mở đầu: Nhập môn mạng máy tính 1 1 0 0 2 Giới thiệu hệ thống mạng máy tính. 5 1 4 0 3 Chuẩn mạng máy tính 5 2 3 0 6 4 Các thiết bị nối kết nối mạng 10 3 6 1 5 Giới thiệu các công nghệ mạng. 5 2 3 0 6 Giao thức TCP/IP 8 2 6 0 7 Giới thiệu các dịch vụ mạng 5 2 3 0 8 Cài đặt và khai thác mạng Internet 6 2 3 1 Cộng 45 15 28 2 7 BÀI 1: NHẬP MÔN MẠNG MÁY TÍNH Mã bài: MĐ 18 - 01 Giới thiệu: Trong bài học này sinh viên sẽ được tìm hiểu thế nào là mạng máy tính Mục tiêu: Nội dung chính: 1. Nhập môn mạng máy tính Ngày nay với một lươợng lớn về thông tin, nhu cầu xử lý thông tin ngày càng cao.
Mạng máy tính hiện nay trở nên quá quen thuộc đối với chúng ta, trong mọi lĩnh vực nhươ khoa học, quân sự, quốc phòng, thươơng mại, dịch vụ, giáo dục. Hiện nay ở nhiều nơi mạng đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu đơược. Người ta thấy đươợc việc kết nối các máy tính thành mạng cho chúng ta những khả năng mới to lớn nhươ: Sử dụng chung tài nguyên; Tăng độ tin cậy của hệ thống; Nâng cao chất lơượng và hiệu quả khai thác thông tin; … Với nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của xã hội nên vấn đề kỹ thuật trong mạng là mối quan tâm hàng đầu của các nhà tin học. Ví dụ nhươ làm thế nào để truy xuất thông tin một cách nhanh chóng và tối ơưu nhất, trong khi việc xử lý thông tin trên mạng quá nhiều đôi khi có thể làm tắc nghẽn trên mạng và gây ra mất thông tin một cách đáng tiếc.
Hiện nay việc làm sao có đơược một hệ thống mạng chạy thật tốt, thật an toàn với lợi ích kinh tế cao đang rất đơược quan tâm. Một vấn đề đặt ra có rất nhiều giải pháp về công nghệ, một giải pháp có rất nhiều yếu tố cấu thành, trong mỗi yếu tố có nhiều cách lựa chọn. Nhươ vậy để đơưa ra một giải pháp hoàn chỉnh, phù hợp thì phải trải qua một quá trình chọn lọc dựa trên những ơưu điểm của từng yếu tố, từng chi tiết rất nhỏ. Để giải quyết một vấn đề phải dựa trên những yêu cầu đặt ra và dựa trên công nghệ để giải quyết.
Nhơưng công nghệ cao nhất chơưa chắc là công nghệ tốt nhất, mà công nghệ tốt nhất là công nghệ phù hợp nhất. Định nghĩa mạng máy tính Mạng máy tính là một tập hợp các máy tính được két nối với nhau theo một phương thức và cấu trúc nào đó sao cho chúng có thể trao đổi dữ liệu và dùng chung thiết bị. Các máy tính được kết nối có thể trong cùng một phòng, một tòa nhà, một thành phố, một quốc gia hoặc trên phạm vi toàn cầu. Với sự trao đổi qua lại giữa máy tính này với máy tính khác đã phân biệt mạng máy tính với các hệ thống thu phát một chiều như truyền hình, phát thông tin từ vệ tinh xuống các trạm thu thụ động.
vì tại đây chỉ có thông tin một chiều từ nơi phát đến nơi thu mà không quan tâm đến có bao nhiêu nơi thu, có thu tốt hay không. Mạng máy tính là một tập hợp các máy tính được két nối với nhau theo một phương thức và cấu trúc nào đó sao cho chúng có thể trao đổi dữ liệu và dùng chung thiết bị. Các máy tính được kết nối có thể trong cùng một phũng, một tũa nhà, một thành phố, một quốc gia hoặc trên phạm vi toàn cầu. Với sự trao đổi qua lại giữa máy tính này với máy tính khác đó phõn biệt mạng máy tính với các hệ thống thu phát một chiều như truyền hỡnh, phỏt thụng tin từ vệ tinh xuống 8 các trạm thu thụ động.
