuất khẩu 1. Những phƣơng thức giao dịch đặc biệt 1.Giao dịch tại hội chợ và triển lãm. Chƣơng 2: Các điều kiện thƣơng mại quốc tế 2. Giới thiệu chung về Incoterms (international commercial terms) 2 2.

Kết cấu và nội dung Incoterms 2010 13 4 8 1 2. Lựa chọn Incoterms 2. Một số điểm cần biết khi sử dụng Incoterms Chƣơng 3: Thanh toán quốc tế 3.Tỷ giá hối đoái 3 3.Các loại tiền đƣợc sử dụng trong thanh 12 4 8 toán và tín dụng quốc tế 3. Các phƣơng tiện thanh toán quốc tế.

Các phƣơng thức thanh toán quốc tế Chƣơng 4: Chuẩn bị giao dịch, đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thƣơng, nội dung hợp đồng, tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu 4. Công tác chuẩn bị giao dịch, đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thƣơng 4 12 4 7 1 4.Những vấn đề chung về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế 4.Tổ chức thực hiện một hợp đồng xuất khẩu.Các chứng từ thƣờng sử dụng trong kinh doanh xuất nhập khẩu. Cộng 45 15 28 2 vi CHƢƠNG 1 CÁC PHƢƠNG THỨC GIAO DỊCH MUA BÁN TRÊN THỊ TRƢỜNG THẾ GIỚI Giới thiệu: Giúp ngƣời học nắm đƣợc các nghiệp vụ buôn bán thông thƣờng, buôn bán đối lƣu, gia công quốc tế. cũng nhƣ việc bán hàng thông qua sở giao dịch hàng hóa, hội chợ và triển lãm.

Mục tiêu - Kiến thức: + Trình bày đƣợc các khái niệm về phƣơng thức giao dịch mua bán trên thị trƣờng thế giới + Giải thích đƣợc vấn đề liên quan đến buôn bán thông thƣờng và buôn bán đối lƣu, gia công quốc tế và giao dịch tái xuất khẩu, những phƣơng thức giao dịch đặc biệt, giao dịch tại hội chợ và triển lãm. - K năng: Vận dụng và giải quyết đƣợc các kiến thức cơ bản về các phƣơng thức giao dịch mua bán trên thị trƣờng thế giới. Buôn bán thông thƣờng Những phƣơng thức buôn bán phổ biến nhất, thƣờng thấy nhất đƣợc gọi là buôn bán thông thƣờng. Nó giống nhƣ chúng ta vẫn gặp ở trong nƣớc, nó có thể diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc trên cơ sở tự nguyện của các bên.

Tuy nhiên hoạt động mua bán theo phƣơng thức này vẫn khác với hoạt động nội thƣơng ở tính quốc tế của nó. Tính đó thể hiện ở chỗ: - Bên mua và bên bán là những ngƣời có trụ sở kinh doanh ở các quốc gia khác nhau. - Đồng tiền thanh toán có thể là ngoại tệ đối với một trong hai bên hoặc đối với cả hai bên. - Hàng hoá - đối tƣợng của giao dịch đƣợc di chuyển khỏi biên giới một nƣớc.

Buôn bán thông thƣờng có thể là buôn bán trực tiếp giữa ngƣời bán và ngƣời mua hoặc có thể thông qua trung gian (thông qua ngƣời thứ 3). Buôn bán thông thƣờng trực tiếp 1. Khái niệm Mua bán trực tiếp là việc ngƣời mua và ngƣời bán trực tiếp quan hệ với nhau (không qua trung gian) bằng cách gặp mặt hoặc trao đổi thƣ từ, hoặc bằng 1 điện thoại họặc thông qua các phƣơng tiện thông tin khác để thỏa thuận với nhau các điều kiện của hợp đồng dự định ký kết. Đây là phƣơng thức mua bán thông1 thƣờng và phổ biến nhất.

Căn cứ vào nhiệm vụ kinh doanh của đơn vị cũng nhƣ mặt hàng, loại hình kinh doanh, cãn cứ vào nguồn thông tin về khách hàng nƣớc ngoài hoặc các đơn vị trong nƣớc đã có quan hệ vối khách hàng, qua sách báo, bản tin, truyền thanh.lựa chọn phƣơng thức mua bán trực tiếp để tiến tới đàm phán ký kết hợp đồng. Phƣơng thức mua bán này giống nhƣ các hoạt động mua bán thông thƣờng ở nội địa, đƣợc thực hiện trên cơ sở tự nguyện của các bên. Trong thƣơng mại quốc tế, phƣơng thức mua bán này dang ngày càng phát triển mạnh mẽ nhờ vào sự phát triển của các phƣơng tiện thông tin và trình độ, năng lực của những ngƣời tham gia đàm phán. Đặc điểm - Mua bán trực tiếp đƣợc thực hiện mọi lúc, mọi nơi.

- Ngƣời mua và ngƣời bán tiếp cận, trao đổi với nhau không qua trung gian. - Việc mua không nhất thiết phải gắn liền với việc bán, không có sự phụ thuộc vào lần giao dịch trƣớc.