Giáo trình môn Nghiên cứu thị trường ngành Kinh doanh thương mại của ThS Lê Thuận Thái - CĐCĐ Đồng Tháp

Giáo trình nghiên cứu thị trường ngành kinh doanh thương mại tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên.

• Tác giả: Ths Lê Thuận Thái
• Trường học: Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Giáo Trình Nghiên Cứu Thị Trường Kinh Doanh Thương Mại Cao Đẳng Đồng Tháp
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KINH DOANH THƯƠNG MẠI VÀ MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CỦA DN THƯƠNG MẠI
• 2. BÀI 2: TẠO NGUỒN VÀ MUA HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 3. BÀI 3: DỰ TRỮ HÀNG HÓA VÀ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO Ở DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 4. BÀI 4: BÁN HÀNG VÀ QUẢN TRỊ BÁN HÀNG
• 5. BÀI 5: DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU THỊ TRƯỜNG
• 1.1. Thương mại và kinh doanh thương mại trong cơ chế thị trường
• 1.2. Các đặc trưng của kinh doanh thương mại
• 1.3. Mục đích, vai trò, chức năng và nhiệm vụ
• 1.3.1. Mục đích kinh doanh thương mại
• 1.3.2. Vai trò

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Nghiên Cứu Thị Trường Kinh Doanh Thương Mại

Giáo trình Nghiên cứu thị trường kinh doanh thương mại tại Cao đẳng Đồng Tháp cung cấp kiến thức cơ bản và hệ thống về lĩnh vực này. Môn học này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về các khái niệm cơ bản mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để thực hiện nghiên cứu thị trường hiệu quả. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện đại, việc nắm vững kiến thức về nghiên cứu thị trường là rất quan trọng để có thể đưa ra các quyết định kinh doanh đúng đắn.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết về nghiên cứu thị trường, từ đó giúp họ có khả năng phân tích và đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả. Môn học này cũng giúp sinh viên phát triển kỹ năng tự học và làm việc nhóm.

1.2. Cấu trúc và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh khác nhau của nghiên cứu thị trường, từ lý thuyết đến thực hành. Nội dung bao gồm các phương pháp thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu và trình bày kết quả nghiên cứu.

II. Những thách thức trong Nghiên Cứu Thị Trường Kinh Doanh Thương Mại

Nghiên cứu thị trường không chỉ đơn thuần là thu thập dữ liệu mà còn là một quá trình phức tạp đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về thị trường và khách hàng. Các thách thức chính bao gồm việc xác định đúng vấn đề nghiên cứu, lựa chọn phương pháp thu thập dữ liệu phù hợp và phân tích dữ liệu một cách chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc xác định vấn đề nghiên cứu

Việc xác định vấn đề nghiên cứu là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình nghiên cứu thị trường. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định đúng vấn đề cần nghiên cứu, dẫn đến việc thu thập dữ liệu không chính xác.

2.2. Thách thức trong việc thu thập và phân tích dữ liệu

Quá trình thu thập dữ liệu có thể gặp nhiều khó khăn, từ việc lựa chọn mẫu khảo sát đến việc đảm bảo tính chính xác của dữ liệu. Phân tích dữ liệu cũng đòi hỏi kỹ năng và công cụ phù hợp để đưa ra những kết luận chính xác.

III. Phương pháp Nghiên Cứu Thị Trường Hiệu Quả

Để thực hiện nghiên cứu thị trường hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp. Các phương pháp này bao gồm nghiên cứu định tính và định lượng, mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng.

3.1. Nghiên cứu định tính và định lượng

Nghiên cứu định tính giúp hiểu rõ hơn về hành vi và tâm lý của khách hàng, trong khi nghiên cứu định lượng cung cấp dữ liệu có thể đo lường và phân tích. Việc kết hợp cả hai phương pháp này sẽ mang lại cái nhìn toàn diện hơn về thị trường.

3.2. Quy trình thực hiện nghiên cứu thị trường

Quy trình nghiên cứu thị trường bao gồm các bước từ xác định vấn đề, thiết kế nghiên cứu, thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu đến trình bày kết quả. Mỗi bước đều cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Nghiên Cứu Thị Trường

Nghiên cứu thị trường không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng chiến lược kinh doanh. Các doanh nghiệp có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh sản phẩm, dịch vụ và chiến lược marketing của mình.

