Giáo trình Lịch sử Đảng CSVN - Hệ không chuyên (Ban Tuyên giáo TW)

Giáo trình lịch sử đảng cung cấp cái nhìn sâu sắc về quá trình hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tìm hiểu ngay!

• Tác giả: Pgs, Ts Nguyễn Trọng Phúc
• Người hướng dẫn: Đồng Chí Võ Văn Thưởng, Ủy Viên Bộ Chính Trị, Bí Thư Trung Ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên Giáo Trung Ương
• Trường học: Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
• Đề tài: Giáo Trình Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG NHẬP MÔN: ĐỐI TƯỢNG, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam

Giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam là tài liệu quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học, nhằm cung cấp kiến thức cơ bản về sự hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về lịch sử đảng mà còn nắm bắt được vai trò lãnh đạo của Đảng trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Theo tài liệu gốc, giáo trình được biên soạn dựa trên các kết luận và chỉ đạo của Ban Tuyên giáo Trung ương và Bộ Giáo dục và Đào tạo, đảm bảo tính khoa học và tính Đảng.

1.1. Mục tiêu và đối tượng nghiên cứu của giáo trình

Giáo trình hướng đến việc nghiên cứu các sự kiện lịch sử quan trọng của Đảng, từ khi thành lập cho đến nay. Đối tượng nghiên cứu bao gồm các cương lĩnh, đường lối và các giai đoạn lịch sử của Đảng, giúp sinh viên có cái nhìn tổng quát về quá trình lãnh đạo của Đảng trong các thời kỳ khác nhau.

1.2. Vai trò của giáo trình trong giáo dục chính trị

Giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho sinh viên. Nó giúp nâng cao nhận thức về vai trò của Đảng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, từ đó hình thành tư tưởng chính trị vững vàng cho thế hệ trẻ.

II. Những thách thức trong việc biên soạn giáo trình lịch sử đảng

Việc biên soạn giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam gặp nhiều thách thức, từ việc đảm bảo tính chính xác của thông tin đến việc cập nhật các nghiên cứu mới. Các thành viên trong Hội đồng biên soạn đã phải làm việc nghiêm túc để kế thừa và phát triển các giáo trình trước đó, đồng thời phản ánh đúng những kết quả nghiên cứu mới trong lĩnh vực lịch sử đảng.

2.1. Khó khăn trong việc cập nhật thông tin

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc cập nhật thông tin mới nhất về lịch sử đảng, đặc biệt là các sự kiện quan trọng và các bài học kinh nghiệm từ các Đại hội Đảng. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ các nhà biên soạn để đảm bảo tính chính xác và kịp thời.

2.2. Đảm bảo tính khoa học và tính Đảng

Cần phải đảm bảo rằng giáo trình không chỉ mang tính khoa học mà còn phải thể hiện rõ tính Đảng. Điều này có nghĩa là các nội dung phải được trình bày một cách khách quan, trung thực, đồng thời phản ánh đúng vai trò lãnh đạo của Đảng trong các giai đoạn lịch sử.

III. Phương pháp biên soạn giáo trình lịch sử đảng hiệu quả

Để biên soạn giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học mác xít, kết hợp với việc phân tích các tài liệu lịch sử có sẵn. Các nhà biên soạn cần phải có cái nhìn tổng thể và sâu sắc về các sự kiện lịch sử, từ đó đưa ra những kết luận chính xác.

3.1. Phương pháp luận sử học trong biên soạn

Phương pháp luận sử học là nền tảng quan trọng trong việc biên soạn giáo trình. Nó giúp các nhà biên soạn phân tích và đánh giá các sự kiện lịch sử một cách khách quan, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho thế hệ sau.

3.2. Kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn

Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn trong biên soạn giáo trình là rất cần thiết. Các nhà biên soạn cần phải dựa vào thực tiễn lịch sử để làm rõ hơn các nội dung lý thuyết, từ đó giúp sinh viên dễ dàng tiếp thu và áp dụng vào thực tiễn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình lịch sử đảng trong giảng dạy

Giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hữu ích trong giảng dạy. Nó giúp giảng viên truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả, đồng thời khuyến khích sinh viên tham gia thảo luận và nghiên cứu sâu hơn về lịch sử đảng.

