chương 1 luật doanh nghiệp 2014).2 Đặc điểm doanh nghiệp Xem xét các khái niệm về doanh nghiệp để rút ra các điểm chung nhất thì có thể thấy rằng một doanh nghiệp có các đặc trƣng cơ bản sau đây: 1.1 Có hoạt động kinh doanh hoặc cung ng dịch vụ thường xuyên Phần lớn doanh nghiệp đƣợc thành lập nhằm mục đích kinh doanh, mua bán hàng hóa tạo lợi nhuận hoặc cung ứng dịch vụ hoặc cả hai để phục vụ lợi ích ngƣời tiêu dùng. Tuy nhiên, cũng có một số doanh nghiệp đặc thù, thành lập và hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Các doanh nghiệp này đa phần là doanh nghiệp công ích hoặc doanh nghiệp xã hội, do Nhà nƣớc thành lập và chủ sở hữu, thực hiện các hoạt động vì lợi ích của cộng đồng và xã hội, chẳng hạn các doanh nghiệp về điện, nƣớc, vệ sinh công cộng. Trong đời sống kinh tế xã hội, bất kỳ thực thể nào cũng có thể làm nảy sinh các hoạt động sản xuất kinh doanh hay cung ứng dịch vụ.
Ví dụ: một hộ nông dân, khi thu hoạch mùa vụ, có thể bán thóc gạo của mình để kiếm thêm thu nhập sau khi đã đủ gạo để ăn, họ thực hiện hoạt động này một lần trong trong năm hoặc vài năm một lần một cách rất tự phát. Các hoạt động lẻ tẻ và mang tính cá biệt nhƣ vậy không phải đặc trƣng của doanh nghiệp, vốn có hoạt động sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ rất thƣờng xuyên, chuyên nghiệp và liên tục. Một doanh nghiệp phải có đầy đủ hoạt động kinh doanh mà hoạt động đó phải đƣợc thực hiện trong một quá trình lâu dài. Theo các quy định hiện hành của Việt Nam, “kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi.” Nhƣ vậy, chỉ khi một tổ chức kinh tế thực hiện hoạt động kinh doanh, cung ứng dịch vụ cho ngƣời tiêu dùng một cách chuyên nghiệp, liên tục, thƣờng xuyên, lâu dài thì tổ chức đó mới có thể đƣợc coi là một doanh nghiệp.2 Doanh nghiệp có tính tổ ch c Đa phần các doanh nghiệp đều là những thực thể có tính tổ chức.
Tính tổ chức đƣợc thể hiện ở chỗ doanh nghiệp đƣợc thành lập luôn có cơ cấu nhân sự, có bộ máy tổ chức điều hành, có trụ sở giao dịch hoặc đăng ký và có tài sản riêng để quản lý. Chính vì vậy, pháp luật nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, quy định về tƣ cách “pháp nhân” của hầu hết các loại hình doanh nghiệp, trừ doanh nghiệp tƣ nhân vốn gắn liền với một cá nhân kinh doanh.3 Doanh nghiệp có tính hợp pháp Tại rất nhiều quốc gia, doanh nghiệp muốn đƣợc thừa nhận là một pháp nhân, tham gia hoạt động kinh doanh và chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình thì đều phải đăng ký một cách hợp pháp. Pháp luật nhiều nơi quy định về trình tự, thủ tục đăng ký hoặc công nhận một tổ chức là doanh nghiệp. Việc đăng ký thực hiện thông qua thủ tục “hai chiều”, tức là chủ sở hữu khi muốn thành lập doanh nghiệp phải nộp hồ sơ xin cấp phép, và cơ quan quản lý nhà nƣớc, khi chấp thuận bộ hồ sơ ấy thì ban hành giấy phép thành lập doanh nghiệp.
