Giáo trình Kinh tế chính trị ngành Kế toán Doanh nghiệp - CĐ GTVT TW I

Giáo trình Kinh tế chính trị kế toán doanh nghiệp cao đẳng biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, phù hợp sinh viên ngành kinh tế

• Trường học: Trường Cao Đẳng Giao Thông Vận Tải Trung Ương I
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Kinh Tế Chính Trị Kế Toán Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện Giáo trình Kinh tế chính trị Kế toán

Giáo trình Kinh tế chính trị Kế toán Doanh nghiệp trình độ Cao đẳng là một môn học nền tảng, có vai trò quan trọng trong việc định hình tư duy và phương pháp luận cho sinh viên. Môn học này không chỉ cung cấp hệ thống kiến thức cơ bản về các quy luật kinh tế - xã hội mà còn trang bị thế giới quan khoa học, giúp người học hiểu rõ bản chất các hiện tượng kinh tế trong mối quan hệ biện chứng với chính trị và xã hội. Nội dung cốt lõi của giáo trình Kinh tế chính trị được xây dựng dựa trên nền tảng của tài liệu kinh tế chính trị Mác Lênin, kế thừa và phát triển các học thuyết kinh tế tiền bối. Giáo trình giới thiệu sơ lược lịch sử hình thành các tư tưởng kinh tế, từ thời cổ đại đến các trường phái tư sản cổ điển và hiện đại. Trọng tâm của môn học là phân tích quá trình sản xuất hàng hóa, các quy luật kinh tế khách quan như quy luật giá trị, quy luật cung cầu, và quy luật cạnh tranh. Những kiến thức này là cơ sở để sinh viên ngành Kế toán Doanh nghiệp có thể phân tích và lý giải các hoạt động kinh tế vi mô và vĩ mô. Việc nắm vững chương trình đào tạo cao đẳng kế toán với môn Kinh tế chính trị giúp sinh viên không chỉ giỏi về nghiệp vụ mà còn có phẩm chất chính trị, đạo đức, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

1.1. Vai trò của Kinh tế chính trị trong chương trình đào tạo

Trong chương trình đào tạo cao đẳng kế toán, môn Kinh tế chính trị đóng vai trò là môn khoa học đại cương, tạo lập nền tảng lý luận vững chắc. Môn học này giúp sinh viên hiểu được các mối quan hệ sản xuất trong lòng một phương thức sản xuất cụ thể, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Kiến thức về quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất giúp kế toán viên tương lai không chỉ nhìn nhận các con số trên báo cáo tài chính doanh nghiệp một cách máy móc, mà còn hiểu được bối cảnh kinh tế - xã hội đằng sau chúng. Điều này giúp họ đưa ra những phân tích và tham mưu xác đáng hơn cho ban lãnh đạo. Hơn nữa, việc nghiên cứu các quy luật kinh tế giúp sinh viên có khả năng dự báo các xu hướng vận động của thị trường, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả.

1.2. Cấu trúc và nội dung cốt lõi của đề cương môn học

Một đề cương ôn tập môn kinh tế chính trị hiệu quả thường được cấu trúc một cách logic, đi từ tổng quan đến chi tiết. Giáo trình thường bắt đầu với lịch sử các học thuyết kinh tế, sau đó đi sâu vào các phạm trù cơ bản của kinh tế hàng hóa như hàng hóa, tiền tệ, và giá trị. Các chương tiếp theo tập trung phân tích các quy luật kinh tế của sản xuất và lưu thông hàng hóa, lý luận về tái sản xuất xã hội và tích lũy tư bản. Phần cuối của giáo trình thường liên hệ thực tiễn Việt Nam, phân tích đặc điểm của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và vai trò quản lý kinh tế của nhà nước. Cấu trúc này giúp người học xây dựng kiến thức một cách hệ thống, từ những giáo trình các môn đại cương đến các sách chuyên ngành kế toán sau này.