4.1. Tăng cường hoạt động thảo luận trong lớp học

Giáo trình khuyến khích các hoạt động thảo luận, giúp sinh viên có cơ hội trao đổi ý kiến và quan điểm về các vấn đề lịch sử. Điều này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về nội dung mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

4.2. Nâng cao chất lượng giảng dạy

Việc sử dụng giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam giúp nâng cao chất lượng giảng dạy trong các trường đại học. Giảng viên có thể dễ dàng truyền đạt kiến thức một cách hệ thống và logic, từ đó giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn.

V. Kết luận về tương lai của giáo trình lịch sử đảng

Giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam sẽ tiếp tục được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu của sinh viên. Tương lai của giáo trình phụ thuộc vào sự nỗ lực không ngừng của các nhà biên soạn trong việc đảm bảo tính chính xác và khoa học của nội dung.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình trong tương lai

Trong tương lai, giáo trình sẽ được phát triển theo hướng tích cực hơn, chú trọng đến việc cập nhật các nghiên cứu mới và phản ánh đúng thực tiễn lịch sử. Điều này sẽ giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về lịch sử đảng.

5.2. Vai trò của giáo trình trong giáo dục chính trị

Giáo trình lịch sử đảng Cộng sản Việt Nam sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giáo dục chính trị cho thế hệ trẻ. Nó không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về lịch sử đảng mà còn hình thành tư tưởng chính trị vững vàng, góp phần xây dựng đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (dành cho bậc đại học - hệ không chuyên lý luận chính trị) được biên soạn theo Kết luận số 94-KL/TW ngày 28-3-2014 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về đổi mới học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân, và Quyết định số 5001/QĐ-BGDĐT ngày 29-11-2017 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Môn học giữ vị trí bắt buộc trong khối kiến thức giáo dục đại cương, cung cấp tri thức nền tảng về khoa học chính trị và lịch sử cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên toàn quốc.

Mục tiêu học tập của giáo trình được thiết lập trên ba phương diện cụ thể:

• Về kiến thức: Cung cấp hệ thống sự kiện lịch sử về quá trình thành lập Đảng (1920-1930), nội dung các cương lĩnh chính trị, đường lối kháng chiến giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và thực hiện công cuộc đổi mới.
• Về tư tưởng: Xác lập cơ sở lịch sử khoa học để củng cố nhận thức chính trị, bồi đắp niềm tin vào con đường cách mạng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Đảng lựa chọn.
• Về kỹ năng: Hình thành năng lực vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để nhận thức hiện thực khách quan, phân tích các sự kiện chính trị - xã hội đương đại.

Cấu trúc giáo trình phân bổ thời lượng 2 tín chỉ (30 tiết lý thuyết) cho hệ không chuyên, tiếp cận lịch sử theo trình tự thời gian gắn liền với các bước ngoặt chiến lược của cách mạng Việt Nam. Công trình do Hội đồng biên soạn gồm 15 nhà khoa học thực hiện (Chủ tịch Hội đồng: PGS, TS Nguyễn Trọng Phúc; Phó Chủ tịch Hội đồng: PGS, TS Ngô Đăng Tri; Thư ký chuyên môn: PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà). Nội dung kế thừa hệ thống giáo trình quốc gia từ năm 1992, đồng thời tích hợp các kết luận mới từ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII và các nghị quyết chuyên đề của Ban Chấp hành Trung ương.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được triển khai theo logic phát triển của lịch sử Đảng, bao gồm:

1. Chương nhập môn: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ, nội dung và phương pháp nghiên cứu, học tập Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

   • Key concepts: Đối tượng nghiên cứu (sự kiện lịch sử Đảng, Cương lĩnh, đường lối, công tác xây dựng Đảng); 4 chức năng (nhận thức, giáo dục, dự báo, phê phán); 4 nhiệm vụ khoa học; phương pháp luận mác-xít; phương pháp lịch sử và logic; nguyên tắc tính đảng và tính khoa học.

