TỔNG CÔNG TY DU LỊCH SÀI GÒN TNHH MỘT THÀNH VIÊN TRƯỜNG TRUNG CẤP DU LỊCH VÀ KHÁCH SẠN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: NGHIỆP VỤ HƯỚNG DẪN NGÀNH: HƯỚNG DẪN VIÊN DU LỊCH TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP TP. Hồ Chí Minh, năm 2019 LỜI GIỚI THIỆU Du lịch Việt Nam được Nhà Nước ta xem là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của cả nước. Bởi khi tìm hiểu về ngành du lịch Việt Nam qua sách báo, qua hiểu biết về địa lý chúng ta thấy rõ, Việt Nam là đất nước có tiền năng đa dạng, phong phú về du lịch. Do đó, du lịch ngày càng nắm giữ những vai trò đặc biệt quan trọng.
Nó mở ra cho các bạn trẻ những cơ hội tìm việc làm du lịch rất lớn với những biểu mẫu, sơ yếu lý lịch xin việc du lịch ấn tượng, rút ngắn quá trình xin việc du lịch. Vậy nếu như có định hướng theo học tại các đại học ngành du lịch thì hãy đọc ngay bài viết này để nắm được những vấn đề tổng quan nhất về chuyên ngành du lịch. Bao gồm: các khái niểm về du lịch, các việc làm ngành du lịch, các dịch vụ du lịch,… Xuất phát từ yêu cầu trên, Trường Trung cấp Du lịch và Khách sạn biên soạn giáo trình giảng dạy môn học Nghiệp vụ Hướng dẫn trong Chương trình khung đào tạo đã được ban hành. Với những kiến thức thu nhận được từ các khóa học kết hợp với những kinh nghiệm thực tiễn và nghiên cứu các tài liệu viết về ngành du lịch xuất bản trong và ngoài nước, trường Trung cấp Du lịch và Khách sạn Saigontourist cho ra đời Giáo trình Nghiệp vụ Hướng dẫn nhằm cung cấp cho học viên có mục tiêu theo đuổi ngành này những kiến thức cơ bản nhất về công tác hướng dẫn viên.
Tuy nhiên bộ giáo trình không thể đề cập hết những đòi hỏi của thực tế và chắc chắn có những sai sót nhất định, rất mong sự đóng góp của các học sinh, sinh viên, các cán bộ, nhân viên ngành du lịch và các độc giả khác để bộ giáo trình được hoàn chỉnh hơn. Vị trí, tính chất của môn học - Vị trí: Nghiệp Vụ Hướng Dẫn là môn học chuyên nghành có vị trí quan trọng nhằm trang bị cho học viên những kiến thức cần thiết nhất về chuyên môn để làm nghề. Đây là môn học cơ sở để học viên có thể làm việc trên tua thực tế khi tiếp nhận đoàn du khách. - Tính chất: Nghiệp Vụ Hướng Dẫn là môn học lý thuyết, được đánh giá kết quả bằng hình thức kiểm tra sau mỗi bài học và hết môn.
Mục tiêu môn học: - Về kiến thức: Môn học trang bị cho học viên kiến thức, kỹ năng quan trọng để làm nghề hướng dẫn viên du lịch, cung cấp kiến thức giúp học viên tự tin trong công việc. 2 - Về kỹ năng: + Môn học giúp học viên có đủ kiến thức chuyên môn biết cách tiếp nhận, triển khai cũng như hướng dẫn đoàn. + Nhiệp vụ hướng dẫn giúp học viên tự tin làm việc đúng quy trình để trở thành Hướng Dẫn Viên (HDV) chuyên nghiệp. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Nắm kiến thức cơ bản và tự tin làm tốt công việc được giao + Thể hiện lòng yêu nghề, tích cực tìm tòi, học hỏi và khao khát thực hành nghề nghiệp thông qua việc hiểu và vận dụng đúng về hoạt động du lịch và khách sạn; luôn sẵn sàng phối hợp với đồng nghiệp trong công tác chuyên môn; có ý thức bảo vệ môi trường vì sự phát triển bền vững du lịch.
