ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH HẬU GIANG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG HẬU GIANG GIÁO TRÌNH MÔĐUN: KỸ THUẬT LÁI ÔTÔ NGHỀ:CÔNG NGHỆ ÔTÔ TRÌNH ĐỘ:TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo quyết định số: /QĐ-CĐCĐ ngày……. của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang) Hậu Giang, năm 2022 0 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Giáo trình môđun này thuộc Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang được sử dụng làm tài liệu giảng dạy nội bộ trong trường. Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang không cho phép bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào sử dụng giáo trình này với mục đích khác hoặc kinh doanh. Mọi trích dẫn, sử dụng giáo trình này với mục đích khác hay ở nơi khác đều phải được sự đồng ý bằng văn bản của Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang.
Mã tài liệu: TC39301 1 LỜI NÓI ĐẦU Kỹ thuật lái xe ô tô là một trong những môn học của chương trình đào tạo lái xe ô tô. Mô Đun này nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về kỹ thuật lái xe ô tô và những thao tác đúng quy trình kỹ thuật. Giáo trình biên soạn dùng cho người học nghề Công nghệ ô tô, nhằm trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết trong việc vận hành xe ô tô trong sân bãi, trong xưởng sửa chữa phục vụ công tác chẩn đoán sửa chữa. Giáo trình này là tài liệu chính thức cho học sinh và giáo viên của các Trường dạy nghề nghề Công nghệ ô tô trong phạm vi của trường.
Kỹ thuật lái xe ô tô là mô đun đào tạo được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu đào tạo lái xe ô tô, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế giảng dạy. Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hậu Giang, tháng năm 2022 Chủ biên.
Nguyễn Thanh Tâm 2 MỤC LỤC Bài 1: Công tác kiểm tra an toàn 5 1. Kiểm tra trước khi khởi động động cơ. Kiểm tra sau khi khởi động động cơ. Kiểm tra trước khi xe hoạt động.
Kiểm tra và bảo dưỡng sau một ngày hoạt động. 10 Bài 2: Thao tác tay lái và tay số 11 2. Các bộ phận trong buồng lái và chức năng. Thao tác điều khiển vô lăng 22 2.
Thao tác điều khiển tay số 24 Bài 3: Thao tác điều khiển chân ly hợp, chân ga, chân phanh và 29 phanh tay 3. Thao tác điều khiển chân ly hợp 29 3. Thao tác điều khiển chân ga 30 3. Thao tác điều khiển chân phanh 33 3.
Thao tác khởi hành 34 3. Thao tác tăng, giảm số 37 3. Thao tác dừng xe 40 Bài 4: Thực hành lái lái xe đi thẳng 47 4. Phương pháp căn đường 47 4.
Thực hành lái xe đi thẳng khi có nổ máy 49 Bài 5: Thực hành lái lái xe rẽ và quay đầu 50 5. Phương pháp căn đường 50 5. Thực hành lái xe rẽ và quay đầu khi có nổ máy 52 Bài 6: Thực hành lái lái xe đi lùi 53 6. Phương pháp căn đường 53 6.
Thực hành lái xe đi lùi khi có nổ máy 56 3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: KỸ THUẬT LÁI ÔTÔ Mã mô đun: TC39301 1. Vị trí, tính chất ý nghĩa vai trò của mô đun - Vị trí: Môđun được bố trí giảng dạy song song hoặc sau các môn học/ mô đun cơ sở và trước một số môđun chuyên môn nghề. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn tự chọn. Mục tiêu của mô đun - Kiến thức: + Kiểm tra tình trạng của xe trước vận hành + Nắm vững các kiến thức cơ bản về lái xe - Kỹ năng: + Thao tác lái xe cơ bản trong xưởng sửa chữa, giúp kiểm tra và chẩn đoán - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên.
4 BÀI 1: CÔNG TÁC KIỂM TRA AN TOÀN Mã Bài: TC39301.01 Giới thiệu: Bài học này sẽ giới thiệu cho học sinh các yêu cầu để kiêm tra xe, các nội dung kiểm tra xe trước trong và sau khi xe hoạt động. Mục tiêu: - Nêu được yêu cầu khi kiểm tra xe an toàn - Thực hiện được các thao tác kiểm tra xe an toàn - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh 1. KIỂM TRA TRƯỚC KHI KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ - Kiểm tra mức dầu bôi trơn trong máng dầu (các te dầu) của động cơ bằng thước thăm dầu, nếu thiếu thì bổ sung đủ mức quy định. - Kiểm tra mức nước làm mát, nếu thiếu đổ thêm cho đủ (sử dụng dịch làm mát, nước sạch).
- Kiểm tra mức nhiên liệu trong thùng chứa. - Kiểm tra độ chặt của đầu nối (đầu boọc) ở cực ắc quy. KIỂM TRA SAU KHI KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ 1.1 Khởi động động động cơ: Trình tự khởi động động cơ được thực hiện như sau: - Kéo chặt phanh tay để giữ ô tô đứng yên; Hình 1.1: Kéo chặt phanh tay - Đạp hết hành trình bàn đạp ly hợp 5 Hình 1.2: Đạp hết hành trình ly hợp - Đưa cần số về vị trí số 0 (số mo); Hình 1.3: Đưa cần sốvề vị trí số “0” Hình 1.4:Đạp phanh - Đạp phanh để kiểm tra sự làm việc của hệ thống phanh; - Đạp và giữ bàn đạp ga ở 1/3 hành trình đối với động cơ xăng và hết hành trình đối với động cơ Diesel; - Vặn chìa khóa điện đến vị trí khởi động (START), khi động cơ đã nổ (nghe bằng tai hoặc động cơ nổ thì đèn khởi động tắt) lập tức buông tay chìa khóa sẽ tự trở về vị trí cấp điện (ON).5:Khởi động động cơ xăng Chú ý: - Mỗi lần khởi động không được quá 5 giây, sau ba lần khởi động mà động cơ không nổ thì phải dừng lại để kiểm tra hệ thống nhiên liệu và hệ thống đánh lửa sau đó mới tiếp tục khởi động. - Nếu vừa xoay chìa khóa khởi động vừa đạp ga nhiều lần thì động cơ càng khó nổ.