vỡ tại đây chỉ có thông tin một chiều từ nơi phát đến nơi thu mà không quan tâm đến có bao nhiêu nơi thu, có thu tốt hay không. * Ưu điểm của mạng máy tính - Chia sẻ tài nguyên - Quản lý tập trung - Chuẩn hoá các ứng dụng - Thu thập dữ liệu một cách kịp thời - Tăng hiệu quả làm việc - Cho phép giao tiếp trực tuyến, thuận tiện trong liên lạc * Nhược điểm - Dễ bị mất mát hay thất lạc thông tin khi truyền hoặc khi thiết lập chế độ bảo mật không tốt. Lợi ích kết nối mạng máy tính 3. Tiết kiệm được tài nguyên và thiết bị Nhờ có nối mạng có thể dùng chung thiết bị ngoại vi đắt tiền, giảm số lượng thiết bị đầu tư như máy in, máy vẽ, ổ đĩa, cấu hình các máy trạm.
Người sử dụng không cần phải trang bị máy tính đắt tiền (chi phí thấp) mà vẫn đảm bảo chức năng mạnh. Nhờ nối mạng thông tin dữ liệu chỉ cần nhập một lần, lưu trữ ở một nơi do vậy tiết kiệm được thời gian cập nhật dữ liệu, tiết kiệm được dung lượng lưu trữ. Nhiều người có thể dùng chung một phần mềm tiện ích, cho phép lập trình ở một trung tâm này có thể sử dụng các chương trình tiện ích của một trung tâm máy tính khác đang rỗi, làm tăng hiệu quả kinh tế của một hệ thống 3. Trao đổi dữ liệu trở nên dễ dàng hơn Qua mạng ngơười sử dụng chỉ cần ở tại một nơi song có thể tìm kiếm, tra cứu, tiết kiệm thời gian.
Người sử dụng trao đổi với nhau thư tín dễ dàng (E-mail) và có thể sử dụng mạng như là một công cụ để phổ biến tin tức, thông báo về một chính sách mới, về nội dung buổi họp, về các thông tin kinh tế khác như giá cả thị trường, tin giao vặt, hoặc sắp xếp thời khoá biểu của mình chen lẫn với thời khoá biểu của những người khác. Thông tin dữ liệu đơược truy cập nhật nhanh hơn, chính xác hơn và mang giá trị sử dụng cao hơn do không phải sao chép cập nhật nhiều lần, nhiều nơi và giá trị của thông tin tăng lên do có nhiều người khai thác. Chia sẻ ứng dụng Các ứng dụng thay vì trên từng máy trạm chúng ta sẽ cài trên một máy server và các máy trạm dùng chung ứng dụng đó trên server. Lúc đó ta tiết kiệm được chi phí bản quyền và chi phí cài đặt, quản trị.
Tập trung dữ liệu, bảo mật và sao lưu dự phòng tốt Dữ liệu, phần mềm đơược bảo vệ an toàn hơn vì hệ điều hành mạng sẽ khoá các tệp tin (files) khi có những người không đủ quyền hạn truy xuất các tệp tin và thư mục đó, khoanh vùng khai thác, hạn chế cùng truy nhập thông tin theo yêu cầu và mức độ của người sử dụng. Sử dụng các phần mềm ứng dụng trên mạng 9 Nhờ các công nghệ mạng mà các phần mềm ứng dụng phát triển mạnh và được áp dụng vào nhiều lĩnh vực như hàng không (phần mềm bán vé máy bay tại các chi nhánh), đường sắt (phần mềm theo dõi đăng ký vé và bán vé tàu), cấp thoát nước (phần mềm quản lý công ty cấp thoát nước thành phố). Sử dụng các dịch vụ Internet Ngày nay Internet rất phát triển, tất cả mọi người trên thế giới đều có thể trao đổi E-mail với nhau một cách dễ dàng hoặc có thể trò chuyện với nhau mà chi phí rất thấp so với phí viễn thông. Đồng thời các công ty cũng dùng công nghệ Web để quảng cáo sản phẩm, mua bán hàng hóa qua mạng (thương mại điện tử).