2. Chương 1: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền (1930 - 1945)

   • Key concepts: Bối cảnh quốc tế (Quốc tế Cộng sản, Cách mạng Tháng Mười Nga); sự phân hóa giai cấp xã hội thuộc địa nửa phong kiến (công nhân, nông dân, địa chủ, tư sản, tiểu tư sản); các phong trào yêu nước tiền bối (Cần Vương, Đông Du, Duy Tân, Việt Nam Quốc dân đảng); vai trò chuẩn bị của Nguyễn Ái Quốc (tác phẩm Đường Cách mệnh, báo Thanh niên, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên); sự xuất hiện ba tổ chức cộng sản năm 1929 (Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng, Đông Dương Cộng sản Liên đoàn); Hội nghị thành lập Đảng (1-1930 đến 2-1930 tại Cửu Long, Hồng Kông); Cương lĩnh chính trị đầu tiên (Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt).

3. Chương 2: Đảng lãnh đạo hai cuộc kháng chiến giành độc lập hoàn toàn, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội trên miền Bắc (1945 - 1975)

   • Key concepts: Đường lối kháng chiến kiến quốc; chiến lược đánh bại các kế hoạch quân sự của thực dân Pháp (kết thúc bằng Hiệp định Genève 1954); đường lối cách mạng đồng thời ở hai miền được hoạch định tại Đại hội III (9-1960); công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đánh bại các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ ở miền Nam (kết thúc bằng Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975).

4. Chương 3: Đảng lãnh đạo cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện công cuộc đổi mới (1975 - 2018)

   • Key concepts: Giai đoạn khảo nghiệm thực tiễn và đổi mới tư duy (1975-1986); đường lối đổi mới toàn diện tại Đại hội VI (12-1986); Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (6-1991) và Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011; các định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế qua các kỳ Đại hội VII đến XII.

Logic nội dung vận hành nhất quán: từ nghiên cứu tiền đề xã hội và quy luật hình thành chính đảng cách mạng $\rightarrow$ quá trình thể chế hóa đường lối giải phóng dân tộc $\rightarrow$ sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc $\rightarrow$ quá trình tổng kết thực tiễn để hoạch định và phát triển đường lối đổi mới.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Lý luận Mác - Lênin về hình thái kinh tế - xã hội, giai cấp và đấu tranh giai cấp, nhà nước và cách mạng vô sản; các quan điểm của V.I. Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa (Sơ thảo Luận cương năm 1920); hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
• Nguyên tắc cốt lõi (Core principles): Nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và sinh hoạt Đảng; nguyên tắc tự phê bình và phê bình; nguyên tắc thống nhất biện chứng giữa tính khoa học và tính đảng; quan điểm thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý khách quan.
• Khung khổ phân tích (Essential frameworks): Hệ thống 5 Cương lĩnh chính trị của Đảng (Cương lĩnh tháng 2-1930, Luận cương tháng 10-1930, Chính cương tháng 2-1951, Cương lĩnh tháng 6-1991 và Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011); khung phân tích mối quan hệ giữa nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến, giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Năng lực phân định sự kiện lịch sử Đảng với lịch sử quân sự và lịch sử dân tộc; kỹ năng phân tích bối cảnh, so sánh tương quan lực lượng giai cấp và đánh giá nguyên nhân thành công hoặc hạn chế của các chủ trương chính trị qua từng thời kỳ.
• Kỹ năng học thuật (Technical skills): Kỹ năng tra cứu, đối chiếu và trích dẫn văn kiện Đảng, tài liệu lưu trữ lịch sử, tác phẩm kinh điển; kỹ năng tổng hợp và sơ đồ hóa các giai đoạn lịch sử theo trục niên biểu.
• Năng lực thực tiễn (Practical competencies): Khả năng vận dụng quy luật lịch sử để giải thích các vấn đề kinh tế - xã hội thời kỳ đổi mới; năng lực phản biện, nhận diện và đấu tranh phê phán các quan điểm sai trái, thù địch, cũng như các biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" theo định hướng Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định cụ thể phương pháp luận và các thao tác giảng dạy, học tập chuyên ngành:

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử (tái hiện tính cụ thể, sinh động, quanh co của sự kiện theo không gian, thời gian, nhân vật) và phương pháp logic (khái quát hóa bản chất, quy luật vận động nội tại của tiến trình cách mạng). Quán triệt phương pháp tổng kết thực tiễn gắn liền với nghiên cứu lý luận, phương pháp so sánh lịch sử giữa các giai đoạn trong nước và quốc tế.
• Bài tập và nghiên cứu tình huống (Case studies):
  • Khảo sát sự phân hóa thái độ chính trị của các giai cấp xã hội Việt Nam sau hai cuộc khai thác thuộc địa của Pháp (1897-1914 và 1919-1929).
  • Phân tích nguyên nhân thất bại của các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX (khởi nghĩa Yên Thế của Hoàng Hoa Thám, phong trào Đông Du của Phan Bội Châu, xu hướng cải cách của Phan Châu Trinh, khởi nghĩa Yên Bái của Việt Nam Quốc dân đảng).
  • Nghiên cứu văn bản: Đối chiếu nội dung Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt (2-1930) với các yêu cầu thực tiễn của cách mạng thuộc địa.
• Hoạt động thực tế (Practical exercises): Tổ chức các buổi học tập, khảo sát thực địa tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, bảo tàng địa phương và các khu di tích lịch sử cách mạng gắn với sự lãnh đạo của Đảng; tổ chức thảo luận nhóm, thuyết trình chuyên đề có ứng dụng công nghệ thông tin.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Thực hiện đánh giá kết quả học tập theo đúng quy chế đào tạo tín chỉ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bao gồm: đánh giá điểm chuyên cần và thái độ thảo luận trên lớp; kiểm tra định kỳ bằng bài viết hoặc tiểu luận; thi kết thúc học phần với nội dung bao hàm khả năng ghi nhớ sự kiện và năng lực phân tích logic đường lối.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Sinh viên tiếp thu bài giảng trên lớp để nắm khung logic; chủ động đọc các tài liệu gốc gồm: Hồ Chí Minh Toàn tập, Văn kiện Đảng Toàn tập, tác phẩm Đường Cách mệnh (1927), các văn kiện Đại hội Đảng từ Đại hội IV (1976), Đại hội VI (1986) đến Đại hội XII (2016).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình được biên soạn mới theo tinh thần Kết luận 94-KL/TW thể hiện các điểm cập nhật học thuật:

Tiêu chí cập nhật	Nội dung thể hiện trong giáo trình	Căn cứ tư liệu trích dẫn
Cập nhật văn kiện mới	Đưa vào các kết luận của Đại hội toàn quốc lần thứ XII (2016) về tổng kết 30 năm đổi mới và nhận thức về chủ nghĩa xã hội.	Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII (2016); Văn kiện Hội nghị lần thứ ba BCH Trung ương khóa XII (2016).
Bổ sung nội dung xây dựng Đảng	Mở rộng cấu trúc xây dựng Đảng từ 3 mặt (chính trị, tư tưởng, tổ chức) thành 4 mặt: bổ sung nội dung xây dựng Đảng về đạo đức.	Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII (30-10-2016) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng.
Tích hợp nghiên cứu học thuật mới	Xác định chính xác các mốc thời gian và văn bản thành lập các tổ chức cộng sản (Chi bộ 5D Hàm Long 3-1929, Đông Dương CS Đảng 17-6-1929, An Nam CS Đảng 11-1929, Đông Dương CS Liên đoàn 12-1929).	Lịch sử biên niên Đảng Cộng sản Việt Nam, Thông báo Kết luận của Bộ Chính trị số 31-TB/TW (1-6-2011).
Gắn kết thực tiễn đương đại	Phân tích bài học lịch sử gắn với các thách thức đương đại: công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, phòng chống nguy cơ sai lầm đường lối, quan liêu, tham nhũng.	Các văn kiện Đại hội VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII của Đảng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được phân hóa cấu trúc cho các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục đại học:

• Sinh viên hệ không chuyên lý luận chính trị:
  • Áp dụng cho sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc tất cả các ngành đào tạo (khoa học tự nhiên, kỹ thuật, kinh tế, xã hội - nhân văn).
  • Khối lượng: 2 tín chỉ (30 tiết giảng lý thuyết).
  • Trọng tâm: Nắm vững các sự kiện cốt lõi, bước ngoặt lịch sử và đường lối chủ yếu trong 3 thời kỳ (1930-1945, 1945-1975, 1975-2018).
• Sinh viên hệ chuyên lý luận chính trị:
  • Áp dụng cho sinh viên các ngành Triết học, Kinh tế chính trị, Xây dựng Đảng, Lịch sử Đảng, Chính trị học.
  • Khối lượng: 3 tín chỉ.
  • Trọng tâm: Đi sâu vào quy luật cách mạng, nghiên cứu so sánh chi tiết hệ thống Cương lĩnh (1930, 1951, 1991, 2011) và lý luận xây dựng Đảng cầm quyền.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành hoặc tích lũy kiến thức từ các học phần: Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Dùng làm tài liệu chuẩn mực để xây dựng đề cương chi tiết học phần, soạn giáo án bài giảng, đề xuất chủ đề thảo luận và đề tài nghiên cứu khoa học xã hội.
• Tự học và tra cứu: Cung cấp nguồn cứ liệu có thẩm định cho cán bộ, đảng viên, học viên các lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng và tra cứu các mốc sự kiện chính trị chính xác.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

1. Giáo trình này được biên soạn phục vụ đối tượng người học nào?

Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên bậc đại học thuộc hệ không chuyên lý luận chính trị trên toàn quốc (2 tín chỉ, 30 tiết lý thuyết). Đồng thời, phần khung kiến thức chuyên sâu và phương pháp luận được mở rộng để phục vụ sinh viên hệ chuyên ngành lý luận chính trị (3 tín chỉ) và làm tài liệu tham khảo cho giảng viên, học viên cao học.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận môn học?

Sinh viên cần nắm vững các nguyên lý của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử (thuộc môn Triết học Mác - Lênin), các quy luật kinh tế chính trị (môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin), lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân (môn Chủ nghĩa xã hội khoa học) và kiến thức tổng quát về lịch sử dân tộc Việt Nam thời cận - hiện đại.

3. Điểm khác biệt căn bản giữa môn Lịch sử Đảng với Lịch sử dân tộc và Lịch sử quân sự là gì?

Giáo trình nêu rõ yêu cầu phân biệt: Đối tượng của Lịch sử Đảng tập trung trực tiếp vào các sự kiện gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng, quá trình hoạch định và hiện thực hóa Cương lĩnh, đường lối, cùng công tác xây dựng nội bộ Đảng; không đồng nhất với toàn bộ diễn trình biến cố của lịch sử dân tộc hay các diễn biến chiến dịch thuần túy của lịch sử quân sự.

4. Phương pháp nào giúp tự học và nghiên cứu giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học cần kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp logic: ghi chép tiến trình sự kiện gắn với niên biểu chính xác; lập bảng so sánh nội dung giữa các Cương lĩnh chính trị qua từng thời kỳ; liên hệ các chủ trương lịch sử với thành tựu và bài học của công cuộc đổi mới hiện nay; kết hợp tham quan các bảo tàng, di tích lịch sử cách mạng.

5. Những tài liệu văn kiện và công trình khoa học bổ trợ nào được trích dẫn kèm theo giáo trình?

Các tài liệu tra cứu bổ trợ chính thức gồm: bộ sách Văn kiện Đảng Toàn tập (Nxb Chính trị quốc gia), bộ Hồ Chí Minh Toàn tập (15 tập, Nxb Chính trị quốc gia, 2011), tác phẩm Đường Cách mệnh (1927), các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV, VI, XI, XII của Đảng và các công trình của Viện Lịch sử Đảng.