II. Top thách thức khi học Kinh tế chính trị Kế toán Doanh nghiệp

Mặc dù có vai trò quan trọng, môn Kinh tế chính trị thường bị xem là một thách thức lớn đối với sinh viên ngành Kế toán Doanh nghiệp. Khó khăn chính xuất phát từ tính trừu tượng và khô khan của các học thuyết kinh tế. Sinh viên thường gặp trở ngại trong việc hình dung và liên kết các khái niệm như học thuyết giá trị thặng dư hay quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất với các nghiệp vụ kế toán cụ thể hàng ngày. Thêm vào đó, việc thiếu các ví dụ thực tiễn, sinh động trong quá trình giảng dạy làm cho môn học trở nên xa vời. Một thách thức khác là sự thiếu hụt các tài liệu học tập bổ trợ chất lượng. Nhiều sinh viên gặp khó khăn khi tìm kiếm các slide bài giảng kinh tế chính trị súc tích, dễ hiểu hoặc các file PDF giáo trình cập nhật để tự học và ôn tập. Sự quá tải về mặt lý thuyết trong khi thiếu các bài tập tình huống ứng dụng khiến sinh viên dễ nản lòng và chỉ học thuộc một cách đối phó thay vì thực sự hiểu sâu sắc bản chất vấn đề. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận dụng kiến thức vào công việc sau này.

2.1. Sự trừu tượng của các học thuyết kinh tế chính trị Mác Lênin

Một trong những rào cản lớn nhất là tính trừu tượng của tài liệu kinh tế chính trị Mác Lênin. Các khái niệm như "lao động trừu tượng", "tư bản bất biến", "tư bản khả biến" đòi hỏi người học phải có tư duy logic và khả năng trừu tượng hóa cao. Đặc biệt, học thuyết giá trị thặng dư, vốn là "hòn đá tảng" của học thuyết kinh tế Mác, thường gây khó khăn cho sinh viên khi phải phân tích nguồn gốc và các hình thái biểu hiện của nó như lợi nhuận, lợi tức, địa tô. Nếu không có phương pháp tiếp cận đúng đắn, sinh viên dễ bị lạc trong một "mớ" lý thuyết phức tạp và khó nắm bắt được mối liên hệ giữa chúng.

2.2. Khó khăn liên hệ lý thuyết với các nguyên lý kế toán

Sinh viên ngành kế toán được đào tạo để làm việc với những con số cụ thể, các quy tắc và chuẩn mực rõ ràng của nguyên lý kế toán và hạch toán kế toán. Do đó, việc chuyển đổi tư duy từ cụ thể sang trừu tượng để học Kinh tế chính trị là một thách thức. Họ thường đặt câu hỏi: "Việc phân tích tích lũy tư bản giúp gì cho việc lập một báo cáo tài chính doanh nghiệp?" Câu trả lời không phải lúc nào cũng rõ ràng ngay lập tức. Việc tạo ra cầu nối giữa lý thuyết kinh tế vĩ mô và các nghiệp vụ kế toán vi mô đòi hỏi sự dẫn dắt của giảng viên và nỗ lực tự nghiên cứu của sinh viên để thấy được rằng, mọi hoạt động hạch toán đều diễn ra trong một bối cảnh kinh tế - xã hội nhất định và chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế khách quan.

III. Phương pháp hiệu quả để nắm vững giáo trình Kinh tế chính trị

Để vượt qua những thách thức khi học môn Kinh tế chính trị, sinh viên cần áp dụng một phương pháp học tập chủ động và có hệ thống. Thay vì học thuộc lòng, cần tập trung vào việc hiểu bản chất của các khái niệm và quy luật. Một cách tiếp cận hiệu quả là bắt đầu từ những phạm trù cơ bản nhất, như sản xuất hàng hóa, sau đó mới đi sâu vào các lý thuyết phức tạp hơn. Việc hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy là một công cụ hữu ích để thấy được mối liên kết logic giữa các chương, ví dụ như mối quan hệ từ học thuyết giá trị thặng dư đến quá trình tích lũy tư bản và tái sản xuất xã hội. Sinh viên nên chủ động tìm kiếm các ví dụ thực tiễn từ báo chí, các phân tích kinh tế để minh họa cho lý thuyết. Điều này không chỉ giúp kiến thức bớt khô khan mà còn tăng cường khả năng phân tích và nhận định. Việc học nhóm và thảo luận cũng là một phương pháp tốt để giải đáp thắc mắc và khám phá các góc nhìn khác nhau về cùng một vấn đề.