Một khi doanh nghiệp đƣợc “cấp phép”, nó đƣơng nhiên đƣợc thừa nhận ra đời, đƣợc pháp luật bảo hộ và phải chịu sự ràng buộc bởi các quy định pháp lý có liên quan. Có thể nói, giấy phép hay chấp thuận của cơ quan nhà nƣớc về việc thành lập doanh nghiệp chính là giấy khai sinh của doanh nghiệp vậy. Tính hợp pháp không chỉ thể hiện ở việc doanh nghiệp xin phép đăng ký và đƣợc cấp phép thành lập và hoạt động, để nhà nƣớc ghi nhận sự hình thành hay tồn tại của doanh nghiệp, mà còn thể hiện ở việc, khi tham gia vào các quan hệ xã hội, doanh nghiệp cũng là một thực thể độc lập và phải chịu trách nhiệm cho các hoạt động của mình, bằng tài sản riêng của mình. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về nghĩa vụ tài chính trong việc thanh toán những khoản công nợ khi phá sản hay giải thể.3 Khái niệm khởi nghiệp Khởi nghiệp – Startup là bạn có ý định tự mình có một công việc kinh doanh riêng, bạn muốn tự mình làm và quản lý tự kiếm thu nhập cho mình.
Bạn cung cấp và phát triển một sản phẩm hay dịch vụ nào đó, mua bán lại một sản phẩm hay cửa hàng đang hoạt động hoặc hoạt động sinh lợi nào đó. Khởi nghiệp cũng có nghĩa là bạn tạo ra giá trị có lợi cho ngƣời cho xã hội hoặc nhóm khởi nghiệp, cho các cổ đông của công ty, cho ngƣời lao động, cho cộng đồng và nhà nƣớc. Khởi nghiệp bằng việc thành lập doanh nghiệp sẽ tạo tăng trƣởng kinh tế và dƣới một góc độ nào đó sẽ tham gia vào việc phát triển kinh tế và xã hội. Khởi nghiệp có thể là bạn tự mở cho mình một cửa hàng nhƣ bún bò, phở, xôi sáng, quán cafe, tiệm Internet, cửa hàng mỹ phẩm, cửa hàng tiêu dùng hay mở trang trại trồng cây, chăn nuôi, xƣởng sản xuất một mặt hàng nào đó hay đơn giản bạn chỉ thƣơng mại tức mà mua đi bán lại … Khởi nghiệp là bạn vừa là nhân viên vừa là ông chủ hoặc cao hơn bạn tự thành lập doanh nghiệp riêng cho mình rồi tuyển nhân viên vào cùng làm.
Vì vậy khởi nghiệp cũng chính là bạn bắt đầu làm chủ. Và khởi nghiệp cũng chính là một công việc kinh doanh của bạn vì nó liên quan đến việc tạo ra sản phẩm và bán ra thị trƣờng để bạn có thu nhập. Chính vì vậy ngƣời ta thƣờng gọi là khởi nghiệp kinh doanh. Theo luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (2017) thì doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo là doanh nghiệp đƣợc thành lập để thực hiện ý tƣởng trên cơ sở khai thác trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới có khả năng tăng trƣởng nhanh.
Từ khái niệm trên có thể cho rằng “Staruo (Khởi nghiệp sáng tạo) là quá trình khởi nghiệp dựa 9 trên ý tƣởng sáng tạo, tạo ra sản phẩm mới, hoặc sản phẩm cũ nhƣng có điểm khác nổi trội, ƣu tú hơn so với những sản phẩm, dịch vụ đã từng có trên thị trƣờng và đƣợc phát triển nhanh chóng vƣợt bậc”. Tóm lại, trong khi “khởi nghiệp” là khái niệm chỉ việc bắt đầu tạo dựng một công việc, sự nghiệp riêng thì “starup” là một trong những loại hình, cách thức mà ngƣời ta có thể lựa chọn để “khởi nghiệp”. CÁC ĐẶC TRƢNG, TỐ CHẤT VÀ KỸ NĂNG CẦN THIẾT CỦA NGƢỜI KINH DOANH 2.1 Đặc trƣng và tố chất của ngƣời kinh doanh Một doanh nhân thành đạt có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi, mức độ thu nhập, giới tính và chủng tộc nào. Họ khác nhau về học vấn và kinh nghiệm.