4.1. Xây dựng chiến lược marketing dựa trên nghiên cứu thị trường

Kết quả nghiên cứu thị trường giúp doanh nghiệp xác định được nhu cầu và xu hướng của khách hàng, từ đó xây dựng chiến lược marketing phù hợp. Việc này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả kinh doanh mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các chiến lược kinh doanh

Nghiên cứu thị trường cũng giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả của các chiến lược kinh doanh đã triển khai. Thông qua việc phân tích dữ liệu, doanh nghiệp có thể điều chỉnh các chiến lược để đạt được kết quả tốt hơn.

V. Kết luận và Tương lai của Nghiên Cứu Thị Trường

Nghiên cứu thị trường là một lĩnh vực không ngừng phát triển và đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chiến lược kinh doanh. Tương lai của nghiên cứu thị trường sẽ tiếp tục được cải thiện nhờ vào sự phát triển của công nghệ và các phương pháp phân tích dữ liệu mới.

5.1. Xu hướng phát triển của nghiên cứu thị trường

Với sự phát triển của công nghệ thông tin, nghiên cứu thị trường sẽ ngày càng trở nên chính xác và hiệu quả hơn. Các công cụ phân tích dữ liệu mới sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt nhanh chóng và chính xác hơn về thị trường.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu thị trường trong tương lai

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, nghiên cứu thị trường sẽ trở thành một yếu tố quyết định cho sự thành công của doanh nghiệp. Việc nắm bắt kịp thời thông tin về thị trường và khách hàng sẽ giúp doanh nghiệp duy trì và phát triển vị thế của mình.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ MÔ TẢ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH KINH DOANH THƯƠNG MẠI

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học Kinh doanh thương mại (trong hồ sơ chương trình ghi nhận cùng môn Nghiên cứu thị trường) được biên soạn bởi ThS. Lê Thuận Thái (Chủ biên) và chính thức ban hành theo Quyết định số 161/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 15 tháng 6 năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  THÔNG TIN XUẤT BẢN & PHÂN BỔ MÔN HỌC                   |
+------------------------------------+------------------------------------+
| Cơ quan ban hành:                  | Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp|
| Quyết định ban hành:               | Số 161/QĐ-CĐCĐ-ĐT (15/06/2018)    |
| Chủ biên:                          | ThS. Lê Thuận Thái                 |
| Trình độ đào tạo:                  | Cao đẳng                           |
| Ngành đào tạo:                     | Kinh doanh thương mại              |
| Thời lượng đào tạo:                | 30 giờ (28 giờ LT, 2 giờ kiểm tra) |
+------------------------------------+------------------------------------+

Trong khung chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng ngành Kinh doanh thương mại, đây là môn học chuyên ngành bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các học phần kiến thức cơ sở. Môn học có khối lượng thời gian quy định là 30 giờ, bao gồm 28 giờ giảng dạy lý thuyết và 2 giờ kiểm tra định kỳ.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể trên ba phương diện chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức: Trang bị hệ thống lý luận về kinh doanh thương mại trong nền kinh tế thị trường; cung cấp hiểu biết về môi trường kinh doanh, kỹ thuật tạo nguồn hàng, nghiệp vụ quản trị hàng tồn kho, tổ chức bán hàng và quản trị hệ thống dịch vụ khách hàng.
• Về kỹ năng: Hình thành năng lực tính toán nhu cầu mua hàng, lựa chọn thị trường thu mua tối ưu; tổ chức mạng lưới tiếp nhận hàng hóa; phân tích dự trữ và kiểm soát tồn kho; xây dựng kế hoạch phân phối và triển khai quy trình kỹ thuật bán hàng.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện phương pháp làm việc độc lập và làm việc nhóm; năng lực tự nghiên cứu và tuân thủ các quy định pháp luật, chuẩn mực đạo đức kinh doanh cũng như các quy định về vệ sinh an toàn và bảo vệ môi trường sinh thái.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế theo tiến trình nghiệp vụ kinh doanh thực tế tại doanh nghiệp: từ phân tích bối cảnh môi trường đến tổ chức nguồn hàng đầu vào, quản trị chu chuyển hàng hóa nội bộ, triển khai bán hàng đầu ra và hoàn thiện dịch vụ chăm sóc khách hàng. Điểm đặc thù của tài liệu là sự kết hợp giữa các nguyên lý kinh tế học hàn lâm với các công thức toán kinh tế định lượng và các khung công cụ quản trị chiến lược hiện đại.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình được cấu trúc thành 5 bài học tương ứng với các phân hệ nghiệp vụ hoàn chỉnh của một doanh nghiệp thương mại:

Bài 1: Những vấn đề cơ bản về kinh doanh thương mại và môi trường kinh doanh của DN thương mại