3 MỤC LỤC BÀI 1: NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN. Hướng dẫn du lịch và những hoạt động chủ yếu. Hướng dẫn viên du lịch. 7 BÀI 2: CÁC PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CẦN CÓ CỦA HƯỚNG DẪN VIÊN DU LỊCH.
Đặc điểm nghề nghiệp của hướng dẫn viên du lịch. Đặc điểm chuyên môn. Kiến thức nghiệp vụ và ngoại ngữ. Những phẩm chất và năng lực khác.
13 BÀI 3: NHỮNG YẾU TỐ KHÁCH QUAN TÁC ĐỘNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG HƯỚNG DẪN DU LỊCH. Hình thức của chuyến du lịch. Thời gian của chuyến đi. Cơ cấu khách du lịch.
Phương tiện vận chuyển khách du lịch. Đặc điểm của tuyến, điểm du lịch và đối tượng tham quan. Mối quan hệ với các cơ quan chức năng, chính quyền và cộng đồng dân cư. 21 BÀI 4: CHUẨN BỊ VÀ ĐÓN TIẾP KHÁCH.
Trước khi đón đoàn. Tại điểm đón đoàn khách. Trên phương tiện vận chuyển khách. 23 BÀI 5: TỔ CHỨC ĂN, Ở.
Tổ chức phục vụ lưu trú cho khách du lịch. Tổ chức phục vụ ăn uống cho khách du lịch. 26 BÀI 6: TỔ CHỨC VIỆC THAM QUAN DU LỊCH .Trước chuyến đi tham quan. Trên đường đến điểm tham quan.
Tại điểm tham quan. 28 BÀI 7: TỔ CHỨC CÁC DỊCH VỤ KHÁC. 30 BÀI 8: TỔ CHỨC VIỆC TIỄN KHÁCH. Chuẩn bị và kiểm tra.
Giúp đỡ khách làm thủ tục theo quy định và tạm biệt. Những điều cần lưu ý khi tiễn khách. 33 BÀI 9: THAM QUAN DU LỊCH VÀ PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN THAM QUAN DU LỊCH. Tham quan du lịch.
Đối tượng tham quan. Loại hình tham quan du lịch. 36 4 BÀI 10: QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ CHO HƯỚNG DẪN THAM QUAN DU LỊCH. Lập tuyến tham quan du lịch.
Chuẩn bị nội dung thuyết minh. Chuẩn bị cho chuyến tham quan du lịch. 41 BÀI 11: PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN THAM QUAN DU LỊCH. Những phương pháp chung.
Hướng dẫn tham quan trên phương tiện di chuyển. Hướng dẫn tham quan trên mặt đất, tại địa điểm tham quan du lịch. Hướng dẫn tham quan bằng đi bộ. Hướng dẫn tham quan theo chuyên đề.
XỬ LÝ TÌNH HUỐNG TRONG HOẠT ĐỘNG HƯỚNG DẪN DU LỊCH. Những yêu cầu chung. Trả lời câu hỏi và giải quyết yêu cầu của khách du lịch. Xử lý tình huống trong hoạt động hướng dẫn du lịch.
50 BÀI 13: MỘT VÀI TÌNH HUỐNG ĐẶC BIỆT. 51 BÀI 14: NHỮNG TÁC ĐỘNG TRỰC TIẾP TỚI HOẠT ĐỘNG HƯỚNG DẪN DU LỊCH. 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 57 5 BÀI 1: NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1.