3.1. Phân tích quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất

Để hiểu sâu sắc môn học, việc nắm vững cặp phạm trù trung tâm: quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất là điều kiện tiên quyết. Lực lượng sản xuất bao gồm người lao động và tư liệu sản xuất, thể hiện năng lực thực tiễn của xã hội. Quan hệ sản xuất là mối quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất. Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là chìa khóa để giải thích sự thay đổi và phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội. Sinh viên cần phân tích được trong một doanh nghiệp cụ thể, lực lượng sản xuất (máy móc, công nghệ, trình độ công nhân) và quan hệ sản xuất (quan hệ sở hữu, quản lý, phân phối) đang biểu hiện như thế nào.

3.2. Giải mã học thuyết giá trị thặng dư và quy luật tích lũy

Học thuyết giá trị thặng dư là nội dung trọng yếu, giải thích nguồn gốc của lợi nhuận trong nền kinh tế tư bản. Sinh viên cần hiểu rõ quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư thông qua việc phân biệt hàng hóa sức lao động với các hàng hóa thông thường. Từ đó, phân tích quá trình tích lũy tư bản – tức là biến một phần giá trị thặng dư thành tư bản phụ thêm – để mở rộng sản xuất. Hiểu được quy luật này giúp sinh viên lý giải được các hiện tượng như cạnh tranh, tập trung sản xuất và vai trò của lợi nhuận trong việc thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ và tối ưu hóa chi phí.

3.3. Hiểu rõ quy luật và các phạm trù của tái sản xuất xã hội

Quá trình sản xuất không phải là một hành động đơn lẻ mà là một dòng chảy liên tục, được gọi là tái sản xuất xã hội. Giáo trình phân tích hai hình thức là tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng. Việc nghiên cứu các sơ đồ tái sản xuất của Mác giúp sinh viên hiểu được các điều kiện cân đối tổng thể của nền kinh tế, như mối quan hệ giữa khu vực I (sản xuất tư liệu sản xuất) và khu vực II (sản xuất tư liệu tiêu dùng). Đối với kế toán, kiến thức này cung cấp một cái nhìn vĩ mô, giúp họ hiểu được vị trí và vai trò của doanh nghiệp mình trong toàn bộ guồng máy kinh tế quốc dân.

IV. Cách ứng dụng Kinh tế chính trị vào Kế toán Doanh nghiệp

Kiến thức từ giáo trình Kinh tế chính trị không phải là lý thuyết suông mà có giá trị ứng dụng sâu sắc vào thực tiễn ngành Kế toán Doanh nghiệp. Một kế toán viên giỏi không chỉ là người làm đúng các bút toán hạch toán kế toán mà còn phải có khả năng phân tích và tư duy chiến lược. Việc am hiểu các quy luật kinh tế vĩ mô cho phép kế toán viên đánh giá các rủi ro và cơ hội từ môi trường kinh doanh. Chẳng hạn, khi phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, họ có thể liên hệ các chỉ số về lợi nhuận, dòng tiền với các chu kỳ kinh tế, chính sách tiền tệ của nhà nước hay xu hướng lạm phát. Điều này giúp các báo cáo trở nên "biết nói", cung cấp thông tin quản trị giá trị thay vì chỉ là những con số thuần túy. Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kế toán viên còn cần hiểu vai trò điều tiết của nhà nước để tuân thủ đúng pháp luật và tận dụng các chính sách hỗ trợ của chính phủ.