Phân tích bản chất thương mại trong cơ chế thị trường gắn với chu chuyển tiền tệ - hàng hóa $T - H - T'$ (trong đó $T' = T + \Delta t$). Trình bày 3 mục đích cơ bản của doanh nghiệp thương mại gồm: Lợi nhuận, Vị thế và An toàn; cùng 4 chức năng cốt lõi (Lưu thông hàng hóa; Tiếp tục quá trình sản xuất trong khâu lưu thông; Dự trữ hàng hóa; Điều hòa cung cầu). Nội dung chương đi sâu vào phân loại và phân tích đa tầng môi trường kinh doanh:

• Môi trường vĩ mô: Gồm 5 nhóm yếu tố (Chính trị - pháp luật, Kinh tế, Khoa học - công nghệ, Văn hóa - xã hội, Cơ sở hạ tầng và điều kiện tự nhiên).
• Môi trường tác nghiệp: Phân tích theo mô hình 5 lực lượng (Đối thủ cạnh tranh hiện hữu, Khách hàng, Nhà cung ứng, Sản phẩm thay thế, Đối thủ tiềm ẩn mới).
• Môi trường nội bộ: Đánh giá dựa trên khung cấu trúc 7S của McKinsey (Structure, Strategy, Systems, Skills, Style, Staff, Shared values) kết hợp các phân hệ chức năng: sản phẩm, nhân sự, tài chính - kế toán, hệ thống thông tin quản trị (MIS/SIS) và nghiên cứu phát triển (R&D).

Chương 1 cũng thiết lập phương pháp luận khai thác môi trường thông qua các ma trận đánh giá chuyên dụng: Ma trận đánh giá yếu tố ngoại vi (EFE), Ma trận đánh giá yếu tố nội vi (IFE) và Ma trận phân tích điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - nguy cơ (SWOT).

Bài 2: Tạo nguồn và mua hàng ở doanh nghiệp thương mại

Làm rõ vị trí của tạo nguồn hàng - khâu mở đầu cho hoạt động lưu thông. Phân loại nguồn hàng theo ngành sản xuất, nguồn gốc xuất xứ (trong nước, nhập khẩu, tồn kho) và phạm vi địa lý. Phân biệt rõ sự khác nhau giữa "tạo nguồn" (tác động vào khâu sản xuất để định hình nguồn cung) và "mua hàng" (nghiệp vụ giao dịch cụ thể).

Chương 2 cung cấp các công cụ toán kinh tế ứng dụng:

• Công thức xác định khối lượng hàng cần mua trong kỳ kế hoạch ($M$): $$M = X_{kh} + D_{ck} - D_{đk}$$ (Trong đó: $X_{kh}$ là khối lượng hàng bán dự kiến kỳ kế hoạch; $D_{ck}$ là khối lượng dự trữ cần thiết cuối kỳ; $D_{đk}$ là khối lượng dự trữ thực tế đầu kỳ).
• Phương pháp chọn thị trường mua bán tối ưu hóa lợi nhuận ($TR$): $$TR = (P_x - P_y) \cdot Q$$ (Trong đó: $P_y$ là đơn giá mua tại thị trường $Y$; $P_x$ là đơn giá bán tại thị trường $X$; $Q$ là khối lượng hàng hóa).

Đồng thời, hệ thống hóa 7 hình thức tạo nguồn: Mua theo hợp đồng/đơn đặt hàng; Mua không theo hợp đồng (mua đứt bán đoạn); Mua qua đại lý; Nhận bán hàng ủy thác và ký gửi; Liên doanh liên kết; Gia công đặt hàng/bán nguyên liệu thu mua thành phẩm; Tự sản xuất và khai thác nguồn hàng.

Bài 3: Dự trữ hàng hóa và quản trị hàng tồn kho ở doanh nghiệp thương mại

Khẳng định tính tất yếu khách quan của dự trữ hàng hóa xuất phát từ khoảng cách không gian, thời gian giữa sản xuất và tiêu dùng. Phân tích các nhân tố làm tăng hoặc giảm mức độ dự trữ trong nền kinh tế quốc dân. Phân định 3 loại hình dự trữ:

• Dự trữ tiêu thụ tại doanh nghiệp sản xuất: Xác định theo chỉ tiêu hiện vật ($D_{tthvật} = X_{bq}$) và chỉ tiêu giá trị ($D_{tt(tiền)} = D_{tthvật} \times G_{\text{bán tại XN}}$).
• Dự trữ hàng hóa tại doanh nghiệp thương mại: Hình thành từ kho, trạm, cửa hàng đến quầy bán lẻ.
• Dự trữ hàng hóa trên đường: Xác định dựa trên khối lượng vận chuyển trung bình ngày đêm, tốc độ vận chuyển và khoảng cách vận chuyển của từng phương tiện.