Nhƣng một kết quả nghiên cứu cho thấy, hầu hết các doanh nhân thành đạt đều có những phẩm chất cá nhân nhất định, đó là tính sáng tạo, tính chăm chỉ, lòng quyết tâm, tính linh hoạt, khả năng lãnh đạo, lòng say mê, tính tự tin và thông minh. - Tính sáng tạo là tia lửa tạo ra sự phát triển đối với ccá sản phẩm và dịch vụ mới hoặc đƣa tới các cách thức kinh doanh. Đây chính là động lực của sự cải tiến và đổi mới. Nó khiến ngƣời ta không ngừng học tập, suy nghĩ sáng tạo ngoài những gì đã đƣợc tạo ra.
- Tính chăm chỉ là điều khiến nhà doanh nghiệp làm việc cần mẫn, 12giờ/ngày hoặc nhiều hơn, thậm chí làm việc cả 7 ngày trong tuần, từ khi bắt đầu đến khi hết sức lực của một ngày làm việc. Việc lập kế hoạch các ý tƣởng phải tập trung cao độ nhằm đạt đƣợc kết quả. Sự chăm chỉ khiến ngƣời ta đạt đƣợc điều này. - Lòng quyết tâm là khao khát mạnh mẽ muốn đạt đƣợc thành công.
Nó bao gồm sự kiên trì, khả năng đứng vững và vƣợt qua lúc sóng gió. Nó khiến các doanh nghiệp có thể gọi cuộc điện thoại thứ mƣời sáu khi đã gọi chín cuộc điện thoại trƣớc đó mà không có kết quả gì. Đối với một doanh nhân đích thực, tiền không phải là động lực. Sự thành công mới là động lực, còn tiền chỉ là phần thƣởng mà thôi.
- Tính linh hoạt là khả năng chuyển biến nhanh, thích ứng với sự thay đổi nhu cầu của thị trƣờng. Nó là khả năng giữ cho những ƣớc mơ không bị trở nên viển vông trong khi luôn ghi nhớ những thực tiễn trên thị trƣờng. - Khả năng lãnh đạo là khả năng tạo ra những quy tắc và thiết lập những mục tiêu. Nó cũng chính là khả năng đảm bảo rằng những quy tắc đƣợc tuân thủ và các mục tiêu sẽ đạt đƣợc.
- Lòng say mê là điều khiến cho nhà doanh nghiệp khởi đầu và giữ họ ở đó. Lòng say mê tạo cho các doanh nhân khả năng thuyết phục ngƣời khác tin vào những gì họ diễn đạt. Nó không thể thay thế cho việc lập kế hoạch, nhƣng nó giúp họ tập trung và khiến ngƣời khác chú ý đến kế hoạch mà doanh nhân đó đề ra. - Tính tự tin có đƣợc từ kế hoạch chu đáo, điều đó giúp loại trừ đƣợc những rủi ro không lƣờng trƣớc đƣợc.
Tính tự tin có đƣợc từ sự tinh thông chuyên môn. Tự tin giúp 10 nhà doanh nghiệp có đƣợc khả năng lắng nghe mà không bị giao động một cách dễ dàng hay cảm thấy sợ hãi. - Thông minh thƣờng đƣợc hiểu gồm cả tƣ duy logic kết hợp với hiểu biết hoặc kinh nghiệm trong một lĩnh vực hoặc nỗ lực kinh doanh có liên quan. Tƣ duy logic đem lại cho ngƣời ta một bản năng tốt, còn hiểu biết và kinh nghiệm đem lại sự tinh thông nghề nghiệp.
Nhiều ngƣời có trí thông minh nhƣng chính họ cũng không nhận ra. Một ngƣời thành công trong quản lý ngân sách gia đình thƣờng có kỹ năng tài chính và kỹ năng tổ chức công việc. Kinh nghiệm trong cuộc sống, trong lao động và trong giáo dục là các yếu tố cấu thành nên sự thông minh. Bất kỳ một doanh nhân nào cũng đều có các phẩm chất nêu trên theo mỗi mức độ khác nhau.
Nhƣng điều gì xảy ra nếu một ngƣời thiếu một hoặc nhiều các phẩm chất này? Nhiều kỹ năng có thể có đƣợc do học hành. Hoặc giả, doanh nhân có thể thuê những ngƣời có các phẩm chất mà chính họ đang thiếu. Chiến lƣợc có ý nghĩa quan trọng nhất chính là việc nhận thức đƣợc những điểm mạnh và phát huy chúng.