4.1. Hạch toán kế toán dưới góc nhìn của các nguyên lý kinh tế

Mọi nghiệp vụ hạch toán kế toán, từ việc ghi nhận chi phí, doanh thu đến việc tính giá thành sản phẩm, đều phản ánh các hoạt động kinh tế tuân theo những quy luật nhất định. Ví dụ, việc trích khấu hao tài sản cố định không chỉ là một nghiệp vụ theo nguyên lý kế toán, mà còn phản ánh quá trình chuyển dịch giá trị của tư bản cố định vào sản phẩm, một nội dung được phân tích sâu trong Kinh tế chính trị. Tương tự, việc hạch toán tiền lương phản ánh chi phí cho hàng hóa sức lao động. Hiểu được bản chất kinh tế đằng sau các bút toán giúp kế toán viên thực hiện công việc một cách chính xác và có chiều sâu hơn.

4.2. Phân tích báo cáo tài chính qua lăng kính kinh tế vĩ mô

Việc đọc và phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp sẽ hiệu quả hơn nhiều khi được đặt trong bối cảnh kinh tế vĩ mô. Một kế toán viên được trang bị kiến thức Kinh tế chính trị có thể lý giải tại sao tỷ suất lợi nhuận của công ty giảm sút không chỉ do yếu tố nội tại mà còn có thể do cạnh tranh ngành gia tăng hoặc do suy thoái kinh tế chung. Họ có thể phân tích tác động của chính sách thuế, lãi suất lên kết quả kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp. Năng lực này biến người kế toán từ một người ghi chép sổ sách thành một nhà phân tích tài chính, một cố vấn đáng tin cậy cho ban lãnh đạo.

4.3. Vai trò kế toán trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, doanh nghiệp hoạt động theo cơ chế thị trường nhưng có sự quản lý của Nhà nước. Kế toán viên phải nắm vững không chỉ các quy luật thị trường (cung-cầu, cạnh tranh) mà còn cả các chính sách, pháp luật của nhà nước. Họ đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch, tuân thủ pháp luật về thuế, bảo hiểm, lao động. Kiến thức Kinh tế chính trị giúp họ hiểu rõ mục tiêu và công cụ điều tiết của nhà nước, từ đó giúp doanh nghiệp vận hành hài hòa giữa mục tiêu lợi nhuận và trách nhiệm xã hội, góp phần vào sự phát triển bền vững chung.

V. Bí quyết ôn tập và nguồn tài liệu Kinh tế chính trị hữu ích

Để chinh phục thành công môn Kinh tế chính trị, việc có một chiến lược ôn tập thông minh và nguồn tài liệu chất lượng là yếu tố quyết định. Sinh viên nên hệ thống hóa kiến thức theo từng chương trong đề cương ôn tập môn kinh tế chính trị, tập trung vào các khái niệm và quy luật cốt lõi. Thay vì đọc tràn lan, hãy tóm tắt mỗi chương bằng những gạch đầu dòng chính hoặc sơ đồ tư duy. Việc tìm kiếm và tham khảo các slide bài giảng kinh tế chính trị từ những giảng viên uy tín có thể giúp củng cố kiến thức một cách trực quan. Ngoài giáo trình Kinh tế chính trị chính thức, sinh viên nên mở rộng kiến thức bằng cách đọc thêm các sách chuyên ngành kế toán có lồng ghép phân tích kinh tế. Tận dụng các nguồn tài liệu trực tuyến, bao gồm các bài giảng video, các bài phân tích kinh tế trên các trang tin tức uy tín, và các diễn đàn học thuật. Cuối cùng, thực hành trả lời các câu hỏi tự luận và trắc nghiệm từ các đề thi cũ là cách tốt nhất để kiểm tra kiến thức và rèn luyện kỹ năng làm bài.