Bài 4: Bán hàng và quản trị bán hàng

Phân tích vai trò của nghiệp vụ bán hàng - khâu kết thúc quá trình lưu thông nhằm chuyển hóa hình thái giá trị từ hàng sang tiền ($H - T'$). Trình bày hệ thống nghiệp vụ kỹ thuật bán lẻ tại quầy, quản trị kênh phân phối, hoạt động xúc tiến thương mại và quy trình 5 bước trong quản trị lực lượng bán hàng (Xác định mục tiêu $\rightarrow$ Lập kế hoạch $\rightarrow$ Tổ chức lực lượng $\rightarrow$ Điều hành quản trị $\rightarrow$ Đánh giá kết quả).

Bài 5: Dịch vụ khách hàng ở doanh nghiệp thương mại

Khái niệm hóa các thuộc tính của dịch vụ thương mại. Phân loại dịch vụ theo tiến trình mua bán (trước, trong và sau khi bán hàng) và theo tính chất dịch vụ (kỹ thuật, thương mại, hỗ trợ đời sống). Đề ra phương hướng tổ chức bộ máy và hoàn thiện hệ thống dịch vụ theo tiêu chuẩn văn minh, hiện đại.

---

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng trên nền tảng các lý thuyết kinh tế và quản trị nền tảng:

• Lý thuyết lưu thông hàng hóa và giá trị thặng dư: Kế thừa luận điểm kinh tế chính trị về sự phân công lao động xã hội, sự phát triển của sản xuất hàng hóa và bản chất vận động của tư bản qua chu kỳ $T - H - T'$.
• Nguyên lý cân bằng cung - cầu và điều hòa thị trường: Giải thích cơ chế điều tiết vĩ mô và vi mô thông qua mạng lưới dự trữ và lưu thông thương mại.
• Khung phân tích chiến lược: Ứng dụng mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter (thể hiện qua 5 yếu tố môi trường tác nghiệp), Khung 7S của McKinsey trong phân tích nội bộ, và hệ thống ma trận ra quyết định chiến lược SWOT, EFE, IFE.

---

Kỹ năng phát triển

Sau khi hoàn thành chương trình học, người học được trang bị các kỹ năng chuyên môn:

• Kỹ năng tính toán và lập kế hoạch tác nghiệp: Thực hiện thành thạo việc tính toán khối lượng hàng hóa cần mua ($M$), tính toán độ lệch giá giữa các thị trường ($TR$), xác định định mức tồn kho và lập dự toán luân chuyển hàng hóa.
• Kỹ năng phân tích môi trường kinh doanh: Năng lực thu thập thông tin, nhận diện cơ hội/đe dọa từ môi trường vĩ mô và phân tích cấu trúc cạnh tranh ngành.
• Kỹ năng quản trị tác nghiệp thương mại: Thiết lập quy trình mua hàng, đàm phán hợp đồng mua bán, tổ chức mạng lưới tiếp nhận hàng hóa tại kho trạm và kiểm soát dịch vụ bán lẻ tại điểm bán.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế nhằm phục vụ phương pháp tiếp cận sư phạm tích hợp giữa truyền thụ lý thuyết chuyên ngành và hướng dẫn thực hành tác nghiệp.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                    QUY TRÌNH TIẾP CẬN SƯ PHẠM                           |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [1. Lý luận & Khung phân tích] -> Tiếp nhận bản chất, công thức         |
| [2. Mô hình hóa qua Sơ đồ]     -> Sơ đồ dự báo, Sơ đồ môi trường       |
| [3. Tình huống & Bài tập]      -> Giải quyết câu hỏi ôn tập cuối bài    |
| [4. Đánh giá & Kiểm tra]       -> 02 bài kiểm tra định kỳ (2 giờ)       |
+-------------------------------------------------------------------------+