- Nếu động cơ đã nổ mà tiếp tục xoay chìa khóa thì dễ hỏng máy khởi động. Cách khởi động động cơ Diesel: - Xoay chìa khóa đến vị trí cấp điện “ON” : đèn dư nhiệt bật sáng; - Đợi khi đèn dư nhiệt tắt, xoay chìa khóa sang nấc khởi động “START” Hình 1.6 :Khởi động động cơ Diesel 7 1.2 Kiểm tra sau khi khởi động động cơ - Kiểm tra các đồng hồ trên buồng lái - Sự rò rỉ của nhiên liệu,dầu mỡ, nước làm mát. - Kiểm tra phanh, ly hợp, số… 1.3 KIỂM TRA TRƯỚC KHI ĐƯA XE Ô TÔ RA HOẠT ĐỘNG Trước khi đưa xe ô tô ra khỏi chỗ đỗ, người lái xe phải kiểm tra đầy đủ các nội dung sau: - Các nội dung kiểm tra trước khi khởi động động cơ; - Áp suất hơi lốp, độ mòn hoa lớp và độ bền của lốp; - Sự rò rỉ của dầu, nước hoặc các loại chất lỏng khác; - Sự hoạt động của các cửa kính, gương chiếu hậu và các loại đèn chiếu sáng; - Độ an toàn của khu vực phía trước, phía sau, hai bên thành và dưới gầm xe (không có chướng ngại vật hoặc người đi bộ,…) Người lái xe cần luyện các động tác lên và xuống xe ô tô đúng kỹ thuật để đảm bảo an toàn. Lên xe ô tô: Trình tự đúng khi lên xe ô tô được trình bày trên hình 2.
- Kiểm tra an toàn: Trước khi lên xe ô tô, người lái xe cần quan sát tình trạng giao thông xung quanh, nếu thấy không có trở ngại, đặc biệt là phía sau thì mới mở cửa xe ở mức vừa đủ để người mình vào; - Lên xe: Khi lên xe, nắm tay vào thành cửa, đưa chân phải vào trước, xoay người ngồi vào ghế lái rồi đưa chân trái vào. Đặt bàn chân phải dưới bàn đạp ga và chân trái dưới bàn đạp côn; - Đóng cửa: Từ từ khép cửa lại, đến khi khe hở còn nhỏ thì đóng mạnh cho cửa thật khít; - Cài chốt khóa cửa: Đóng chốt cửa để đề phòng tai nạn.7 :Lên xe ô tô Đối với loại xe ô tô có bậc lên xuống, thì sau khi đã mở cửa, chân trái bước lên bậc lên xuống, dùng lực của hai tay kéo chân phải đẩy người đứng lên bậc lên xuống, đưa chân phải vào buồng lái, các động tác tiếp theo thực hiện giống như trên. Xuống xe ô tô Trình tự đúng khi xuống xe ô tô được trình bày trên hình 2. - Kiểm tra an toàn: Trước khi xuống xe ô tô cần thực hiện các động tác đỗ xe an toàn như tắt động cơ, kéo phanh tay,…rồi quan sát tình hình giao thông xung quanh xe ô tô; - Mở cửa xe ô tô: Mở chốt khóa cửa, mở hé cánh cửa, dừng lại một lát để báo tín hiệu xuống xe cho các phương tiện khác biết, quan sát lại tình hình giao thông phía sau rồi mở cửa ở mức cần thiết để ra khỏi xe ô tô; - Xuống xe ô tô: Tay trái giữ nguyên vị trí cửa đã mở, đưa chân trái xuống trước và mau chóng xoay người ra khỏi xe ô tô; - Đóng cửa: Từ từ khép cửa, khi còn khoảng cách 10cm thì đóng mạnh cho cửa khít hẳn; - Khóa cửa: Cần rèn thói quen khóa cửa để đề phòng trường hợp chìa khóa vẫn cắm trong ổ mà cửa đã đóng.8: Xuống xe ô tô Đối với loại xe ô tô có bậc lên xuống, thì sau khi mở cửa đưa chân trái xuống bậc lên xuống, tay trái nắm vào thành cửa xe, xoay người đưa chân phải ra khỏi buồng lái đặt xuống đất, đồng thời rời tay phải từ vành của vô lăng lái nắm vào thành buồng lái.
Đưa chân trái xuống đất và đóng cửa xe chắc chắn. Trong thực tế tùy theo hình dáng, kết cấu của từng loại buồng lái mà chọn động tác lên xuống xe ô tô cho phù hợp để đảm bảo đúng kỹ thuật và an toàn. KIỂM TRA VÀ BẢO DƯỠNG SAU MỘT NGÀY HOẠT ĐỘNG. - Kiểm tra mức dầu bôi trơn trong máng dầu (các te dầu) của động cơ bằng thước thăm dầu, nếu thiếu thì bổ sung đủ mức quy định.
- Kiểm tra mức nước làm mát, nếu thiếu đổ thêm cho đủ (sử dụng dịch làm mát, nước sạch). - Kiểm tra mức nhiên liệu trong thùng chứa. - Kiểm tra độ chặt của đầu nối (đầu boọc) ở cực ắc quy. - Kiểm tra phanh tay.
- Kiểm tra các bánh xe.