5.1. Xu hướng cập nhật các giáo trình các môn đại cương

Hiện nay, các giáo trình các môn đại cương, bao gồm cả Kinh tế chính trị, đang có xu hướng được biên soạn lại theo hướng tăng cường tính ứng dụng và giảm bớt sự nặng nề về lý thuyết kinh viện. Các giáo trình mới thường bổ sung nhiều ví dụ thực tiễn, các tình huống nghiên cứu (case study) liên quan đến bối cảnh kinh tế Việt Nam và thế giới. Sinh viên nên chủ động tìm kiếm các phiên bản giáo trình mới nhất để tiếp cận với những kiến thức cập nhật, phù hợp hơn với yêu cầu của thị trường lao động. Việc này giúp thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết học đường và thực tiễn công việc.

5.2. Nguồn tham khảo file PDF giáo trình và sách chuyên ngành

Bên cạnh giáo trình giấy, việc tìm kiếm các file PDF giáo trình giúp sinh viên học tập linh hoạt hơn. Nhiều thư viện trường đại học hoặc các trang chia sẻ tài liệu học thuật cung cấp các phiên bản điện tử của tài liệu kinh tế chính trị Mác Lênin và các tài liệu liên quan. Ngoài ra, để làm giàu kiến thức, sinh viên nên tìm đọc các sách chuyên ngành kế toán và tài chính như "Nguyên lý kế toán", "Phân tích báo cáo tài chính", và các sách về kinh tế vĩ mô. Sự kết hợp giữa kiến thức lý luận từ Kinh tế chính trị và kiến thức nghiệp vụ từ sách chuyên ngành sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự nghiệp sau này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển Kinh tế chính trị 1. Những tƣ tƣởng kinh tế chủ yếu trong thời cổ đại và trung cổ - cơ sở cho sự ra đời kinh tế chính trị học………………………………………………………………………………………………. Sự phát sinh phát triển kinh tế chính trị học tƣ sản cổ điển………………………………………12 3. Những khuynh hƣớng và học thuyết kinh tế phê phán có kế thừa kinh tế chính trị học tƣ sản cổ điển………………………………………………………………………………………………….

Một số trƣờng phái kinh tế chính trị học tƣ sản hiện đại………………………………………….28 Chương 2: Sản xuất hàng hoá và các quy luật sản xuất hàng hoá 1. Sản xuất hàng hoá và điều kiện ra đời của nó……………………………………………………35 2. Thị trƣờng và quy luật cung cầu…………………………………………………………………. Quy luật cạnh tranh……………………………………………………………………………….

Quy luật giá trị…………………………………………………………………………………….50 Chương 3: Tái sản xuất xã hội 1. Các phạm trù của tái sản xuất……………………………………………………………………. Các quy luật kinh tế của tái sản xuất xã hội………………………………………………………54 Chương 4: Tái sản xuất vốn, giá thành, tiền lương và lợi nhuận trong doanh nghiệp 1. Tuần hoàn và chu chuyển vốn…………………………………………………………………….

Giá thành sản phẩm………………………………………………………………………………. Lợi nhuận, các hình thái vốn và các thu nhập…………………………………………………….65 Chương 5: Nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 1. Thực trạng và vai trò của nền kinh tế thị trƣờng ở nƣớc ta hiện nay……………………………. Nội dung và xu hƣớng vận động của kinh tế thị trƣờng ở nƣớc ta……………………………….

Điều kiện, khả năng và giải pháp phát triển kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở nƣớc ta…………………………………………………………………………………………………….81 Chương 6: Cơ cấu thành phần kinh tế và xu hướng vận động cơ bản của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 1. Cơ cấu thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam ……………. Xã hội hoá sản xuất- xu hƣớng vận động cơ bản của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ………….94 Chương 7: Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 1. Con đƣờng xây dựng cơ sở vật chất- kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội…………………………….

Nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nƣớc ta trong thời kỳ quá độ …………………. Những tiền đề cần cần thiết để xây dựng cơ sở vật chất- kỹ thuật ở nƣớc ta……………………101 Chương 8: Cơ chế kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH 1. Khái niệm cơ chế kinh tế………………………………………………………………………. Sự cần thiết khách quan phải chuyển sang cơ chế thị trƣờng có sự quản lý của NN ở nƣớc ta……………………………………………………………………………………………………103 3.

Cơ chế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc…………………………………………………. Vai trò kinh tế của Nhà nƣớc trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở nƣớc ta……………………………………………………………………………………………………105 Tài liệu tham khảo ……………………………………………………………………………….108 8 9 Lời nói đầu Kinh tế chính trị là một môn khoa học xã hội nghiên cứu việc sản xuất và trao đổi hàng hóa đặt trong mối quan hệ với chính trị dƣới nhãn quan của chính trị gia. Thuật ngữ "kinh tế chính trị" đƣợc dùng lần đầu tiên năm 1615 bởi Antoine de Montchrétien trong tác phẩm Traité d'économie politique. Thuật ngữ "kinh tế chính trị" xuất hiện do kết hợp các từ có nguồn gốc Hy Lạp với nghĩa là "thiết chế chính trị".

Kinh tế chính trị học cung cấp các khái niệm và hệ thống kiến thức cơ bản nhất cho khoa kinh tế hiện đại nhƣ cung cầu, lợi nhuận, tự do thƣơng mại. Nhiều quan điểm của các trƣờng phái kinh tế chính trị đã trở thành các tín điều mang tính ý thức hệ của các nhà kinh tế học và các chính trị gia. Giáo trình kinh tế chính trị là một trong các môn khoa học góp phần đào tạo nên những con ngƣời không chỉ có năng lực chuyển môn nghiệp vụ mà còn có phẩm chất chính trị đạo đức đáp ứng đƣợc đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Cuốn sách đƣợc biên soạn dựa trên Giáo trình Kinh tế chính trị Mác Lê nin của Hội đồng TW chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác Lê – nin và tƣ tƣởng Hồ chí Minh.

Ngoài ra có sử dụng một số tài liệu tham khảo của các tác giả đã đƣợc nêu trong cuối mỗi chƣơng. Sơ lược sự hình thành và phát triển của kinh tế chính trị học 1. Nh÷ng t- t- ëng kinh tÕ chñ yÕu trong thêi cæ ®¹i vµ trung cæ - c¬ së cho sù ra ®êi cña kinh tÕ chÝnh trÞ häc a. §Æc tr- ng kinh tÕ - x· héi thêi cæ ®¹i Thêi cæ ®¹i nãi ë ®©y lµ thêi kú thèng trÞ cña ph- ¬ng thøc s¶n xuÊt chiÕm h÷u n« lÖ mµ Hy L¹p lµ ®iÓn h×nh.

+ Th- ¬ng nghiÖp vµ tiÒn tÖ ®· xuÊt hiÖn. + ChiÕn tranh dai d¼ng gi÷a c¸c quèc gia, gi÷a c¸c thµnh phè lín nh»m chiÕm ®o¹t n« lÖ; vµ cuéc chiÕn tranh khèc liÖt gi÷a hai giai cÊp n« lÖ vµ chñ n« diÔn ra trong suèt lÞch sö x· héi cæ ®¹i. §¹i biÓu tiªu biÓu cho t- t- ëng kinh tÕ thêi cæ ®¹i: + Nhµ triÕt häc Plat«n (427 – 347) tr- íc c«ng nguyªn. + Nhµ triÕt häc Arixtot (384 – 322) tr- íc c«ng nguyªn.