Tiếp cận sư phạm và cấu trúc bài tập

• Giảng dạy trên lớp (28 giờ lý thuyết): Giảng viên sử dụng phương pháp diễn giải kết hợp trực quan hóa thông qua hệ thống sơ đồ tiến trình (Sơ đồ I.2: Tiến trình dự báo kinh tế; Sơ đồ I.3: Môi trường tác nghiệp; Sơ đồ tuần hoàn các loại dự trữ hàng hóa).
• Hệ thống câu hỏi ôn tập: Cuối mỗi bài học đều có hệ thống câu hỏi định hướng tư duy phân tích, tổng hợp. Ví dụ:
  • Bài 1: Phân tích sự khác biệt giữa môi trường vĩ mô, tác nghiệp, bên trong và bên ngoài; phân tích tác động của các yếu tố kinh tế đến chiến lược thương mại.
  • Bài 2: So sánh sự khác nhau giữa tạo nguồn và mua hàng; phân tích ưu thế và hạn chế của các hình thức tạo nguồn (gia công, liên doanh, mua qua đại lý).
  • Bài 3: Phân loại các dạng dự trữ trong nền kinh tế quốc dân và xác định các nhân tố ảnh hưởng.

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Đánh giá học phần: Thực hiện qua 2 bài kiểm tra định kỳ (chiếm 2 giờ trong tổng thời lượng 30 giờ) kết hợp với bài thi kết thúc môn học. Tiêu chí đánh giá tập trung vào khả năng tái hiện lý thuyết, năng lực giải quyết bài toán định lượng mua hàng và kỹ năng lập luận tình huống.
• Hướng dẫn tự học: Người học cần chủ động lập bảng ma trận SWOT cho một ngành hàng cụ thể, tự giải các bài toán cân đối nhập - xuất - tồn, tra cứu các quy chuẩn pháp luật thương mại hiện hành và nghiên cứu trước hệ thống câu hỏi ôn tập trước khi lên lớp.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh các định hướng thực tiễn và cập nhật các nguyên lý quản trị trong bối cảnh kinh tế mới:

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  CÁC TRỤ CỘT ĐỔI MỚI VÀ CẬP NHẬT                        |
+--------------------+----------------------------------------------------+
| 1. Hội nhập quốc tế| Tích hợp các yếu tố rào cản thương mại, biến động  |
|                    | tỷ giá, logistics xuất nhập khẩu và FDI/ODA.       |
+--------------------+----------------------------------------------------+
| 2. Ứng dụng CNTT   | Chuẩn hóa vai trò của hệ thống thông tin quản trị  |
|                    | (MIS) và hệ thống thông tin chiến lược (SIS).      |
+--------------------+----------------------------------------------------+
| 3. Chuẩn hóa SOP   | Thiết lập quy trình tác nghiệp chuẩn cho từng      |
|                    | chức danh thu mua, bán hàng và chăm sóc khách hàng.|
+--------------------+----------------------------------------------------+
| 4. Phát triển bền  | Đưa tiêu chuẩn bảo vệ môi trường, kiểm soát ô nhiễm|
|    vững            | và trách nhiệm xã hội vào điều kiện kinh doanh.    |
+--------------------+----------------------------------------------------+

1. Gắn kết với cơ chế thị trường mở và hội nhập quốc tế: Giáo trình làm rõ đặc trưng của nền kinh tế mở, tác động của biến động kinh tế toàn cầu, tỷ giá hối đoái, thuế quan và các rào cản phi thuế quan đến quyết định tạo nguồn hàng và tiêu thụ của doanh nghiệp thương mại.
2. Hiện đại hóa hệ thống thông tin quản lý: Phân định rõ vai trò của Hệ thống thông tin quản trị (MIS) và Hệ thống thông tin chiến lược (SIS). Giáo trình nhấn mạnh yêu cầu xây dựng 4 nguồn dữ liệu hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định kịp thời, loại trừ thông tin giả và nhiễu.
3. Chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ thực tế (SOP): Yêu cầu xây dựng quy trình thao tác chuẩn trong hoạt động thu mua, quản trị kho và kỹ thuật bán lẻ, hỗ trợ người học thích ứng ngay với môi trường doanh nghiệp thực tế.
4. Nhấn mạnh trách nhiệm xã hội và môi trường: Đưa các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm, xử lý phế thải, chi phí sinh thái và đạo đức kinh doanh thành những yếu tố bắt buộc trong cấu trúc phân tích môi trường và thiết kế mạng lưới cơ sở vật chất.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và thực tiễn ngành thương mại:

• Sinh viên bậc Cao đẳng: Là đối tượng người học chính khóa thuộc ngành Kinh doanh thương mại. Giáo trình cung cấp kiến thức nền tảng và hướng dẫn nghiệp vụ để sinh viên hoàn thành học phần chuyên ngành bắt buộc.
• Điều kiện tiên quyết đối với người học: Sinh viên cần hoàn thành các môn học thuộc khối kiến thức cơ sở ngành (Kinh tế học đại cương, Pháp luật kinh tế, Nguyên lý quản trị) nhằm tiếp thu hiệu quả các khái niệm về kinh tế thị trường, luân chuyển tiền - hàng và phân tích ma trận.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm khung tài liệu giảng dạy chuẩn hóa theo phân phối chương trình 30 giờ; làm căn cứ thiết kế bài giảng, biên soạn ngân hàng câu hỏi kiểm tra định kỳ và tổ chức thảo luận tình huống.
• Cán bộ quản lý và nhân viên doanh nghiệp: Làm tài liệu tham khảo cho nhân viên phòng Kế hoạch kinh doanh, bộ phận mua hàng (Purchasing), nhân viên quản lý kho và nhân viên bán hàng nhằm chuẩn hóa kiến thức về hợp đồng, định mức dự trữ và kỹ thuật chăm sóc khách hàng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được thiết kế giảng dạy cho trình độ và ngành học nào?

Giáo trình được ban hành chuẩn hóa dành riêng cho sinh viên trình độ Cao đẳng, chuyên ngành Kinh doanh thương mại theo Quyết định số 161/QĐ-CĐCĐ-ĐT của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận môn học?

Người học cần tích lũy các kiến thức cơ bản từ khối môn học cơ sở, bao gồm các khái niệm về kinh tế vi mô, quan hệ cung - cầu, nguyên lý kế toán cơ bản và các quy định pháp luật căn bản về hợp đồng kinh tế.

3. Phương pháp tiếp cận chuyên môn của giáo trình có điểm gì đặc thù?

Giáo trình tiếp cận theo mô hình quản trị tác nghiệp gắn liền với định lượng kinh tế. Không chỉ dừng lại ở các khái niệm lý luận, tài liệu cung cấp các công thức tính toán lượng hàng mua ($M = X_{kh} + D_{ck} - D_{đk}$), chênh lệch giá thị trường ($TR = (P_x - P_y) \cdot Q$) và áp dụng các ma trận quản trị chiến lược (SWOT, McKinsey 7S, EFE, IFE) vào bối cảnh doanh nghiệp thương mại.

4. Người học cần thực hiện phương pháp nào để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học nên kết hợp đọc lý thuyết với việc tự giải quyết toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài, thực hành vẽ lại các sơ đồ tiến trình quản trị và tự giải các bài tập tình huống về cân đối dự trữ, luân chuyển dòng hàng.

5. Giáo trình có đề cập đến các công cụ phân tích hoặc phần mềm hỗ trợ nào không?

Trong nội dung chương trình tổng quát và phân tích thông tin, giáo trình định hướng việc ứng dụng các phần mềm xử lý số liệu chuyên dụng (như SPSS), hệ thống thông tin quản trị (MIS) và hệ thống thông tin chiến lược (SIS) để theo dõi và dự báo biến động thị trường.

---

Kết luận

Giáo trình môn học Kinh doanh thương mại của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp là tài liệu đào tạo chuyên môn cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về quy trình kinh doanh thương mại trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tài liệu thiết lập lộ trình học tập khoa học, bắt đầu từ việc nhận thức quy luật lưu thông hàng hóa và phân tích môi trường kinh doanh, tiến tới thực thi các nghiệp vụ mua hàng, quản trị tồn kho, phân phối bán hàng và duy trì hệ thống dịch vụ khách hàng.

Để mở rộng và nâng cao hiệu quả tiếp thu, người học được khuyến nghị kết hợp nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành (Luật Thương mại, Luật Doanh nghiệp) cùng các tài liệu hướng dẫn ứng dụng phần mềm phân tích dữ liệu thị trường và quản trị chuỗi cung ứng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔN: NGHIÊN CỨU THỊ TRƢỜNG NGÀNH, NGHỀ: KINH DOANH THƢƠNG MẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số 161/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 15 tháng 6 năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2018 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, với việc phát triển kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế mở, hội nhập với khu vực và thế giới, quản trị doanh nghiệp thương mại với cơ chế độc lập tự chủ cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh theo pháp luật và thông lệ thị trường nhằm đạt hiệu quả kinh doanh cao, đòi hỏi phải trang bị có hệ thống những kiến thức cơ bản về kinh doanh thương mại và quản trị doanh nghiệp thương mại cho những đối hượng được đào tạo phù hợp với mục tiêu và chương trình của chuyên ngành đã được xác định. Nhằm trang bị những kiến thức cơ bản, có hệ thống về kinh doanh thương mại, về tổ chức, kỹ thuật, nghiệp vụ nghệ thuật kinh doanh thương mại và những vấn đề cơ bản về quản trị doanh nghiệp thương mại trong nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, nền kinh tế nhiều thành phần.

