ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: NGHIỆP VỤ HƯỚNG DẪN DU LỊCH NGÀNH/NGHỀ: HƯỚNG DẪN DU LỊCH TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-. ngày ………tháng. HCM, năm 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình và được lưu hành nội bộ tại khoa Du lịch Khách sạn - trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho mục đích đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Nghiệp vụ Hướng dẫn Du lịch được biên soạn nhằm mục đích phục vụ công tác giảng dạy và học tập của giảng viên, học sinh, sinh viên ngành Hướng dẫn du lịch thuộc Khoa Du Lịch- Khách Sạn, Trường cao đẳng Bách Khoa Nam Sài Gòn.
Xuất phát từ thực tiễn nghề hướng dẫn viên và tham khảo các tài liệu, giáo trình i của ngành Du lịch, tác giả biên soạn tài liệu giảng dạy “Nghiệp vụ hướng dẫn du lịch” dựa trên hai cuốn giáo trình chính: 1. Đinh Trung Kiên, Giáo trình Nghiệp vụ Hướng dẫn Du lịch, NXB Đại học quốc gia Hà Nội, 2001. Bùi Thị Thanh Thủy, Giáo trình Nghiệp vụ Hướng dẫn Du lịch, Trường đại học Văn Hóa Hà Nội, 2009 Giáo trình Nghiệp vụ Hướng dẫn Du lịch có một vị trí quan trọng, là một trong những môn học chính bắt buộc trong chương trình đào tạo ngành Hướng dẫn Du lịch tại trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn. Giáo trình Nghiệp vụ Hướng dẫn Du lịch được biên soạn với nội dung bao gồm 6 bài sau: Bài 1: Tổng quan nghề hướng dẫn Bài 2: Những phẩm chất và năng lực cần có ở hướng dẫn viên du lịch Bài 3: Những yếu tố khách quan tác động đến hoạt động hướng dẫn du lịch Bài 4: Tổ chức thực hiện chương trình du lịch Bài 5: Các phương pháp hướng dẫn tham quan Bài 6: Xử lý tình huống trong quá trình hướng dẫn du lịch Trong quá trình biên soạn, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và các phòng, ban trong nhà trường đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện viết giáo trình này.
Đồng thời cho tôi gửi lời cảm ơn đến tất cả các thầy cô trong khoa, đồng nghiệp trong trường đã đóng góp ý kiến xây dựng, giúp tôi hoàn thiện giáo trình. Tuy nhiên thực tiễn các hoạt động về du lịch lại diễn ra rất phong phú và đa dạng. Do đó, chắc chắn không tránh khỏi hạn chế, thiếu sót. Vì vậy, tôi rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp ý kiến của qu đồng nghiệp và toàn thể người đọc để tài liệu được hoàn thiện hơn.
Trân trọng! Tham gia biên soạn ii Chủ biên: ThS Nguyễn Thị Hồng Nhâm iii MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.i GIÁO TRÌNH MÔN HỌC.viii BÀI 1: TỔNG QUAN NGHỀ HƯỚNG DẪN DU LỊCH. Quá trình hình thành và phát triển của nghề hướng dẫn du lịch. Nguồn gốc hình thành nghề Hướng dẫn du lịch. Vị trí của hoạt động hướng dẫn du lịch.
Đặc điểm của nghề hướng dẫn viên du lịch. Một nghề bao gồm các hoạt động mang tính chất tổng hợp. Là một nghề lý tưởng và hấp dẫn. Có khả năng quan hệ ngoại giao rộng.
Lao động nặng nhọc. Chịu áp lực cao về mặt tâm lý.Những khái niệm cơ bản. Hướng dẫn du lịch và những hoạt động chủ yếu. Hướng dẫn viên du lịch .Vai trò của hướng dẫn viên du lịch trong kinh doanh du lịch .Vai trò người phục vụ.
Vai trò Marketing viên không chuyên. Vai trò sứ giả:. Vai trò người bảo vệ an ninh quốc gia, an toàn du lịch. Nhiệm vụ của hướng dẫn viên.