§Æc ®iÓm t- t- ëng kinh tÕ thêi cæ ®¹i Coi x· héi chiÕm h÷u n« lÖ lµ tÊt yÕu vµ duy nhÊt. Coi khinh lao ®éng ch©n tay. Lªn ¸n ho¹t ®éng th- ¬ng nghiÖp vµ cho vay nÆng l·i. Tõ ®ã lªn ¸n sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña líp quý téc tµi chÝnh trong x· héi; m¬ t- ëng tíi mét x· héi lý t- ëng kh«ng cã chÕ ®é t- h÷u, phª ph¸n gay g¾t sù ph©n ho¸ giÇu nghÌo vµ bÇn cïng trong x· héi, nh- ng kh«ng chñ tr- ¬ng chèng l¹i chÕ ®é t- h÷u.

Muèn t×m hiÓu b¶n chÊt cña c¸c hiÖn t- îng kinh tÕ vµ ph©n tÝch chóng mét c¸ch s©u s¾c. + Ph©n c«ng lao ®éng x· héi. + VÒ trao ®æi hµng ho¸. + VÒ nguån gèc lîi nhuËn.

 T- t- ëng cña c¸c «ng chøa ®ùng nh÷ng mÇm mèng thiªn tµi vµ khoa häc, lµ ®iÓm xuÊt ph¸t cña nh÷ng t- t- ëng kinh tÕ thiªn tµi khoa häc. T- t- ëng kinh tÕ thêi kú trung cæ T- t- ëng kinh tÕ thêi kú trung cæ g¾n liÒn víi nh÷ng ®Æc tr- ng cña thêi ®¹i phong kiÕn. 11 Cã thÓ chia thêi ®¹i phong kiÕn ch©u ¢u lµm 2 giai ®o¹n. + ThÕ kû thø V – XV: Thêi kú h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn chÕ ®é phong kiÕn.

+ ThÕ kû XVI – XVII: Thêi kú tan r· chÕ ®é phong kiÕn, thêi kú tÝch luü nguyªn thuû cña T- B¶n, thêi kú ra ®êi cña chñ nghÜa t- b¶n. §Æc tr- ng kinh tÕ - x· héi thêi trung cæ: NÒn kinh tÕ c¨n b¶n cßn lµ kinh tÕ tù nhiªn, bÕ quan to¶ c¶ng. N«ng nghiÖp lµ lÜnh vùc chñ yÕu cña nÒn kinh tÕ; ®Êt ®ai lµ t- liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu vµ nã lµ ®èi t- îng c¬ b¶n cña së h÷u; l·nh chóa lµ ng- êi quyÕt ®Þnh tÊt c¶. Cuèi thêi kú trung cæ th× cïng víi sù t¨ng d©n sè, viÖc ®i l¹i ®ì khã kh¨n, giao l- u gi÷a c¸c vïng thuËn lîi h¬n, mét sè thÞ trÊn mäc lªn vµ nh÷ng n«ng n« tho¸t khái ¸ch thèng trÞ cña l·nh chóa.

Hä trë thµnh nh÷ng ng- êi tiÓu th- ¬ng tiÓu chñ, thî thñ c«ng, tiÒn th©n cña giai cÊp t- s¶n sau nµy. §Æc ®iÓm t- t- ëng kinh tÕ thêi trung cæ: * Cã rÊt nhiÒu ®¹i biÓu tiªu biÓu nh- ng chóng ta nghiªn cøu t- t- ëng kinh tÕ tËp trung nhÊt ë Xanh T«ma §acanh (1225 – 1274) * C¸c ®Æc ®iÓm: - VÒ quyÒn t- h÷u: Coi QuyÒn t- h÷u lµ mét thø quyÒn qu¶n lý tµi vËt do t¹o ho¸ giao phã. Ng- êi cã quyÒn së h÷u tøc ng- êi giÇu cã, ph¶i cã tr¸ch nhiÖm ph©n ph¸t l¹i tµi s¶n cña m×nh cho nh÷ng kÎ nghÌo khæ thiÕu thèn (Theo lêi dËy cña Chóa). - VÒ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ: + C¸c ho¹t ®éng kinh tÕ chia lµm hai lo¹i: o Nh÷ng ho¹t ®éng trùc tiÕp ®Ó t¹o ra cña c¶i vËt chÊt: lµ nh÷ng ho¹t ®éng rÊt ®¸ng ®- îc hoan nghªnh.