Dựa trên cơ sở hạ tầng mạng chúng ta có thể xây dựng các hệ thống ứng dụng lớn như chính phủ điện tử, thương mại điện tử, điện thoại Internet nhằm giảm chi phí và tăng khả năng phục vụ ngày càng tốt hơn cho con người. Lịch sử phát triển mạng Mạng máy tính được hoàn thiện và hiệu quả như ngày nay có thể xem đã được phát triển qua 4 giai đoạn. Mạng xử lý với thiết bị đầu cuối Vào giữa những năm 60 một số nhà chế tạo máy tính đã nghiên cứu thành công những thiết bị truy cập từ xa tới máy tính của họ. Một trong những phơương pháp thâm nhập từ xa đơược thực hiện bằng việc cài đặt một thiết bị đầu cuối ở một vị trí cách xa trung tâm tính toán, thiết bị đầu cuối này đươợc liên kết với trung tâm bằng việc sử dụng đơường dây điện thoại và với hai thiết bị xử lý tín hiệu (thơường gọi là Modem) gắn ở hai đầu và tín hiệu đươợc truyền thay vì trực tiếp thì thông qua dây điện thoại.
Như vậy Mạng xử lý bao gồm một máy tính trung tâm và các thiết bị đầu cuối (Terminal) được nối vào một cách thụ động. Những dạng đầu tiên của thiết bị đầu cuối bao gồm máy đọc bìa, bàn phím, máy in, màn hình, thiết bị xử lý tín hiệu, các thiết bị cảm nhận. Máy trung tâm làm tất cả mọi việc, từ quản lý các thủ tục truyền dữ liệu, quản lý sự đồng bộ của các trạm cuối, quản lý các hàng đợi cho đến việc xử lý cách ngắt từ các trạm cuối. - Mô hình truyền dữ liệu từ xa đầu tiên - 4.
Mạng xử lý với thiết bị tập trung và dồn kênh 10 Nhằm giảm gánh nặng xử lý cho máy tính trung tâm, người ta thêm vào các bộ tiền xử lý (Preprocesor), các thiết bị tập trung (Concentrator) và các bộ dồn kênh (Multiplexor). M¸y tÝnh trung t©m Bé dån kªnh / Bé tËp trung Bé dån kªnh Bé tËp trung - M¹ng xö lý víi bé tËp trung vµ dån kªnh - Bộ tập trung và bộ dồn kênh dùng để tập trung các tín hiệu từ trạm cuối gửi đến trên một đường tuyến. Hai thiết bị này khác nhau ở chỗ bộ dồn kênh có khả năng chuyển song song các thông tin do các trạm cuối gửi tới, cũn bộ tập trung thì không có khả năng này nên phải dùng bộ nhớ đệm (buffer) để lưu tạm thời các thông tin theo kiểu hàng đợi. Mạng tiền xử lý Khi số trạm cuối tăng một số lượng đáng kể cần phải giảm bớt khối lượng công việc cho máy tính trung tâm người ta đưa thêm vào mạng một bộ tiền xử lý.
Chức năng của bộ tiền xử lý là điều khiển mạng truyền tin (đường dây, cất giữ tập tin), điều khiển ký tự trên đường dây, bổ sung hay bổ đi các ký tự đồng bộ, quản lý trạng thái đường truyền (nối, tách), quản lý trạm cuối. Nhờ sử dụng bộ tiền xử lý đã tăng sức mạng của mạng và tăng độ mềm dẻo so với quản lý ghép nối cứng. CPU CPU Bé tiÒn xö lý Bé tiÒn xö lý Bé tiÒn xö lý Bé tËp trung CPU - M¹ng tiÒn xö lý - 4.