---

Kết luận

Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là tài liệu học tập chuẩn quốc gia, phản ánh có hệ thống tiến trình lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi thành lập năm 1930 đến giai đoạn phát triển hiện nay. Giáo trình cung cấp cơ sở dữ liệu lịch sử xác thực, vận dụng phương pháp luận khoa học mác-xít để luận giải các quy luật giải phóng dân tộc, kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Lộ trình học tập đề xuất cho sinh viên bắt đầu từ việc nắm vững phương pháp luận tại Chương nhập môn, phân tích sâu các mốc thành lập và Cương lĩnh tại Chương 1, khảo sát nghệ thuật lãnh đạo chiến tranh giải phóng tại Chương 2, và kết thúc bằng việc phân tích đường lối đổi mới tại Chương 3. Để đạt hiệu quả học tập, người học cần kết hợp giáo trình với bộ Văn kiện Đảng Toàn tập và các tài liệu chuyên khảo của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU Thực hiện Kết luận số 94-KL/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng, ngày 28-3-2014, “Về tiếp tục đổi mới học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân”; thực hiện Quyết định số 5001/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngày 29-11-2017, về việc thành lập Hội đồng biên soạn chương trình, giáo trình môn học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam của các chuyên ngành đào tạo chuyên và không chuyên về lý luận chính trị trình độ đại học, nhiệm vụ biên soạn đã được Hội đồng biên soạn triển khai nghiêm túc, đúng tiến độ theo định hướng của lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trực tiếp là Ban Chỉ đạo. Quá trình biên soạn giáo trình, Hội đồng đã kế thừa các giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam của Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các môn lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giáo trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo và giáo trình của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Giáo trình biên soạn lần này cho cả hai hệ cố gắng thể hiện rõ những kết quả nghiên cứu mới của khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, những tổng kết và kết luận của các Đại hội Đảng toàn quốc và một số Hội nghị Trung ương, bảo đảm tính Đảng và tính khoa học. Với hệ chuyên lý luận chính trị, nội dung sâu hơn, nhất là các Cương lĩnh và những bài học lớn trong sự lãnh đạo của Đảng hướng vào làm rõ một số vấn đề có tính quy luật, lý luận của cách mạng Việt Nam.

Các Cương lĩnh của Đảng (2-1930, 10-1930, 2-1951, 6-1991 và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) được trình bày gắn với các chương về các thời kỳ lịch sử. Nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ miền Bắc (1954-1975) được trình bày trong Chương 2 về hai cuộc kháng chiến giành độc lập hoàn toàn và thống nhất Tổ quốc. Hội đồng biên soạn đã nhận được sự đóng góp ý kiến cả về nội dung và kết cấu giáo trình của các thầy, cô giáo trực tiếp giảng dạy Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam ở các trường đại học trong cả nước qua các cuộc hội thảo, tọa đàm. Đặc biệt có sự quan tâm chỉ đạo của đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương.

Hội đồng được tiếp nhận ý kiến đóng góp của GS, TS Phùng Hữu Phú; PGS, TS Phạm Văn Linh; GS, TS Nguyễn Ngọc Cơ; PGS, TS Trần Đức Cường; PGS, TS Đoàn Ngọc Hải; PGS, TS Trịnh Đình Tùng; PGS, TS Bùi Kim Đỉnh; PGS, TS Nguyễn Danh Tiên; PGS, TS Nguyễn Xuân Tú; PGS, TS Huỳnh Thị Gấm; TS Đào Thị Bích Hồng; PGS, TS Nguyễn Đình Lê; TS Nguyễn Thị Thanh Huyền; TS Nguyễn Đình Cả và nhiều nhà khoa học khác. Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong biên soạn, sửa chữa, bổ sung, song giáo trình khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Quá trình giảng dạy, học tập rất mong được tiếp tục bổ sung, tu chỉnh để không ngừng nâng cao chất lượng giáo trình môn học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Hà Nội, ngày 1 tháng 2 năm 2018 Hội đồng biên soạn Chương nhập môn ĐỐI TƯỢNG, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập (3-2-1930).

Từ thời điểm lịch sử đó, lịch sử của Đảng hòa quyện và song hành cùng lịch sử của dân tộc Việt Nam. Đảng đã lãnh đạo và đưa sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, “có được cơ đồ là vị thế như ngày nay”1. “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiền phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiền phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc. Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản”2.

Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là một chuyên ngành, một bộ phận của khoa học lịch sử. Chuyên ngành lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam đã được nghiên cứu từ rất sớm. Năm 1933, tác giả Hồng Thế Công (tức Hà Huy Tập) đã công bố tác phẩm Sơ thảo lịch sử phong trào cộng sản Đông Dương. Ở các thời kỳ lịch sử của Đảng, Hồ Chí Minh và các nhà lãnh đạo đã trình bày lịch sử và có những tổng kết quan trọng.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (1960) đã nêu rõ nhiệm vụ nghiên cứu, tổng kết lịch sử Đảng, nhất là tổng kết kinh nghiệm, bài học lãnh đạo của Đảng, con đường và quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam. Năm 1962, cơ quan chuyên trách nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng là Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương được thành lập (nay là Viện Lịch sử Đảng). Từ những năm 60 của thế kỷ XX, bộ môn lịch sử Đảng đã được giảng dạy, học tập chính thức trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp. Theo sự 1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2016, tr.