Môn học Nghiên cứu thị trường là nghiên cứu lý luận và thực tiễn về kinh doanh thương mại, bởi lẻ doanh nghiệp thương mại là doanh nghiệp chuyên nghiệp kinh doanh thương mại. Để có thể hoạt động kinh doanh thương mại cần hiểu rõ các quá trình nghiệp vụ kinh doanh, từ chiến lược kinh doanh đến nghiệp vụ kinh doanh thương mại, các yếu tố của quá trình kinh doanh và quản trị hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại. Những kiến thức về quản trị doanh nghiệp thương mại nhằm định hướng cho các hoạt động nghiệp vụ kinh doanh, nghệ thuật kinh doanh, phục vụ cho các mục tiêu quản trị DN thương mại một cách có hiệu quả. Đồng thời, các chương được lồng ghép các ví dụ, tình huống được phân tích sinh động nhằm tăng tính ứng dụng thực tiễn tại doanh nghiệp.

Ban biên tập trân trọng cảm ơn sự nhiệt tình ủng hộ và mong nhận được ý kiến đóng góp của mọi người để giáo trình được hoàn thiện hơn. Đồng Tháp, ngày. năm 2018 Chủ biên Chủ biên: ThS Lê Thuận Thái iii MỤC LỤC  Trang BÀI 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KINH DOANH THƢƠNG MẠI VÀ MÔI TRƢỜNG KINH DOANH CỦA DN THƢƠNG MẠI. Error! Bookmark not defined.

Thương mại và kinh doanh thương mại trong cơ chế thị trường .1 Thương mại trong cơ chế thị trường: .2 Các đặc trưng của kinh doanh thương mại. Mục đích, vai trò, chức năng và nhiệm vụ .1 Mục đích kinh doanh thương mại .3 Chức năng của kinh doanh thương mại .4 Nhiệm vụ của kinh doanh thương mại. Nội dung cơ bản của kinh doanh thương mại .1 Nghiên cứu và xác định nhu cầu thị trường về loại hàng hóa và dịch vụ để lựa chọn kinh doanh và xây dựng chiến lược kinh doanh .2 Huy động và sử dụng hợp lý các nguồn lực đưa vào kinh doanh .3 Tổ chức các hoạt động nghiệp vụ mua bán, dự trữ bảo quản, vận chuyển, xúc tiến thương mại và các hoạt động d/vụ phục vụ khách hàng .4 Quản trị vốn, phí, hàng hóa và nhân sự hoạt động kinh doanh. Môi trường kinh doanh và ảnh hưởng của nó đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại .1 Khái niệm về môi trường kinh doanh và phân loại môi trường KD .2 Ảnh hưởng của môi trường kinh doanh đến hoạt động KD của DNTM.

Các yếu tố hợp thành Môi trường kinh doanh của DN thương mại .1 Môi trường vĩ mô .2 Môi trường tác nghiệp .3 Môi trường nội bộ (hoàn cảnh nội tại). Biện pháp khai thác môi trường KD của DN thương mại .1 Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin về môi trường KD .2 Lựa chọn phương thức thâm nhập và mở rộng thị trường .3 Phân tích toàn diện, đầy đủ các yếu tố của môi trường KD để lựa chọn cơ hội kinh doanh .4 Xây dựng chiến lược kinh doanh .5 Hoàn thiện các hoạt động nghiệp vụ KD của DN .6 Góp phần hoàn thiện môi trường KD. 26 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 1. 27 BÀI 2: TẠO NGUỒN VÀ MUA HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI.

Error! Bookmark not defined. Nguồn hàng và vai trò của nó trong hoạt động KD thương mại .1 Khái niệm về nguồn hàng của DN thương mại .2 Phân loại nguồn hàng của DN thương mại .3 Vai trò của nguồn hàng đối với hoạt động KD của DNTM. Nội dung của nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại .1 Sự khác nhau giữa tạo nguồn và mua hàng .2 Nội dung của nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại.3 Phương pháp xác định khối lượng hàng cần mua và chọn thị trường mua bán hàng hóa. Các hình thức tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại .1 Mua theo đơn đặt hàng và hợp đồng mua bán hàng hóa .2 Mua hàng không theo hợp đồng mua bán .3 Mua hàng qua đại lý .4 Nhận bán hàng ủy thác và bán hàng ký gửi .5 Liên doanh, liên kết tạo nguồn hàng .6 Gia công đặt hàng và bán nguyên liệu thu mua thành phẩm .7 Tự sản xuất, khai thác hàng hóa.