o Nh÷ng ho¹t ®éng trung gian h- ëng lîi dùa trªn lao ®éng cña ng- êi kh¸c bÞ phª ph¸n. + Lao ®éng ®- îc coi lµ ph- ¬ng tiÖn ®Ó sèng ch©n chÝnh, ngay th¼ng. TiÒn c«ng lao ®éng ph¶i ®- îc tr¶ sßng ph¼ng. - VÒ tiÒn tÖ: + Vua lµ ng- êi n¾m ®éc quyÒn ph¸t hµnh tiÒn ®óc vµ ¸n ®Þnh l- îng vµng b¹c(quý kim) trong mçi ®¬n vÞ tiÒn ®óc.

12 + Tomat Dacanh g¾n sù xuÊt hiÖn cña tiÒn víi ý muèn cña con ng- êi vµ «ng coi gi¸ trÞ cña tiÒn lµ do ®Æc tÝnh tù nhiªn, tøc gi¸ trÞ sö dông cña vËt dïng lµm tiÒn quyÕt ®Þnh. - VÒ ®Þa t«: §Þa t« ®- îc coi lµ mét kho¶n thu nhËp cña ruéng ®Êt vµ thu ®Þa t« lµ ®iÒu hîp lý (d- íi gi¸c ®é ®¹o ®øc). Quan ®iÓm tiÒn kh«ng thÓ ®Î ra tiÒn -> Nghiªm cÊm cho vay nÆng l·i. Song cã ngo¹i lÖ: cho thuª nhµ cöa, tµi s¶n, ®- îc phÐp hïn vèn kinh doanh.

- VÒ d©n sè: Quan niÖm chung thêi bÊy giê cho r»ng viÖc t¨ng d©n sè lµ cã lîi cho s¶n xuÊt vµ “ An ninh bê câi”. Riªng T« ma §acanh tá ra lo ng¹i vÒ sù t¨ng d©n sè qu¸ møc. * Tãm l¹i, t- t- ëng kinh tÕ thêi trung cæ ph¸t triÓn theo ¶nh h- ëng cña t«n gi¸o vµ ®¹o døc, t«n träng nh©n phÈm con ng- êi, khuyªn con ng- êi xö sù c«ng b»ng trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ; biÓu hiÖn sù «n hoµ vµ l- ¬ng thiÖn. Sù ph¸t sinh ph¸t triÓn kinh tÕ chÝnh trÞ häc t- s¶n cæ ®iÓn 2.

Chñ nghÜa träng th- ¬ng a) Hoµn c¶nh ra ®êi cña chñ nghÜa träng th- ¬ng Kh¸i niÖm: Chñ nghÜa träng th- ¬ng lµ t- t- ëng kinh tÕ cña giai cÊp t- s¶n trong giai ®o¹n tan r· cña chÕ ®é phong kiÕn vµ thêi kú tÝch luü nguyªn thuû cña t- b¶n – thêi kú ph¸t sinh chñ nghÜa t- b¶n. Hoµn c¶nh ra ®êi cña chñ nghÜa träng th- ¬ng: Sù xuÊt hiÖn chñ nghÜa träng th- ¬ng g¾n liÒn víi nh÷ng chuyÓn biÕn lÞch sö to lín x¶y ra trong thêi kú nµy. + Kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn m¹nh, thÞ tr- êng trong n- íc ®- îc më réng, tÇng líp th- ¬ng nh©n t¨ng c- êng thÕ lùc vµ dÇn dÇn trë thµnh b¸ chñ trong x· héi. + §©y lµ thßi kú cã nhiÒu ph¸t kiÕn lín vÒ ®Þa lý cña thÕ kû XV – XVI.

+ ¦u thÕ th- ¬ng nghiÖp lín h¬n c«ng nghiÖp.