Nhiệm vụ chung. Nhiệm vụ chuyên môn. Nhiệm vụ kinh doanh. Trách nhiệm đối với khách.
Nhiệm vụ hành chính. Trách nhiệm đối với cộng đồng .28 iv BÀI 2: NHỮNG PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CẦN CÓ Ở HƯỚNG DẪN VIÊN DU LỊCH. Kiến thức cơ bản và những yêu cầu cần có của hướng dẫn viên. Kiến thức chuyên môn và nghiệp vụ.
Những kiến thức cơ bản khác. Phẩm chất chính trị. Đạo đức nghề nghiệp. Phong cách và đức tính.
Những phẩm chất và năng lực khác. Khả năng ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp. Trang phục,trang điểm, tư thế. Việc nói chuyện trên điện thoại.46 Câu hỏi ôn tập:.48 BÀI 3: NHỮNG YẾU TỐ KHÁCH QUAN TÁC ĐỘNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG HƯỚNG DẪN DU LỊCH.Hình thức và thời gian của chuyến du lịch.1Hình thức của chuyến du lịch.
Thời gian của chuyến du lịch. Cơ cấu khách du lịch và phương tiện vận chuyển khách du lịch. Cơ cấu khách du lịch. Phương tiện vận chuyển khách du lịch.
Các yếu tố tác động khác. Các điểm của tuyến, trung tâm du lịch và điểm du lịch. Sự phối hợp giữa các đơn vị, địa phương liên quan đến hoạt động du lịch.56 Câu hỏi ôn tập:. Quy trình tổ chức thực hiện chương trình du lịch.
Quy trình chung.Tổ chức thực hiện chương trình cho đoàn khách du lịch quốc tế vào Việt Nam (Inbound). Tổ chức thực hiện chương trình cho đoàn khách du lịch người Việt Nam ra nước ngoài (Outbound). Tổ chức thực hiện chương trình cho đoàn khách du lịch tàu biển. Tổ chức thực hiện chương trình cho đoàn khách du lịch nội địa người Việt Nam.98 Câu hỏi ôn tập:.99 BÀI 5: THAM QUAN DU LỊCH VÀ PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN THAM QUAN DU LỊCH.
100 Nội dung chính: 1. Khái niệm chung về tham quan du lịch. Phương pháp chuẩn bị hướng dẫn tham quan du lịch. Nghiên cứu và tích lũy tư liệu.
Khảo sát tuyến, điểm tham quan du lịch. Lựa chọn đối tượng chỉ dẫn, thuyết minh cho khách. Lập hành trình tuyến tham quan (phác thảo sơ đồ tuyến tham quan). Xem xét (khảo sát) lại toàn bộ chương trình.
Xây dựng bài thuyết minh. Phương pháp tiến hành hướng dẫn tham quan. Hướng dẫn tham quan dưới mặt đất, tại địa điểm tham quan du lịch. Hướng dẫn tham quan trên phương tiện di chuyển.
Hướng dẫn tham quan chuyên đề theo loại đối tượng tham quan. Đối tượng tham quan thuộc tài nguyên du lịch nhân văn. Đối tượng tham quan thuộc tài nguyên du lịch tự nhiên.146 Câu hỏi ôn tập:.153 BÀI 6: XỬ LÝ TÌNH HUỐNG TRONG QUÁ TRÌNH HƯỚNG DẪN DU LỊCH. Khái niệm tình huống.
Phân loại tình huống. Một số yêu cầu chung khi xử lý tình huống. Một số nguyên tắc cần đảm bảo trong xử lý tình huống. Một số tình huống cụ thể.