Tổ chức và quản trị nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DNTM .1 Tổ chức bộ máy nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DNTM .2 Quản trị nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng của DNTM. 37 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 2. 39 BÀI 3: DỰ TRỮ HÀNG HÓA VÀ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO Ở DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI. Error! Bookmark not defined.

Các loại dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân, sự hình thành và các nhân tố ảnh hưởng đến chúng .1 Khái niệm về dự trữ hàng hóa .2 Sự hình thành dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân và các nhân tố ảnh hưởng đến chúng .3 Các loại dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân. Dự trữ hàng hóa ở DN thương mại .1 Sự hình thành dự trữ hàng hóa ở DN thương mại .2 Các loại dự trữ hàng hóa ở DNTM và vai trò của chúng .3 Các nhân tố ảnh hưởng đến dự trữ hàng hóa của DNTM. Quản trị hàng tồn kho.1 Hàng dự trữ và hàng tồn kho .2 Phân loại hàng tồn kho .3 Quản trị hàng tồn kho. Các chỉ tiêu đánh giá, phân tích tình hình tồn kho và dự trữ hàng hóa ở DN thương mại.

53 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 3. 55 BÀI 4: BÁN HÀNG VÀ QUẢN TRỊ BÁN HÀNG. Error! Bookmark not defined. Vai trò và đặc điểm của bán hàng trong cơ chế thị trường .1 Vai trò của bán hàng trong cơ chế thị trường .2 Các quan niệm về bán hàng.3 Đặc điểm bán hàng trong cơ chế thị trường.

Các nghiệp vụ cơ bản của hoạt động bán hàng ở DN thương mại .1 Nghiên cứu thị trường, nghiên cứu tập quán tâm lý của người tiêu dùng để đề ra chiến lược và kế hoạch bán hàng. Xác định kênh bán, hình thức bán .3 Phân phối hàng hóa vào các kênh bán, xác định các chính sách và biện pháp bán hàng.4 Tiến hành quảng cáo và xúc tiến bán hàng .5 Thực hiện tốt các nghiệp vụ kĩ thuật bán hàng ở quầy hàng và cửa hàng (bán lẻ) .6 Các yêu cầu đối với nhân viên bán hàng. Quản trị bán hàng ở DNTM .1 Xác định mục tiêu bán hàng của DNTM .2 Lập kế hoạch bán hàng của DNTM. Tổ chức lực lượng bán hàng .4 Quản trị hoạt động của lực lượng bán hàng .5 Đánh giá kết quả và điều chỉnh.

65 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 4. 67 BÀI 5: DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI. Error! Bookmark not defined. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở các DNTM .1 Khái niệm về dịch vụ.2 Đặc điểm của hoạt động dịch vụ .3 Ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại.

Các loại hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại .1 Phân loại theo quá trình mua bán hàng hóa .2 Phân loại hoạt động dịch vụ theo tính chất. Phương hướng tổ chức và phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở các DNTM .1 Phương hướng tổ chức bộ máy hoạt động dịch vụ khách hàng ở DNTM .2 Phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại .3 Phương hướng phát triển các hoạt động dịch vụ khách hàng ở DNTM. 72 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 5. Nêu khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở các doanh nghiệp thương mại ?.

Phân tích các loại hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại ? 73 3. Nêu phương hướng tổ chức và phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở các doanh nghiệp thương mại ?. 73 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 74 vii GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên Môn học: Kinh doanh thƣơng mại Mã Môn học: Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Là môn học chuyên ngành trong chương trình đào tạo Cao đẳng kinh doanh thương mại được giảng dạy sau các môn học cơ sở.

- Tính chất: Nghiên cứu thị trường là môn học bắt buộc trong khối kiến thức chuyên ngành chương trình đào tạo cao đẳng ngành Kinh doanh thương mại. - Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:. Kinh doanh thương mại là lĩnh vực hoạt động chuyên nghiệp trong lưu thông hàng hóa, vì vậy nó có vị trí trung gian cần thiết giữa sản xuất và tiêu dùng, vừa là khâu hậu cần của sản xuất và là khâu không thể thiếu được trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Kinh doanh thương mại thúc đẩy việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất, thúc đẩy nhu cầu, đảm bảo cho người sản xuất cũng như người tiêu dùng những hàng hoá tốt, văn minh và hiện đại.