22 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr. chỉ đạo của Bộ Chính trị khóa VII, ngày 13-7-1992, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) đã ban hành Quyết định số 255CT thành lập Hội đồng chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Giáo trình bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam dùng trong các trường đại học được biên soạn lần này là sự kế thừa và phát triển các giáo trình đã biên soạn trước đây, phù hợp với yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo quan điểm của Đảng. Đối tượng nghiên cứu của môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam 1.

Đối tượng nghiên cứu trước hết là các sự kiện lịch sử Đảng. Cần phân biệt rõ sự kiện lịch sử Đảng gắn trực tiếp với sự lãnh đạo của Đảng. Phân biệt sự kiện lịch sử Đảng với sự kiện lịch sử dân tộc và lịch sử quân sự trong cùng thời kỳ, thời điểm lịch sử. Môn học lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam nghiên cứu sâu sắc, có hệ thống các sự kiện lịch sử Đảng, hiểu rõ nội dung, tính chất, bản chất của các sự kiện đó gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng.

Các sự kiện thể hiện quá trình Đảng ra đời, phát triển và lãnh đạo sự nghiệp giải phóng dân tộc, kháng chiến cứu quốc và xây dựng, phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại,. Sự kiện lịch sử Đảng là hoạt động lãnh đạo, đấu tranh phong phú và oanh liệt của Đảng làm sáng rõ bản chất cách mạng của Đảng với tư cách là một đảng chính trị “là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc”. Hệ thống các sự kiện lịch sử Đảng làm rõ thắng lợi, thành tựu của cách mạng, đồng thời cũng thấy rõ những khó khăn, thách thức, hiểu rõ những hy sinh, cống hiến lớn lao của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, sự hy sinh, phấn đấu của các tổ chức lãnh đạo của Đảng từ Trung ương tới cơ sở, của mỗi cán bộ, đảng viên, với những tấm gương tiêu biểu. Các sự kiện phải được tái hiện trên cơ sở tư liệu lịch sử chính xác, trung thực, khách quan.

Đảng lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước bằng Cương lĩnh, đường lối, chủ trương, chính sách lớn. Lịch sử Đảng có đối tượng nghiên cứu là Cương lĩnh, đường lối của Đảng, phải nghiên cứu, làm sáng tỏ nội dung Cương lĩnh, đường lối của Đảng, cơ sở lý luận, thực tiễn và giá trị hiện thực của đường lối trong tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam. Cương lĩnh, đường lối đúng đắn là điều kiện trước hết quyết định thắng lợi của cách mạng. Phải không ngừng bổ sung, phát triển đường lối phù hợp với sự phát triển của lý luận và thực tiễn và yêu cầu của cuộc sống; chống nguy cơ sai lầm về đường lối, nếu sai lầm về đường lối sẽ dẫn tới đổ vỡ, thất bại.

Đảng đã đề ra cương lĩnh chính trị đầu tiên (2-1930); Luận cương chính trị (10-1930); Chính cương của Đảng (2-1951) và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (6-1991) và bổ sung, phát triển năm 2011. Quá trình lãnh đạo, Đảng đề ra đường lối nhằm cụ thể hóa Cương lĩnh trên những vấn đề nổi bật ở mỗi thời kỳ lịch sử. Đường lối cách mạng giải phóng dân tộc. Đường lối kháng chiến bảo vệ Tổ quốc.

Đường lối cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa. Đường lối đổi mới. Đường lối quân sự.

Đường lối đối ngoại v. Đảng quyết định những vấn đề chiến lược, sách lược và phương pháp cách mạng. Đảng là người tổ chức phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân hiện thực hóa đường lối đưa đến thắng lợi. Đối tượng nghiên cứu của lịch sử Đảng là quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực tiễn của Đảng trong tiến trình cách mạng.

Nghiên cứu, học tập lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam làm rõ thắng lợi, thành tựu, kinh nghiệm, bài học của cách mạng Việt Nam do Đảng lãnh đạo trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, kháng chiến giành độc lập, thống nhất, thành tựu của công cuộc đổi mới.