Hướng dẫn du lịch và những hoạt động chủ yếu Hướng dẫn du lịch là hoạt động nhằm thoả mãn những nhu cầu nhất định của khách du lịch trong quá trình thực hiện chuyến du lịch. Hướng dẫn du lịch có thể hiểu là: “Hướng dẫn du lịch là hoạt động của các tổ chức kinh doanh du lịch, thông qua các hướng dẫn viên (HDV) và những người có liên quan để đón tiếp, phục vụ, hướng dẫn khách du lịch, thực hiện các dịch vụ theo các chương trình du lịch được thoả thuận và giúp đỡ khách giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện chuyến du lịch”. Khái niệm trên đây đã chỉ rõ những hoạt động chủ yếu của hướng dẫn du lịch mà vai trò quan trọng nhất là của hướng dẫn viên, những người thay mặt cho tổ chức kinh doanh du lịch thực hiện các hợp đồng giữa đơn vị mình với khách du lịch. Các hoạt động hướng dẫn du lịch bao gồm nhiều mặt công tác và đòi hỏi về nghiệp vụ tuy mức độ không giống nhau nhưng những hoạt động sau đây là không thể thiếu: - Trước hết là việc tổ chức đón và tiễn khách du lịch, sắp xếp nơi nghỉ ngơi, lưu trú và ăn uống cho khách, tổ chức chuyến tham quan du lịch đến những nơi có tài nguyên du lịch được khai thác, sắp xếp các chương trình vui chơi giải trí, mua sắm cho khách du lịch.
Hoạt động này có vai trò của hướng dẫn viên du lịch và sự tham gia của các bộ phận chức năng liên quan. - Hoạt động cung cấp thông tin cũng là một hoạt động bắt buộc nhằm giúp khách du lịch có được những hiểu biết cần thiết từ các quy định về xuất nhập cảnh, các thủ tục, tập quán các quy chế về hoạt động tham quan, chương trình an ninh cho đến những thông tin về đất nước, con người, cảnh quan, các giá trị văn hoá - lịch sử, kinh tế - xã hội, các đối tượng tham quan … theo mục đích chuyến du lịch của khách đã được thoả thuận hay phát sinh trong chuyến du lịch. Hoạt động này được coi là hoạt động chủ yếu nhất của hướng dẫn du lịch, phục vụ đắc lực nhất cho nhu cầu của khách du lịch mà vì đó, họ tiêu tiền và sử dụng thời gian rảnh rỗi. - Hoạt động theo dõi, kiểm tra việc phục vụ khách du lịch của các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch - gồm cả dịch vụ cơ bản và dịch vụ bổ sung – cũng rất cần thiết.
Thông thường việc phục vụ khách du lịch đã được thoả thuận (thường là bằng hợp đồng nhất là theo tour). Song việc kiểm tra sẽ bảo đảm cho khách được phục vụ đúng, đủ (cả 6 số lượng và chất lượng, chủng loại) các dịch vụ như đã mua. Khách du lịch sẽ yên tâm và thoải mái hơn khi có sự theo dõi kiểm tra của hướng dẫn viên hay nhân viên của công ty du lịch đảm nhiệm vai trò hướng dẫn. - Ngoài ra, hoạt động hướng dẫn còn thực hiện việc làm cầu nối giữa các cơ sở kinh doanh du lịch với khách du lịch nhằm cung cấp những dịch vụ đúng sở thích, tâm lý, túi tiền của khách.
Việc phối hợp hoạt động giữa các cơ sở kinh doanh du lịch nếu có sự tham gia của hướng dẫn viên sẽ thoả mãn nhu cầu của khách một cách đầy đủ nhất. Trong những điều kiện nhất định hoạt động của hướng dẫn du lịch trở thành động lực cho các hoạt động kinh doanh dịch vụ khác phục vụ khách du lịch. - Một số hoạt động thông thường có thể hoặc không nhất thiết nằm trong phạm vi hướng dẫn du lịch, không trở thành nhiệm vụ bắt buộc của hướng dẫn viên như: thanh toán, đổi tiền, đặt chỗ, thị thực, quảng cáo… Tuy vậy những hoạt động này nếu được thực hiện hay phối hợp thực hiện một cách đồng bộ, nhanh chóng do hướng dẫn viên hay các bộ phận chức năng của tổ chức kinh doanh du lịch đảm nhiệm thì hoạt động hướng dẫn sẽ chu đáo hơn, hiệu quả hơn. Hướng dẫn viên du lịch 2.
Quan niệm nghề nghiệp Trước hết phải thấy rằng, hoạt động hướng dẫn du lịch bao gồm một số mặt công tác và không chỉ do hướng dẫn viên đảm nhiệm, song hoạt động này có hiệu quả đến mức nào phụ thuộc nhiều vào hướng dẫn viên du lịch.