Kỹ năng xử lý các mối quan hệ của hướng dẫn viên trong hoạt động hướng dẫn.167 TÀI LIỆU THAM KHẢO.182 vii GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Nghiệp vụ Hướng dẫn Du lịch Mã môn học: MH14 Thời gian thực hiện môn học: 75 giờ (Lý thuyết: 45 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 26 giờ, Kiểm tra: 4 giờ). VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC: - Vị trí : Nghiệp vụ hướng dẫn là môn học bắt buộc thuộc nhóm các môn học, mô đun đào tạo nghề trong chương trình khung trình độ trung cấp nghề Hướng dẫn Du lịch - Tính chất : Nghiệp vụ hướng dẫn là mụn học lý thuyết kết hợp với thực hành, đánh giá kết quả bằng thi hết môn. Là một trong những môn học quan trọng nhất trong chương trình khung trình độ nghề hướng dẫn du lịch, là môn thi tốt nghiệp. MỤC TIÊU MÔN HỌC 1.
Về kiến thức: + Liệt kê được những yêu cầu đối với người hướng dẫn viên. + Nhận biết được nhữngyếu tố tác động đến hoạt động hướng dẫn du lịch + Xây dựng được lịch trình hướng dẫn khách tham quan du lịch + Lập được kế hoạch tổ chức đón tiếp, hướng dẫn tham quan, vui chơi giải trí cho khách du lịch 2. Về kỹ năng: + Kỹ năng hướng dẫn trên tuyến du lịch và tham quan tại các điểm du lịch + Kỹ năng thuyết minh trên các phương tiện vận chuyển du lịch + Kỹ năng tổ chức tổ chức quản lý đoàn khách và xử lý các vấn đề phát sinh trong công việc tổ chức tham quan hướng dẫn cho khách du lịch trong và ngoài nước. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Năng lực tổ chức thực hiện chương trình du lịch cho khách, hướng dẫn khách tham quan trên các địa điểm và phương tiện khác nhau + Năng lực quản lý khách và giải quyết mọi phàn nàn của khách khi đi du lịch III.
NỘI DUNG MÔN HỌC: viii ix BÀI 1: TỔNG QUAN NGHỀ HƯỚNG DẪN DU LỊCH Giới thiệu Bài học này giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của nghề hướng dẫn du lịch, đặc điểm của nghề, vai trò và nhiệm vụ của người hướng dẫn viên trong quá trình thực hiện công việc. Mục tiêu: - Trình bày được quá trình hình thành và phát triển theo từng giai đoạn của nghề Hướng dẫn du lịch. - Mô tả được vị trí, vai trò, đặc điểm của nghề Hướng dẫn du lịch, - Nêu được khái niệm Hướng dẫn viên du lịch, phân loại Hướng dẫn viên cũng như vai trò, trách nhiệm của Hướng dẫn viên du lịch Nội dung chính: 1. Quá trình hình thành và phát triển của nghề hướng dẫn du lịch 1.
Nguồn gốc hình thành nghề Hướng dẫn du lịch Cũng như nhiều ngành khoa học, kỹ thuật, nghệ thuật, sản xuất, ngành Du Lịch được hình thành rất sớm trong bối cảnh lịch sử nhất định. Thời cổ đại,các quốc gia chiếm hữu nộ lệ với các nền văn minh rực rỡ ở Ai Cập, Lưỡng Hà, An Độ, Trung Hoa, Hy Lạp, La Mã được hình thành… Con người đã có quá trình giao lưu kinh tế và văn hoá. Nhu cầu tìm hiểu,tham quan và cả nghỉ ngơi đã xuất hiện trước hết ở giai cấp quý tộc chủ nô rồi mới tới các thương gia,các nhà tu hành, nhà khoa học…Các nhà Sử học cho rằng ,từ 5000 năm trước đây những chuyến vượt biển đã bắt đầu từ Ai Cập. Trong những chuyến đi ấy,người ta kết hợp các mục đích,trong đó có cả mục đích du lịch – dù những khái niệm “ du lịch”, “hoạt động du lịch” chưa ra đời.
Theo những miêu tả được ghi trên tường của đền thờ Deit El Bahari ở Luxor, vào năm 1490 trước Công Nguyên,vua Ai Cập đã tổ chức một chuyến đi vì mục đích du lịch đến miền Punt (có thể là Sômali ngày nay). Những người đi du lịch đó thực sự là những người dũng cảm trong điều kiện di chuyển ở những chặng đường dài như vậy.